পচ্চযপচ্চনীযৱণ্ণনা

৮৬-৮৭. পচ্চযপচ্চনীযং পন যস্মা কুসলপদে ন লব্ভতি কুসলধম্মস্স হেতুপচ্চযেন ৱিনা অনুপ্পত্তিতো, তস্মা অকুসলং ধম্মং পটিচ্চাতিআদি আৰদ্ধং. তত্থ নহেতুপচ্চযাতি হেতুপচ্চযপটিক্খেপো হেতুপচ্চযং ৱিনা অঞ্ঞেন পচ্চযেন উপ্পজ্জতীতি অত্থো. ৱিচিকিচ্ছাসহগতো উদ্ধচ্চসহগতো মোহোতি অযঞ্হি সম্পযুত্তধম্মানঞ্চেৱ চিত্তসমুট্ঠানৰূপস্স চ সযং হেতুপচ্চযো হোতি, অঞ্ঞস্স পন সম্পযুত্তহেতুনো অভাৱা ন হেতুপচ্চযা উপ্পজ্জতীতি ঠপেত্ৱা হেতুপচ্চযং সেসেহি অত্তনো অনুৰূপপচ্চযেহি উপ্পজ্জতি. ইমিনা নযেন সব্বপচ্চযপটিক্খেপেসু অত্থো ৱেদিতব্বো. অহেতুকং ৱিপাকাব্যাকতন্তি ইদং ৰূপসমুট্ঠাপকৱসেনেৱ ৱেদিতব্বং. অঞ্ঞেসুপি এৱৰূপেসু এসেৱ নযো.

৮৮. নঅধিপতিপচ্চযে কামং অধিপতিপি অত্তনা সদ্ধিং দুতিযস্স অধিপতিনো অভাৱা নঅধিপতিপচ্চযং লভতি, যথা পন ৱিচিকিচ্ছুদ্ধচ্চসহগতো মোহো অহেতুকো, ন তথা অধিপতযো এৱ নিৰাধিপতি. ছন্দাদীসু পন অঞ্ঞতৰং অধিপতিং অকত্ৱা কুসলাদীনং উপ্পত্তিকালে সব্বেপি কুসলাদযো নিৰাধিপতিনো. তস্মা মোহং ৱিয ৱিসুং অধিপতিমত্তমেৱ অনুদ্ধৰিত্ৱা সব্বসঙ্গাহিকৱসেন এসা ‘‘একং খন্ধং পটিচ্চ তযো খন্ধা’’তিআদিকা দেসনা কতাতি ৱেদিতব্বা.

৮৯. নানন্তৰনসমনন্তৰেসু নাৰম্মণে ৱিয ৰূপমেৱ পচ্চযুপ্পন্নং. তেন ৱুত্তং ‘‘নাৰম্মণপচ্চযসদিস’’ন্তি. সহজাতপচ্চযো পৰিহীনো. যথা চেস, তথা নিস্সযঅত্থিঅৱিগতপচ্চযাপি. কিং কাৰণা? এতেহি ৱিনা কস্সচি অনুপ্পত্তিতো. সহজাতনিস্সযঅত্থিঅৱিগতপচ্চযেপি হি পচ্চক্খায একোপি ৰূপাৰূপধম্মো নুপ্পজ্জতি, তস্মা তে পৰিহীনা.

৯০. নঅঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযৱিভঙ্গে পটিসন্ধিক্খণে ৱিপাকাব্যাকতে খন্ধে পটিচ্চ কটত্তাৰূপন্তি হদযৱত্থুৱজ্জং ৱেদিতব্বং.

৯১. নউপনিস্সযপচ্চযৱিভঙ্গে ৰূপমেৱ পচ্চযুপ্পন্নং, তঞ্হি উপনিস্সযং ন লভতি. অৰূপং পন কিঞ্চাপি আৰম্মণূপনিস্সযপকতূপনিস্সযে ন লভেয্য, অনন্তৰূপনিস্সযমুত্তকং পন নত্থি. তেন ৱুত্তং ‘‘নাৰম্মণপচ্চযসদিস’’ন্তি.

৯২. নপুৰেজাতে চিত্তসমুট্ঠানৰূপন্তি পঞ্চৱোকাৰৱসেন ৱুত্তং.

৯৩. নপচ্ছাজাতপচ্চযাতি এত্থ সহজাতপুৰেজাতপচ্চযা সঙ্গহং গচ্ছন্তি. তস্মা সহজাতপচ্চযসদিসা এত্থ পাড়ি, সা নঅধিপতিপচ্চযে ৱিত্থাৰিতাতি ইধ সঙ্খিত্তা. নাসেৱনপচ্চযে কুসলাকুসলা পঠমজৱনৱসেন ৱেদিতব্বা, তথা কিৰিযাব্যাকতং. পাড়ি পন ইধাপি নঅধিপতিপচ্চযে ৱিত্থাৰিতৱসেন ৱেদিতব্বা. তেনেৱাহ – ‘‘নপচ্ছাজাতপচ্চযম্পি নাসেৱনপচ্চযম্পি নাধিপতিপচ্চযসদিস’’ন্তি.

৯৪-৯৭. নকম্মপচ্চযে ৱিপাকচেতনা নানাক্খণিককম্মপচ্চযং লভতীতি ন গহিতা. নাহাৰপচ্চযে একচ্চং ৰূপমেৱ পচ্চযুপ্পন্নং, তথা নইন্দ্ৰিযপচ্চযে.

৯৮. নঝানপচ্চযে পঞ্চৱিঞ্ঞাণধম্মা চেৱ একচ্চঞ্চ ৰূপং পচ্চযুপ্পন্নং. পঞ্চৱিঞ্ঞাণস্মিঞ্হি ৱেদনা চ চিত্তেকগ্গতা চ দুব্বলত্তা উপনিজ্ঝানলক্খণং ন পাপুণন্তীতি ঝানপচ্চযে ন গহিতা.

৯৯-১০২. নমগ্গপচ্চযে অহেতুকৱিপাককিৰিযঞ্চেৱ একচ্চঞ্চ ৰূপং পচ্চযুপ্পন্নং. নসম্পযুত্তনোনত্থিনোৱিগতেসু ৰূপমেৱ পচ্চযুপ্পন্নং. তেন ৱুত্তং ‘‘নাৰম্মণপচ্চযসদিস’’ন্তি.

১০৩. নহেতুযা দ্ৱেতি একমূলকগণনায যথাপাড়িমেৱ নিয্যাতি.

১০৪. দুমূলকে নহেতুপচ্চযা নাৰম্মণে একন্তি এত্থ কিঞ্চাপি বহুগণনেন সদ্ধিং ঊনতৰগণনস্স সংসন্দনে ঊনতৰগণনৱসেন নহেতুযা ৱিয দ্ৱীহি ভৱিতব্বং. নাৰম্মণৱসেন পন অৰূপধম্মানং পৰিহীনত্তা অব্যাকতং পটিচ্চ ৰূপাব্যাকতস্স উপ্পত্তিং সন্ধায ‘‘এক’’ন্তি ৱুত্তং. সব্বেসু এককেসুপি এসেৱ নযো. দ্ৱেতি ৱুত্তট্ঠানে পন নহেতুযা লদ্ধৱসেন ৱাৰদ্ৱযং ৱেদিতব্বং.

১০৫-১০৬. তিমূলকাদীসু পন সব্বেসু নাৰম্মণপচ্চযস্স অপৰিহীনত্তা একমেৱ ৱিস্সজ্জনন্তি অযং পচ্চনীযে নহেতুপচ্চযং আদিং কত্ৱা একমূলকাদীসু গণনা.

১০৭-১৩০. নাৰম্মণপচ্চযাদযো পন একমূলকে তাৱ পুৰিমেন সদিসত্তা ইধাপি ন দস্সিতাযেৱ. নাৰম্মণপচ্চযৱসেন দুমূলকে নাৰম্মণপচ্চযা, নহেতুযা একন্তি নহেতুদুমূলকে ৱুত্তমেৱ. নাধিপতিযা পঞ্চাতি নাৰম্মণপচ্চযে লদ্ধৱসেন ৱেদিতব্বাতি এৱং সব্বসংসন্দনেসু ঊনতৰগণনস্সেৱ পচ্চযস্স ৱসেন গণনা ৱেদিতব্বা. যত্থ যত্থ চ নাৰম্মণপচ্চযো পৱিসতি, তত্থ তত্থ ৰূপমেৱ পচ্চযুপ্পন্নং. নানন্তৰনসমনন্তৰনঅঞ্ঞমঞ্ঞনউপনিস্সযনাহাৰনইন্দ্ৰিযনসম্পযুত্তনোনত্থিনোৱিগতপচ্চযানং পৱিট্ঠট্ঠানেপি এসেৱ নযো. নাহাৰনইন্দ্ৰিযনঝাননমগ্গপচ্চযা সব্বত্থ সদিসৱিস্সজ্জনা. নসহজাতাদিচতুক্কং ইধাপি পৰিহীনমেৱাতি ইদমেত্থ লক্খণং. ইমিনা পন লক্খণেন সব্বেসু দুমূলকাদীসু ‘‘অযং পচ্চযো মূলং, অযমেত্থ দুমূলকো, অযং তিমূলকো, অযং সব্বমূলকো’’তি সল্লক্খেত্ৱা ঊনতৰগণনস্স পচ্চযস্স ৱসেন গণনা ৱেদিতব্বাতি.

পচ্চযপচ্চনীযৱণ্ণনা.