অপদান-অট্ঠকথা

(দুতিযো ভাগো)

থেৰাপদানং

২. সীহাসনিযৱগ্গো

১. সীহাসনদাযকত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা

নিব্বুতে লোকনাথম্হীতিআদিকং আযস্মতো সীহাসনদাযকত্থেৰস্স অপদানং. অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো সিদ্ধত্থস্স ভগৱতো কালে ৱিভৱসম্পন্নে সদ্ধাসম্পন্নে একস্মিং কুলে নিব্বত্তো, ধৰমানে ভগৱতি দেৱলোকে ৱসিত্ৱা নিব্বুতে ভগৱতি উপ্পন্নত্তা ৱিঞ্ঞুতং পত্তো ভগৱতো সাৰীৰিকচেতিযং দিস্ৱা ‘‘অহো মে অলাভা, ভগৱতো ধৰমানে কালে অসম্পত্তো’’তি চিন্তেত্ৱা চেতিযে চিত্তং পসাদেত্ৱা সোমনস্সজাতো সব্বৰতনমযং দেৱতানিম্মিতসদিসং ধম্মাসনে সীহাসনং কাৰেত্ৱা জীৱমানকবুদ্ধস্স ৱিয পূজেসি. তস্সুপৰি গেহম্পি দিব্বৱিমানমিৱ কাৰেসি, পাদট্ঠপনপাদপীঠম্পি কাৰেসি. এৱং যাৱজীৱং দীপধূপপুপ্ফগন্ধাদীহি অনেকৱিধং পূজং কত্ৱা ততো চুতো দেৱলোকে নিব্বত্তো ছ কামসগ্গে অপৰাপৰং দিব্বসম্পত্তিং অনুভৱিত্ৱা মনুস্সেসু চক্কৱত্তিসম্পত্তিং অনেকক্খত্তুং অনুভৱিত্ৱা সঙ্খ্যাতিক্কন্তং পদেসৰজ্জসম্পত্তিঞ্চ অনুভৱিত্ৱা কস্সপস্স ভগৱতো সাসনে পব্বজিত্ৱা সমণধম্মং কত্ৱা এত্থন্তৰে দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে একস্মিং ৱিভৱসম্পন্নে কুলে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্তো সত্থু ধম্মদেসনং সুত্ৱা পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিত্ৱা লদ্ধূপসম্পদো কম্মট্ঠানং গহেত্ৱা ঘটেন্তো ৱাযমন্তো নচিৰস্সেৱ অৰহত্তং পাপুণি.

১. এৱং পত্তঅৰহত্তফলো অত্তনো পুব্বকম্মং সৰিত্ৱা সোমনস্সং উপ্পাদেত্ৱা পুব্বচৰিতাপদানং পকাসেন্তো নিব্বুতে লোকনাথম্হীতিআদিমাহ. তত্থ লোকস্স নাথো পধানোতি লোকনাথো, লোকত্তযসামীতি অত্থো. লোকনাথে সিদ্ধত্থম্হি নিব্বুতেতি সম্বন্ধো. ৱিত্থাৰিতে পাৱচনেতি পাৱচনে পিটকত্তযে ৱিত্থাৰিতে পত্থটে পাকটেতি অত্থো. বাহুজঞ্ঞম্হি সাসনেতি সিক্খত্তযসঙ্গহিতে বুদ্ধসাসনে অনেকসতসহস্সকোটিখীণাসৱসঙ্খাতেহি বহুজনেহি ঞাতে অধিগতেতি অত্থো.

২-৩. পসন্নচিত্তো সুমনোতি তদা অহং বুদ্ধস্স ধৰমানকালে অসম্পত্তো নিব্বুতে তস্মিং দেৱলোকা চৱিত্ৱা মনুস্সলোকং উপপন্নো তস্স ভগৱতো সাৰীৰিকধাতুচেতিযং দিস্ৱা পসন্নচিত্তো সদ্ধাসম্পযুত্তমনো সুন্দৰমনো ‘‘অহো মমাগমনং স্ৱাগমন’’ন্তি সঞ্জাতপসাদবহুমানো ‘‘মযা নিব্বানাধিগমায একং পুঞ্ঞং কাতুং ৱট্টতী’’তি চিন্তেত্ৱা ভগৱতো চেতিযসমীপে ভগৱন্তং উদ্দিস্স হিৰঞ্ঞসুৱণ্ণৰতনাদীহি অলঙ্কৰিত্ৱাৱ সীহাসনং অকাসি. তত্ৰ নিসিন্নস্স পাদট্ঠপনত্থায পাদপীঠঞ্চ কাৰেসি. সীহাসনস্স অতেমনত্থায তস্সুপৰি ঘৰঞ্চ কাৰেসি. তেন ৱুত্তং – ‘‘সীহাসনমকাসহং…পে… ঘৰং তত্থ অকাসহ’’ন্তি. তেন চিত্তপ্পসাদেনাতি ধৰমানস্স ৱিয ভগৱতো সীহাসনং মযা কতং, তেন চিত্তপ্পসাদেন. তুসিতং উপপজ্জহন্তি তুসিতভৱনে উপপজ্জিন্তি অত্থো.

৪. আযামেন চতুব্বীসাতি তত্ৰুপপন্নস্স দেৱভূতস্স সতো ময্হং সুকতং পুঞ্ঞেন নিব্বত্তিতং পাতুভূতং আযামেন উচ্চতো চতুব্বীসযোজনং ৱিত্থাৰেন তিৰিযতো চতুদ্দসযোজনং তাৱদেৱ নিব্বত্তিক্খণেযেৱ আসি অহোসীতি অত্থো. সেসং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.

৯. চতুন্নৱুতে ইতো কপ্পেতি ইতো কপ্পতো চতুনৱুতে কপ্পে যং কম্মং অকৰিং অকাসিং, তদা ততো পট্ঠায পুঞ্ঞবলেন কঞ্চি দুগ্গতিং নাভিজানামি, ন অনুভূতপুব্বা কাচি দুগ্গতীতি অত্থো.

১০. তেসত্ততিম্হিতো কপ্পেতি ইতো কপ্পতো তেসত্ততিকপ্পে. ইন্দনামা তযো জনাতি ইন্দনামকা তযো চক্কৱত্তিৰাজানো একস্মিং কপ্পে তীসু জাতীসু ইন্দো নাম চক্কৱত্তী ৰাজা অহোসিন্তি অত্থো. দ্ৱেসত্ততিম্হিতো কপ্পেতি ইতো দ্ৱেসত্ততিকপ্পে. সুমননামকা তযো জনা তিক্খত্তুং চক্কৱত্তিৰাজানো অহেসুং.

১১. সমসত্ততিতো কপ্পেতি ইতো কপ্পতো অনূনাধিকে সত্ততিমে কপ্পে ৱৰুণনামকা ৱৰুণো চক্কৱত্তীতি এৱংনামকা তযো চক্কৱত্তিৰাজানো চক্কৰতনসম্পন্না চতুদীপম্হি ইস্সৰা অহেসুন্তি অত্থো. সেসং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱাতি.

সীহাসনদাযকত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা সমত্তা.

২. একত্থম্ভিকত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা

সিদ্ধত্থস্স ভগৱতোতিআদিকং আযস্মতো একত্থম্ভদাযকথেৰস্স অপদানং. অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযানি পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো সিদ্ধত্থস্স ভগৱতো কালে ৱনকম্মিকো হুত্ৱা একস্মিং ৱিভৱসম্পন্নে কুলে নিব্বত্তো. তস্মিং সমযে সব্বে সদ্ধা পসন্না উপাসকা একচ্ছন্দা ‘‘ভগৱতো উপট্ঠানসালং কৰোমা’’তি দব্বসম্ভাৰত্থায ৱনং পৱিসিত্ৱা তং উপাসকং দিস্ৱা ‘‘অম্হাকং একং থম্ভং দেথা’’তি যাচিংসু. সো তং পৱত্তিং সুত্ৱা ‘‘তুম্হে মা চিন্তযিত্থা’’তি তে সব্বে উয্যোজেত্ৱা একং সাৰমযং থম্ভং গহেত্ৱা সত্থু দস্সেত্ৱা তেসংযেৱ অদাসি. সো তেনেৱ সোমনস্সজাতো তদেৱ মূলং কত্ৱা অঞ্ঞানি দানাদীনি পুঞ্ঞানি কত্ৱা ততো চুতো দেৱলোকে নিব্বত্তো অপৰাপৰং ছসু কামাৱচৰেসু দিব্বসম্পত্তিযো অনুভৱিত্ৱা মনুস্সেসু চ অগ্গচক্কৱত্তিসম্পত্তিং অনেকৱাৰং অনুভৱিত্ৱা অসঙ্খ্যেয্যং পদেসৰজ্জসম্পত্তিঞ্চ অনুভৱিত্ৱা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সদ্ধাসম্পন্নে একস্মিং কুলে নিব্বত্তো মাতাপিতূহি সদ্ধিং ভগৱতো সন্তিকে ধম্মং সুত্ৱা পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিত্ৱা লদ্ধূপসম্পদো কম্মট্ঠানং গহেত্ৱা মনসিকৰোন্তো নচিৰস্সেৱ অৰহা অহোসি.

১৩. সো এৱং পত্তঅৰহত্তো অত্তনো পুব্বকম্মং সৰিত্ৱা সোমনস্সজাতো পুব্বচৰিতাপদানং পকাসেন্তো সিদ্ধত্থস্সাতিআদিমাহ. তত্থ সিদ্ধত্থস্স ভগৱতো ভগ্যসম্পন্নস্স সম্মাসম্বুদ্ধস্স. মহাপূগগণোতি মহাউপাসকসমূহো অহু অহোসীতি অত্থো. সৰণং গতা চ তে বুদ্ধন্তি ‘‘বুদ্ধং সৰণ’’ন্তি গতা ভজিংসু জানিংসু ৱা তে উপাসকা. তথাগতং সদ্দহন্তি বুদ্ধগুণং অত্তনো চিত্তসন্তানে ঠপেন্তীতি অত্থো.

