৪. দব্বমল্লপুত্তত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা
চতুত্থাপদানে পদুমুত্তৰো নাম জিনোতিআদিকং আযস্মতো দব্বমল্লপুত্তত্থেৰস্স অপদানং. অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযানি পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো কালে হংসৱতীনগৰে সেট্ঠিপুত্তো হুত্ৱা জাতো ৱিভৱসম্পন্নো অহোসি, সত্থৰি পসন্নো সত্থু ধম্মদেসনং সুণন্তো সত্থাৰং একং ভিক্খুং সেনাসনপঞ্ঞাপকানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৱা পসন্নমানসো বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং নিমন্তেত্ৱা সত্তাহং মহাদানং দত্ৱা সত্তাহচ্চযেন ভগৱতো পাদমূলে নিপতিত্ৱা তং ঠানং পত্থেসি. ভগৱাপিস্স সমিজ্ঝনভাৱং ঞত্ৱা ব্যাকাসি. সো যাৱজীৱং কুসলং কত্ৱা ততো চুতো তুসিতাদীসু দেৱেসু দিব্বসম্পত্তিং অনুভৱিত্ৱা ততো চুতো ৱিপস্সিস্স ভগৱতো কালে একস্মিং কুলে নিব্বত্তো অসপ্পুৰিসসংসগ্গেন তস্স সাৱকং ভিক্খুং অৰহাতি জানন্তোপি অব্ভূতেন অব্ভাচিক্খি. তস্সেৱ সাৱকানং খীৰসলাকভত্তং অদাসি. সো যাৱতাযুকং পুঞ্ঞানি কত্ৱা দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো উভযসম্পত্তিযো অনুভৱিত্ৱা কস্সপদসবলস্স কালে কুলগেহে নিব্বত্তো ওসানকালে সাসনে পব্বজিতো পৰিনিব্বুতে ভগৱতি সকললোকে কোলাহলে জাতে সত্ত ভিক্খৱো পব্বজিতো পচ্চন্তজনপদে ৱনমজ্ঝে একং পব্বতং অভিৰুহিত্ৱা ‘‘জীৱিতাসা ওৰোহন্তু নিৰালযা নিসীদন্তূ’’তি নিস্সেণিং পাতেসুং. তেসং ওৱাদদাযকো জেট্ঠকত্থেৰো সত্থাহব্ভন্তৰে অৰহা অহোসি. তদনন্তৰত্থেৰো অনাগামী, ইতৰে পঞ্চ পৰিসুদ্ধসীলা ততো চুতা দেৱলোকে নিব্বত্তা. তত্থ একং বুদ্ধন্তৰং দিব্বসুখং অনুভৱিত্ৱা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে পুক্কুসাতি (ম. নি. ৩.৩৪২), সভিযো (সু. নি. সভিযসুত্ত), বাহিযো (উদা. ১০), কুমাৰকস্সপোতি (ম. নি. ১.২৪৯) ইমে চত্তাৰো তত্থ তত্থ নিব্বত্তিংসু. অযং পন মল্লৰট্ঠে অনুপিযনগৰে নিব্বত্তি. তস্মিং মাতুকুচ্ছিতো অনিক্খন্তেযেৱ মাতা কালমকাসি, অথেকো তস্সা সৰীৰং ঝাপনত্থায চিতকস্মিং আৰোপেত্ৱা কুমাৰং দব্বন্তৰে পতিতং গহেত্ৱা জগ্গাপেসি. দব্বে পতিতত্তা দব্বো মল্লপুত্তোতি পাকটো অহোসি. অপৰভাগে পুব্বসম্ভাৰৱসেন পব্বজি, সো কম্মট্ঠানমনুযুত্তো নচিৰস্সেৱ সহ পটিসম্ভিদাহি অৰহত্তং পাপুণি.
