১০. ফলঞাণকথাৱণ্ণনা
৪৪৩-৪৪৪. ইদানি ফলে ঞাণকথা নাম হোতি. তত্থ ‘‘বুদ্ধাপি সত্তানং অৰিযফলপ্পত্তিযা ধম্মং দেসেন্তি সাৱকাপি, ইতি ইমিনা সামঞ্ঞেন বুদ্ধানং ৱিয সাৱকানম্পি তেন তেন সত্তেন পত্তব্বে ফলে ঞাণং অত্থী’’তি যেসং লদ্ধি, সেয্যথাপি অন্ধকানং; তে সন্ধায সাৱকস্সাতি পুচ্ছা সকৱাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতৰস্স. অথ নং ‘‘যদি সাৱকস্স ফলে ঞাণং অত্থি, যথা বুদ্ধা সমানেপি সোতাপত্তিফলে অত্তনো ঞাণবলেন ‘অযং একবীজী, অযং কোলংকোলো, অযং সত্তক্খত্তুপৰমো’তি ফলস্সকতং পঞ্ঞপেন্তি, কিং তে এৱং সাৱকোপী’’তি চোদেতুং সাৱকো ফলস্স কতং পঞ্ঞপেতীতি আহ. ইতৰো পটিক্খিপতি.
অত্থি সাৱকস্স ফলপৰোপৰিযত্তীতিআদি ফলে ঞাণস্স অত্থিতায পচ্চযপুচ্ছনত্থং ৱুত্তং. অযঞ্হেত্থ অধিপ্পাযো – বুদ্ধানং ‘‘ইদং ফলং পৰং, ইদং ওপৰ’’ন্তি এৱং ফলানং উচ্চাৱচভাৱজাননসঙ্খাতা ফলে পৰোপৰিযত্তি নাম অত্থি. তথা ইন্দ্ৰিযপুগ্গলপৰোপৰিযত্তিযো, তাসং অত্থিতায তস্স তস্স পুগ্গলস্স তেসং তেসং ইন্দ্ৰিযানং ৱসেন তং তং ফলং জানন্তি, কিং তে সাৱকস্সাপি এতা পৰোপৰিযত্তিযো অত্থীতি.
অত্থি সাৱকস্স খন্ধপঞ্ঞত্তীতিআদীনিপি ‘‘যদি তে সাৱকস্স বুদ্ধানং ৱিয ফলে ঞাণং অত্থি, ইমা হি পিস্স পঞ্ঞত্তীহি ভৱিতব্বং. কিমস্স তা অত্থি, সক্কোতি সো এতা পঞ্ঞত্তিযো অত্তনো বলেন জানিতুং ৱা পঞ্ঞপেতুং ৱা’’তি চোদনত্থং ৱুত্তানি. সাৱকো জিনোতিআদি ‘‘যদি সাৱকস্স বুদ্ধানং ৱিয ফলে ঞাণং অত্থি, এৱং সন্তে স্ৱেৱ জিনো’’তি চোদনত্থং ৱুত্তং. সাৱকো অনুপ্পন্নস্সাতি পঞ্হেপি অযমেৱ নযো. অঞ্ঞাণীতি পঞ্হে অৱিজ্জাসঙ্খাতস্স অঞ্ঞাণস্স ৱিহতত্তা পটিক্খিত্তো, ন পনস্স বুদ্ধানং ৱিয ফলে ঞাণং অত্থি. তস্মা অপ্পতিট্ঠিতোৱ পৰৱাদীৱাদোতি.
ফলঞাণকথাৱণ্ণনা.
পঞ্চমো ৱগ্গো.
মহাপণ্ণাসকো সমত্তো.