১৪. সব্বে সঙ্গম্ম মন্তেত্ৱাতি সব্বে সমাগম্ম সন্নিপতিত্ৱা মন্তেত্ৱা অঞ্ঞমঞ্ঞং সঞ্ঞাপেত্ৱা একচ্ছন্দা হুত্ৱা মাড়ং উপট্ঠানসালং সত্থুনো অত্থায কুব্বন্তি কৰোন্তীতি অত্থো. দব্বসম্ভাৰেসু একত্থম্ভং অলভন্তা ব্ৰহাৱনে মহাৱনে ৱিচিনন্তীতি সম্বন্ধো.

১৫. তেহং অৰঞ্ঞে দিস্ৱানাতি অহং তে উপাসকে অৰঞ্ঞে দিস্ৱান গণং সমূহং উপগম্ম সমীপং গন্ত্ৱা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱান দসঙ্গুলিসমোধানং অঞ্জলিং সিৰসি কত্ৱা অহং গণং উপাসকসমূহং ‘‘তুম্হে ইমং ৱনং কিমত্থং আগতত্থা’’তি তদা তস্মিং কালে পৰিপুচ্ছিন্তি সম্বন্ধো.

১৬. তে সীলৱন্তো উপাসকা মে মযা পুট্ঠা ‘‘মাড়ং মযং কত্তুকামা হুত্ৱা একত্থম্ভো অম্হেহি ন লব্ভতী’’তি ৱিযাকংসু ৱিসেসেন কথযিংসূতি সম্বন্ধো.

১৭. মমং ময্হং একত্থম্ভং দেথ, অহং তং দস্সামি সত্থুনো সন্তিকং অহং থম্ভং আহৰিস্সামি, তে ভৱন্তো থম্ভহৰণে অপ্পোস্সুক্কা উস্সাহৰহিতা ভৱন্তূতি সম্বন্ধো.

২৪. যং যং যোনুপপজ্জামীতি যং যং যোনিং দেৱত্তং অথ মানুসং উপগচ্ছামীতি অত্থো. ভুম্মত্থে ৱা উপযোগৱচনং, যস্মিং যস্মিং দেৱলোকে ৱা মনুস্সলোকে ৱাতি অত্থো. সেসং উত্তানত্থমেৱাতি.

একত্থম্ভিকত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা সমত্তা.

৩. নন্দত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা

পদুমুত্তৰস্স ভগৱতোতিআদিকং আযস্মতো নন্দত্থেৰস্স অপদানং. অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযানি পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো কালে হংসৱতীনগৰে একস্মিং কুলে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্তো ভগৱতো সন্তিকে ধম্মং সুণন্তো সত্থাৰং একং ভিক্খুং ইন্দ্ৰিযেসু গুত্তদ্ৱাৰানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৱা সযং তং ঠানন্তৰং পত্থেন্তো ভগৱতো ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ পূজাসক্কাৰবহুলং মহাদানং পৱত্তেত্ৱা ‘‘অহং, ভন্তে, অনাগতে তুম্হাদিসস্স বুদ্ধস্স এৱৰূপো সাৱকো ভৱেয্য’’ন্তি পণিধানং অকাসি.

সো ততো পট্ঠায দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো অত্থদস্সিস্স ভগৱতো কালে ধম্মতায নাম নদিযা মহন্তো কচ্ছপো হুত্ৱা নিব্বত্তো একদিৱসং সত্থাৰং নদিং তৰিতুং তীৰে ঠিতং দিস্ৱা সযং ভগৱন্তং তাৰেতুকামো সত্থু পাদমূলে নিপজ্জি. সত্থা তস্স অজ্ঝাসযং ঞত্ৱা পিট্ঠিং অভিৰুহি. সো হট্ঠতুট্ঠো ৱেগেন সোতং ছিন্দন্তো সীঘতৰং পৰতীৰং পাপেসি. ভগৱা তস্স অনুমোদনং ৱদন্তো ভাৱিনিং সম্পত্তিং কথেত্ৱা পক্কামি.

সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন সুগতীসুযেৱ সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে কপিলৱত্থুস্মিং সুদ্ধোদনমহাৰাজস্স অগ্গমহেসিযা মহাপজাপতিগোতমিযা কুচ্ছিম্হি নিব্বত্তো, তস্স নামগ্গহণদিৱসে ঞাতিসঙ্ঘং নন্দযন্তো জাতোতি ‘‘নন্দো’’ত্ৱেৱ নামং অকংসু. তস্স ৱযপ্পত্তকালে ভগৱা পৱত্তিতৱৰধম্মচক্কো লোকানুগ্গহং কৰোন্তো অনুক্কমেন কপিলৱত্থুং গন্ত্ৱা ঞাতিসমাগমে পোক্খৰৱস্সং অট্ঠুপ্পত্তিং কত্ৱা ৱেস্সন্তৰজাতকং (জা. ২.২২.১৬৫৫ আদযো) কথেত্ৱা দুতিযদিৱসে পিণ্ডায পৱিট্ঠো ‘‘উত্তিট্ঠে নপ্পমজ্জেয্যা’’তি (ধ. প. ১৬৮) গাথায পিতৰং সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠাপেত্ৱা নিৱেসনং গন্ত্ৱা ‘‘ধম্মঞ্চৰে সুচৰিত’’ন্তি (ধ. প. ১৬৯) গাথায মহাপজাপতিং সোতাপত্তিফলে ৰাজানং সকদাগামিফলে পতিট্ঠাপেত্ৱা ততিযদিৱসে নন্দকুমাৰস্স অভিসেকগেহপৱেসনআৱাহমঙ্গলেসু ৱত্তমানেসু পিণ্ডায পাৱিসি. সত্থা নন্দকুমাৰস্স হত্থে পত্তং দত্ৱা মঙ্গলং ৱত্ৱা তস্স হত্থতো পত্তং অগ্গহেত্ৱাৱ ৱিহাৰং গতো, তং পত্তহত্থং ৱিহাৰং আগতং অনিচ্ছমানংযেৱ পব্বাজেত্ৱা তথাপব্বাজিতত্তাযেৱ অনভিৰতিযা পীড়িতং ঞত্ৱা উপাযেন তস্স তং অনভিৰতিং ৱিনোদেসি. সো যোনিসো পটিসঙ্খায ৱিপস্সনং পট্ঠপেত্ৱা নচিৰস্সেৱ অৰহত্তং পাপুণি. থেৰো পুন দিৱসে ভগৱন্তং উপসঙ্কমিত্ৱা এৱমাহ – ‘‘যং মে, ভন্তে, ভগৱা পাটিভোগো পঞ্চন্নং অচ্ছৰাসতানং পটিলাভায ককুটপাদানং, মুঞ্চামহং, ভন্তে, ভগৱন্তং এতস্মা পটিস্সৱা’’তি. ভগৱাপি ‘‘যদেৱ তে, নন্দ, অনুপাদায আসৱেহি চিত্তং ৱিমুত্তং, তদাহং মুত্তো এতস্মা পটিস্সৱা’’তি আহ. অথস্স ভগৱা সৱিসেসং ইন্দ্ৰিযেসু গুত্তদ্ৱাৰতং ঞত্ৱা তং গুণং ৱিভাৱেন্তো ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৱে, মম সাৱকানং ভিক্খূনং ইন্দ্ৰিযেসু গুত্তদ্ৱাৰানং যদিদং নন্দো’’তি (অ. নি. ১.২১৯, ২৩০) ইন্দ্ৰিযেসু গুত্তদ্ৱাৰভাৱেন নং এতদগ্গে ঠপেসি. থেৰো হি ‘‘ইন্দ্ৰিযাসংৱৰং নিস্সায ইমং ৱিপ্পকাৰং পত্তো, তমহং সুট্ঠু নিগ্গণ্হিস্সামী’’তি উস্সাহজাতো বলৱহিৰোত্তপ্পো তত্থ চ কতাধিকাৰত্তা ইন্দ্ৰিযসংৱৰে উক্কংসপাৰমিং অগমাসি.

২৭. এৱং সো এতদগ্গট্ঠানং পত্ৱা অত্তনো পুব্বকম্মং সৰিত্ৱা সোমনস্সপ্পত্তো পুব্বচৰিতাপদানং পকাসেন্তো পদুমুত্তৰস্স ভগৱতোতিআদিমাহ. ৱত্থং খোমং মযা দিন্নন্তি খোমৰট্ঠে জাতং ৱত্থং ভগৱতি চিত্তপ্পসাদেন গাৰৱবহুমানেন মযা পৰমসুখুমং খোমৱত্থং দিন্নন্তি অত্থো. সযম্ভুস্সাতি সযমেৱ ভূতস্স জাতস্স অৰিযায জাতিযা নিব্বত্তস্স. মহেসিনোতি মহন্তে সীলসমাধিপঞ্ঞাৱিমুত্তিৱিমুত্তিঞাণদস্সনক্খন্ধে এসি গৱেসীতি মহেসি, তস্স মহেসিনো সযম্ভুস্স চীৱৰত্থায খোমৱত্থং মযা দিন্নন্তি সম্বন্ধো.

২৮. তং মে বুদ্ধো ৱিযাকাসীতি এত্থ তন্তি সাম্যত্থে উপযোগৱচনং, তস্স ৱত্থদাযকস্স মে দানফলং ৱিসেসেন অকাসি কথেসি বুদ্ধোতি অত্থো. জলজুত্তমনামকোতি পদুমুত্তৰনামকো. ‘‘জলৰুত্তমনাযকো’’তিপি পাঠো, তস্স জলমানানং দেৱব্ৰহ্মানং উত্তমনাযকো পধানোতি অত্থো. ইমিনা ৱত্থদানেনাতি ইমিনা ৱত্থদানস্স নিস্সন্দেন ত্ৱং অনাগতে হেমৱণ্ণো সুৱণ্ণৱণ্ণো ভৱিস্সসি.

