৬. বাহিযত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা

ছট্ঠাপদানে ইতো সতসহস্সম্হীতিআদিকং আযস্মতো বাহিযস্স দাৰুচীৰিযত্থেৰস্স অপদানং. অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযানি পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো কালে ব্ৰাহ্মণকুলে নিব্বত্তো ব্ৰাহ্মণসিপ্পেসু নিপ্ফত্তিং গন্ত্ৱা ৱেদঙ্গেসু অনৱযো একদিৱসং সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা ধম্মং সুণন্তো পসন্নমানসো সত্থাৰং একং ভিক্খুং খিপ্পাভিঞ্ঞানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৱা তং ঠানং পত্তুকামো সত্তাহং বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স মহাদানং দত্ৱা সত্তাহস্স অচ্চযেন ভগৱতো পাদমূলে নিপন্নো ‘‘ভগৱা, ভন্তে, ইতো সত্তমে দিৱসে যং ভিক্খুং খিপ্পাভিঞ্ঞানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসি, সো ৱিয অহম্পি অনাগতে একস্স বুদ্ধস্স সাসনে খিপ্পাভিঞ্ঞানং অগ্গো ভৱেয্য’’ন্তি পত্থনং অকাসি. ভগৱা অনাগতংসঞাণেন ওলোকেত্ৱা সমিজ্ঝনভাৱং ঞত্ৱা ‘‘অনাগতে গোতমস্স ভগৱতো সাসনে পব্বজিত্ৱা খিপ্পাভিঞ্ঞানং অগ্গো ভৱিস্সতী’’তি ব্যাকাসি. সো যাৱতাযুকং পুঞ্ঞানি কত্ৱা ততো চুতো দেৱলোকে নিব্বত্তো তত্থ ছ কামাৱচৰসম্পত্তিযো অনুভৱিত্ৱা পুন মনুস্সেসু চক্কৱত্তিআদিসম্পত্তিযো অনেককপ্পকোটিসতেসু অনুভৱিত্ৱা কস্সপস্স ভগৱতো কালে একস্মিং কুলে নিব্বত্তো, ভগৱতি পৰিনিব্বুতে পব্বজিতো যদা সাসনে ওসক্কমানে সত্ত ভিক্খূ চতুন্নং পৰিসানং অজ্ঝাচাৰং দিস্ৱা সংৱেগপ্পত্তা অৰঞ্ঞং পৱিসিত্ৱা ‘‘যাৱ সাসনস্স অন্তৰধানং ন হোতি, তাৱ অত্তনো পতিট্ঠং কৰিস্সামা’’তি সুৱণ্ণচেতিযং ৱন্দিত্ৱা তত্থ অৰঞ্ঞে একং পব্বতং দিস্ৱা ‘‘জীৱিতসালযা নিৱত্তন্তু, নিৰালযা ইমং পব্বতং অভিৰুহন্তূ’’তি নিস্সেণিং বন্ধিত্ৱা সব্বে তং পব্বতং অভিৰুয্হ নিস্সেণিং পাতেত্ৱা সমণধম্মং কৰিংসু. তেসু সঙ্ঘত্থেৰো একৰত্তাতিক্কমেন অৰহত্তং পাপুণি. সো অনোতত্তদহে নাগলতাদন্তকট্ঠং খাদিত্ৱা মুখং ধোৱিত্ৱা উত্তৰকুৰুতো পিণ্ডপাতং আহৰিত্ৱা তে ভিক্খূ আহ – ‘‘আৱুসো, ইমং পিণ্ডপাতং ভুঞ্জথা’’তি. তে আহংসু – ‘‘কিং, ভন্তে, অম্হেহি এৱং কতিকা কতা ‘যো পঠমং অৰহত্তং পাপুণাতি, তেনাভতং পিণ্ডপাতং অৱসেসা পৰিভুঞ্জন্তূ’’’তি? ‘‘নো হেতং, আৱুসো’’তি. ‘‘তেন হি সচে মযম্পি তুম্হে ৱিয ৱিসেসং নিব্বত্তেস্সাম, সযং আহৰিত্ৱা ভুঞ্জিস্সামা’’তি ন ইচ্ছিংসু.

