১. তযোজনপব্বজিতৱত্থু
অযোগেতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো তযো পব্বজিতে আৰব্ভ কথেসি.
সাৱত্থিযং কিৰ একস্মিং কুলে মাতাপিতূনং একপুত্তকো অহোসি পিযো মনাপো. সো একদিৱসং গেহে নিমন্তিতানং ভিক্খূনং অনুমোদনং কৰোন্তানং ধম্মকথং সুত্ৱা পব্বজিতুকামো হুত্ৱা মাতাপিতৰো পব্বজ্জং যাচি. তে নানুজানিংসু. তস্স এতদহোসি – ‘‘অহং মাতাপিতূনং অপস্সন্তানংযেৱ বহি গন্ত্ৱা পব্বজিস্সামী’’তি. অথস্স পিতা বহি নিক্খমন্তো ‘‘ইমং ৰক্খেয্যাসী’’তি মাতৰং পটিচ্ছাপেসি, মাতা বহি নিক্খমন্তী পিতৰং পটিচ্ছাপেসি. অথস্স একদিৱসং পিতৰি বহি গতে মাতা ‘‘পুত্তং ৰক্খিস্সামী’’তি একং দ্ৱাৰবাহং নিস্সায একং পাদেহি উপ্পীড়েত্ৱা ছমায নিসিন্না সুত্তং কন্ততি. সো ‘‘ইমং ৱঞ্চেত্ৱা গমিস্সামী’’তি চিন্তেত্ৱা, ‘‘অম্ম, থোকং তাৱ অপেহি, সৰীৰৱলঞ্জং কৰিস্সামী’’তি ৱত্ৱা তায পাদে সমিঞ্জিতে নিক্খমিত্ৱা ৱেগেন ৱিহাৰং গন্ত্ৱা ভিক্খূ উপসঙ্কমিত্ৱা ‘‘পব্বাজেথ মং, ভন্তে’’তি যাচিত্ৱা তেসং সন্তিকে পব্বজি.
অথস্স পিতা আগন্ত্ৱা মাতৰং পুচ্ছি – ‘‘কহং মে পুত্তো’’তি? ‘‘সামি, ইমস্মিং পদেসে অহোসী’’তি. সো ‘‘কহং নু খো মে পুত্তো’’তি ওলোকেন্তো তং অদিস্ৱা ‘‘ৱিহাৰং গতো ভৱিস্সতী’’তি ৱিহাৰং গন্ত্ৱা পুত্তং পব্বজিতং দিস্ৱা কন্দিত্ৱা ৰোদিত্ৱা, ‘‘তাত, কিং মং নাসেসী’’তি ৱত্ৱা ‘‘মম পুত্তে পব্বজিতে অহং ইদানি গেহে কিং কৰিস্সামী’’তি সযম্পি ভিক্খূ যাচিত্ৱা পব্বজি. অথস্স মাতাপি ‘‘কিং নু খো মে পুত্তো চ পতি চ চিৰাযন্তি, কচ্চি ৱিহাৰং গন্ত্ৱা পব্বজিতা’’তি তে ওলোকেন্তী ৱিহাৰং গন্ত্ৱা উভোপি পব্বজিতে দিস্ৱা ‘‘ইমেসং পব্বজিতকালে মম গেহেন কো অত্থো’’তি সযম্পি ভিক্খুনিউপস্সযং গন্ত্ৱা পব্বজি. তে পব্বজিত্ৱাপি ৱিনা ভৱিতুং ন সক্কোন্তি, ৱিহাৰেপি ভিক্খুনিউপস্সযেপি একতোৱ নিসীদিত্ৱা সল্লপন্তা দিৱসং ৱীতিনামেন্তি. তেন ভিক্খূপি ভিক্খূনিযোপি উব্বাড়্হা হোন্তি.
