৫. জনপদকল্যাণী ৰূপনন্দাথেৰীৱত্থু

অট্ঠীনং নগৰং কতন্তি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো জনপদকল্যাণিং ৰূপনন্দাথেৰিং আৰব্ভ কথেসি.

সা কিৰ একদিৱসং চিন্তেসি – ‘‘ময্হং জেট্ঠভাতিকো ৰজ্জসিৰিং পহায পব্বজিত্ৱা লোকে অগ্গপুগ্গলো বুদ্ধো জাতো, পুত্তোপিস্স ৰাহুলকুমাৰো পব্বজিতো, ভত্তাপি মে পব্বজিতো, মাতাপি মে পব্বজিতা, অহম্পি এত্তকে ঞাতিজনে পব্বজিতে গেহে কিং কৰিস্সামি, পব্বজিস্সামা’’তি. সা ভিক্খুনুপস্সযং গন্ত্ৱা পব্বজি ঞাতিসিনেহেনেৱ, নো সদ্ধায, অভিৰূপতায পন ৰূপনন্দাতি পঞ্ঞাযি. ‘‘সত্থা কিৰ ‘ৰূপং অনিচ্চং দুক্খং অনত্তা, ৱেদনা… সঞ্ঞা… সঙ্খাৰা… ৱিঞ্ঞাণং অনিচ্চং দুক্খং অনত্তা’তি ৱদেতী’’তি সুত্ৱা সা এৱং দস্সনীযে পাসাদিকে মমপি ৰূপে দোসং কথেয্যাতি সত্থু সম্মুখীভাৱং ন গচ্ছতি. সাৱত্থিৱাসিনো পাতোৱ দানং দত্ৱা সমাদিন্নুপোসথা সুদ্ধুত্তৰাসঙ্গা গন্ধমালাদিহত্থা সাযন্হসমযে জেতৱনে সন্নিপতিত্ৱা ধম্মং সুণন্তি. ভিক্খুনিসঙ্ঘোপি সত্থু ধম্মদেসনায উপ্পন্নচ্ছন্দো ৱিহাৰং গন্ত্ৱা ধম্মং সুণাতি. ধম্মং সুত্ৱা নগৰং পৱিসন্তো সত্থু গুণকথং কথেন্তোৱ পৱিসতি.

চতুপ্পমাণিকে হি লোকসন্নিৱাসে অপ্পকাৱ তে সত্তা, যেসং তথাগতং পস্সন্তানং পসাদো ন উপ্পজ্জতি. ৰূপপ্পমাণিকাপি হি তথাগতস্স লক্খণানুব্যঞ্জনপটিমণ্ডিতং সুৱণ্ণৱণ্ণং সৰীৰং দিস্ৱা পসীদন্তি, ঘোসপ্পমাণিকাপি অনেকানি জাতিসতানি নিস্সায পৱত্তং সত্থু গুণঘোসঞ্চেৱ অট্ঠঙ্গসমন্নাগতং ধম্মদেসনাঘোসঞ্চ সুত্ৱা পসীদন্তি, লূখপ্পমাণিকাপিস্স চীৱৰাদিলূখতং পটিচ্চ পসীদন্তি, ধম্মপ্পমাণিকাপি ‘‘এৱৰূপং দসবলস্স সীলং, এৱৰূপো সমাধি, এৱৰূপা পঞ্ঞা, ভগৱা সীলাদীহি গুণেহি অসমো অপ্পটিপুগ্গলো’’তি পসীদন্তি. তেসং তথাগতস্স গুণং কথেন্তানং মুখং নপ্পহোতি. ৰূপনন্দা ভিক্খুনীনঞ্চেৱ উপাসিকানঞ্চ সন্তিকা তথাগতস্স গুণকথং সুত্ৱা চিন্তেসি – ‘‘অতিৱিয মে ভাতিকস্স ৱণ্ণং কথেন্তিযেৱ. একদিৱসম্পি মে ৰূপে দোসং কথেন্তো কিত্তকং কথেস্সতি. যংনূনাহং ভিক্খুনীহি সদ্ধিং গন্ত্ৱা অত্তানং অদস্সেত্ৱাৱ তথাগতং পস্সিত্ৱা ধম্মমস্স সুণিত্ৱা আগচ্ছেয্য’’ন্তি. সা ‘‘অহম্পি অজ্জ ধম্মস্সৱনং গমিস্সামী’’তি ভিক্খুনীনং আৰোচেসি.