২৯. দ্ৱে সম্পত্তিং অনুভোত্ৱাতি দিব্বমনুস্সসঙ্খাতা দ্ৱে সম্পত্তিযো অনুভৱিত্ৱা. কুসলমূলেহি চোদিতোতি কুসলাৱযৱেহি কুসলকোট্ঠাসেহি চোদিতো পেসিতো, ‘‘ত্ৱং ইমিনা পুঞ্ঞেন সত্থু কুলং পসৱাহী’’তি পেসিতো ৱিযাতি অত্থো. ‘‘গোতমস্স ভগৱতো কনিট্ঠো ত্ৱং ভৱিস্সসী’’তি ব্যাকাসীতি সম্বন্ধো.

৩০. ৰাগৰত্তো সুখসীলোতি কিলেসকামেহি ৰত্তো অল্লীনো কাযসুখচিত্তসুখানুভৱনসভাৱো. কামেসু গেধমাযুতোতি ৱত্থুকামেসু গেধসঙ্খাতায তণ্হায আযুতো যোজিতোতি অত্থো. বুদ্ধেন চোদিতো সন্তো, তদা ত্ৱন্তি যস্মা কামেসু গেধিতো, তদা তস্মা ত্ৱং অত্তনো ভাতুকেন গোতমবুদ্ধেন চোদিতো পব্বজ্জায উয্যোজিতো তস্স সন্তিকে পব্বজিস্সসীতি সম্বন্ধো.

৩১. পব্বজিত্ৱান ত্ৱং তত্থাতি তস্মিং গোতমস্স ভগৱতো সাসনে ত্ৱং পব্বজিত্ৱা কুসলমূলেন মূলভূতেন পুঞ্ঞসম্ভাৰেন চোদিতো ভাৱনাযং নিযোজিতো সব্বাসৱে সকলাসৱে পৰিঞ্ঞায জানিত্ৱা পজহিত্ৱা অনামযো নিদ্দুক্খো নিব্বাযিস্সসি অদস্সনং পাপেস্সসি, অপণ্ণত্তিকভাৱং গমিস্সসীতি অত্থো.

৩২. সতকপ্পসহস্সম্হীতি ইতো কপ্পতো পুব্বে সতকপ্পাধিকে সহস্সমে কপ্পম্হি চেড়নামকা চত্তাৰো চক্কৱত্তিৰাজানো অহেসুন্তি অত্থো. সট্ঠি কপ্পসহস্সানীতি কপ্পসহস্সানি সট্ঠি চ অতিক্কমিত্ৱা হেট্ঠা একস্মিং কপ্পে চত্তাৰো জনা উপচেড়া নাম চক্কৱত্তিৰাজানো চতূসু জাতীসু অহেসুন্তি অত্থো.

৩৩. পঞ্চকপ্পসহস্সম্হীতি পঞ্চকপ্পাধিকে সহস্সমে কপ্পম্হি চেড়া নাম চত্তাৰো জনা চক্কৱত্তিৰাজানো সত্তহি ৰতনেহি সম্পন্না সমঙ্গীভূতা জম্বুদীপঅপৰগোযানউত্তৰকুৰুপুব্বৱিদেহদীপসঙ্খাতে চতুদীপম্হি ইস্সৰা পধানা ৱিসুং অহেসুন্তি অত্থো. সেসং ৱুত্তনযমেৱাতি.

নন্দত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা সমত্তা.

৪. চূড়পন্থকত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা

পদুমুত্তৰো নাম জিনোতিআদিকং আযস্মতো চূড়পন্থকত্থেৰস্স অপদানং. অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযানি পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো কালে যদেত্থ অট্ঠুপ্পত্তিৱসেন ৱত্তব্বং, তং অট্ঠকনিপাতে মহাপন্থকৱত্থুস্মিং (থেৰগা. ৫১০ আদযো) ৱুত্তমেৱ. অযং পন ৱিসেসো – মহাপন্থকত্থেৰো অৰহত্তং পত্ৱা ফলসমাপত্তিসুখেন ৱীতিনামেন্তো চিন্তেসি – ‘‘কথং নু খো সক্কা চূড়পন্থকম্পি ইমস্মিং সুখে পতিট্ঠাপেতু’’ন্তি. সো অত্তনো অয্যকং ধনসেট্ঠিং উপসঙ্কমিত্ৱা আহ – ‘‘সচে, মহাসেট্ঠি, অনুজানাথ, অহং চূড়পন্থকং পব্বাজেয্য’’ন্তি. ‘‘পব্বাজেথ, ভন্তে’’তি. থেৰো তং পব্বাজেসি. সো দসসু সীলেসু পতিট্ঠিতো ভাতু সন্তিকে –

‘‘পদুমং যথা কোকনদং সুগন্ধং, পাতো সিযা ফুল্লমৱীতগন্ধং;

অঙ্গীৰসং পস্স ৱিৰোচমানং, তপন্তমাদিচ্চমিৱন্তলিক্খে’’তি. (সং. নি. ১.১২৩; অ. নি. ৫.১৯৫) –

গাথং উগ্গণ্হন্তো চতূহি মাসেহি উগ্গহেতুং নাসক্খি, গহিতম্পি হদযে ন তিট্ঠতি. অথ নং মহাপন্থকো, ‘‘চূড়পন্থক, ত্ৱং ইমস্মিং সাসনে অভব্বো, চতূহি মাসেহি একং গাথম্পি গহেতুং ন সক্কোসি, পব্বজিতকিচ্চং পন ত্ৱং কথং মত্থকং পাপেস্সসি, নিক্খম ইতো’’তি সো থেৰেন পণামিকো দ্ৱাৰকোট্ঠকসমীপে ৰোদমানো অট্ঠাসি.

তেন চ সমযেন সত্থা জীৱকম্বৱনে ৱিহৰতি. অথ জীৱকো পুৰিসং পেসেসি – ‘‘গচ্ছ, পঞ্চহি ভিক্খুসতেহি সদ্ধিং সত্থাৰং নিমন্তেহী’’তি. তেন চ সমযেন আযস্মা মহাপন্থকো ভত্তুদ্দেসকো হোতি. সো ‘‘পঞ্চন্নং ভিক্খুসতানং ভিক্খং পটিচ্ছথা’’তি ৱুত্তো ‘‘চূড়পন্থকং ঠপেত্ৱা সেসানং পটিচ্ছামী’’তি আহ. তং সুত্ৱা চূড়পন্থকো ভিয্যোসোমত্তায দোমনস্সপ্পত্তো অহোসি. সত্থা তস্স চিত্তক্খেদং ঞত্ৱা ‘‘চূড়পন্থকো মযা কতেন উপাযেন বুজ্ঝিস্সতী’’তি তস্স অৱিদূৰট্ঠানে অত্তানং দস্সেত্ৱা ‘‘কিং, পন্থক, ৰোদসী’’তি পুচ্ছি. ‘‘ভাতা মং, ভন্তে, পণামেতী’’তি আহ. ‘‘পন্থক, মা চিন্তযি, মম সাসনে তুয্হং পব্বজ্জা, এহি ইমং গহেত্ৱা ‘ৰজোহৰণং, ৰজোহৰণ’ন্তি মনসি কৰোহী’’তি ইদ্ধিযা সুদ্ধং চোড়ক্খণ্ডং অভিসঙ্খৰিত্ৱা অদাসি. সো সত্থাৰা দিন্নং চোড়ক্খণ্ডং ‘‘ৰজোহৰণং, ৰজোহৰণ’’ন্তি হত্থেন পৰিমজ্জন্তো নিসীদি. তস্স তং পৰিমজ্জন্তস্স কিলিট্ঠধাতুকং জাতং, পুন পৰিমজ্জন্তস্স উক্খলিপৰিপুঞ্ছনসদিসং জাতং. সো ঞাণপৰিপাকত্তা এৱং চিন্তেসি – ‘‘ইদং চোড়ক্খণ্ডং পকতিযা পৰিসুদ্ধং, ইমং উপাদিণ্ণকসৰীৰং নিস্সায কিলিট্ঠং অঞ্ঞথা জাতং, তস্মা অনিচ্চং যথাপেতং, এৱং চিত্তম্পী’’তি খযৱযং পট্ঠপেত্ৱা তস্মিংযেৱ নিমিত্তে ঝানানি নিব্বত্তেত্ৱা ঝানপাদকং কত্ৱা ৱিপস্সনং পট্ঠপেত্ৱা সহ পটিসম্ভিদাহি অৰহত্তং পাপুণি. অৰহত্তপত্তস্সেৱস্স তেপিটকং পঞ্চাভিঞ্ঞা চ আগমিংসু.

সত্থা একূনেহি পঞ্চভিক্খুসতেহি সদ্ধিং গন্ত্ৱা জীৱকস্স নিৱেসনে পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. চূড়পন্থকো পন অত্তনো ভিক্খায অপ্পটিচ্ছিতত্তা এৱ ন গতো. জীৱকো যাগুং দাতুং আৰভি. সত্থা হত্থেন পত্তং পিদহি. ‘‘কস্মা, ভন্তে, ন গণ্হথা’’তি ৱুত্তে ‘‘ৱিহাৰে একো ভিক্খু অত্থি, জীৱকা’’তি. সো পুৰিসং পেসেসি – ‘‘গচ্ছ, ভণে, ৱিহাৰে নিসিন্নং অয্যং গহেত্ৱা এহী’’তি. চূড়পন্থকত্থেৰোপি ৰূপেন কিৰিযায চ একম্পি একেন অসদিসং ভিক্খুসহস্সং নিম্মিনিত্ৱা নিসীদি. সো পুৰিসো ৱিহাৰে ভিক্খূনং বহুভাৱং দিস্ৱা গন্ত্ৱা জীৱকস্স কথেসি – ‘‘ইমস্মা ভিক্খুসঙ্ঘা ৱিহাৰে ভিক্খুসঙ্ঘো বহুতৰো, পক্কোসিতব্বং অয্যং ন জানামী’’তি. জীৱকো সত্থাৰং পুচ্ছি – ‘‘কো নামো, ভন্তে, ৱিহাৰে নিসিন্নো ভিক্খূ’’তি? ‘‘চূড়পন্থকো নাম, জীৱকা’’তি. ‘‘গচ্ছ, ভণে, ‘চূড়পন্থকো নাম কতৰো’তি পুচ্ছিত্ৱা তং আনেহী’’তি. সো ৱিহাৰং গন্ত্ৱা ‘‘চূড়পন্থকো নাম কতৰো, ভন্তে’’তি পুচ্ছি. ‘‘অহং চূড়পন্থকো, অহং চূড়পন্থকো’’তি একপ্পহাৰেন ভিক্খুসহস্সম্পি কথেসি. সো পুনাগন্ত্ৱা তং পৱত্তিং জীৱকস্স আৰোচেসি জীৱকো পটিৱিদ্ধসচ্চত্তা ‘‘ইদ্ধিমা মঞ্ঞে, অয্যো’’তি নযতো ঞত্ৱা ‘‘গচ্ছ, ভণে, পঠমং কথেন্তং অয্যমেৱ ‘তুম্হে সত্থা পক্কোসতী’তি ৱত্ৱা চীৱৰকণ্ণে গণ্হাহী’’তি আহ. সো ৱিহাৰং গন্ত্ৱা তথা অকাসি. তাৱদেৱ নিম্মিতভিক্খূ অন্তৰধাযিংসু. সো থেৰং গহেত্ৱা অগমাসি.

সত্থা তস্মিং খণে যাগুঞ্চ খজ্জকাদিভেদঞ্চ পটিগ্গণ্হি. কতভত্তকিচ্চো ভগৱা আযস্মন্তং চূড়পন্থকং আণাপেসি ‘‘অনুমোদনং কৰোহী’’তি. সো পভিন্নপটিসম্ভিদো সিনেৰুং গহেত্ৱা মহাসমুদ্দং মন্থেন্তো ৱিয তেপিটকং বুদ্ধৱচনং সঙ্খোভেন্তো সত্থু অজ্ঝাসযং গণ্হন্তো অনুমোদনং অকাসি. দসবলে ভত্তকিচ্চং কত্ৱা ৱিহাৰং গতে ধম্মসভাযং কথা উদপাদি ‘অহো বুদ্ধানং আনুভাৱো, যত্ৰ হি নাম চত্তাৰো মাসে একগাথং গহেতুং অসক্কোন্তম্পি লহুকেন খণেনেৱ এৱং মহিদ্ধিকং অকংসূ’তি, তথা হি জীৱকস্স নিৱেসনে নিসিন্নো ভগৱা ‘এৱং চূড়পন্থকস্স চিত্তং সমাহিতং, ৱীথিপটিপন্না ৱিপস্সনা’তি ঞত্ৱা যথানিসিন্নোযেৱ অত্তানং দস্সেত্ৱা, ‘পন্থক, নেৱাযং পিলোতিকা কিলিট্ঠা ৰজানুকিণ্ণা, ইতো পন অঞ্ঞোপি অৰিযস্স ৱিনযে সংকিলেসো ৰজো’তি দস্সেন্তো –

‘‘ৰাগো ৰজো ন চ পন ৰেণু ৱুচ্চতি, ৰাগস্সেতং অধিৱচনং ৰজোতি;

এতং ৰজং ৱিপ্পজহিত্ৱা ভিক্খৱো, ৱিহৰন্তি তে ৱিগতৰজস্স সাসনে.

‘‘দোসো ৰজো…পে… ৱিগতৰজস্স সাসনে.

‘‘মোহো ৰজো…পে… ৱিগতৰজস্স সাসনে’’তি. (মহানি. ২০৯; চূড়নি. উদযমাণৱপুচ্ছানিদ্দেস ৭৪) –

ইমা তিস্সো গাথাযো অভাসি. গাথাপৰিযোসানে চূড়পন্থকো সহপটিসম্ভিদাহি অৰহত্তং পাপুণীতি. সত্থা তেসং ভিক্খূনং কথাসল্লাপং সুত্ৱা আগন্ত্ৱা বুদ্ধাসনে নিসীদিত্ৱা ‘‘কিং ৱদেথ, ভিক্খৱে’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘ইমং নাম, ভন্তে’’তি ৱুত্তে ‘‘ভিক্খৱে, চূড়পন্থকেন ইদানি ময্হং ওৱাদে ঠত্ৱা লোকুত্থৰদাযজ্জং লদ্ধং, পুব্বে পন লোকিযদাযজ্জং লদ্ধ’’ন্তি ৱত্ৱা তেহি যাচিতো চূড়সেট্ঠিজাতকং (জা. ১.১.৪) কথেসি. অপৰভাগে নং সত্থা অৰিযগণপৰিৱুতো ধম্মাসনে নিসিন্নো মনোমযং কাযং অভিনিম্মিনন্তানং ভিক্খূনং চেতোৱিৱট্টকুসলানঞ্চ অগ্গট্ঠানে ঠপেসি.

৩৫. এৱং সো পত্তএতদগ্গট্ঠানো অত্তনো পুব্বকম্মং সৰিত্ৱা পীতিসোমনস্সৱসেন পুব্বচৰিতাপদানং পকাসেন্তো পদুমুত্তৰো নাম জিনোতিআদিমাহ. তত্থ পুৰিমপদদ্ৱযং ৱুত্তত্থমেৱ. গণম্হা ৱূপকট্ঠো সোতি সো পদুমুত্তৰো নাম সত্থা গণম্হা মহতা ভিক্খুসমূহতো ৱূপকট্ঠো ৱিসুং ভূতো ৱিৱেকং উপগতো. তদা মম তাপসকালে হিমৱন্তে হিমালযপব্বতসমীপে ৱসি ৱাসং কপ্পেসি, চতূহি ইৰিযাপথেহি ৱিহাসীতি অত্থো.

৩৬. অহম্পি…পে… তদাতি যদা সো ভগৱা হিমৱন্তং উপগন্ত্ৱা ৱসি, তদা অহম্পি হিমৱন্তসমীপে কতঅস্সমে আ সমন্ততো কাযচিত্তপীড়াসঙ্খাতা পৰিস্সযা সমন্তি এত্থাতি অস্সমোতি লদ্ধনামে অৰঞ্ঞাৱাসে ৱসামীতি সম্বন্ধো. অচিৰাগতং মহাৱীৰন্তি অচিৰং আগতং মহাৱীৰিযৱন্তং লোকনাযকং পধানং তং ভগৱন্তং উপেসিন্তি সম্বন্ধো, আগতক্খণেযেৱ উপাগমিন্তি অত্থো.

৩৭. পুপ্ফচ্ছত্তং গহেত্ৱানাতি এৱং উপগচ্ছন্তো চ পদুমুপ্পলপুপ্ফাদীহি ছাদিতং পুপ্ফমযং ছত্তং গহেত্ৱা নৰাসভং নৰানং সেট্ঠং ভগৱন্তং ছাদেন্তো উপগচ্ছিং সমীপং গতোস্মীতি অত্থো. সমাধিং সমাপজ্জন্তন্তি ৰূপাৱচৰসমাধিজ্ঝানং সমাপজ্জন্তং অপ্পেত্ৱা নিসিন্নস্স অন্তৰাযং অহং অকাসিন্তি সম্বন্ধো.

৩৮. উভো হত্থেহি পগ্গয্হাতি তং সুসজ্জিতং পুপ্ফচ্ছত্তং দ্ৱীহি হত্থেহি উক্খিপিত্ৱা অহং ভগৱতো অদাসিন্তি সম্বন্ধো. পটিগ্গহেসীতি তং মযা দিন্নং পুপ্ফচ্ছত্তং পদুমুত্তৰো ভগৱা সম্পটিচ্ছি, সাদৰং সাদিযীতি অত্থো.

৪১. সতপত্তছত্তং পগ্গয্হাতি একেকস্মিং পদুমপুপ্ফে সতসতপত্তানং ৱসেন সতপত্তেহি পদুমপুপ্ফেহি ছাদিতং পুপ্ফচ্ছত্তং পকাৰেন আদৰেন গহেত্ৱা তাপসো মম অদাসীতি অত্থো. তমহং কিত্তযিস্সামীতি তং তাপসং অহং কিত্তযিস্সামি পাকটং কৰিস্সামীতি অত্থো. মম ভাসতো ভাসমানস্স ৱচনং সুণোথ মনসি কৰোথ.

৪২. পঞ্চৱীসতিকপ্পানীতি ইমিনা পুপ্ফচ্ছত্তদানেন পঞ্চৱীসতিৱাৰে তাৱতিংসভৱনে সক্কো হুত্ৱা দেৱৰজ্জং কৰিস্সতীতি সম্বন্ধো. চতুত্তিংসতিক্খত্তুঞ্চাতি চতুত্তিংসতিৱাৰে মনুস্সলোকে চক্কৱত্তী ৰাজা ভৱিস্সতি.

৪৩. যং যং যোনিন্তি মনুস্সযোনিআদীসু যং যং জাতিং সংসৰতি গচ্ছতি উপপজ্জতি. তত্থ তত্থ যোনিযং অব্ভোকাসে সুঞ্ঞট্ঠানে পতিট্ঠন্তং নিসিন্নং ঠিতং ৱা পদুমং ধাৰযিস্সতি উপৰি ছাদযিস্সতীতি অত্থো.