দুতিযদিৱসে দুতিযত্থেৰো অনাগামী হুত্ৱা তথেৱ পিণ্ডপাতং আহৰিত্ৱা ইতৰে নিমন্তেসি. তে এৱমাহংসু – ‘‘কিং পনাৱুসো, কতিকা কতা, ‘মহাথেৰেন আভতং পিণ্ডপাতং অভুঞ্জিত্ৱা অনুথেৰেন আভতং ভুঞ্জিস্সামা’’’তি? ‘‘নো হেতং, আৱুসো’’তি. ‘‘এৱং সন্তে তুম্হে ৱিয মযম্পি ৱিসেসং নিব্বত্তেত্ৱা অত্তনো অত্তনো পুৰিসকাৰেন ভুঞ্জিতুং সক্কোন্তা ভুঞ্জিস্সামা’’তি ন ইচ্ছিংসু. তেসু অৰহত্তপ্পত্তত্থেৰো পৰিনিব্বাযি, দুতিযো অনাগামী ব্ৰহ্মলোকে নিব্বত্তি, ইতৰে পঞ্চ ৱিসেসং নিব্বত্তেতুং অসক্কোন্তা সুস্সিত্ৱা সত্তমে দিৱসে কালং কত্ৱা দেৱলোকে নিব্বত্তিংসু. তত্থ দিব্বসুখং অনুভৱিত্ৱা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে ততো চৱিত্ৱা মনুস্সেসু নিব্বত্তিংসু. তেসু একো পুক্কুসাতি ৰাজা অহোসি, একো গন্ধাৰৰট্ঠে তক্কসিলাযং কুমাৰকস্সপো, একো বাহিযো দাৰুচীৰিযো, একো দব্বো মল্লপুত্তো, একো সভিযো পৰিব্বাজকোতি. তেসু অযং বাহিযো দাৰুচীৰিযো সুপ্পাৰকপট্টনে ৱাণিজকুলে নিব্বত্তো ৱাণিজকম্মে নিপ্ফত্তিং গতো মহদ্ধনো মহাভোগো, সো সুৱণ্ণভূমিং গচ্ছন্তেহি ৱাণিজেহি সদ্ধিং নাৱমাৰুয্হ ৱিদেসং গচ্ছন্তো কতিপাহং গন্ত্ৱা ভিন্নায নাৱায সেসেসু মচ্ছকচ্ছপভক্খেসু জাতেসু একোযেৱ অৱসিট্ঠো একং ফলকং গহেত্ৱা ৱাযমন্তো সত্তমে দিৱসে সুপ্পাৰকপট্টনতীৰং ওক্কমি. তস্স নিৱাসনপাৰুপনং নত্থি, সো অঞ্ঞং কিঞ্চি অপস্সন্তো সুক্খকট্ঠদণ্ডকে ৱাকেহি পলিৱেঠেত্ৱা নিৱাসেত্ৱা পাৰুপিত্ৱা চ দেৱকুলতো কপালং গহেত্ৱা সুপ্পাৰকপট্টনং অগমাসি. মনুস্সা তং দিস্ৱা যাগুভত্তাদীনি দত্ৱা ‘‘অযং একো অৰহা’’তি সম্ভাৱেসুং. সো ৱত্থেসু উপনীতেসু ‘‘সচাহং নিৱাসেমি, পাৰুপামি ৱা, লাভসক্কাৰো মে পৰিহাযিস্সতী’’তি তানি পটিক্খিপিত্ৱা দাৰুচীৰানেৱ পৰিহৰি.

অথস্স ‘‘অৰহা, অৰহা’’তি বহূহি সম্ভাৱিযমানস্স এৱং চেতসো পৰিৱিতক্কো উদপাদি ‘‘যে কেচি লোকে অৰহন্তো ৱা অৰহত্তমগ্গং ৱা সমাপন্না, অহং তেসং অঞ্ঞতৰো’’তি সো তেন নিযামেন কুহনকম্মেন জীৱিকং কপ্পেতি.