ভিক্খুনিযো ‘‘চিৰস্সং ৱত ৰূপনন্দায সত্থু উপট্ঠানং গন্তুকামতা উপ্পন্না, অজ্জ সত্থা ইমং নিস্সায ৱিচিত্ৰধম্মদেসনং নানানযং দেসেস্সতী’’তি তুট্ঠমানসা তং আদায নিক্খমিংসু. সা নিক্খন্তকালতো পট্ঠায ‘‘অহং অত্তানং নেৱ দস্সেস্সামী’’তি চিন্তেসি. সত্থা ‘‘অজ্জ ৰূপনন্দা ময্হং উপট্ঠানং আগমিস্সতি, কীদিসী নু খো তস্সা ধম্মদেসনা সপ্পাযা’’তি চিন্তেত্ৱা ‘‘ৰূপগৰুকা এসা অত্তভাৱে বলৱসিনেহা, কণ্টকেন কণ্টকুদ্ধৰণং ৱিয ৰূপেনেৱস্সা ৰূপমদনিম্মদনং সপ্পায’’ন্তি সন্নিট্ঠানং কত্ৱা তস্সা ৱিহাৰং পৱিসনসমযে একং পন অভিৰূপং ইত্থিং সোড়সৱস্সুদ্দেসিকং ৰত্তৱত্থনিৱত্থং সব্বাভৰণপটিমণ্ডিতং বীজনিং গহেত্ৱা অত্তনো সন্তিকে ঠত্ৱা বীজযমানং ইদ্ধিবলেন অভিনিম্মিনি. তং খো পন ইত্থিং সত্থা চেৱ পস্সতি ৰূপনন্দা চ. সা ভিক্খুনীহি সদ্ধিং ৱিহাৰং পৱিসিত্ৱা ভিক্খুনীনং পিট্ঠিপস্সে ঠত্ৱা পঞ্চপতিট্ঠিতেন সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা ভিক্খুনীনং অন্তৰে নিসিন্না পাদন্ততো পট্ঠায সত্থাৰং ওলোকেন্তী লক্খণৱিচিত্তং অনুব্যঞ্জনসমুজ্জলং ব্যামপ্পভাপৰিক্খিত্তং সত্থু সৰীৰং দিস্ৱা পুণ্ণচন্দসস্সিৰিকং মুখং ওলোকেন্তী সমীপে ঠিতং ইত্থিৰূপং অদ্দস. সা তং ওলোকেত্ৱা অত্তভাৱং ওলোকেন্তী সুৱণ্ণৰাজহংসিযা পুৰতো কাকীসদিসং অত্তানং অৱমঞ্ঞি. ইদ্ধিমযৰূপং দিট্ঠকালতো পট্ঠাযেৱ হি তস্সা অক্খীনি ভমিংসু. সা ‘‘অহো ইমিস্সা কেসা সোভনা, অহো নলাটং সোভন’’ন্তি সব্বেসং সাৰীৰপ্পদেসানং ৰূপসিৰিযা সমাকড্ঢিতচিত্তা তস্মিং ৰূপে বলৱসিনেহা অহোসি.

সত্থা তস্সা তত্থ অভিৰতিং ঞত্ৱা ধম্মং দেসেন্তোৱ তং ৰূপং সোড়সৱস্সুদ্দেসিকভাৱং অতিক্কমিত্ৱা ৱীসতিৱস্সুদ্দেসিকং কত্ৱা দস্সেসি. ৰূপনন্দা ওলোকেত্ৱা ‘‘ন ৱতিদং ৰূপং পুৰিমসদিস’’ন্তি থোকং ৱিৰত্তচিত্তা অহোসি. সত্থা অনুক্কমেনেৱ তস্সা ইত্থিযা সকিং ৱিজাতৱণ্ণং মজ্ঝিমিত্থিৱণ্ণং জৰাজিণ্ণমহল্লিকিত্থিৱণ্ণঞ্চ দস্সেসি. সাপি অনুপুব্বেনেৱ ‘‘ইদম্পি অন্তৰহিতং, ইদম্পি অন্তৰহিত’’ন্তি জৰাজিণ্ণকালে তং ৱিৰজ্জমানা খণ্ডদন্তিং পলিতসিৰং ওভগ্গং গোপানসিৱঙ্কং দণ্ডপৰাযণং পৱেধমানং দিস্ৱা অতিৱিয ৱিৰজ্জি. অথ সত্থা তং ব্যাধিনা অভিভূতং কত্ৱা দস্সেসি. সা তঙ্খণঞ্ঞেৱ দণ্ডঞ্চ তালৱণ্টঞ্চ ছড্ডেত্ৱা মহাৱিৰৱং ৱিৰৱমানা ভূমিযং পতিত্ৱা সকে মুত্তকৰীসে নিমুগ্গা অপৰাপৰং পৰিৱত্তি. ৰূপনন্দা তম্পি দিস্ৱা অতিৱিয ৱিৰজ্জি. সত্থাপি তস্সা ইত্থিযা মৰণং দস্সেসি. সা তঙ্খণংযেৱ উদ্ধুমাতকভাৱং আপজ্জি, নৱহি ৱণমুখেহি পুব্বৱট্টিযো চেৱ পুড়ৱা চ পগ্ঘৰিংসু, কাকাদযো সন্নিপতিত্ৱা ৱিলুম্পিংসু. ৰূপনন্দাপি তং ওলোকেত্ৱা ‘‘অযং ইত্থী ইমস্মিংযেৱ ঠানে জৰং পত্তা, ব্যাধিং পত্তা, মৰণং পত্তা, ইমস্সাপি মে অত্তভাৱস্স এৱমেৱ জৰাব্যাধিমৰণানি আগমিস্সন্তী’’তি অত্তভাৱং অনিচ্চতো পস্সি. অনিচ্চতো দিট্ঠত্তা এৱ পন দুক্খতো অনত্ততো দিট্ঠোযেৱ হোতি. অথস্সা তযো ভৱা আদিত্তা গেহা ৱিয গীৱায বদ্ধকুণপং ৱিয চ উপট্ঠহিংসু, কম্মট্ঠানাভিমুখং চিত্তং পক্খন্দি. সত্থা তায অনিচ্চতো দিট্ঠভাৱং ঞত্ৱা ‘‘সক্খিস্সতি নু খো সযমেৱ অত্তনো পতিট্ঠং কাতু’’ন্তি ওলোকেন্তো ‘‘ন সক্খিস্সতি, বহিদ্ধা পচ্চযং লদ্ধুং ৱট্টতী’’তি চিন্তেত্ৱা তস্সা সপ্পাযৱসেন ধম্মং দেসেন্তো আহ –

