৬. কাড়ুদাযিত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা

ছট্ঠাপদানে পদুমুত্তৰো নাম জিনোতিআদিকং আযস্মতো কাড়ুদাযিত্থেৰস্স অপদানং. অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযানি পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো কালে হংসৱতীনগৰে কুলগেহে নিব্বত্তো ৱিঞ্ঞুতং পত্তো সত্থু ধম্মদেসনং সুণন্তো সত্থাৰং একং ভিক্খুং কুলপ্পসাদকানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৱা তজ্জং অভিনীহাৰকম্মং কত্ৱা তং ঠানন্তৰং পত্থেসি. সত্থাপি ব্যাকাসি. সো যাৱজীৱং কুসলং কত্ৱা দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো অম্হাকং বোধিসত্তস্স মাতুকুচ্ছিযং পটিসন্ধিগ্গহণদিৱসে দেৱলোকতো চৱিত্ৱা কপিলৱত্থুস্মিংযেৱ অমচ্চকুলে পটিসন্ধিং গণ্হি. বোধিসত্তেন সহ একদিৱসেযেৱ জাতো, তংদিৱসংযেৱ নং দুকূলচুম্বটকেন নিপজ্জাপেত্ৱা বোধিসত্তস্স উপট্ঠানং নযিংসু. বোধিসত্তেন হি সদ্ধিং বোধিৰুক্খো, ৰাহুলমাতা, চত্তাৰো নিধী, আৰোহনিযহত্থী, কণ্ডকো, ছন্নো, কাড়ুদাযীতি ইমে সত্ত একদিৱসে জাতত্তা সহজাতা নাম অহেসুং. অথস্স নামগ্গহণদিৱসে সকলনগৰস্স উদগ্গচিত্তদিৱসে জাতত্তা উদাযীত্ৱেৱ নামং কৰিংসু. থোকং কাড়ধাতুকত্তা পন কাড়ুদাযীতি পঞ্ঞাযিত্থ. সো বোধিসত্তেন সদ্ধিং কুমাৰকীড়ং কীড়ন্তো ৱুদ্ধিং অগমাসি.

অপৰভাগে লোকনাথে মহাভিনিক্খমনং নিক্খমিত্ৱা অনুক্কমেন সব্বঞ্ঞুতং পত্ৱা পৱত্তিতৱৰধম্মচক্কে ৰাজগহং উপনিস্সায ৱেড়ুৱনে ৱিহৰন্তে সুদ্ধোদনমহাৰাজা তং পৱত্তিং সুত্ৱা পুৰিসসহস্সপৰিৱাৰং একং অমচ্চং ‘‘পুত্তং মে ইধানেহী’’তি পেসেসি. সো সত্থু ধম্মদেসনাৱেলাযং সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা পৰিসপৰিযন্তে ঠিতো ধম্মং সুত্ৱা সপৰিৱাৰো অৰহত্তং পাপুণি. অথ নে সত্থা ‘‘এথ, ভিক্খৱো’’তি হত্থং পসাৰেসি. সব্বে তংখণংযেৱ ইদ্ধিমযপত্তচীৱৰধৰা ৱস্সসট্ঠিকত্থেৰা ৱিয অহেসুং. অৰহত্তপ্পত্ততো পট্ঠায অৰিযা নাম মজ্ঝত্তাৱ হোন্তি, তস্মা ৰঞ্ঞা পেসিতসাসনং দসবলস্স নাৰোচেসি. ৰাজা নেৱ গতো আগচ্ছতি, ন সাসনং সুয্যতীতি অপৰম্পি অমচ্চং পুৰিসসহস্সপৰিৱাৰং পেসেসি. তস্মিম্পি তথা পটিপন্নে অপৰম্পীতি এতেন নযেন নৱপুৰিসসহস্সপৰিৱাৰে নৱ অমচ্চে পেসেসি. সব্বে গন্ত্ৱা অৰহত্তং পত্ৱা তুণ্হীভূতা অহেসুং.

অথ ৰাজা চিন্তেসি – ‘‘এত্তকা জনা মযি সিনেহাভাৱেন দসবলস্স ইধাগমনত্থায ন কিঞ্চি কথযিংসু, অযং খো পন উদাযী দসবলেন সমৱযো সহপংসুকীড়িকো, মযি চ সিনেহৱা, ইমং পেসেস্সামী’’তি. অথ তং পক্কোসাপেত্ৱা, ‘‘তাত, ত্ৱং পুৰিসসহস্সপৰিৱাৰো গন্ত্ৱা দসবলং ইধানেহী’’তি ৱত্ৱা পেসেসি. সো পন গচ্ছন্তো ‘‘সচাহং, দেৱ, পব্বজিতুং লভিস্সামি, এৱাহং ভগৱন্তং ইধানেস্সামী’’তি ৱত্ৱা ৰঞ্ঞা ‘‘পব্বজিতোপি মম পুত্তং দস্সেহী’’তি ৱুত্তো ৰাজগহং গন্ত্ৱা সত্থু ধম্মদেসনাৱেলায পৰিসপৰিযন্তে ঠিতো ধম্মং সুত্ৱা সপৰিৱাৰো অৰহত্তং পত্ৱা এহিভিক্খুভাৱে পতিট্ঠাসি. সো অৰহত্তং পত্ৱা – ‘‘ন তাৱাযং দসবলস্স কুলনগৰং গন্তুং কালো, ৱস্সন্তে পন উপগতে পব্বতেসু ৱনসণ্ডেসু হৰিততিণসঞ্ছন্নায ভূমিযা গমনকালো ভৱিস্সতী’’তি গমনকালং আগমেন্তো ৱস্সন্তে সম্পত্তে সত্থু কুলনগৰং গন্তুং গমনৱণ্ণং সংৱণ্ণেসি. ৱুত্তঞ্চেতং থেৰগাথায (থেৰগা. ৫২৭-৫৩০) –

‘‘অঙ্গাৰিনো দানি দুমা ভদন্তে, ফলেসিনো ছদনং ৱিপ্পহায;

তে অচ্চিমন্তোৱ পভাসযন্তি, সমযো মহাৱীৰ ভাগী ৰসানং.

‘‘দুমানি ফুল্লানি মনোৰমানি, সমন্ততো সব্বদিসা পৱন্তি;

পত্তং পহায ফলমাসসানা, কালো ইতো পক্কমনায ৱীৰ.

‘‘নেৱাতিসীতং ন পনাতিউণ্হং, সুখা উতু অদ্ধনিযা ভদন্তে;

পস্সন্তু তং সাকিযা কোড়িযা চ, পচ্ছামুখং ৰোহিনিযং তৰন্তং.

‘‘আসায কসতে খেত্তং, বীজং আসায ৱপ্পতি;

আসায ৱাণিজা যন্তি, সমুদ্দং ধনহাৰকা;

যায আসায তিট্ঠামি, সা মে আসা সমিজ্ঝতু.

‘‘নাতিসীতং নাতিউণ্হং, নাতিদুব্ভিক্খছাতকং;

সদ্দলা হৰিতা ভূমি, এস কালো মহামুনি. (অ. নি. অট্ঠ. ১.১.২২৫);

‘‘পুনপ্পুনঞ্চেৱ ৱপন্তি বীজং, পুনপ্পুনং ৱস্সতি দেৱৰাজা;

পুনপ্পুনং খেত্তং কসন্তি কস্সকা, পুনপ্পুনং ধঞ্ঞমুপেতি ৰট্ঠং.

‘‘পুনপ্পুনং যাচনকা চৰন্তি, পুনপ্পুনং দানপতী দদন্তি;

পুনপ্পুনং দানপতী দদিত্ৱা, পুনপ্পুনং সগ্গমুপেন্তি ঠানং.

‘‘ৱীৰো হৱে সত্তযুগং পুনেতি; যস্মিং কুলে জাযতি ভূৰিপঞ্ঞো;

মঞ্ঞামহং সক্কতি দেৱদেৱো, তযা হি জাতো মুনি সচ্চনামো.

‘‘সুদ্ধোদনো নাম পিতা মহেসিনো, বুদ্ধস্স মাতা পন মাযনামা;

যা বোধিসত্তং পৰিহৰিয কুচ্ছিনা, কাযস্স ভেদা তিদিৱম্হি মোদতি.

‘‘সা গোতমী কালকতা ইতো চুতা, দিব্বেহি কামেহি সমঙ্গিভূতা;

সা মোদতি কামগুণেহি পঞ্চহি, পৰিৱাৰিতা দেৱগণেহি তেহি.