কস্সপদসবলস্স সাসনে সত্তসু জনেসু পব্বতং আৰুয্হ সমণধম্মং কৰোন্তেসু একো অনাগামী হুত্ৱা সুদ্ধাৱাসব্ৰহ্মলোকে নিব্বত্তিত্ৱা অত্তনো ব্ৰহ্মসম্পত্তিং ওলোকেন্তো আগতট্ঠানং আৱজ্জেন্তো পব্বতমাৰুয্হ সমণধম্মং কৰণট্ঠানং দিস্ৱা সেসানং নিব্বত্তনট্ঠানং আৱজ্জেন্তো একস্স পৰিনিব্বুতভাৱং ইতৰেসঞ্চ পঞ্চন্নং কামাৱচৰদেৱলোকে নিব্বত্তভাৱং ঞত্ৱা তে কালানুকালং আৱজ্জেসি ‘‘ইমস্মিং পন কালে কহং নু খো তে’’তি আৱজ্জেন্তো দাৰুচীৰিযং সুপ্পাৰকপট্টনং নিস্সায কুহনকম্মেন জীৱিতং কপ্পেন্তং দিস্ৱা ‘‘নট্ঠো ৱতাযং বালো, পুব্বে সমণধম্মং কৰোন্তো অতিউক্কট্ঠভাৱেন অৰহতাপি আভতং পিণ্ডপাতং অপৰিভুঞ্জিত্ৱা ইদানি উদৰহেতু অনাৰহাৱ সমানো অৰহত্তং পটিজানিত্ৱা লোকং ৱঞ্চেন্তো ৱিচৰতি, দসবলস্স উপ্পন্নভাৱং ন জানাতি, গচ্ছামি নং সংৱেজেত্ৱা বুদ্ধুপ্পাদং জানাপেস্সামী’’তি খণেনেৱ ব্ৰহ্মলোকতো ওতৰিত্ৱা সুপ্পাৰকপট্টনে ৰত্তিভাগসমনন্তৰে দাৰুচীৰিযস্স সম্মুখে পাতুৰহোসি. সো অত্তনো ৱসনট্ঠানে ওভাসং দিস্ৱা বহি নিক্খমিত্ৱা মহাব্ৰহ্মানং দিস্ৱা অঞ্জলিং পগ্গয্হ ‘‘কে তুম্হে’’তি পুচ্ছি. ‘‘অহং তুম্হাকং পোৰাণকসহাযো অনাগামিফলং পত্ৱা ব্ৰহ্মলোকে নিব্বত্তো, অম্হাকং সব্বজেট্ঠকো অৰহা হুত্ৱা পৰিনিব্বুতো, তুম্হে পন পঞ্চজনা দেৱলোকে নিব্বত্তা. স্ৱাহং দানি তং ইমস্মিং ঠানে কুহনকম্মেন জীৱিকং কপ্পেন্তং দিস্ৱা দমিতুং আগতো’’তি ৱত্ৱা ইদং কাৰণং আহ – ‘‘নেৱ খো ত্ৱং, বাহিয, অৰহা নাপি অৰহত্তমগ্গং ৱা সমাপন্নো, সাপি তে পটিপদা নত্থি, যায ত্ৱং অৰহা ৱা অস্স অৰহত্তমগ্গং ৱা সমাপন্নো’’তি. অথস্স সত্থু উপ্পন্নভাৱং সাৱত্থিযং ৱসনভাৱঞ্চ আচিক্খিত্ৱা ‘‘সত্থু সন্তিকং গচ্ছা’’তি তং উয্যোজেত্ৱা ব্ৰহ্মলোকমেৱ অগমাসি.