অথেকদিৱসং ভিক্খূ নেসং কিৰিযং সত্থুং আৰোচেসুং. সত্থা তে পক্কোসাপেত্ৱা ‘‘সচ্চং কিৰ তুম্হে এৱং কৰোথা’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘সচ্চ’’ন্তি ৱুত্তে ‘‘কস্মা এৱং কৰোথ? ন হি এস পব্বজিতানং যোগো’’তি. ‘‘ভন্তে, ৱিনা ভৱিতুং ন সক্কোমা’’তি. ‘‘পব্বজিতকালতো পট্ঠায এৱং কৰণং অযুত্তং. পিযানঞ্হি অদস্সনং, অপ্পিযানঞ্চ দস্সনং দুক্খমেৱ. তস্মা সত্তেসু চ সঙ্খাৰেসু চ কঞ্চি পিযং ৱা অপ্পিযং ৱা কাতুং ন ৱট্টতী’’তি ৱত্ৱা ইমা গাথা অভাসি –
২০৯. ‘‘অযোগে যুঞ্জমত্তানং, যোগস্মিঞ্চ অযোজযং;
অত্থং হিত্ৱা পিযগ্গাহী, পিহেতত্তানুযোগিনং.
২১০. ‘‘মা পিযেহি সমাগঞ্ছি, অপ্পিযেহি কুদাচনং;
পিযানং অদস্সনং দুক্খং, অপ্পিযানঞ্চ দস্সনং.
২১১. ‘‘তস্মা পিযং ন কযিৰাথ, পিযাপাযো হি পাপকো;
গন্থা তেসং ন ৱিজ্জন্তি, যেসং নত্থি পিযাপ্পিয’’ন্তি.
তত্থ অযোগেতি অযুঞ্জিতব্বে অযোনিসোমনসিকাৰে. ৱেসিযাগোচৰাদিভেদস্স হি ছব্বিধস্স অগোচৰস্স সেৱনং ইধ অযোনিসোমনসিকাৰো নাম, তস্মিং অযোনিসোমনসিকাৰে অত্তানং যুঞ্জন্তোতি অত্থো. যোগস্মিন্তি তব্বিপৰীতে চ যোনিসোমনসিকাৰে অযুঞ্জন্তোতি অত্থো. অত্থং হিত্ৱাতি পব্বজিতকালতো পট্ঠায অধিসীলাদিসিক্খত্তযং অত্থো নাম, তং অত্থং হিত্ৱা. পিযগ্গাহীতি পঞ্চকামগুণসঙ্খাতং পিযমেৱ গণ্হন্তো. পিহেতত্তানুযোগিনন্তি তায পটিপত্তিযা সাসনতো চুতো গিহিভাৱং পত্ৱা পচ্ছা যে অত্তানুযোগং অনুযুত্তা সীলাদীনি সম্পাদেত্ৱা দেৱমনুস্সানং সন্তিকা সক্কাৰং লভন্তি, তেসং পিহেতি, ‘‘অহো ৱতাহম্পি এৱৰূপো অস্স’’ন্তি ইচ্ছতীতি অত্থো.
মা পিযেহীতি পিযেহি সত্তেহি ৱা সঙ্খাৰেহি ৱা কুদাচনং একক্খণেপি ন সমাগচ্ছেয্য, তথা অপ্পিযেহি. কিং কাৰণা? পিযা নঞ্হি ৱিযোগৱসেন অদস্সনং অপ্পিযানঞ্চ উপসঙ্কমনৱসেন দস্সনং নাম দুক্খং. তস্মাতি যস্মা ইদং উভযম্পি দুক্খং, তস্মা কঞ্চি সত্তং ৱা সঙ্খাৰং ৱা পিযং নাম ন কৰেয্য. পিযাপাযো হীতি পিযেহি অপাযো ৱিযোগো. পাপকোতি লামকো. গন্থা তেসং ন ৱিজ্জন্তীতি যেসং পিযং নত্থি, তেসং অভিজ্ঝাকাযগন্থো পহীযতি. যেসং অপ্পিযং নত্থি, তেসং ব্যাপাদো কাযগন্থো. তেসু পন দ্ৱীসু পহীনেসু সেসগন্থা পহীনা হোন্তি. তস্মা পিযং ৱা অপ্পিযং ৱা ন কত্তব্বন্তি অত্থো.
দেসনাৱসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি. তেন পন তযো জনা ‘‘মযং ৱিনা ভৱিতুং ন সক্কোমা’’তি ৱিব্ভমিত্ৱা গেহমেৱ অগমিংসূতি.
তযোজনপব্বজিতৱত্থু পঠমং.