অথ নং সত্থা মজ্ঝত্তভাৱেন আনুভাৱসম্পন্নভাৱেন চ ভিক্খূনং সেনাসনং পঞ্ঞাপনে ভত্তুদ্দেসনে চ নিযোজেসি. সব্বো চ ভিক্খুসঙ্ঘো তং সমন্নেসি. তং ৱিনযখন্ধকে (চূড়ৱ. ১৮৯-১৯০) আগতমেৱ. অপৰভাগে থেৰো একস্স ৱৰসলাকদাযকস্স সলাকভত্তং মেত্তিযভূমজকানং ভিক্খূনং উদ্দিসি. তে হট্ঠতুট্ঠা ‘‘স্ৱে ময্হং মুগ্গঘতমধুমিস্সকভত্তং ভুঞ্জিস্সামা’’তি উস্সাহজাতা অহেসুং. সো পন উপাসকো তেসং ৱাৰপ্পত্তভাৱং সুত্ৱা দাসিং আণাপেসি – ‘‘যে, জে, ভিক্খূ স্ৱে ইধ আগমিস্সন্তি, তে কণাজকেন বিলঙ্গদুতিযেন পৰিৱিসাহী’’তি. সাপি তথেৱ তে ভিক্খূ আগতে কোট্ঠকপমুখে নিসীদাপেত্ৱা ভোজেসি. তে ভিক্খূ অনত্তমনা কোপেন তটতটাযন্তা থেৰে আঘাতং বন্ধিত্ৱা ‘‘মধুৰভত্তদাযকং অম্হাকং অমধুৰভত্তং দাপেতুং এসোৱ নিযোজেসী’’তি দুক্খী দুম্মনা নিসীদিংসু. অথ তে মেত্তিযা নাম ভিক্খুনী ‘‘কিং, ভন্তে, দুম্মনা’’তি পুচ্ছি. তে, ‘‘ভগিনি, কিং অম্হে দব্বেন মল্লপুত্তেন ৱিহেঠিযমানে অজ্ঝুপেক্খসী’’তি আহংসু. ‘‘কিং, ভন্তে, মযা সক্কা কাতু’’ন্তি? ‘‘তস্স দোসং আৰোপেহী’’তি. সা তত্থ তত্থ থেৰস্স অভূতাৰোপনং অকাসি. তং সুত্ৱা ভিক্খূ ভগৱতো আৰোচেসুং. অথ ভগৱা দব্বং মল্লপুত্তং পক্কোসাপেত্ৱা – ‘‘সচ্চং কিৰ ত্ৱং, দব্ব, মেত্তিযায ভিক্খুনিযা ৱিপ্পকাৰমকাসী’’তি পুচ্ছি. ‘‘যথা মং, ভন্তে, ভগৱা জানাতী’’তি. ‘‘ন খো, দব্ব, দব্বা এৱং নিব্বেঠেন্তি, কাৰকভাৱং ৱা অকাৰকভাৱং ৱা ৱদেহী’’তি. ‘‘অকাৰকো অহং, ভন্তে’’তি. ভগৱা – ‘‘মেত্তিযং ভিক্খুনিং নাসেত্ৱা তে ভিক্খূ অনুযুঞ্জথা’’তি আহ. উপালিত্থেৰপ্পমুখা ভিক্খূ তং ভিক্খুনিং উপ্পব্বাজেত্ৱা মেত্তিযভূমজকে ভিক্খূ অনুযুঞ্জিত্ৱা তেহি ‘‘অম্হেহি নিযোজিতা সা ভিক্খুনী’’তি ৱুত্তে ভগৱতো একমত্থং আৰোচেসুং. ভগৱা মেত্তিযভূমজকানং ভিক্খূনং অমূলকসঙ্ঘাদিসেসং পঞ্ঞপেসি.
তেন চ সমযেন দব্বত্থেৰো ভিক্খূনং সেনাসনং পঞ্ঞাপেন্তো ৱেড়ুৱনৱিহাৰস্স সামন্তা অট্ঠাৰসমহাৱিহাৰে সভাগে ভিক্খূ পেসেন্তো ৰত্তিভাগে অন্ধকাৰে অঙ্গুলিযা পদীপং জালেত্ৱা তেনেৱালোকেন অনিদ্ধিমন্তে ভিক্খূ পেসেসি. এৱং থেৰস্স সেনাসনপঞ্ঞাপনভত্তুদ্দেসনকিচ্চে পাকটে জাতে সত্থা অৰিযগণমজ্ঝে দব্বত্থেৰং ঠানন্তৰে ঠপেন্তো ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৱে, মম সাৱকানং ভিক্খূনং সেনাসনপঞ্ঞাপকানং যদিদং দব্বো মল্লপুত্তো’’তি (অ. নি. ১.২০৯, ২১৪) এতদগ্গে ঠপেসি.
১০৮. থেৰো অত্তনো পুব্বকম্মং সৰিত্ৱা সোমনস্সজাতো পুব্বচৰিতাপদানং পকাসেন্তো পদুমুত্তৰো নাম জিনোতিআদিমাহ. তং সব্বং হেট্ঠা ৱুত্তত্থমেৱ. ইতো একনৱুতে কপ্পে ৱিপস্সী নাম নাযকো লোকে উপ্পজ্জীতি সম্বন্ধো.
১২৫. দুট্ঠচিত্তোতি দূসিতচিত্তো অসাধুসঙ্গমেন অপসন্নচিত্তোতি অত্থো. উপৱদিং সাৱকং তস্সাতি তস্স ভগৱতো খীণাসৱং সাৱকং উপৱদিং, উপৰি অভূতং ৱচনং আৰোপেসিং, অব্ভক্খানং অকাসিন্তি অত্থো.
১৩২. দুন্দুভিযোতি দুন্দুং ইতি সদ্দাযনতো দুন্দুভিসঙ্খাতা ভেৰিযো. নাদযিংসূতি সদ্দং কৰিংসু. সমন্ততো অসনিযোতি সব্বদিসাভাগতো অসনে ৱিনাসনে নিযুত্তোতি অসনিযো, দেৱদণ্ডা ভযাৱহা ফলিংসূতি সম্বন্ধো.
১৩৩. উক্কা পতিংসু নভসাতি আকাসতো অগ্গিক্খন্ধা চ পতিংসূতি অত্থো. ধূমকেতু চ দিস্সতীতি ধূমৰাজিসহিতো অগ্গিক্খন্ধো চ দিস্সতি পঞ্ঞাযতীতি অত্থো. সেসং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱাতি.
দব্বমল্লপুত্তত্থেৰঅপদানৱণ্ণনা সমত্তা.