বাহিযো পন আকাসে ঠত্ৱা কথেন্তং মহাব্ৰহ্মানং ওলোকেত্ৱা চিন্তেসি – ‘‘অহো ভাৰিযং কম্মং মযা কতং, অনৰহং অৰহা অহন্তি চিন্তেসিং, অযঞ্চ মং ‘ন ত্ৱং অৰহা, নাপি অৰহত্তমগ্গং ৱা সমাপন্নাসী’তি ৱদতি, অত্থি নু খো লোকে অঞ্ঞো অৰহা’’তি. অথ নং পুচ্ছি – ‘‘অথ কে চৰহি সদেৱকে লোকে অৰহন্তো ৱা অৰহত্তমগ্গং ৱা সমাপন্না’’তি. অথস্স দেৱতা আচিক্খি – ‘‘অত্থি, বাহিয, উত্তৰেসু জনপদেসু সাৱত্থি নাম নগৰং, তত্থ সো ভগৱা এতৰহি ৱিহৰতি অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো. সো হি, বাহিয, ভগৱা অৰহা চেৱ অৰহত্তায চ ধম্মং দেসেসী’’তি. বাহিযো ৰত্তিভাগে দেৱতায কথং সুত্ৱা সংৱিগ্গমানসো তংখণংযেৱ সুপ্পাৰকা নিক্খমিত্ৱা একৰত্তিৱাসেন সাৱত্থিং অগমাসি, গচ্ছন্তো চ পন দেৱতানুভাৱেন বুদ্ধানুভাৱেন চ ৱীসযোজনসতিকং মগ্গং অতিক্কমিত্ৱা সাৱত্থিং অনুপ্পত্তো, তস্মিং খণে সত্থা সাৱত্থিযং পিণ্ডায পৱিট্ঠো হোতি. সো জেতৱনং পৱিসিত্ৱা অব্ভোকাসে চঙ্কমন্তে সম্বহুলে ভিক্খূ পুচ্ছি – ‘‘কুহিং এতৰহি সত্থা’’তি? ভিক্খূ ‘‘সাৱত্থিযং পিণ্ডায পৱিট্ঠো’’তি ৱত্ৱা ‘‘ত্ৱং পন কুতো আগতোসী’’তি পুচ্ছিংসু. ‘‘সুপ্পাৰকা আগতোম্হী’’তি. ‘‘কদা নিক্খন্তোসী’’তি? ‘‘হিয্যো সাযন্হসমযে নিক্খন্তোম্হী’’তি. ‘‘দূৰতোপি আগতো, নিসীদ তাৱ পাদে ধোৱিত্ৱা তেলেন মক্খেত্ৱা থোকং ৱিস্সমাহি, আগতকালে সত্থাৰং দক্খিস্সতী’’তি আহংসু. ‘‘অহং, ভন্তে, সত্থু ৱা অত্তনো ৱা জীৱিতন্তৰাযং ন জানামি, কত্থচি অট্ঠত্ৱা অনিসীদিত্ৱা একৰত্তেনেৱ ৱীসযোজনসতিকং মগ্গং আগতো, সত্থাৰং পস্সিত্ৱাৱ ৱিস্সমিস্সামী’’তি আহ. সো এৱং ৱত্ৱা তৰমানৰূপো সাৱত্থিং পৱিসিত্ৱা ভগৱন্তং অনোপমায বুদ্ধসিৰিযা চৰন্তং দিস্ৱা ‘‘চিৰস্সং ৱত মে গোতমো সম্মাসম্বুদ্ধো দিট্ঠো’’তি দিট্ঠট্ঠানতো পট্ঠায ওনতসৰীৰো গন্ত্ৱা অন্তৰৱীথিযং পঞ্চপতিট্ঠিতেন ৱন্দিত্ৱা গোপ্ফকেসু দড়্হং গহেত্ৱা এৱমাহ – ‘‘দেসেতু, ভন্তে ভগৱা, ধম্মং, দেসেতু সুগতো ধম্মং, যং মমস্স দীঘৰত্তং হিতায সুখাযা’’তি. অথ নং সত্থা ‘‘অকালো খো তাৱ, বাহিয, অন্তৰঘৰং পৱিট্ঠম্হা পিণ্ডাযা’’তি পটিক্খিপি.

তং সুত্ৱা বাহিযো, ‘‘ভন্তে, সংসাৰে সংসৰন্তেন কবড়ীকাৰাহাৰো ন অলদ্ধপুব্বো, তুম্হাকং ৱা ময্হং ৱা জীৱিতন্তৰাযং ন জানামি, দেসেতু মে, ভন্তে ভগৱা, ধম্মং, দেসেতু সুগতো ধম্ম’’ন্তি পুন যাচি. সত্থা দুতিযম্পি তথেৱ পটিক্খিপি. এৱং কিৰস্স অহোসি – ‘‘ইমস্স দিট্ঠকালতো পট্ঠায সকলসৰীৰং পীতিযা নিৰন্তৰং অজ্ঝোত্থটং হোতি, বলৱপীতিৱেগো ধম্মং সুত্ৱাপি ন সক্খিস্সতি পটিৱিজ্ঝিতুং, মজ্ঝত্তুপেক্খায তাৱ তিট্ঠতু, একৰত্তেনেৱ ৱীসযোজনসতিকং মগ্গং আগতস্সপি চস্স দৰথো বলৱা সোপি তাৱ পটিপ্পস্সম্ভতূ’’তি. তস্মা দ্ৱিক্খত্তুং পটিক্খিপিত্ৱা ততিযং যাচিতো অন্তৰৱীথিযং ঠিতোৱ ‘‘তস্মাতিহ তে, বাহিয, এৱং সিক্খিতব্বং, দিট্ঠে দিট্ঠমত্তং ভৱিস্সতী’’তিআদিনা (উদা. ১০) নযেন অনেকপৰিযাযেন ধম্মং দেসেসি. সো সত্থু ধম্মং সুণন্তোযেৱ সব্বাসৱে খেপেত্ৱা সহ পটিসম্ভিদাহি অৰহত্তং পাপুণি.

১৭৮. সো অৰহত্তং পত্তক্খণেযেৱ পুব্বকম্মং সৰিত্ৱা সঞ্জাতসোমনস্সো পুব্বচৰিতাপদানং পকাসেন্তো ইতো সতসহস্সম্হীতিআদিমাহ. তং হেট্ঠা ৱুত্তনযত্তা উত্তানত্থমেৱ. অনুত্তানপদৱণ্ণনমেৱ কৰিস্সাম.

১৮১. হসনং পচ্চৱেক্খণন্তি পৰিপুণ্ণসোমনস্সজাতং পচ্চৱেক্খণং, কোমাৰৱণ্ণং অতিকোমলন্তি অত্থো.

১৮২. হেমযঞ্ঞোপচিতঙ্গন্তি সুৱণ্ণসুত্তযঞ্ঞোপচিতসুত্তঅৱযৱং সৰীৰং দেহন্তি অত্থো. পলম্ববিম্বতম্বোট্ঠন্তি ওলম্বিতবিম্বফলসদিসং ৰত্তৱণ্ণং ওট্ঠদ্ৱযসমন্নাগতন্তি অত্থো. সেততিণ্হসমং দিজন্তি সুনিসিততিখিণঅযলোহঘংসনেন ঘংসিত্ৱা সমং কতং ৱিয সমদন্তন্তি অত্থো.

১৮৩. পীতিসম্ফুল্লিতাননন্তি পীতিযা সুট্ঠু ফুল্লিতং ৱিকসিতং আননং মুখং আদাসতলসদিসমুখৱন্তন্তি অত্থো.

১৮৪. খিপ্পাভিঞ্ঞস্স ভিক্খুনোতি খিপ্পং দেসনায সমুগ্ঘাটিতক্খণেযেৱ অভিৱিসেসেন ঞাতুং সমত্থস্স ভিক্খুনোতি অত্থো.

১৮৬. সগ্গং অগং সভৱনং যথাতি অত্তনো গেহং ৱিয সগ্গং লোকং অগমাসিন্তি অত্থো.

১৯৬. ন ত্ৱং উপাযমগ্গঞ্ঞূতি ত্ৱং নিব্বানাধিগমূপাযভূতমগ্গঞ্ঞূ ন অহোসীতি অত্থো.

২০০. সত্থুনো সদা জিনন্তি সদা সব্বকালং জিনং জিনন্তো পৰাজিতকোপো সত্থুনো সম্মাসম্বুদ্ধস্স ৱিমলাননং আদাসতলসদিসমুখং পস্সিস্সামি পস্সিতুং নিক্খমামীতি যোজনা. দিজে অপুচ্ছিং কুহিং লোকনন্দনোতি কুহিং ঠানে লোকপসাদকৰো সত্থাতি দিজে ব্ৰাহ্মণে অহং ভিক্খূ অপুচ্ছিন্তি অত্থো.

২০১. সসোৱ খিপ্পং মুনিদস্সনুস্সুকোতি মুনিদস্সনে তথাগতদস্সনে উস্সুকো উস্সাহজাতো সসো ইৱ খিপ্পং পাপুণাতীতি অত্থো.

২০২. তুৱটং গন্ত্ৱাতি সীঘং গন্ত্ৱা. পিণ্ডত্থং অপিহাগিধন্তি পিণ্ডপাতং পটিচ্চ অপিহং অপগতপিহং অগিধং নিত্তণ্হং.

২০৩. অলোলক্খন্তি ইতো চিতো চ অনোলোকযমানং উত্তমে সাৱত্থিনগৰে পিণ্ডায ৱিচৰন্তং অদক্খিন্তি সম্বন্ধো. সিৰীনিলযসঙ্কাসন্তি সিৰিযা লক্খণানুব্যঞ্জনসোভায নিলযং সঙ্কাসং জলমানতোৰণসদিসং. ৰৱিদিত্তিহৰাননন্তি ৱিজ্জোতমানসূৰিযমণ্ডলং ৱিয ৱিজ্জোতমানমুখমণ্ডলং.

২০৪. কুপথে ৱিপ্পনট্ঠস্সাতি কুচ্ছিতপথে সোপদ্দৱমগ্গে মূড়্হস্স মিচ্ছাপটিপন্নস্স মে সৰণং হোহি পতিট্ঠা হোহি. গোতমাতি ভগৱন্তং গোত্তেন আলপতি.

২১৮. ন তত্থ সুক্কা জোতন্তীতি সুক্কপভাসম্পন্না জোতমানওসধিতাৰকাদযো ন জোতন্তি নপ্পভাসন্তি. সেসং উত্তানত্থমেৱ. সো এৱং পুব্বচৰিতাপদানং পকাসেত্ৱা তাৱদেৱ চ ভগৱন্তং পব্বজ্জং যাচি. ‘‘পৰিপুণ্ণং তে পত্তচীৱৰ’’ন্তি চ পুট্ঠো ‘‘ন পৰিপুণ্ণ’’ন্তি আহ. অথ নং সত্থা ‘‘তেন হি পত্তচীৱৰং পৰিযেসাহী’’তি ৱত্ৱা পক্কামি. সো কিৰ ৱীসতিৱস্সসহস্সানি সমণধম্মং কৰোন্তো ‘‘ভিক্খুনা নাম অত্তনা পচ্চযে লভিত্ৱা অঞ্ঞং অনোলোকেত্ৱা সযমেৱ পৰিভুঞ্জিতুং ৱট্টতী’’তি ৱত্ৱা একভিক্খুস্সাপি পত্তেন ৱা চীৱৰেন ৱা সঙ্গহং নাকাসি, ‘‘ন তেনস্স ইদ্ধিমযং পত্তচীৱৰং উপ্পজ্জিস্সতী’’তি ঞত্ৱা ভগৱা এহিভিক্খুভাৱেন পব্বজ্জং নাদাসি. তম্পি পত্তচীৱৰং পৰিযেসমানমেৱ সঙ্কাৰট্ঠানতো চোড়ক্খণ্ডানি সংকড্ঢেন্তং পুব্বৱেৰিকো অমনুস্সো একিস্সা তৰুণৱচ্ছায গাৱিযা সৰীৰে অধিমুচ্চিত্ৱা ৱামঊৰুম্হি পহৰিত্ৱা জীৱিতক্খযং পাপেসি. সত্থা পিণ্ডায চৰিত্ৱা কতভত্তকিচ্চো সম্বহুলেহি ভিক্খূহি সদ্ধিং নিক্খমন্তো বাহিযস্স সৰীৰং সঙ্কাৰট্ঠানে পতিতং দিস্ৱা ‘‘গণ্হথ, ভিক্খৱে, এতং বাহিযং দাৰুচীৰিযন্তি একস্মিং গেহদ্ৱাৰে ঠত্ৱা মঞ্চকং আহৰাপেত্ৱা ইমং সৰীৰং নগৰদ্ৱাৰতো নীহৰিত্ৱা ঝাপেত্ৱা ধাতুযো গহেত্ৱা থূপং কৰোথা’’তি ভিক্খূ আণাপেসি.