‘‘বুদ্ধস্স পুত্তোম্হি অসয্হসাহিনো, অঙ্গীৰসস্সপ্পটিমস্স তাদিনো;

পিতুপিতা ময্হং তুৱংসি সক্ক, ধম্মেন মে গোতম অয্যকোসী’’তি. (থেৰগা. ৫৩১-৫৩৬);

‘‘অম্বা পনসা কপিট্ঠা চ, পুপ্ফপল্লৱলঙ্কতা;

ধুৱপ্ফলানি সৱন্তি, খুদ্দামধুককূপমা;

সেৱমানো উভো পস্সে, গন্তুকালো মহাযস্স.

‘‘জম্বূ সুমধুৰা নীপা, মধুগণ্ডিদিৱপ্ফলা;

তা উভোসু পজ্জোতন্তি, গন্তুকালো মহাযস.

‘‘তিণ্ডুকানি পিযালানি, সোণ্ণৱণ্ণা মনোৰমা;

খুদ্দকপ্পফলা নিচ্চং, গন্তুকালো মহাযস.

‘‘কদলী পঞ্চমোচ্চি চ, সুপক্কফলভূসিতা;

উভোপস্সেসু লম্বন্তি, গন্তুকালো মহাযস.

‘‘মধুপ্ফলধৰা নিচ্চং, মোৰৰুক্খা মনোৰমা;

খুদ্দকপ্পফলা নিচ্চং, গন্তুকালো মহাযস.

‘‘হিন্তালতালপন্তী চ, ৰজতক্খন্ধোৱ জোতৰে;

সুপক্কফলসঞ্ছন্না, খুদ্দকপ্পা মধুস্সৱা;

ফলানি তানি খাদন্তে, গন্তুকালো মহাযস.

‘‘উদুম্বৰাৰুণাৱণ্ণা, সদাসুমধুৰপ্ফলা;

উভোপস্সেসু লম্বন্তি, গন্তুকালো মহাযস.

‘‘ইত্থম্ভূতা অনেকা তে, নানাফলধৰা দুমা;

উভোপস্সেসু লম্বন্তি, গন্তুকালো মহাযস.

‘‘চম্পকা সলড়া নাগা, সুগন্ধা মালুতেৰিতা;

সুপুপ্ফিতগ্গা জোতন্তি, সুগন্ধেনাভিপূজযুং;

সাদৰা ৱিনতানেৱ, গন্তুকালো মহাযস.

‘‘পুন্নাগা গিৰিপুন্নাগা, পুপ্ফিতা ধৰণীৰুহা;

সুপুপ্ফিতগ্গা জোতন্তি, সুগন্ধেনাভিপূজযুং;

সাদৰা ৱিনতুগ্গগ্গা, গন্তুকালো মহাযস.

‘‘অসোকা কোৱিড়াৰা চ, সোমনস্সকৰা ৱৰা;

সুগন্ধা কণ্ণিকা বন্ধা, ৰত্তৱণ্ণেহি ভূসিতা;

সাদৰা ৱিনতুগ্গগ্গা, সমযো তে মহাযস.

‘‘কণ্ণিকাৰা ফুল্লিতা নিচ্চং, সোৱণ্ণৰংসিজোতকা;

দিব্বগন্ধা পৱাযন্তি, দিসা সব্বানি সোভযং;

সাদৰা ৱিনতানেৱ, সমযো তে মহাযস.

‘‘সুপত্তা গন্ধসম্পন্না, কেতকী ধনুকেতকী;

সুগন্ধা সম্পৱাযন্তি, দিসা সব্বাভিগন্ধিনো;

সাদৰা পূজযন্তাৱ, সমযো তে মহাযস.

‘‘মল্লিকা জাতিসুমনা, সুগন্ধা খুদ্দমল্লিকা;

দিসা সব্বা পৱাযন্তি, উভো মগ্গে পসোভযং;

সাদৰা তে পলম্বন্তি, সমযো তে মহাযস.

‘‘সিন্ধুৱাৰা সীতগন্ধা, সুগন্ধা মালুতেৰিতা;

দিসা সব্বাভিপূজেন্তা, উভো মগ্গে পসোভযং;

সাদৰা ৱিনতুগ্গগ্গা, সমযো তে মহাযস.

‘‘সীহা কেসৰসীহা চ, চতুপ্পদনিসেৱিতা;

অচ্ছম্ভীতা সুৰাপানে, মিগৰাজা পতাপিনো.

