১২. নক্খ

ততিযন্ততো ৱিজ্ঝত্থং তেনাতি অনুৱত্ততেতি সম্বন্ধো. সুত্তে অযমত্থো ‘‘ইন্দুযুত্তেন নক্খত্তেন লক্খিতো চে কালো, তদা তেন লক্খিতে কালেত্যস্মিং অত্থে ততিযন্ততো নক্খত্তা ণো হোতী’’তি. সুত্তৱিৱৰণে তু তঞ্চেত্যাদিকমধিপ্পাযৱসেন ৱুত্তং. তেনাত্যনুৱুত্তিযা ততিযন্ততোতি লব্ভতি নক্খত্তেনাতি সুতত্তাতি, কালেতি পন অত্থনিদ্দেসতো ণপ্পচ্চযাধেয্যস্স কালো আধাৰোতি ৱিঞ্ঞাযতীতি ‘লক্খিতে কালে’তি ৱুত্তং, ৱিসেস্সগতৱিভত্তিযা ৱিচাৰিতায ৱিসেসন গতা চ (ৱিচাৰিতা) নামাতি আহ- ‘নক্খত্তেনে’তিচ্চাদি, ইহ কেচি খন্ধপঞ্চকসঙ্খাতং কিৰিযাসভাৱমিচ্ছন্তি অনিচ্চং, অপৰে তু দব্বসভাৱং নিচ্চং. তস্সো ভযস্সপি কালস্স চন্দযুত্তেন ফুস্সাদিনা লক্খিযভাৱা লক্খণে ততিযা যুত্তন্তি ৱত্তুমাহ- ‘কিৰিযা ৰূপো কালো’চ্চাদি.

ৱিসেসাৱসাযোতি কালস্স ৱিসেসাৱধাৰণত্থমেৱ হি ‘ফুস্সী ৰত্তি’চ্চাদি. লোকে পযুজ্জতে. গুৰুনাতি এত্থ গুৰু জীৱো, ন নক্খত্তং, চন্দযুত্ততা পনেত্থ অত্থি… চন্দযুত্তেন গুৰুনা ৰত্তিযা লক্খিতত্তা. কত্তিকায লক্খিতো মুহুত্তোতি এত্থ চন্দং ৱিনা কত্তিকায তু কেৱলায মুহুত্তো কালো লক্খিতো ‘কত্তিকা মুহুত্তো’তি. ফুস্সেন লক্খিতা অত্থসিদ্ধীতি এত্থ ফুস্সেনিন্দুযুত্তেন অত্থসিদ্ধি লক্খিতা ন কালো ফুস্সোতি. নক্খত্তযুত্তস্স কালস্স ৰত্যাদিৱিসেসাপৰামাসেন নক্খত্তৱাচিতো উপ্পন্নস্স পচ্চযস্স সুত্তন্তৰেন লোপং ৱিধায পুন অঞ্ঞেন সুত্তেন যুত্তাতি দেসৱিধানেন সকলিঙ্গসঙ্খ্যাযুত্তেহি-ট্ঠমভিধানং পৰেহি, তদাহ- ‘অহো ৰত্তো’চ্চাদি.

ৰত্যাদিৱিসেসাপৰামাসেনাতি ফুস্সী ৰত্তি ফুস্সো অহোতি এৱং ৰত্যাদিৱিসেসস্স অপৰামাসেন অসম্মস্সেন অগ্গহণেন. সকলিঙ্গসঙ্খ্যাযুত্তেনাতি ফুস্সকত্তিকাদীনং যংযং লিঙ্গং যাযা সঙ্খ্যা, অত্তনিযেহি তেহি তেহি লিঙ্গেহি তাহিতাহি চ সঙ্খ্যাহি যুত্তেন নক্খত্তসদ্দেন. ন তদুপলক্খিতো কালোতি কত্তিকা সদ্দোবহুৱচনন্তো বহুতাৰকত্তা কত্তিকায, তাযকত্তিকায লক্খিতোকালোপৰেহিৱিয ন কথীযতীতি অত্থো. অথ তদুপলক্খিতস্সকালস্সেৱকত্তিকাসদ্দেনাভিধানে কো দোসো যে নেৱমুচ্চতেচ্চাহ- ‘অজ্জেতি’চ্চাদি. ইমিনা চ পৰমতে দোসো উব্ভাৱিতো, তদত্থত্তে সতীতি তদুপলক্খিতকালত্থত্তে সতি.

সত্তমী সিযাতি নক্খত্তসদ্দা তদ্ধিতলোপন্তা ফুস্সেন পাযসং ভুঞ্জেয্য, ফুস্সে পাযসং ভুঞ্জেয্যা’ত্যাদো আধেয্যন্তৰাপেক্খা সিযা সত্তমী, যা সুত্তন্তৰেন ৱিধীযতি পাণিনীযেহি, ততো ‘অজ্জকত্তিকা’তেত্থাপ্যাধেয্যন্তৰাপেক্খা সত্তমী সিযা লোপন্তত্তা ‘অজ্জকত্তিকাসূ’তি, ন পঠমা. পঠমাযেৱ পনাযং পযোগো ‘অজ্জকত্তিকা,তি. অজ্জেত্যধিকৰণপ্পধানো অহোৰত্তকালৱাচী সদ্দো, কত্তিকাসদ্দোপি তদ্ধিতলোপেন তক্কালাভিধাযকো, ততো যেৱউভিন্নম্পিসামানাধিকৰণ্যা কত্তিকাযোপ্যধিকৰণং সম্পজ্জন্তে, তঞ্চ ন ৱিনাধেয্যেন হোতীত্যাধেয্যন্তৰাপেক্খাযং তেসু সত্তমীযেৱ সিযা, ন পঠমা (উপ) পজ্জেয্যাত্যধিপ্পাযো. অত্তনোদানি দস্সনে সত্তমিযা অপ্পসঙ্গং পঠমাযেৱোপপত্তিং দস্সেতুমাহ- ‘চন্দে পনূপচাৰেনে’চ্চাদি, নাধেয্যন্তৰাপেক্খাচ্চনেন সত্তমিযা অপ্পসঙ্গমাহ. এৱঞ্চৰহি ৱচনমন্তৰেন পৰেসং ৱিয সত্তমীৱিধাযকং কথং কত্তিকায জাতোচ্চাসঙ্কিয তম্পটিপাদেতুমাহ- ‘কত্তিকায জাতো’চ্চাদি. বহুৱচনন্তত্তেপি কত্তিকায জাতিযমেক ৱচনন্তং. পকাৰন্তৰমাহ- ‘লোপোতি’চ্চাদি. লোপেনাতি কত্তিকাহি ইন্দুযুত্তাহি লক্খিতো কালোতি ৱিগ্গয্হ কতণপ্পচ্চযস্স লোপেন.