‘‘আতুৰং অসুচিং পূতিং, পস্স নন্দে সমুস্সযং;

উগ্ঘৰন্তং পগ্ঘৰন্তং, বালানং অভিপত্থিতং.

‘‘যথা ইদং তথা এতং, যথা এতং তথা ইদং;

ধাতুতো সুঞ্ঞতো পস্স, মা লোকং পুনৰাগমি;

ভৱে ছন্দং ৱিৰাজেত্ৱা, উপসন্তো চৰিস্সতী’’তি. –

ইত্থং সুদং ভগৱা নন্দং ভিক্খুনিং আৰব্ভ ইমা গাথাযো অভাসিত্থাতি. নন্দা দেসনানুসাৰেন ঞাণং পেসেত্ৱা সোতাপত্তিফলং পাপুণি. অথস্সা উপৰি তিণ্ণং মগ্গফলানং ৱিপস্সনাপৰিৱাসত্থায সুঞ্ঞতাকম্মট্ঠানং কথেতুং, ‘‘নন্দে, মা ‘ইমস্মিং সৰীৰে সাৰো অত্থী’তি সঞ্ঞং কৰি. অপ্পমত্তকোপি হি এত্থ সাৰো নত্থি, তীণি অট্ঠিসতানি উস্সাপেত্ৱা কতং অট্ঠিনগৰমেত’’ন্তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –

১৫০. ‘‘অট্ঠীনং নগৰং কতং, মংসলোহিতলেপনং;

যত্থ জৰা চ মচ্চু চ, মানো মক্খো চ ওহিতো’’তি.

তস্সত্থো – যথেৱ হি পুব্বণ্ণাপৰণ্ণাদীনং ওদহনত্থায কট্ঠানি উস্সাপেত্ৱা ৱল্লীহি বন্ধিত্ৱা মত্তিকায ৱিলিম্পেত্ৱা নগৰসঙ্খাতং বহিদ্ধা গেহং কৰোন্তি, এৱমিদং অজ্ঝত্তিকম্পি তীণি অট্ঠিসতানি উস্সাপেত্ৱা ন্হাৰুৱিনদ্ধং মংসলোহিতলেপনং তচপটিচ্ছন্নং জীৰণলক্খণায জৰায মৰণলক্খণস্স মচ্চুনো আৰোহসম্পদাদীনি পটিচ্চ মঞ্ঞনলক্খণস্স মানস্স সুকতকাৰণৱিনাসনলক্খণস্স মক্খস্স চ ওদহনত্থায নগৰং কতং. এৱৰূপো এৱ হি এত্থ কাযিকচেতসিকো আবাধো ওহিতো, ইতো উদ্ধং কিঞ্চি গয্হূপগং নত্থীতি.

দেসনাৱসানে সা থেৰী অৰহত্তং পাপুণি, মহাজনস্সাপি সাত্থিকা ধম্মদেসনা অহোসীতি.

জনপদকল্যাণী ৰূপনন্দাথেৰীৱত্থু পঞ্চমং.