‘‘সীহনাদেন পূজেন্তি, সাদৰা তে মিগাভিভূ;

মগ্গম্হি উভতো ৱূড়্হা, সমযো তে মহাযস.

‘‘ব্যগ্ঘা সিন্ধৱা নকুলা, সাধুৰূপা ভযানকা;

আকাসে সম্পতন্তাৱ, নিব্ভীতা যেন কেনচি;

তেহি তে সাদৰা নতা, সমযো তে মহাযস.

‘‘তিধা পভিন্না ছদ্দন্তা, সুৰূপা সুস্সৰা সুভা;

সত্তপ্পতিট্ঠিতঙ্গা তে, উভো মগ্গেসু কূজিনো;

সাদৰা হাসমানাৱ, সমযো তে মহাযস.

‘‘মিগা ৱৰাহা পসদা, চিত্ৰাসাৱযৱা সুভা;

আৰোহপৰিণাহেন, সুৰূপা অঙ্গসংযুতা;

উভো মগ্গে গাযমানাৱ, সমযো তে মহাযস.

‘‘গোকণ্ণা সৰভা ৰুৰূ, আৰোহপৰিণাহিনো;

সুৰূপা অঙ্গসম্পন্না, সেৱমানাৱ অচ্ছৰুং;

সেৱমানা তেহি তদা, সমযো তে মহাযস.

‘‘দীপী অচ্ছা তৰচ্ছা চ, তুদৰা ৱৰুণা সদা;

তে দানি সিক্খিতা সব্বে, মেত্তায তৱ তাদিনো;

তে পচ্চসেৱকা অদ্ধা, সমযো তে মহাযস.

‘‘সসা সিঙ্গালা নকুলা, কলন্দকাড়কা বহূ;

কস্তুৰা সূৰা গন্ধা তে, কেৱলা গাযমানাৱ.

সমযো তে মহাযস;

‘‘মযূৰা নীলগীৱা তে, সুসিখা সুভপক্খিকা;

সুপিঞ্ছা তে সুনাদা চ, ৱেড়ুৰিযমণিসন্নিভা;

নাদং কৰোন্তা পূজেন্তি, কালো তে পিতুদস্সনে.

‘‘সুৱণ্ণচিত্ৰহংসা চ, জৱহংসা ৱিহাচৰা;

তে সব্বে আসযা ছুদ্ধা, জিনদস্সনব্যাৱটা;

মধুৰস্সৰেন কূজন্তি, কালো তে পিতুদস্সনে.

‘‘হংসা কোঞ্চা সুনদা তে, চক্কৱাকা নদীচৰা;

বকা বলাকা ৰুচিৰা, জলকাকা সৰকুক্কুটা;

সাদৰাভিনাদিনো এতে, কালো তে পিতুদস্সনে.

‘‘চিত্ৰা সুৰূপা সুস্সৰা, সাড়িকা সুৱতণ্ডিকা;

ৰুক্খগ্গা সম্পতন্তা তে, উভো মগ্গেসু কূজিনো;

তেসু তেসু নিকূজন্তি, কালো তে পিতুদস্সনে.

‘‘কোকিলা সকলা চিত্ৰা, সদা মঞ্জুস্সৰা ৱৰা;

ৱিম্হাপিতা তে জনতং, সদ্ধিমিত্তাদিকে সুৰা;

সৰেহি পূজযন্তাৱ, কালো তে পিতুদস্সনে.

‘‘ভিঙ্কা কুৰৰা সাৰা, পূৰিতা কাননে সদা;

নিন্নাদযন্তা পৱনং, অঞ্ঞমঞ্ঞসমঙ্গিনো;

গাযমানা সৰেনেৱ, কালো তে পিতুদস্সনে.

‘‘তিত্তিৰা সুসৰা সাৰা, সুসৰা ৱনকুক্কুটা;

মঞ্জুস্সৰা ৰামণেয্যা, কালো তে পিতুদস্সনে.

‘‘সেতৱালুকসঞ্ছন্না, সুপতিত্থা মনোৰমা;

মধুৰোদকসম্পুণ্ণা, সৰা জোতন্তি তে সদা;

তত্থ ন্হত্ৱা পিৱিত্ৱা চ, সমযো তে ঞাতিদস্সনে.

‘‘কুম্ভীৰামকৰাকিণ্ণা, ৱলযা মুঞ্জৰোহিতা;

মচ্ছকচ্ছপব্যাৱিদ্ধা, সৰা সীতোদকা সুভা;

তত্থ ন্হত্ৱা পিৱিত্ৱা চ, সমযো তে ঞাতিদস্সনে.

‘‘নীলুপ্পলসমাকিণ্ণা, তথা ৰত্তুপ্পলেহি চ;

কুমুদুপ্পলসংকিণ্ণা, সৰা সোভন্তিনেকধা;

তত্থ সীতলকা তোযা, সমযো তে ঞাতিদস্সনে.

‘‘পুণ্ডৰীকেহি সঞ্ছন্না, পদুমেহি সমোহতা;

উভো মগ্গেসু সোভন্তি, পোক্খৰঞ্ঞো তহিং তহিং;

তত্থোদকানি ন্হাযন্তি, সমযো তে ঞাতিদস্সনে.

‘‘সেতপুলিনসংকিণ্ণা, সুপতিত্থা মনোৰমা;

সীতোদকমহোঘেহি, সম্পুণ্ণা তা নদী সুভা;

উভো মগ্গেহি সন্দন্তি, সমযো তে ঞাতিদস্সনে.

‘‘মগ্গস্স উভতোপস্সে, গামনিগমসমাকুলা;

সদ্ধা পসন্না জনতা, ৰতনত্তযমামকা;

তেসং সম্পুণ্ণসঙ্কপ্পো, সমযো তে ঞাতিদস্সনে.

‘‘তেসু তেসু পদেসেসু, দেৱা মানুস্সকা উভো;

গন্ধমালাভিপূজেন্তি, সমযো তে ঞাতিদস্সনে’’তি.

এৱং থেৰো সট্ঠিমত্তাহি গাথাহি সত্থু গমনৱণ্ণং সংৱণ্ণেসি. অথ খো ভগৱা ‘‘কাড়ুদাযী মম গমনং পত্থেতি, পূৰেস্সামিস্স সঙ্কপ্প’’ন্তি তত্থ গমনে বহূনং ৱিসেসাধিগমং দিস্ৱা ৱীসতিসহস্সখীণাসৱপৰিৱুতো ৰাজগহতো অতুৰিতচাৰিকাৱসেন ৱুত্তপ্পকাৰফলাফলে অনুভৱন্তো দ্ৱিপদচতুপ্পদাদিসমূহানং সেৱনপূজায পূজিযমানো ৱুত্তপ্পকাৰসুগন্ধপুপ্ফগন্ধেহি গন্ধিযমানো গামনিগমৱাসীনং সঙ্গহং কুৰুমানো কপিলৱত্থুগামিমগ্গং পটিপজ্জি. থেৰো ইদ্ধিযা কপিলৱত্থুং গন্ত্ৱা ৰঞ্ঞো পুৰতো আকাসে ঠিতো অদিট্ঠপুব্বং ৱেসং দিস্ৱা, ৰঞ্ঞা – ‘‘কোসি ত্ৱ’’ন্তি পুচ্ছিতো ‘‘সচে অমচ্চপুত্তং তযা ভগৱতো সন্তিকে পেসিতং ন জানাসি, এৱং জানাহী’’তি ৱদন্তো –

‘‘বুদ্ধস্স পুত্তোম্হি অসয্হসাহিনো, অঙ্গীৰসস্সপ্পটিমস্স তাদিনো;

পিতুপিতা ময্হং তুৱংসি সক্ক, ধম্মেন মে গোতম অয্যকোসী’’তি. (থেৰগা. ৫৩৬) – গাথমাহ;

তত্থ বুদ্ধস্স পুত্তোম্হীতি সব্বঞ্ঞুবুদ্ধস্স উৰে ৱাযামজনিতাহি ধম্মদেসনাহি জাততায ওৰসপুত্তো অম্হি. অসয্হসাহিনোতি অভিসম্বোধিতো পুব্বে ঠপেত্ৱা মহাবোধিসত্তং অঞ্ঞেহি সহিতুং অসক্কুণেয্যত্তা অসয্হস্স সকলবোধিসম্ভাৰস্স, মহাকৰুণাকৰস্স চ সহনতো ততো পৰম্পি অঞ্ঞেহি সহিতুং অভিভৱিতুং অসক্কুণেয্যত্তা অসয্হানং পঞ্চন্নং মাৰানং সহনতো অভিভৱনতো আসযানুসযচৰিতাধিমুত্তিআদিৱিভাগাৱবোধেন যথাৰহং ৱেনেয্যানং দিট্ঠধম্মিকসম্পৰাযিকপৰমত্থেহি অনুসাসনীসঙ্খাতস্স অঞ্ঞেহি অসয্হস্স বুদ্ধকিচ্চস্স সহনতো তত্থ ৱা সাধুকাৰীভাৱতো অসয্হসাহিনো. অঙ্গীৰসস্সাতি অঙ্গীকতসীলাদিসম্পত্তিকস্স. ‘‘অঙ্গমঙ্গেহি নিচ্ছৰণকওভাসস্সা’’তি অপৰে. কেচি পন ‘‘অঙ্গীৰসো সিদ্ধত্থোতি ইমানি দ্ৱে নামানি পিতৰাযেৱ গহিতানী’’তি ৱদন্তি. অপ্পটিমস্সাতি অনুপমস্স ইট্ঠাদীসু তাদিলখণসম্পত্তিযা তাদিনো. পিতুপিতা ময্হং তুৱংসীতি অৰিযজাতিৱসেন ময্হং পিতু সম্মাসম্বুদ্ধস্স লোকৱোহাৰৱসেন ত্ৱং পিতা অসি. সক্কাতি ৱংসেন ৰাজানং আলপতি. ধম্মেনাতি সভাৱেন অৰিযজাতিলোকিযজাতীহি দ্ৱিন্নং জাতীনং সভাৱসমোধানেন. গোতমাতি গোত্তেন ৰাজানং আলপতি. অয্যকোসীতি পিতামহো অহোসি. এত্থ চ ‘‘বুদ্ধস্স পুত্তোম্হী’’তিআদিং ৱদন্তো থেৰো অঞ্ঞং ব্যাকাসি.

এৱং পন অত্তানং জানাপেত্ৱা হট্ঠতুট্ঠেন ৰঞ্ঞা মহাৰহে পল্লঙ্কে নিসীদাপেত্ৱা অত্তনো পটিযাদিতস্স নানগ্গৰসভোজনস্স পত্তং পূৰেত্ৱা পত্তে দিন্নে গমনাকাৰং দস্সেসি. ‘‘কস্মা গন্তুকামত্থ, ভুঞ্জথা’’তি ৱুত্তে, সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা ভুঞ্জিস্সামীতি. কহং পন সত্থাতি? ৱীসতিসহস্সভিক্খুপৰিৱাৰো তুম্হাকং দস্সনত্থায মগ্গং পটিপন্নোতি. তুম্হে ইমং পিণ্ডপাতং ভুঞ্জথ, অঞ্ঞং ভগৱতো হৰথ. যাৱ চ মম পুত্তো ইমং নগৰং পাপুণাতি, তাৱস্স ইতোযেৱ পিণ্ডপাতং হৰথাতি. থেৰো ভত্তকিচ্চং কত্ৱা ৰঞ্ঞো চ পৰিসায চ ধম্মং দেসেত্ৱা সত্থু আগমনতো পুৰেতৰমেৱ ৰাজনিৱেসনং ৰতনত্তযগুণেসু অভিপ্পসন্নং কৰোন্তো সব্বেসং পস্সন্তানংযেৱ সত্থু আহৰিতব্বভত্তপুণ্ণং পত্তং আকাসে ৱিস্সজ্জেত্ৱা সযম্পি ৱেহাসং অব্ভুগ্গন্ত্ৱা পিণ্ডপাতং উপনেত্ৱা সত্থু হত্থে ঠপেসি. সত্থাপি তং পিণ্ডপাতং পৰিভুঞ্জি. এৱং সট্ঠিযোজনং মগ্গং দিৱসে দিৱসে যোজনং গচ্ছন্তস্স ভগৱতো ৰাজগেহতো ভত্তং আহৰিত্ৱা অদাসি. ভগৱা কমেন কপিলৱত্থুনগৰং পত্ৱা পুনদিৱসে ৰাজৱীথিযং পিণ্ডায চৰতি. তং সুত্ৱা সুদ্ধোদনমহাৰাজা তত্থ গন্ত্ৱা, ‘‘মা এৱং কত্তব্বং মঞ্ঞি, নযিদং ৰাজৱংসপ্পৱেণী’’তি. ‘‘অযং তুম্হাকং, মহাৰাজ, ৱংসো, ঈদিসো অম্হাকং পন বুদ্ধৱংসো’’তি ৱত্ৱা –

‘‘উত্তিট্ঠে নপ্পমজ্জেয্য, ধম্মং সুচৰিতং চৰে;

ধম্মচাৰী সুখং সেতি, অস্মিং লোকে পৰম্হি চ.

‘‘ধম্মং চৰে সুচৰিতং, ন নং দুচ্চৰিতং চৰে;

ধম্মচাৰী সুখং সেতি, অস্মিং লোকে পৰম্হি চা’’তি. (ধ. প. ১৬৮-১৬৯) –

ধম্মং দেসেসি. ৰাজা সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি. ততো ৰাজা বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং নিমন্তেত্ৱা সকমন্দিৰে ভোজেত্ৱা সম্পৱাৰেত্ৱা ভোজনাৱসানে ধম্মপালজাতকং (জা. ১.১০.৯২ আদযো) সুত্ৱা সপৰিসো অনাগামিফলে পতিট্ঠহি. অপৰভাগে সেতচ্ছত্তস্স হেট্ঠা নিপন্নোৱ অৰহত্তং পত্ৱা পৰিনিব্বাযি.

ততো ভগৱা ৰাহুলমাতুযা বিম্বাদেৱিযা পাসাদং গন্ত্ৱা তস্সা ধম্মং দেসেত্ৱা সোকং ৱিনোদেত্ৱা চন্দকিন্নৰীজাতকদেসনায (জা. ১.১৪.১৮ আদযো) পসাদং জনেত্ৱা নিগ্ৰোধাৰামং অগমাসি. অথ বিম্বাদেৱী পুত্তং ৰাহুলকুমাৰং আহ – ‘‘গচ্ছ, তৱ পিতু সন্তকং ধনং যাচাহী’’তি. কুমাৰো ‘‘দাযজ্জং, মে সমণ, দেহী’’তি ৱত্ৱা ভগৱন্তং অনুবন্ধিত্ৱা, ‘‘সুখা, তে সমণ, ছাযা’’তি ৱদন্তো গচ্ছতি. তং ভগৱা নিগ্ৰোধাৰামং নেত্ৱা ‘‘লোকুতৰদাযজ্জং গণ্হাহী’’তি ৱত্ৱা পব্বাজেসি. অথ ভগৱা অৰিযগণমজ্ঝে নিসিন্নো ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৱে, মম সাৱকানং ভিক্খূনং কুলপ্পসাদকানং যদিদং কাড়ুদাযী’’তি (অ. নি. ১.২১৯, ২২৫) থেৰং এতদগ্গে ঠপেসি.

১৬৫. থেৰো পত্তএতদগ্গট্ঠানো অত্তনো পুব্বকম্মং সৰিত্ৱা সোমনস্সজাতো পুব্বচৰিতাপদানং পকাসেন্তো পদুমুত্তৰো নাম জিনোতিআদিগাথাযো অভাসি. তত্থ অনুত্তানপদমেৱ ৱণ্ণযিস্সাম.

১৬৬. গুণাগুণৱিদূতি গুণঞ্চ অগুণঞ্চ গুণাগুণং, ৱণ্ণাৱণ্ণং, কুসলাকুসলং ৱা তং জানাতীতি গুণাগুণৱিদূ. কতঞ্ঞূতি অঞ্ঞেহি কতগুণং জানাতীতি কতঞ্ঞূ, একদিৱসম্পি ভত্তদানাদিনা কতূপকাৰস্স ৰজ্জম্পি দাতুং সমত্থত্তা কতঞ্ঞূ. কতৱেদীতি কতং ৱিন্দতি অনুভৱতি সম্পটিচ্ছতীতি কতৱেদী. তিত্থে যোজেতি পাণিনেতি সব্বসত্তে নিব্বানপৱেসনুপাযে কুসলপথে মগ্গে ধম্মদেসনায যোজেতি সম্পযোজেতি পতিট্ঠাপেতীতি অত্থো. সেসং উত্তানত্থমেৱ. গমনৱণ্ণনগাথানমত্থো থেৰগাথাযং ৱুত্তোযেৱাতি.

কাড়ুদাযিত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা সমত্তা.