৬. পসেনদিকোসলৱত্থু
আৰোগ্যপৰমা লাভাতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো ৰাজানং পসেনদিকোসলং আৰব্ভ কথেসি.
একস্মিঞ্হি সমযে ৰাজা তণ্ডুলদোণস্স ওদনং তদুপিযেন সূপব্যঞ্জনেন ভুঞ্জতি. একদিৱসং ভুত্তপাতৰাসো ভত্তসম্মদং অৱিনোদেত্ৱা সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা কিলন্তৰূপো ইতো চিতো চ সম্পৰিৱত্ততি, নিদ্দায অভিভূযমানোপি উজুকং নিপজ্জিতুং অসক্কোন্তো একমন্তং নিসীদি. অথ নং সত্থা আহ – ‘‘কিং, মহাৰাজ, অৱিস্সমিত্ৱাৱ আগতোসী’’তি? ‘‘আম, ভন্তে, ভুত্তকালতো পট্ঠায মে মহাদুক্খং হোতী’’তি. অথ নং সত্থা, ‘‘মহাৰাজ, অতিবহুভোজনং এৱং দুক্খং হোতী’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –
‘‘মিদ্ধী যদা হোতি মহগ্ঘসো চ,
নিদ্দাযিতা সম্পৰিৱত্তসাযী;
মহাৱৰাহোৱ নিৱাপপুট্ঠো,
পুনপ্পুনং গব্ভমুপেতি মন্দো’’তি. (ধ. প. ৩২৫); –
ইমায গাথায ওৱদিত্ৱা, ‘‘মহাৰাজ, ভোজনং নাম মত্তায ভুঞ্জিতুং ৱট্টতি. মত্তভোজিনো হি সুখং হোতী’’তি উত্তৰি ওৱদন্তো ইমং গাথমাহ –
‘‘মনুজস্স সদা সতীমতো,
মত্তং জানতো লদ্ধভোজনে;
তনুকস্স ভৱন্তি ৱেদনা,
সণিকং জীৰতি আযুপালয’’ন্তি. (সং. নি. ১.১২৪);
ৰাজা গাথং উগ্গণ্হিতুং নাসক্খি, সমীপে ঠিতং পন ভাগিনেয্যং, সুদস্সনং নাম মাণৱং ‘‘ইমং গাথং উগ্গণ্হ, তাতা’’তি আহ. সো তং গাথং উগ্গণ্হিত্ৱা ‘‘কিং কৰোমি, ভন্তে’’তি সত্থাৰং পুচ্ছি. অথ নং সত্থা আহ – ‘‘ৰঞ্ঞো ভুঞ্জন্তস্স ওসানপিণ্ডকালে ইমং গাথং ৱদেয্যাসি, ৰাজা অত্থং সল্লক্খেত্ৱা যং পিণ্ডং ছড্ডেস্সতি, তস্মিং পিণ্ডে সিত্থগণনায ৰঞ্ঞো ভত্তপচনকালে তত্তকে তণ্ডুলে হৰেয্যাসী’’তি. সো ‘‘সাধু, ভন্তে’’তি সাযম্পি পাতোপি ৰঞ্ঞো ভুঞ্জন্তস্স ওসানপিণ্ডকালে তং গাথং উদাহৰিত্ৱা তেন ছড্ডিতপিণ্ডে সিত্থগণনায তণ্ডুলে হাপেসি. ৰাজাপি তস্স গাথং সুত্ৱা সহস্সং সহস্সং দাপেসি. সো অপৰেন সমযেন নাড়িকোদনপৰমতায সণ্ঠহিত্ৱা সুখপ্পত্তো তনুসৰীৰো অহোসি.
অথেকদিৱসং সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা আহ – ‘‘ভন্তে, ইদানি মে সুখং জাতং, মিগম্পি অস্সম্পি অনুবন্ধিত্ৱা গণ্হনসমত্থো জাতোম্হি. পুব্বে মে ভাগিনেয্যেন সদ্ধিং যুদ্ধমেৱ হোতি, ইদানি ৱজীৰকুমাৰিং নাম ধীতৰং ভাগিনেয্যস্স দত্ৱা সো গামো তস্সাযেৱ ন্হানচুণ্ণমূলং কত্ৱা দিন্নো, তেন সদ্ধিং ৱিগ্গহো ৱূপসন্তো, ইমিনাপি মে কাৰণেন সুখমেৱ জাতং. কুলসন্তকং ৰাজমণিৰতনং নো গেহে পুৰিমদিৱসে নট্ঠং, তম্পি ইদানি হত্থপত্তং আগতং, ইমিনাপি মে কাৰণেন সুখমেৱ জাতং. তুম্হাকং সাৱকেহি সদ্ধিং ৱিস্সাসং ইচ্ছন্তেন ঞাতিধীতাপি নো গেহে কতা, ইমিনাপি মে কাৰণেন সুখমেৱ জাত’’ন্তি. সত্থা ‘‘আৰোগ্যং নাম, মহাৰাজ, পৰমো লাভো, যথালদ্ধেন সন্তুট্ঠভাৱসদিসম্পি ধনং, ৱিস্সাসসদিসো চ পৰমা ঞাতি, নিব্বানসদিসঞ্চ সুখং নাম নত্থী’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –
২০৪. ‘‘আৰোগ্যপৰমা লাভা, সন্তুট্ঠিপৰমং ধনং;
ৱিস্সাসপৰমা ঞাতি, নিব্বানপৰমং সুখ’’ন্তি.
তত্থ আৰোগ্যপৰমা লাভাতি অৰোগভাৱপৰমা লাভা. ৰোগিনো হি ৱিজ্জমানাপি লাভা অলাভাযেৱ, তস্মা অৰোগস্স সব্বলাভা আগতাৱ হোন্তি. তেনেতং ৱুত্তং – ‘‘আৰোগ্যপৰমা লাভা’’তি. সন্তুট্ঠিপৰমং ধনন্তি গিহিনো ৱা পব্বজিতস্স ৱা যং অত্তনা লদ্ধং অত্তনো সন্তকং, তেনেৱ তুস্সনভাৱো সন্তুট্ঠী নাম সেসধনেহি পৰমং ধনং. ৱিস্সাসপৰমা ঞাতীতি মাতা ৱা হোতু পিতা ৱা, যেন সদ্ধিং ৱিস্সাসো নত্থি, সো অঞ্ঞাতকোৱ. যেন অঞ্ঞাতকেন পন সদ্ধিং ৱিস্সাসো অত্থি, সো অসম্বন্ধোপি পৰমো উত্তমো ঞাতি. তেন ৱুত্তং – ‘‘ৱিস্সাসপৰমা ঞাতী’’তি. নিব্বানসদিসং পন সুখং নাম নত্থি, তেনেৱাহ – নিব্বানপৰমং সুখন্তি.
দেসনাৱসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.
পসেনদিকোসলৱত্থু ছট্ঠং.