৩. অধিপতিপচ্চযনিদ্দেসৱণ্ণনা

৩. অধিপতিপচ্চযনিদ্দেসে ছন্দাধিপতীতি ছন্দসঙ্খাতো অধিপতি. ছন্দং ধুৰং কত্ৱা ছন্দং জেট্ঠকং কত্ৱা চিত্তুপ্পত্তিকালে উপ্পন্নস্স কত্তুকম্যতাছন্দস্সেতং নামং. সেসেসুপি এসেৱ নযো. কস্মা পন যথা হেতুপচ্চযনিদ্দেসে হেতূ হেতুসম্পযুত্তকান’’ন্তি ৱুত্তং, এৱমিধ ‘‘অধিপতী অধিপতিসম্পযুত্তকানন্তি অৱত্ৱা ‘‘ছন্দাধিপতি ছন্দসম্পযুত্তকান’’ন্তিআদিনা নযেন দেসনা কতাতি? একক্খণে অভাৱতো. পুৰিমনযস্মিঞ্হি দ্ৱে তযো হেতূ একক্খণেপি হেতুপচ্চযো হোন্তি মূলট্ঠেন. উপকাৰকভাৱস্স অৱিজহনতো. অধিপতি পন জেট্ঠকট্ঠেন উপকাৰকো, ন চ একক্খণে বহূ জেট্ঠকা নাম হোন্তি. তস্মা একতো উপ্পন্নানম্পি নেসং একক্খণে অধিপতিপচ্চযভাৱো নত্থি. তস্স অধিপতিপচ্চযভাৱস্স একক্খণে অভাৱতো ইধ এৱং দেসনা কতাতি.

এৱং সহজাতাধিপতিং দস্সেত্ৱা ইদানি আৰম্মণাধিপতিং দস্সেতুং যং যং ধম্মং গৰুং কত্ৱাতিআদি আৰদ্ধং. তত্থ যং যং ধম্মন্তি যং যং আৰম্মণধম্মং. গৰুং কত্ৱাতি গৰুকাৰচিত্তীকাৰৱসেন ৱা অস্সাদৱসেন ৱা গৰুং ভাৰিযং লদ্ধব্বং অৱিজহিতব্বং অনৱঞ্ঞাতং কত্ৱা. তে তে ধম্মাতি তে তে গৰুকাতব্বধম্মা. তেসং তেসন্তি তেসং তেসং গৰুকাৰকধম্মানং. অধিপতিপচ্চযেনাতি আৰম্মণাধিপতিপচ্চযেন পচ্চযো হোতীতি অযং তাৱেত্থ পাড়িৱণ্ণনা.

অযং পন অধিপতি নাম সহজাতাৰম্মণৱসেন দুৱিধো. তত্থ সহজাতো ছন্দাদিৱসেন চতুব্বিধো. তেসু একেকো কামাৱচৰাদিৱসেন ভূমিতো চতুব্বিধো. তত্থ কামাৱচৰো কুসলাকুসলকিৰিযৱসেন তিৱিধো. অকুসলং পত্ৱা পনেত্থ ৱীমংসাধিপতি ন লব্ভতি. ৰূপাৰূপাৱচৰো কুসলকিৰিযৱসেন দুৱিধো, অপৰিযাপন্নো কুসলৱিপাকৱসেন দুৱিধো. আৰম্মণাধিপতি পন জাতিভেদতো কুসলাকুসলৱিপাককিৰিযৰূপনিব্বানানং ৱসেন ছব্বিধোতি এৱমেত্থ নানপ্পকাৰভেদতো ৱিঞ্ঞাতব্বো ৱিনিচ্ছযো.

এৱং ভিন্নে পনেত্থ সহজাতাধিপতিম্হি তাৱ কামাৱচৰকুসলকিৰিযসঙ্খাতো অধিপতি দুহেতুকতিহেতুকেসু চিত্তুপ্পাদেসু ছন্দাদীনং অঞ্ঞতৰং জেট্ঠকং কত্ৱা উপ্পত্তিকালে অত্তনা সম্পযুত্তধম্মানঞ্চেৱ চিত্তসমুট্ঠানৰূপস্স চ অধিপতিপচ্চযো হোতি. ৰূপাৱচৰকুসলকিৰিযসঙ্খাতেপি এসেৱ নযো. অযং পন একন্তেনেৱ লব্ভতি. ন হি তে ধম্মা সহজাতাধিপতিং ৱিনা উপ্পজ্জন্তি. অৰূপাৱচৰকুসলকিৰিযসঙ্খাতো পন পঞ্চৱোকাৰে ৰূপাৱচৰঅধিপতিসদিসোৱ চতুৱোকাৰে পন সম্পযুত্তধম্মানঞ্ঞেৱ অধিপতিপচ্চযো হোতি. তথা তত্থুপ্পন্নো সব্বোপি কামাৱচৰাধিপতি. অপৰিযাপন্নো কুসলতোপি ৱিপাকতোপি পঞ্চৱোকাৰে একন্তেনেৱ সম্পযুত্তধম্মানঞ্চেৱ চিত্তসমুট্ঠানৰূপানঞ্চ অধিপতিপচ্চযো হোতি, চতুৱোকাৰে অৰূপধম্মানঞ্ঞেৱ. অকুসলো কামভৱে মিচ্ছত্তনিযতচিত্তেসু একন্তেনেৱ সম্পযুত্তকানঞ্চেৱ চিত্তসমুট্ঠানৰূপানঞ্চ অধিপতিপচ্চযো হোতি. অনিযতো কামভৱৰূপভৱেসু অত্তনো অধিপতিকালে তেসঞ্ঞেৱ. অৰূপভৱে অৰূপধম্মানঞ্ঞেৱ অধিপতিপচ্চযো হোতি. অযং তাৱ সহজাতাধিপতিম্হি নযো.

আৰম্মণাধিপতিম্হি পন কামাৱচৰকুসলো আৰম্মণাধিপতি কামাৱচৰকুসলস্স লোভসহগতাকুসলস্সাতি ইমেসং দ্ৱিন্নং ৰাসীনং আৰম্মণাধিপতিপচ্চযো হোতি. ৰূপাৱচৰাৰূপাৱচৰেপি কুসলাৰম্মণাধিপতিম্হি এসেৱ নযো. অপৰিযাপন্নকুসলো পন আৰম্মণাধিপতি কামাৱচৰতো ঞাণসম্পযুত্তকুসলস্স চেৱ ঞাণসম্পযুত্তকিৰিযস্স চ আৰম্মণাধিপতিপচ্চযো হোতি. অকুসলো পন আৰম্মণাধিপতি নাম লোভসহগতচিত্তুপ্পাদো ৱুচ্চতি. সো লোভসহগতাকুসলস্সেৱ আৰম্মণাধিপতিপচ্চযো হোতি. কামাৱচৰো পন ৱিপাকাৰম্মণাধিপতি লোভসহগতাকুসলস্সেৱ আৰম্মণাধিপতিপচ্চযো হোতি. তথা ৰূপাৱচৰাৰূপাৱচৰৱিপাকাৰম্মণাধিপতি. লোকুত্তৰো পন ৱিপাকাৰম্মণাধিপতি কামাৱচৰতো ঞাণসম্পযুত্তকুসলকিৰিযানঞ্ঞেৱ আৰম্মণাধিপতিপচ্চযো হোতি. কামাৱচৰাদিভেদতো পন তিৱিধোপি কিৰিযাৰম্মণাধিপতি লোভসহগতাকুসলস্সেৱ আৰম্মণাধিপতিপচ্চযো হোতি. চতুসমুট্ঠানিকৰূপসঙ্খাতো ৰূপক্খন্ধো আৰম্মণাধিপতি লোভসহগতাকুসলস্সেৱ আৰম্মণাধিপতিপচ্চযো হোতি. নিব্বানং কামাৱচৰতো ঞাণসম্পযুত্তকুসলস্স ঞাণসম্পযুত্তকিৰিযস্স লোকুত্তৰকুসলস্স লোকুত্তৰৱিপাকস্স চাতি ইমেসং চতুন্নং ৰাসীনং আৰম্মণাধিপতিপচ্চযো হোতীতি এৱমেত্থ পচ্চযুপ্পন্নতোপি ৱিঞ্ঞাতব্বো ৱিনিচ্ছযোতি.

অধিপতিপচ্চযনিদ্দেসৱণ্ণনা.