৪৫. পকাসিতে পাৱচনেতি তেন ভগৱতো সকলপিটকত্তযে পকাসিতে দীপিতে মনুস্সত্তং মনুস্সজাতিং লভিস্সতি উপপজ্জিস্সতি. মনোমযম্হি কাযম্হীতি মনেন ঝানচিত্তেন নিব্বত্তোতি মনোমযো, যথা চিত্তং পৱত্ততি, তথা কাযং পৱত্তেতি চিত্তগতিকং কৰোতীতি অত্থো. তম্হি মনোমযে কাযম্হি সো তাপসো চূড়পন্থকো নাম হুত্ৱা উত্তমো অগ্গো ভৱিস্সতীতি অত্থো. সেসং হেট্ঠা ৱুত্তত্তা উত্তানত্তা চ সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.

৫২. সৰিং কোকনদং অহন্তি অহং ভগৱতো নিম্মিতচোড়কং পৰিমজ্জন্তো কোকনদং পদুমং সৰিন্তি অত্থো. তত্থ চিত্তং ৱিমুচ্চি মেতি তস্মিং কোকনদে পদুমে ময্হং চিত্তং অধিমুচ্চি অল্লীনো, ততো অহং অৰহত্তং পাপুণিন্তি সম্বন্ধো.

৫৩. অহং মনোমযেসু চিত্তগতিকেসু কাযেসু সব্বত্থ সব্বেসু পাৰমিং পৰিযোসানং গতো পত্তোতি সম্বন্ধো. সেসং ৱুত্তনযমেৱাতি.

চূড়পন্থকত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা সমত্তা.

৫. পিলিন্দৱচ্ছত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা

নিব্বুতে লোকনাথম্হীতিআদিকং আযস্মতো পিলিন্দৱচ্ছত্থেৰস্স অপদানং. অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযানি পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো কালে হংসৱতীনগৰে মহাভোগকুলে নিব্বত্তো হেট্ঠা ৱুত্তনযেন সত্থু সন্তিকে ধম্মং সুণন্তো সত্থাৰং একং ভিক্খুং দেৱতানং পিযমনাপভাৱেন অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৱা তং ঠানন্তৰং পত্থেত্ৱা যাৱজীৱং কুসলং কত্ৱা ততো চুতো দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো সুমেধস্স ভগৱতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তো. পৰিনিব্বুতে ভগৱতি তস্স থূপং পূজেত্ৱা সঙ্ঘস্স মহাদানং পৱত্তেত্ৱা ততো চৱিত্ৱা দেৱমনুস্সেসু উভযসম্পত্তিযো অনুভৱিত্ৱা অনুপ্পন্নে বুদ্ধে চক্কৱত্তী ৰাজা হুত্ৱা মহাজনং পঞ্চসীলেসু পতিট্ঠাপেত্ৱা সগ্গপৰাযনং অকাসি. সো অনুপ্পন্নেযেৱ অম্হাকং ভগৱতি সাৱত্থিযং ব্ৰাহ্মণকুলে নিব্বত্তি, পিলিন্দোতিস্স নামং অকংসু. ৱচ্ছোতি গোত্তং. সো অপৰভাগে পিলিন্দৱচ্ছোতি পঞ্ঞাযিত্থ. সংসাৰে পন সংৱেগবহুলতায পৰিব্বাজকপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা চূড়গন্ধাৰং নাম ৱিজ্জং সাধেত্ৱা তায ৱিজ্জায আকাসচাৰী পৰচিত্তৱিদূ চ হুত্ৱা ৰাজগহে লাভগ্গযসগ্গপত্তো পটিৱসতি.

অথ অম্হাকং ভগৱা অভিসম্বুদ্ধো হুত্ৱা অনুক্কমেন ৰাজগহং উপগতো. ততো পট্ঠায বুদ্ধানুভাৱেন তস্স সা ৱিজ্জা ন সম্পজ্জতি, অত্তনো কিচ্চং ন সাধেতি. সো চিন্তেসি – ‘‘সুতং খো পনেতং আচৰিযপাচৰিযানং ভাসমানানং ‘যত্থ মহাগন্ধাৰৱিজ্জা ধৰতি, তত্থ চূড়গন্ধাৰৱিজ্জা ন সম্পজ্জতী’তি সমণস্স পন গোতমস্স আগতকালতো পট্ঠায নাযং মম ৱিজ্জা সম্পজ্জতি, নিস্সংসযং সমণো গোতমো মহাগন্ধাৰৱিজ্জং জানাতি, যংনূনাহং তং পযিৰুপাসিত্ৱা তস্স সন্তিকে তং ৱিজ্জং পৰিযাপুণেয্য’’ন্তি. সো ভগৱন্তং উপসঙ্কমিত্ৱা এতদৱোচ – ‘‘অহং, মহাসমণ, তৱ সন্তিকে একং ৱিজ্জং পৰিযাপুণিতুকামো, ওকাসং মে কৰোহী’’তি. ‘‘তেন হি মম সন্তিকে পব্বজাহী’’তি আহ. সো ‘‘ৱিজ্জায পৰিকম্মং পব্বজ্জা’’তি মঞ্ঞমানো পব্বজি. তস্স ভগৱা ধম্মং কথেত্ৱা চৰিতানুকূলং কম্মট্ঠানং অদাসি. সো উপনিস্সযসম্পন্নতায নচিৰস্সেৱ ৱিপস্সনং পট্ঠপেত্ৱা অৰহত্তং পাপুণি.

৫৫. যা পন পুৰিমজাতিযং তস্সোৱাদে ঠত্ৱা সগ্গে নিব্বত্তা দেৱতা, তা কতঞ্ঞুতং নিস্সায তস্মিং সঞ্জাতবহুমানা সাযং পাতং থেৰং পযিৰুপাসিত্ৱা গচ্ছন্তি. তস্মা নং ভগৱা দেৱতানং অতিৱিয পিযমনাপভাৱেন অগ্গভাৱে ঠপেসি ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৱে, মম সাৱকানং ভিক্খূনং দেৱতানং পিযমনাপানং যদিদং পিলিন্দৱচ্ছো’’তি (অ. নি. ১.২০৯, ২১৫). এৱং সো পত্তঅগ্গট্ঠানো অত্তনো পুব্বকম্মং অনুস্সৰিত্ৱা পীতিসোমনস্সৱসেন পুব্বচৰিতাপদানং পকাসেন্তো নিব্বুতে লোকনাথম্হীতিআদিমাহ.

তত্থ কামৰূপাৰূপলোকস্স নাথো পধানোতি লোকনাথো. মেধা ৱুচ্চন্তি সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণঅনাৱৰণঞাণাদযো, সুন্দৰা, পসট্ঠা ৱা মেধা যস্স সো সুমেধো, অগ্গো চ সো পুগ্গলো চাতি অগ্গপুগ্গলো, তস্মিং সুমেধে লোকনাযকে অগ্গপুগ্গলে খন্ধপৰিনিব্বানেন নিব্বুতে সতীতি সম্বন্ধো. পসন্নচিত্তো সুমনোতি সদ্ধায পসাদিতচিত্তো সোমনস্সেন সুন্দৰমনো অহং তস্স সুমেধস্স ভগৱতো থূপপূজং চেতিযপূজং অকাসিন্তি অত্থো.

৫৬. যে চ খীণাসৱা তত্থাতি তস্মিং সমাগমে যে চ খীণাসৱা পহীনকিলেসা ছড়ভিঞ্ঞা ছহি অভিঞ্ঞাহি সমন্নাগতা মহিদ্ধিকা মহন্তেহি ইদ্ধীহি সমন্নাগতা সন্তি, তে সব্বে খীণাসৱে অহং তত্থ সমানেত্ৱা সুট্ঠু আদৰেন আনেত্ৱা সঙ্ঘভত্তং সকলসঙ্ঘস্স দাতব্বভত্তং অকাসিং তেসং ভোজেসিন্তি অত্থো.

৫৭. উপট্ঠাকো তদা অহূতি তদা মম সঙ্ঘভত্তদানকালে সুমেধস্স ভগৱতো নামেন সুমেধো নাম উপট্ঠাকসাৱকো অহু অহোসীতি অত্থো. সো সাৱকো ময্হং পূজাসক্কাৰং অনুমোদিত্থ অনুমোদিতো আনিসংসং কথেসীতি অত্থো.

৫৮. তেন চিত্তপ্পসাদেনাতি তেন থূপপূজাকৰণৱসেন উপ্পন্নেন চিত্তপ্পসাদেন দেৱলোকে দিব্বৱিমানং উপপজ্জিং উপগতো অস্মীতি অত্থো, তত্থ নিব্বত্তোম্হীতি ৱুত্তং হোতি. ছড়াসীতিসহস্সানীতি তস্মিং ৱিমানে ছ অসীতিসহস্সানি দেৱচ্ছৰাযো মে ময্হং চিত্তং ৰমিংসু ৰমাপেসুন্তি সম্বন্ধো.

৫৯. মমেৱ অনুৱত্তন্তীতি তা অচ্ছৰাযো সব্বকামেহি দিব্বেহি ৰূপাদিৱত্থুকামেহি উপট্ঠহন্তিযো মমং এৱ অনুৱত্তন্তি মম ৱচনং অনুকৰোন্তি সদা নিচ্চকালন্তি অত্থো. সেসং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱাতি.

পিলিন্দৱচ্ছত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা সমত্তা.