তে ভিক্খূ ধাতুং মহাপথে থূপং কাৰেত্ৱা সত্থাৰং উপসঙ্কমিত্ৱা অত্তনো কতকম্মং আৰোচেসুং. ততো সঙ্ঘমজ্ঝে কথা উদপাদি – ‘‘তথাগতো ভিক্খুসঙ্ঘেন সৰীৰঝাপনকিচ্চং কাৰেসি, ধাতুযো চ গাহাপেত্ৱা চেতিযং কাৰাপেসি, কতৰমগ্গো নু খো তেন সমধিগতো, সামণেৰো নু খো সো, ভিক্খু নু খো’’তি. সত্থা তং অট্ঠুপ্পত্তিং কত্ৱা ‘‘পতিট্ঠিতো, ভিক্খৱে, বাহিযো দাৰুচীৰিযো অৰহত্তো’’তি উপৰি ধম্মদেসনং ৱড্ঢেতি. তস্স পৰিনিব্বুতভাৱঞ্চ আচিক্খিত্ৱা ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৱে, মম সাৱকানং ভিক্খূনং খিপ্পাভিঞ্ঞানং যদিদং বাহিযো দাৰুচীৰিযো’’তি (অ. নি. ১.২০৯, ২১৬) এতদগ্গে ঠপেসি.

অথ নং ভিক্খূ পুচ্ছিংসু – ‘‘তুম্হে, ভন্তে, ‘বাহিযো দাৰুচীৰিযো অৰহত্তং পত্তো’তি ৱদেথ, কদা সো অৰহত্তং পত্তো’’তি? ‘‘মম ধম্মং সুতকালে, ভিক্খৱে’’তি. ‘‘কদা পনস্স, ভন্তে, তুম্হেহি ধম্মো কথিতো’’তি? ‘‘ভিক্খায চৰন্তেন অন্তৰৱীথিযং ঠিতেনা’’তি. ‘‘অপ্পমত্তকো, ভন্তে, তুম্হেহি অন্তৰৱীথিযং ঠত্ৱা কথিতধম্মো; কথং সো তাৱত্তকেন ৱিসেসং নিব্বত্তেসী’’তি? অথ নে সত্থা, ‘‘ভিক্খৱে, মম ধম্মং ‘অপ্পং’ ৱা ‘বহুং ৱা’তি মা চিন্তযিত্থ. অনেকানিপি হি অনত্থপদসংহিতানি গাথাসহস্সানি ন সেয্যো, অত্থনিস্সিতং পন একম্পি গাথাপদং সেয্যো’’তি ৱত্ৱা অনুসন্ধিং ঘটেত্ৱা ধম্মং দেসেন্তো ইমং গাথমাহ –

‘‘সহস্সমপি চে গাথা, অনত্থপদসংহিতা;

একং গাথাপদং সেয্যো, যং সুত্ৱা উপসম্মতী’’তি. (ধ. প. ১০১) –

দেসনাপৰিযোসানে চতুৰাসীতিযা পাণসহস্সানং ধম্মাভিসমযো অহোসীতি.

বাহিযত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা সমত্তা.