ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༣. ཡ་སྨཱ པ་ན ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ ‘‘ཙེ་ཏ་སཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཉྩ རཱ་གཱ་དི་ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་མ་ལཱ་པ་ག་མ་ཏོ ནི་རུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཾ ནི་མྨ་ལཾ, ཏ་སྨཱ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་ག་མ་ན་མེ་ཝ པ་རི་སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་རུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཊྛེ་ན པ་རི་སུ་དྡྷ’’ནྟི. ཡ་སྨཱ ཙ པ་རི་སུ་དྡྷ་སྶེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་སེ་སོ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏ་ཏཱ སུ་དྡྷ་ནྟ་སུ་ཝ་ཎྞ་སྶ ནི་གྷཾ་ས་ནེ་ན པ་བྷ་སྶ་ར་ཏཱ ཝི་ཡ, ཏ་སྨཱ པ་བྷ་སྶ་ར་ཏཱ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་བྷ་སྶ་ར་ཊྛེ་ན པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏ’’ནྟི. ཝི་ཛྫུ ཝི་ཡ པ་བྷཱ་ཡ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ནི་ཙྪ་ར་ཎཾ པ་བྷ་སྶ་རཾ ཡ་ཐཱ ‘‘ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ’’ཏི. ཨོ་དཱ་ཏེ་ན ཝ་ཏྠེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨོ་དཱ་ཏེ་ནཱ’’ཏི གུ་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨོ་དཱ་ཏེ་ན…པེ… ཨི་ད’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་ཏུ་ཕ་ར་ཎ་ཏྠནྟི ཨུ་ཎྷ་སྶ ཨུ་ཏུ་ནོ ཕ་ར་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཀ་སྨཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀི་ལི་ཊྛ་ཝ་ཏྠེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨུ་ཏུ་ཕ་ར་ཎཾ ན ཧོ་ཏཱིཏི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ཏྠེ་ན ཝི་ཡ ས་ཝི་སེ་སཾ ཨུ་ཏུ་ཕ་ར་ཎཾ ན ཧོ་ཏི, ཨ་པྤ་ཀ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ངྑ་ཎ…པེ… བ་ལ་ཝཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཏ་ངྑ་ཎ་དྷོ་ཏ་པ་རི་སུ་དྡྷེ་ནཱ’’ཏི ཙ ཨེ་ཏེ་ན ཨོ་དཱ་ཏ་ས་དྡོ ཨེ་ཏྠ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནོ ཨེ་ཝ ‘‘གི་ཧཱི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ཏྠ་ཝ་ས་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ, ན སེ་ཏ་ཝ་ཙ་ནོ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཏ་ངྑ་ཎ་དྷོ་ཏ་པ་རི་སུ་དྡྷེ་ནེ་ཝ ཨུ་ཏུ་ཕ་ར་ཎ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ན་ནུ ཙ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ནཱ་སྶ ཀི་ཉྩི ས་བྦཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨོ་དཱ་ཏེ་ན ཝ་ཏྠེ་ན ཨ་ཕུ་ཊཾ ཨ་སྶཱ’’ཏི ཀཱ་ཡ་སྶ ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ཏྠ་ཕ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ཝ་ཏྠ་སྶ ཨུ་ཏུ་ཕ་ར་ཎཾ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཨུ་ཏུ་ཕ་ར་ཎཾ ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ནུ་ཡོ་གེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་མི་སྶཱ་ཡ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་སྨཱ ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཡ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡོ, ཨུ་ཏུ་ཕ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སུ་ཁཾ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཏེ་ན ཙ ཨོ་དཱ་ཏེ་ན ཝ་ཏྠེ་ན ས་བྦཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡ་སྶ ཕ་ར་ཎཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ, ཨུ་པ་མེ་ཡྻེ་ན ཙ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཏ་ནྣི་སྶི་ཏ་ཝ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཝ་ཏྠ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཾ ཨུ་ཏུ་ཕ་ར་ཎ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ནེ་ཡྻ་ཏྠ་ཏོ ཧི ཨ་ཡཾ ཨུ་པ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཝི་ཙི་ཏྲ་དེ་ས་ནཱ ཧི བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ་ཏི. ཡོ་གི་ནོ ཧི ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡོ ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཡ ད་ཊྛ་བྦོ ཨུ་ཏུ་ཕ་ར་ཎ་ས་དི་སེ་ན ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སུ་ཁེ་ན ཕ་རི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ, ཨུ་ཏུ་ཕ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སུ་ཁཾ ཝ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཡ ཏེ་ན ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཕ་ར་ཎ་ཏོ, པུ་རི་ས་སྶ ས་རཱི་རཾ ཝི་ཡ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་ཏུ་ཕ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནི་ཡ་སྶ སུ་ཁ་སྶ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་ད་ཉྷི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་སྶ གུ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘པ་རི་སུ་དྡྷེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ’’ཏི ཙེ་ཏོ་ག་ཧ་ཎེ་ན ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སུ་ཁཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཉཱ་པེ་ཏུཾ ‘‘ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སུ་ཁཾ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སུ་ཁེ་ནཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ན་ནུ ཙ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སུ་ཁཾ ནཱ་མ སཱ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ན་ཏྠཱི་ཏི? ས་ཙྩཾ, ས་ནྟ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ པ་ནེ་ཏྠ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡེ་ཝ ‘‘སུ་ཁ’’ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑཱ པ་ན ས་ནྟ་ཏྟཱ, སུ་ཁ་མི་ཙྩེ་ཝ བྷཱ་སི་ཏཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༢༣༢; ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༦༤༤; མ་ཧཱ་ནི. ཨ་ཊྛ. ༢༧; པ་ཊི. མ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༠༥).