৬. ৰাহুলত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা

পদুমুত্তৰস্স ভগৱতোতিআদিকং আযস্মতো ৰাহুলত্থেৰস্স অপদানং. অযম্পি আযস্মা পুৰিমজিনৱৰেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযানি পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তো ৱিঞ্ঞুতং পত্ৱা সত্থু ধম্মদেসনং সুণন্তো সত্থাৰং একং ভিক্খুং সিক্খাকামানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৱা সযম্পি তং ঠানন্তৰং পত্থেন্তো সেনাসনৱিসোধনৱিজ্জোতনাদিকং উড়াৰং পুঞ্ঞং কত্ৱা পণিধানং অকাসি. সো ততো চৱিত্ৱা দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো উভযসম্পত্তিযো অনুভৱিত্ৱা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে অম্হাকং বোধিসত্তং পটিচ্চ যসোধৰায দেৱিযা কুচ্ছিম্হি নিব্বত্তিত্ৱা ৰাহুলোতি লদ্ধনামো মহতা খত্তিযপৰিৱাৰেন ৱড্ঢি. তস্স পব্বজ্জাৱিধানং খন্ধকে (মহাৱ. ১০৫) আগতমেৱ. সো পব্বজিত্ৱা সত্থু সন্তিকে অনেকেহি সুত্তপদেহি সুলদ্ধোৱাদো পৰিপক্কঞাণো ৱিপস্সনং উস্সুক্কাপেত্ৱা অৰহত্তং পাপুণি. অৰহা পন হুত্ৱা অত্তনো পটিপত্তিং পচ্চৱেক্খিত্ৱা অঞ্ঞং ব্যাকৰোন্তো –

‘‘উভযেনেৱ সম্পন্নো, ৰাহুলভদ্দোতি মং ৱিদূ;

যঞ্চম্হি পুত্তো বুদ্ধস্স, যঞ্চ ধম্মেসু চক্খুমা.

‘‘যঞ্চ মে আসৱা খীণা, যঞ্চ নত্থি পুনব্ভৱো;

অৰহা দক্খিণেয্যোম্হি, তেৱিজ্জো অমতদ্দসো.

‘‘কামন্ধা জালপচ্ছন্না, তণ্হাছদনছাদিতা;

পমত্তবন্ধুনা বন্ধা, মচ্ছাৱ কুমিনা মুখে.

‘‘তং কামং অহমুজ্ঝিত্ৱা, ছেত্ৱা মাৰস্স বন্ধনং;

সমূলং তণ্হমব্বুয্হ, সীতিভূতোস্মি নিব্বুতো’’তি. (থেৰগা. ২৯৫-২৯৮);

চতস্সো গাথা অভাসি. তত্থ উভযেনেৱ সম্পন্নোতি জাতিসম্পদা পটিপত্তিসম্পদাতি উভযসম্পত্তিযাপি সম্পন্নো সমন্নাগতো. ৰাহুলভদ্দোতি মং ৱিদূতি ‘‘ৰাহুলভদ্দো’’তি মং সব্ৰহ্মচাৰিনো সঞ্জানন্তি. তস্স হি জাতসাসনং সুত্ৱা বোধিসত্তেন, ‘‘ৰাহু, জাতো, বন্ধনং জাত’’ন্তি ৱুত্তৱচনং উপাদায সুদ্ধোদনমহাৰাজা ‘‘ৰাহুলো’’তি নামং গণ্হি. তত্থ আদিতো পিতৰা ৱুত্তপৰিযাযমেৱ গহেত্ৱা আহ – ‘‘ৰাহুলভদ্দোতি মং ৱিদূ’’তি. ভদ্দোতি পসংসাৱচনমেৱ. অপৰভাগে সত্থা তং সিক্খাকামভাৱেন অগ্গট্ঠানে ঠপেসি ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৱে, মম সাৱকানং ভিক্খূনং সিক্খাকামানং যদিদং ৰাহুলো’’তি (অ. নি. ১.২০৯).

৬৮. এৱং সো পত্তএতদগ্গট্ঠানো অত্তনো পুব্বকম্মং সৰিত্ৱা সোমনস্সজাতো পুব্বচৰিতাপদানং পকাসেন্তো পদুমুত্তৰস্স ভগৱতোতিআদিমাহ. সত্তভূমিম্হি পাসাদেতি পসাদং সোমনস্সং জনেতীতি পাসাদো. উপৰূপৰি ঠিতা সত্ত ভূমিযো যস্মিং পাসাদে সোযং সত্তভূমি, তস্মিং সত্তভূমিম্হি পাসাদে. আদাসং সন্থৰিং অহন্তি আদাসতলং নিপ্ফাদেত্ৱা লোকজেট্ঠস্স ভগৱতো তাদিনো অহং সন্থৰং অদাসিং, সন্থৰিত্ৱা পূজেসিন্তি অত্থো.

৬৯. খীণাসৱসহস্সেহীতি অৰহন্তসহস্সেহি পৰিকিণ্ণো পৰিৱুতো. দ্ৱিপদিন্দো দ্ৱিপদানং ইন্দো সামি নৰাসভো মহামুনি গন্ধকুটিং তেহি সহ উপাগমি পাৱিসীতি অত্থো.

৭০. ৱিৰোচেন্তো গন্ধকুটিন্তি তং গন্ধকুটিং সোভযমানো দেৱানং দেৱো দেৱদেৱো নৰানং আসভো নৰাসভো জেট্ঠো সত্থা ভিক্খুসঙ্ঘমজ্ঝে নিসীদিত্ৱা ইমা ব্যাকৰণগাথাযো অভাসথ কথেসীতি সম্বন্ধো.

৭১. যেনাযং জোতিতা সেয্যাতি যেন উপাসকেন অযং পাসাদসঙ্খাতা সেয্যা জোতিতা পভাসিতা পজ্জলিতা. আদাসোৱ কংসলোহমযং আদাসতলং ইৱ সুট্ঠু সমং কত্ৱা সন্থতা. তং উপাসকং কিত্তযিস্সামি পাকটং কৰিস্সামীতি অত্থো. সেসং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.

৮১. অট্ঠানমেতং যং তাদীতি যং যেন কাৰণেন তাদী ইট্ঠানিট্ঠেসু অকম্পিযসভাৱত্তা তাদী অগাৰে ঘৰাৱাসে ৰতিং অল্লীনভাৱং অজ্ঝগা পাপুণি, এতং কাৰণং অট্ঠানং অকাৰণন্তি অত্থো.

৮২. নিক্খমিত্ৱা অগাৰস্মাতি ঘৰাৱাসতো নিক্খমিত্ৱা তং তিণদলমিৱ পৰিচ্চজিত্ৱা সুব্বতো সুসিক্খিতো পব্বজিস্সতি. ৰাহুলো নাম নামেনাতি সুদ্ধোদনমহাৰাজেন পেসিতং কুমাৰস্স জাতসাসনং সুত্ৱা পিতৰা সিদ্ধত্থেন, ‘‘ৰাহু জাতো, বন্ধনং জাত’’ন্তি ৱুত্তনামত্তা ৰাহুলো নামাতি অত্থো. ‘‘যথা চন্দসূৰিযানং ৱিমানপভায কিলিট্ঠকৰণেন ৰাহু অসুৰিন্দো উপেতি গচ্ছতি, এৱমেৱাযং মম অভিনিক্খমনপব্বজ্জাদীনং অন্তৰাযং কৰোন্তোৰিৱ জাতো’’তি অধিপ্পাযেন, ‘‘ৰাহু জাতোতি আহা’’তি দট্ঠব্বং. অৰহা সো ভৱিস্সতীতি সো তাদিসো উপনিস্সযসম্পন্নো ৱিপস্সনাযং যুত্তপ্পযুত্তো অৰহা খীণাসৱো ভৱিস্সতীতি অত্থো.

৮৩. কিকীৱ অণ্ডং ৰক্খেয্যাতি অণ্ডং বীজং ৰক্খমানা কিকী সকুণী ইৱ অপ্পমত্তো সীলং ৰক্খেয্য, চামৰী ৱিয ৱালধিন্তি ৱালং ৰক্খমানা কণ্ডকেসু ৱালে লগ্গন্তে ভিন্দনভযেন অনাকড্ঢিত্ৱা মৰমানা চামৰী ৱিয জীৱিতম্পি পৰিচ্চজিত্ৱা সীলং অভিন্দিত্ৱা ৰক্খেয্য. নিপকো সীলসম্পন্নোতি নেপক্কং ৱুচ্চতি পঞ্ঞা, তেন নেপক্কেন সমন্নাগতো নিপকো খণ্ডছিদ্দাদিভাৱং অপাপেত্ৱা ৰক্খণতো সীলসম্পন্নো ভৱিস্সতীতি এৱং সো ভগৱা ব্যাকৰণমকাসি. সো এৱং পত্তঅৰহত্তফলো একদিৱসং ৱিৱেকট্ঠানে নিসিন্নো সোমনস্সৱসেন এৱং ৰক্খিং মহামুনীতিআদিমাহ. তং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱাতি.

ৰাহুলত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা সমত্তা.

৭. উপসেনৱঙ্গন্তপুত্তত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা

পদুমুত্তৰং ভগৱন্তন্তিআদিকং আযস্মতো উপসেনৱঙ্গন্তপুত্তত্থেৰস্স অপদানং. অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযানি পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো কালে হংসৱতীনগৰে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৱা ৱযপ্পত্তো সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা ধম্মং সুণন্তো সত্থাৰং একং ভিক্খুং সমন্তপাসাদিকানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৱা সত্থু অধিকাৰকম্মং কত্ৱা তং ঠানন্তৰং পত্থেত্ৱা যাৱজীৱং কুসলং কত্ৱা দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে নালকগামে ৰূপসাৰী ব্ৰাহ্মণিযা কুচ্ছিম্হি নিব্বত্তি, উপসেনোতিস্স নামং অহোসি. সো ৱযপ্পত্তো তযো ৱেদে উগ্গণ্হিত্ৱা সত্থু সন্তিকে ধম্মং সুত্ৱা পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিত্ৱা উপসম্পদায একৱস্সিকো ‘‘অৰিযগব্ভং ৱড্ঢেমী’’তি একং কুলপুত্তং অত্তনো সন্তিকে উপসম্পাদেত্ৱা তেন সদ্ধিং সত্থু সন্তিকং গতো. সত্থাৰা চস্স তস্স অৱস্সিকস্স ভিক্খুনো সদ্ধিৱিহাৰিকভাৱং সুত্ৱা ‘‘অতিলহুং খো ত্ৱং, মোঘপুৰিস, বাহুল্লায আৱত্তো’’তি (মহাৱ. ৭৫) গৰহিতো ‘‘ইদানাহং যদি পৰিসং নিস্সায সত্থাৰা গৰহিতো, পৰিসংযেৱ পন নিস্সায সত্থু পসাদং কৰিস্সামী’’তি ৱিপস্সনায কম্মং কৰোন্তো নচিৰস্সেৱ অৰহত্তং পাপুণি. অৰহা পন হুত্ৱা সযম্পি সব্বে ধুতঙ্গধম্মে সমাদায ৱত্ততি, অঞ্ঞেপি তদত্থায সমাদপেসি, তেন নং ভগৱা সমন্তপাসাদিকানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসি. সো অপৰেন সমযেন কোসম্বিযং কলহে উপ্পন্নে ভিক্খুসঙ্ঘে চ দ্ৱিধাভূতে একেন ভিক্খুনা তং কলহং পৰিৱজ্জিতুকামেন ‘‘এতৰহি খো কলহো উপ্পন্নো, ভিক্খুসঙ্ঘো চ দ্ৱিধাভূতো, কথং নু খো মযা পটিপজ্জিতব্ব’’ন্তি পুট্ঠো ৱিৱেকৱাসতো পট্ঠায তস্স পটিপত্তিং কথেসি. এৱং থেৰো তস্স ভিক্খুনো ওৱাদদানাপদেসেন অত্তনো তথা পটিপন্নভাৱং দীপেন্তো অঞ্ঞং ব্যাকাসি.

৮৬. সো এৱং পত্তএতদগ্গট্ঠানো অত্তনো পুব্বকম্মং সৰিত্ৱা সোমনস্সৱসেন পুব্বচৰিতাপদানং পকাসেন্তো পদুমুত্তৰং ভগৱন্তন্তিআদিমাহ. পব্ভাৰম্হি নিসীদন্তন্তি পুৰতো ভাৰং নমিতং ওনমিতন্তি পব্ভাৰং ৱিৱেককামং ৱনমজ্ঝে সযংজাতপব্বতপব্ভাৰে নিসিন্নং নৰুত্তমং ভগৱন্তং অহং উপগচ্ছিং সমীপং গতোতি অত্থো.

৮৭. কণিকাৰপুপ্ফ দিস্ৱাতি তথা উপগচ্ছন্তো তস্মিং পদেসে সুপুপ্ফিতং কণিকাৰং দিস্ৱা. ৱণ্টে ছেত্ৱানহং তদাতি তস্মিং তথাগতস্স দিট্ঠকালে তং পুপ্ফং ৱণ্টে ৱণ্টস্মিং ছেত্ৱান ছিন্দিত্ৱান. অলঙ্কৰিত্ৱা ছত্তম্হীতি তেন পুপ্ফেন ছত্তং ছাদেত্ৱা. বুদ্ধস্স অভিৰোপযিন্তি পব্ভাৰে নিসিন্নস্স বুদ্ধস্স মুদ্ধনি অকাসিন্তি অত্থো.

৮৮. পিণ্ডপাতঞ্চ পাদাসিন্তি তস্মিংযেৱ নিসিন্নস্স ভগৱতো পিণ্ডপাতং পকাৰেন অদাসিং ভোজেসিন্তি অত্থো. পৰমন্নং সুভোজনন্তি সুন্দৰভোজনসঙ্খাতং পৰমন্নং উত্তমাহাৰং. বুদ্ধেন নৱমে তত্থাতি তস্মিং ৱিৱেকট্ঠানে বুদ্ধেন সহ নৱমে অট্ঠ সমণে সমিতপাপে খীণাসৱভিক্খূ ভোজেসিন্তি অত্থো.

যং ৱদন্তি সুমেধোতি যং গোতমসম্মাসম্বুদ্ধং ভূৰিপঞ্ঞং পথৱিসমানং পঞ্ঞং সুমেধং সুন্দৰং সব্বঞ্ঞুতাদিপঞ্ঞৱন্তং. সুমেধো ইতি সুন্দৰপঞ্ঞো ইতি ৱদন্তি পণ্ডিতা ইতো কপ্পতো সতসহস্সে কপ্পে এসো গোতমো সম্মাসম্বুদ্ধো ভৱিস্সতীতি সম্বন্ধো. সেসং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱাতি.

উপসেনৱঙ্গন্তপুত্তত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা সমত্তা.

৮. ৰট্ঠপালত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা

পদুমুত্তৰস্স ভগৱতোতিআদিকং আযস্মতো ৰট্ঠপালত্থেৰস্স অপদানং. অযম্পাযস্মা পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযানি পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো উপ্পত্তিতো পুৰেতৰমেৱ হংসৱতীনগৰে গহপতিমহাসালকুলে নিব্বত্তিত্ৱা ৱযপ্পত্তো পিতু অচ্চযেন ঘৰাৱাসে পতিট্ঠিতো ৰতনকোট্ঠাগাৰকম্মিকেন দস্সিতং অপৰিমাণং ৱংসানুগতং ধনং দিস্ৱা ‘‘ইমং এত্তকং ধনৰাসিং ময্হং পিতুঅয্যকপয্যকাদযো অত্তনা সদ্ধিং গহেত্ৱা গন্তুং নাসক্খিংসু, মযা পন গহেত্ৱা গন্তুং ৱট্টতী’’তি চিন্তেত্ৱা কপণদ্ধিকাদীনং মহাদানং অদাসি. সো অভিঞ্ঞালাভিং একং তাপসং উপসঙ্কমিত্ৱা তেন দেৱলোকাধিপচ্চে নিযোজিতো যাৱজীৱং পুঞ্ঞানি কত্ৱা ততো চুতো দেৱলোকে নিব্বত্তিত্ৱা দিব্বসম্পত্তিং অনুভৱন্তো তত্থ যাৱতাযুকং ঠত্ৱা ততো চুতো মনুস্সলোকে ভিন্নং ৰট্ঠং সন্ধাৰেতুং সমত্থস্স কুলস্স একপুত্তকো হুত্ৱা নিব্বত্তি. তেন সমযেন পদুমুত্তৰো ভগৱা লোকে উপ্পজ্জিত্ৱা পৱত্তিতৱৰধম্মচক্কো ৱেনেয্যসত্তে নিব্বানমহানগৰসঙ্খাতং খেমন্তভূমিং সম্পাপেসি. অথ সো কুলপুত্তো অনুক্কমেন ৱিঞ্ঞুতং পত্তো একদিৱসং উপাসকেহি সদ্ধিং ৱিহাৰং গন্ত্ৱা সত্থাৰং ধম্মং দেসেন্তং দিস্ৱা পসন্নচিত্তো পৰিসপৰিযন্তে নিসীদি.

তেন খো পন সমযেন সত্থা একং ভিক্খুং সদ্ধাপব্বজিতানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসি. সো তং দিস্ৱা পসন্নমানসো সতসহস্সভিক্খুপৰিৱুতস্স ভগৱতো সত্তাহং মহাদানং দত্ৱা তং ঠানং পত্থেসি. সত্থা অনন্তৰাযেন সমিজ্ঝনভাৱং দিস্ৱা ‘‘অযং অনাগতে গোতমস্স নাম সম্মাসম্বুদ্ধস্স সাসনে সদ্ধাপব্বজিতানং অগ্গো ভৱিস্সতী’’তি ব্যাকাসি. সো সত্থাৰং ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ ৱন্দিত্ৱা উট্ঠাযাসনা পক্কামি. সো যাৱতাযুকং পুঞ্ঞানি কত্ৱা ততো চৱিত্ৱা দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইতো দ্ৱেনৱুতে কপ্পে ফুস্সস্স ভগৱতো কালে সত্থু ৱেমাতিকেসু তীসু ৰাজপুত্তেসু সত্থাৰং উপট্ঠহন্তেসু তেসং পুঞ্ঞকিৰিযাসু সহাযকিচ্চং অকাসি. এৱং তত্থ তত্থ ভৱে বহুং কুসলং উপচিনিত্ৱা সুগতীসুযেৱ সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে কুৰুৰট্ঠে থুল্লকোট্ঠিকনিগমে ৰট্ঠপালসেট্ঠিনো গেহে নিব্বত্তি, তস্স ভিন্নং ৰট্ঠং সন্ধাৰেতুং সমত্থকুলে নিব্বত্তত্তা ৰট্ঠপালোতি ৱংসানুগতমেৱ নামং অহোসি. সো মহতা পৰিৱাৰেন ৱড্ঢন্তো অনুক্কমেন যোব্বনপ্পত্তো মাতাপিতূহি পতিৰূপেন দাৰেন সংযোজিতো মহন্তে চ যসে পতিট্ঠাপিতো দিব্বসম্পত্তিসদিসসম্পত্তিং পচ্চনুভোতি.

অথ ভগৱা কুৰুৰট্ঠে জনপদচাৰিকং চৰন্তো থুল্লকোট্ঠিকং অনুপাপুণি. তং সুত্ৱা ৰট্ঠপালো কুলপুত্তো সত্থাৰং উপসঙ্কমিত্ৱা সত্থু সন্তিকে ধম্মং সুত্ৱা পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিতুকামো সত্তাহং ভত্তচ্ছেদং কত্ৱা কিচ্ছেন কসিৰেন মাতাপিতৰো অনুজানাপেত্ৱা সত্থাৰং উপসঙ্কমিত্ৱা পব্বজ্জং যাচিত্ৱা সত্থু আণত্তিযা অঞ্ঞতৰস্স সন্তিকে পব্বজিত্ৱা যোনিসোমনসিকাৰেন কম্মং কৰোন্তো ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা অৰহত্তং পাপুণি. অৰহত্তং পন পত্ৱা সত্থাৰং অনুজানাপেত্ৱা মাতাপিতৰো পস্সিতুং থুল্লকোট্ঠিকং গন্ত্ৱা তত্থ সপদানং পিণ্ডায চৰন্তো পিতু নিৱেসনে আভিদোসিকং কুম্মাসং লভিত্ৱা তং অমতং ৱিয পৰিভুঞ্জন্তো পিতৰা নিমন্তিতো স্ৱাতনায অধিৱাসেত্ৱা দুতিযদিৱসে পিতু নিৱেসনে পিণ্ডপাতং পৰিভুঞ্জিত্ৱা অলঙ্কতপটিযত্তে ইত্থাগাৰজনে উপগন্ত্ৱা ‘‘কীদিসা নাম তা, অয্যপুত্ত, অচ্ছৰাযো, যাসং ত্ৱং হেতু ব্ৰহ্মচৰিযং চৰসী’’তিআদীনি (ম. নি. ২.৩০১) ৱত্ৱা পলোভনকম্মং কাতুং আৰদ্ধে তস্সাধিপ্পাযং ৱিপৰিৱত্তেত্ৱা অনিচ্চতাদিপটিসংযুত্তং ধম্মং কথেন্তো –

‘‘পস্স চিত্তকতং বিম্বং, অৰুকাযং সমুস্সিতং;

আতুৰং বহুসঙ্কপ্পং, যস্স নত্থি ধুৱং ঠিতি.

‘‘পস্স চিত্তকতং ৰূপং, মণিনা কুণ্ডলেন চ;

অট্ঠিং তচেন ওনদ্ধং, সহ ৱত্থেহি সোভতি.

‘‘অলত্তককতা পাদা, মুখং চুণ্ণকমক্খিতং;

অলং বালস্স মোহায, নো চ পাৰগৱেসিনো.

‘‘অট্ঠাপদকতা কেসা, নেত্তা অঞ্জনমক্খিতা;

অলং বালস্স মোহায, নো চ পাৰগৱেসিনো.

‘‘অঞ্জনীৱ নৱা চিত্তা, পূতিকাযো অলঙ্কতো;

অলং বালস্স মোহায, নো চ পাৰগৱেসিনো.

‘‘ওদহি মিগৱো পাসং, নাসদা ৱাগুৰং মিগো;

ভুত্ৱা নিৱাপং গচ্ছাম, কন্দন্তে মিগবন্ধকে.

‘‘ছিন্নো পাসো মিগৱস্স, নাসদা ৱাগুৰং মিগো;

ভুত্ৱা নিৱাপং গচ্ছাম, সোচন্তে মিগলুদ্দকে’’তি. (ম. নি. ২.৩০২; থেৰগা. ৭৬৯-৭৭৫);

ইমা গাথাযো অভাসি. ইমা গাথা ৱত্ৱা ৱেহাসং অব্ভুগ্গন্ত্ৱা ৰঞ্ঞো কোৰব্যস্স মিগাজিনৱনুয্যানে মঙ্গলসিলাপট্টে নিসীদি. থেৰস্স কিৰ পিতা সত্তসু দ্ৱাৰকোট্ঠকেসু অগ্গড়ং দাপেত্ৱা মল্লে আণাপেসি ‘‘নিক্খমিতুং মা দেথ, কাসাযানি অপনেত্ৱা সেতকানি নিৱাসাপেথা’’তি. তস্মা থেৰো আকাসেন অগমাসি. অথ ৰাজা কোৰব্যো থেৰস্স তত্থ নিসিন্নভাৱং সুত্ৱা তং উপসঙ্কমিত্ৱা সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা ‘‘ইধ, ভো ৰট্ঠপাল, পব্বজন্তো ব্যাধিপাৰিজুঞ্ঞং ৱা জৰাভোগঞাতিপাৰিজুঞ্ঞং ৱা পত্তো পব্বজতি, ত্ৱং পন কিঞ্চিপি পাৰিজুঞ্ঞং অনুপগতো এৱ কস্মা পব্বজসী’’তি পুচ্ছি. অথস্স থেৰো ‘‘উপনিয্যতি লোকো অদ্ধুৱো, অতাণো লোকো অনভিস্সৰো, অসৰণো লোকো সব্বং পহায গমনীযং, ঊনো লোকো অতিত্তো তণ্হাদাসো’’তি (ম. নি. ২.৩০৫) ইমেসং চতুন্নং ধম্মুদ্দেসানং অত্তনা ৱিদিতভাৱং কথেত্ৱা তস্সা দেসনায অনুগীতিং কথেন্তো –

‘‘পস্সামি লোকে সধনে মনুস্সে, লদ্ধান ৱিত্তং ন দদন্তি মোহা;

লুদ্ধা ধনং সন্নিচযং কৰোন্তি, ভিয্যোৱ কামে অভিপত্থযন্তি.

‘‘ৰাজা পসয্হপ্পথৱিং ৱিজেত্ৱা, সসাগৰন্তং মহিমাৱসন্তো;

ওৰং সমুদ্দস্স অতিত্তৰূপো, পাৰং সমুদ্দস্সপি পত্থযেথ.

‘‘ৰাজা চ অঞ্ঞে চ বহূ মনুস্সা, অৱীততণ্হা মৰণং উপেন্তি;

ঊনাৱ হুত্ৱান জহন্তি দেহং, কামেহি লোকম্হি ন হত্থি তিত্তি.

‘‘কন্দন্তি নং ঞাতী পকিৰিয কেসে, ‘অহো ৱতা নো অমৰা’তি চাহু;

ৱত্থেন নং পাৰুতং নীহৰিত্ৱা, চিতং সমোধায ততো ডহন্তি.

‘‘সো ডয্হতি সূলেহি তুজ্জমানো, একেন ৱত্থেন পহায ভোগে;

ন মীযমানস্স ভৱন্তি তাণা, ঞাতী চ মিত্তা অথ ৱা সহাযা.

‘‘দাযাদকা তস্স ধনং হৰন্তি, সত্তো পন গচ্ছতি যেন কম্মং;

ন মীযমানং ধনমন্ৱেতি কিঞ্চি, পুত্তা চ দাৰা চ ধনঞ্চ ৰট্ঠং.

‘‘ন দীঘমাযুং লভতে ধনেন, ন চাপি ৱিত্তেন জৰং ৱিহন্তি;

অপ্পং হিদং জীৱিতমাহু ধীৰা, অসস্সতং ৱিপ্পৰিণামধম্মং.

‘‘অড্ঢা দলিদ্দা চ ফুসন্তি ফস্সং, বালো চ ধীৰো চ তথেৱ ফুট্ঠো;

বালো হি বাল্যা ৱধিতোৱ সেতি, ধীৰো চ নো ৱেধতি ফস্সফুট্ঠো.

‘‘তস্মা হি পঞ্ঞাৱ ধনেন সেয্যা, যায ৱোসানমিধাধিগচ্ছতি;

অব্যোসিতত্তা হি ভৱাভৱেসু, পাপানি কম্মানি কৰোতি মোহা.

‘‘উপেতি গব্ভঞ্চ পৰঞ্চ লোকং, সংসাৰমাপজ্জপৰম্পৰায;

তস্সপ্পপঞ্ঞো অভিসদ্দহন্তো, উপেতি গব্ভঞ্চ পৰঞ্চ লোকং.

‘‘চোৰো যথা সন্ধিমুখে গহীতো, সকম্মুনা হঞ্ঞতি পাপধম্মো;

এৱং পজা পেচ্চ পৰম্হি লোকে, সকম্মুনা হঞ্ঞতি পাপধম্মো.

‘‘কামা হি চিত্ৰা মধুৰা মনোৰমা, ৱিৰূপৰূপেন মথেন্তি চিত্তং;

আদীনৱং কামগুণেসু দিস্ৱা, তস্মা অহং পব্বজিতোম্হি ৰাজ.

‘‘দুমপ্ফলানীৱ পতন্তি মাণৱা, দহৰা চ ৱুড্ঢা চ সৰীৰভেদা;

এতম্পি দিস্ৱান পব্বজিতোম্হি ৰাজ, অপণ্ণকং সামঞ্ঞমেৱ সেয্যো.

‘‘সদ্ধাযাহং পব্বজিতো, উপেতো জিনসাসনে;

অৱঞ্ঝা ময্হং পব্বজ্জা, অনণো ভুঞ্জামি ভোজনং.

‘‘কামে আদিত্ততো দিস্ৱা, জাতৰূপানি সত্থতো;

গব্ভাৱোক্কন্তিতো দুক্খং, নিৰযেসু মহব্ভযং.

‘‘এতমাদীনৱং ঞত্ৱা, সংৱেগং অলভিং তদা;

সোহং ৱিদ্ধো তদা সন্তো, সম্পত্তো আসৱক্খযং.

‘‘পৰিচিণ্ণো মযা সত্থা, কতং বুদ্ধস্স সাসনং;

ওহিতো গৰুকো ভাৰো, ভৱনেত্তি সমূহতা.

‘‘যস্সত্থায পব্বজিতো, অগাৰস্মানগাৰিযং;

সো মে অত্থো অনুপ্পত্তো, সব্বসংযোজনক্খযো’’তি. (থেৰগা. ৭৭৬-৭৯৩) –

ইমা গাথা অৱোচ. এৱং থেৰো ৰঞ্ঞো কোৰব্যস্স ধম্মং দেসেত্ৱা সত্থু সন্তিকমেৱ গতো. সত্থা চ অপৰভাগে অৰিযগণমজ্ঝে নিসিন্নো থেৰং সদ্ধাপব্বজিতানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসি.