১. ঞাআতিকলহৱূপসমনৱত্থু
সুসুখং ৱতাতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা সক্কেসু ৱিহৰন্তো কলহৱূপসমনত্থং ঞাতকে আৰব্ভ কথেসি.
সাকিযকোলিযা কিৰ কপিলৱত্থুনগৰস্স চ কোলিযনগৰস্স চ অন্তৰে ৰোহিণিং নাম নদিং একেনেৱ আৱৰণেন বন্ধাপেত্ৱা সস্সানি কৰোন্তি. অথ জেট্ঠমূলমাসে সস্সেসু মিলাযন্তেসু উভযনগৰৱাসিকানম্পি কম্মকাৰা সন্নিপতিংসু. তত্থ কোলিযনগৰৱাসিনো আহংসু – ‘‘ইদং উদকং উভযতো হৰিযমানং নেৱ তুম্হাকং, ন অম্হাকং পহোস্সতি, অম্হাকং পন সস্সং একউদকেনেৱ নিপ্ফজ্জিস্সতি, ইদং উদকং অম্হাকং দেথা’’তি. ইতৰেপি আহংসু – ‘‘তুম্হেসু কোট্ঠকে পূৰেত্ৱা ঠিতেসু মযং ৰত্তসুৱণ্ণনীলমণিকাড়কহাপণে চ গহেত্ৱা পচ্ছিপসিব্বকাদিহত্থা ন সক্খিস্সাম তুম্হাকং ঘৰদ্ৱাৰে ৱিচৰিতুং, অম্হাকম্পি সস্সং একউদকেনেৱ নিপ্ফজ্জিস্সতি, ইদং উদকং অম্হাকং দেথা’’তি. ন মযং দস্সামাতি. মযম্পি ন দস্সামাতি এৱং কথং ৱড্ঢেত্ৱা একো উট্ঠায একস্স পহাৰং অদাসি, সোপি অঞ্ঞস্সাতি এৱং অঞ্ঞমঞ্ঞং পহৰিত্ৱা ৰাজকুলানং জাতিং ঘট্টেত্ৱা কলহং ৱড্ঢযিংসু.
কোলিযকম্মকাৰা ৱদন্তি – ‘‘তুম্হে কপিলৱত্থুৱাসিকে গহেত্ৱা গজ্জথ, যে সোণসিঙ্গালাদযো ৱিয অত্তনো ভগিনীহি সদ্ধিং সংৱসিংসু, এতেসং হত্থিনো চেৱ অস্সা চ ফলকাৱুধানি চ অম্হাকং কিং কৰিস্সন্তী’’তি. সাকিযকম্মকাৰাপি ৱদন্তি ‘‘তুম্হে ইদানি কুট্ঠিনো দাৰকে গহেত্ৱা গজ্জথ, যে অনাথা নিগ্গতিকা তিৰচ্ছানা ৱিয কোলৰুক্খে ৱসিংসু, এতেসং হত্থিনো চ অস্সা চ ফলকাৱুধানি চ অম্হাকং কিং কৰিস্সন্তী’’তি. তে গন্ত্ৱা তস্মিং কম্মে নিযুত্তানং অমচ্চানং কথযিংসু, অমচ্চা ৰাজকুলানং কথেসুং. ততো সাকিযা ‘‘ভগিনীহি সদ্ধিং সংৱসিতকানং থামঞ্চ বলঞ্চ দস্সেস্সামা’’তি যুদ্ধসজ্জা নিক্খমিংসু. কোলিযাপি ‘‘কোলৰুক্খৱাসীনং থামঞ্চ বলঞ্চ দস্সেস্সামা’’তি যুদ্ধসজ্জা নিক্খমিংসু.
সত্থাপি পচ্চূসসমযে লোকং ৱোলোকেন্তো ঞাতকে দিস্ৱা ‘‘মযি অগচ্ছন্তে ইমে নস্সিস্সন্তি, মযা গন্তুং ৱট্টতী’’তি চিন্তেত্ৱা এককোৱ আকাসেন গন্ত্ৱা ৰোহিণিনদিযা মজ্ঝে আকাসে পল্লঙ্কেন নিসীদি. ঞাতকা সত্থাৰং দিস্ৱা আৱুধানি ছড্ডেত্ৱা ৱন্দিংসু. অথ নে সত্থা আহ – ‘‘কিং কলহো নামেস, মহাৰাজা’’তি? ‘‘ন জানাম, ভন্তে’’তি. ‘‘কো দানি জানিস্সতী’’তি? তে ‘‘উপৰাজা জানিস্সতি, সেনাপতি জানিস্সতী’’তি ইমিনা উপাযেন যাৱ দাসকম্মকৰে পুচ্ছিত্ৱা, ‘‘ভন্তে, উদককলহো’’তি আহংসু. ‘‘উদকং কিং অগ্ঘতি, মহাৰাজা’’তি? ‘‘অপ্পগ্ঘং, ভন্তে’’তি. ‘‘খত্তিযা কিং অগ্ঘন্তি মহাৰাজা’’তি? ‘‘খত্তিযা নাম অনগ্ঘা, ভন্তে’’তি. ‘‘অযুত্তং তুম্হাকং অপ্পমত্ততং উদকং নিস্সায অনগ্ঘে খত্তিযে নাসেতু’’ন্তি. তে তুণ্হী অহেসুং. অথ তে সত্থা আমন্তেত্ৱা ‘‘কস্মা মহাৰাজা এৱৰূপং কৰোথ, মযি অসন্তে অজ্জ লোহিতনদী পৱত্তিস্সতি, অযুত্তং ৱো কতং, তুম্হে পঞ্চহি ৱেৰেহি সৱেৰা ৱিহৰথ, অহং অৱেৰো ৱিহৰামি. তুম্হে কিলেসাতুৰা হুত্ৱা ৱিহৰথ, অহং অনাতুৰো. তুম্হে কামগুণপৰিযেসনুস্সুক্কা হুত্ৱা ৱিহৰথ, অহং অনুস্সুক্কো ৱিহৰামী’’তি ৱত্ৱা ইমা গাথা অভাসি –
১৯৭. ‘‘সুসুখং ৱত জীৱাম, ৱেৰিনেসু অৱেৰিনো,
ৱেৰিনেসু মনুস্সেসু, ৱিহৰাম অৱেৰিনো.
১৯৮. ‘‘সুসুখং ৱত জীৱাম, আতুৰেসু অনাতুৰা;
আতুৰেসু মনুস্সেসু, ৱিহৰাম অনাতুৰা.
১৯৯. ‘‘সুসুখং ৱত জীৱাম, উস্সুকেসু অনুস্সুকা;
উস্সুকেসু মনুস্সেসু, ৱিহৰাম অনুস্সুকা’’তি.
তত্থ সুসুখন্তি সুট্ঠু সুখং. ইদং ৱুত্তং হোতি – যে গিহিনো সন্ধিচ্ছেদাদিৱসেন, পব্বজিতা ৱা পন ৱেজ্জকম্মাদিৱসেন জীৱিতৱুত্তিং উপ্পাদেত্ৱা ‘‘সুখেন জীৱামা’’তি ৱদন্তি, তেহি মযমেৱ সুসুখং ৱত জীৱাম, যে মযং পঞ্চহি ৱেৰীহি ৱেৰিনেসু মনুস্সেসু অৱেৰিনো, কিলেসাতুৰেসু মনুস্সেসু নিক্কিলেসতায অনাতুৰা, পঞ্চকামগুণপৰিযেসনে উস্সুকেসু তায পৰিযেসনায অভাৱেন অনুস্সুকাতি. সেসং উত্তানত্থমেৱ.
দেসনাৱসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.
ঞাতিকলহৱূপসমনৱত্থু পঠমং.