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱཏི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དྷི་ག་མ་པ་རི་དཱི་པ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དྷི་ག་མ་པ་རི་དཱི་པ་ནཱ, ཏཱ་ཝ་ཏཱ ཝ་ཙ་ན་ཀྐ་མེ་ན. ལ་བྷ་ནཾ ལཱ་བྷོ, སོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ལཱ་བྷཱི, རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ལཱ་བྷཱི རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷཱི ཡ་ཐཱ ‘‘ལཱ་བྷཱི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ན’’ནྟི, (སཾ. ནི. ༢.༧༠; ཨུ་དཱ. ༣༨) ལ་བྷ་ན་སཱི་ལོ ཝཱ ལཱ་བྷཱི. ཀིཾ ལ་བྷ་ན་སཱི་ལོ? རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནཱི་ཏི་པི ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝ་མི་ཏ་ར་སྨི་མྤི. ན ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷཱི་ཏི ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི, ཨ་ཊྛ་ནྣ་མྤི ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨུ་པ་རི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་དྷི་ག་མེ ཨ་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཙུ་དྡ་ས་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ‘‘ཀ་སི་ཎཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ, ཀ་སི་ཎ་པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ ཀ་སི་ཎཱ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ, ཛྷཱ་ནཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ, ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ, ཛྷཱ་ནཱ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ, ཛྷཱ་ནུ་ཀྐ་ནྟི་ཀ་ཏོ, ཀ་སི་ཎུ་ཀྐ་ནྟི་ཀ་ཏོ, ཛྷཱ་ན་ཀ་སི་ཎུ་ཀྐ་ནྟི་ཀ་ཏོ, ཨ་ངྒ་ས་ངྐ་ནྟི་ཏོ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ངྐ་ནྟི་ཏོ, ཨ་ངྒཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ངྐ་ནྟི་ཏོ ཨ་ངྒ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཏོ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཏོ’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༣༦༥) ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཨི་མེ་ཧི ཙུ་དྡ་ས་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི. ས་ཏི་པི ཛྷཱ་ནེ་སུ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དི་པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝེ ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཙུ་དྡ་ས་ཝི་དྷོ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ནེ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟེ་ན ‘‘ཙུ་དྡ་ས་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཙི་ཎྞ་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སུ ཙི་ཎྞ་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ནཱ རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སུ ཨེ་ཝ ཙི་ཎྞ་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མཱ་པ་ཏྟི ན ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཏཱ་སཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་དྷི་ག་མེ ཨ་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ན་ནུ ཡ་ཐཱ་པཱ་ཋ་མེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝ་ཏྟ་བྦོ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ སོ་དྷེ་ཏི ‘‘པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, སཱ་ཝ་སེ་ས་པཱ་ཋ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ས ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝ་ཏྟ་བྦོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཛྫེ་ཝཾ ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི་པི པཱ་ལི༹་ཡཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཏཱ་ནི ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ སཱ་ཝ་སེ་ས་པཱ་ཋོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཀ་ཏོ་ཏི? ས་བྦཱ་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པཱ་ད་ཀ་ཏྟཱ. ས་ཏི་པི ཧི ཏཱ་སཾ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝེ ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ནེ་ཏཱ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པཱ་ད་ཀཱ, ཏ་སྨཱ ཏཱ་སཾ ཏ་པྤཱ་ད་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཋ་ཏྭཱ དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ, ན པ་ན ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨི་དྷ ཨ་ན་ནུ་པ་ཡོ་ག་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི.