ས་ནྟོ་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡༥. ཨ་ཏྠ་ད་སྶ་ནེ་ན པ་ད་སྶ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ པ་ད་མ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ས་ནྟོ་ས་སྶ ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ ས་ནྟུ་ཊྛོ་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠ་མ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་སེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ནྟུ་སྶ་ཏི ན ལུ་དྡྷོ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཧི པ་ད་ནི་བྦ་ཙ་ནཾ. ཨ་པི་ཙ པ་ད་ནི་བྦ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠེ ཝུ་ཏྟེ ཡ་སྶ ས་ནྟོ་ས་སྶ ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ནྟུ་ཊྛོ ནཱ་མ, སོ ཨ་པཱ་ཀ་ཊོ་ཏི ཏཾ པཱ་ཀ་ཊ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ‘‘ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་སེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཨ་ཏྠ་མ་ཏྟ་མཱ་ཧ, ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཀེ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཀ་པྤི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ ས་ནྟོ་སེ་ན ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏ་ར-ས་དྡོ ཧི ཨ་ནི་ཡ་མ་ཝ་ཙ་ནོ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཡཾ ཀི་ཉྩི-ས་དྡེ་ན ས་མཱ་ན་ཏྠོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཀ་པྤི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ’’ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨི་ཏ་རཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཧཱི་ནཾ པ་ཎཱི་ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ པ་ཎཱི་ཏ་མྤི ཧཱི་ན་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྟཱ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་པེ་ཀྑཱ་སི་དྡྷཱ ཧི ཨི་ཏ་ར་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཧཱི་ནེ་ན ཝཱ པ་ཎཱི་ཏེ་ན ཝཱ ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཀ་པྤི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ནྟོ་སེ་ན ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ས་ནྟུ་སྶ་ཏི ཏེ་ན, ས་ནྟུ་སྶ་ན་མ་ཏྟ་ནྟི ཝཱ ས་ནྟོ་སོ, ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟོ ཨ་ལོ་བྷོ, ཨ་ལོ་བྷ་པ་དྷཱ་ནཱ ཝཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷཱ. ལ་བྷ་ནཾ ལཱ་བྷོ, ཨ་ཏྟ་ནོ ལཱ་བྷ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ས་ནྟོ་སོ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སོ. བ་ལནྟི ཀཱ་ཡ་བ་ལཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ས་ནྟོ་སོ ཡ་ཐཱ་བ་ལ་ས་ནྟོ་སོ.སཱ་རུ་པྤནྟི ས་པྤཱ་ཡཾ པ་ཏི་རཱུ་པཾ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་ཏཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་རུ་པྤ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ས་ནྟོ་སོ ཡ་ཐཱ་སཱ་རུ་པྤ་ས་ནྟོ་སོ.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ལ་བྦྷ་ཏེ་ཏི ལཱ་བྷོ, ཡོ ཡོ ལཱ་བྷོ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷཾ, ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་པ་ཙྩ་ཡོ, ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷེ་ན ས་ནྟོ་སོ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སོ. བ་ལ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལཱ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་པ་ཙྩ་ཡོ, ཡ་ཐཱ-ས་དྡོ ཙེ་ཏྠ ས་སཱ་དྷ་ནཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཀི་རི་ཡཾ ཝ་ད་ཏི, ཡ་ཐཱ ཏཾ ‘‘ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་དྷི-ས་དྡོ ས་སཱ་དྷ་ནཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཀི་རི་ཡ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་བ་ལེ་ན ས་ནྟོ་སོ ཡ་ཐཱ་བ་ལ་ས་ནྟོ་སོ. སཱ་རུ་པྤ་ཏི པ་ཏི་རཱུ་པཾ བྷ་ཝ་ཏི, སོ་བྷ་ནཾ ཝཱ ཨཱ་རོ་པེ་ཏཱི་ཏི སཱ་རུ་པྤཾ, ཡཾ ཡཾ སཱ་རུ་པྤཾ ཡ་ཐཱ་སཱ་རུ་པྤཾ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་པྤཱ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ, ཡ་ཐཱ་སཱ་རུ་པྤེ་ན ས་ནྟོ་སོ ཡ་ཐཱ་སཱ་རུ་པྤ་ས་ནྟོ་སོ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ པ་བྷེ་ད་མ་ནུ་ག་ཏཱ ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་བྷེ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
ཨི་དྷཱཏི སཱ་ས་ནེ. ཨ་ཉྙཾ ན པ་ཏྠེ་ཏཱི་ཏི ཨ་པྤ་ཏྟ་པ་ཏྠ་ན་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ, ལ་བྷ་ནྟོ་པི ན ག་ཎྷཱ་ཏཱིཏི པ་ཏྟ་པ་ཏྠ་ནཱ་བྷཱ་ཝཾ. པ་ཋ་མེ་ན ཨ་པྤ་ཏྟ་པ་ཏྠ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟེ ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་པ་ཏྠ་ནཱ ནཱ་མ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ་པི སི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་རོ་ཏི ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་པ་ས་ངྒ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་ཏོ་པི ནི་ཝ་ཏྟ་མེ་ཝ ས་ནྟོ་ས་སྶ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏུཾ དུ་ཏི་ཡེ་ན པ་ཏྟ་པ་ཏྠ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མུ་པ་རི་པི. པ་ཀ་ཏི་དུ་བྦ་ལོཏི ཨཱ་བཱ་དྷཱ་དི་ཝི་ར་ཧེ་པི ས་བྷཱ་ཝ་དུ་བྦ་ལོ. ས་མཱ་ནོ སཱི་ལཱ་དི་བྷཱ་གོ ཡ་སྶཱ་ཏི ས་བྷཱ་གོ, ས་ཧ ཝཱ སཱི་ལཱ་དཱི་ཧི གུ་ཎ་བྷཱ་གེ་ཧི ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ས་བྷཱ་གོ, ལ་ཛྫཱི་པེ་ས་ལོ བྷི་ཀྑུ, ཏེ་ན. ཏཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱཏི པ་ཀ་ཏི་དུ་བྦ་ལཱ་དཱི་ནཾ ག་རུ་ཙཱི་ཝ་རཾ ན ཕཱ་སུ་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧཾ, ས་རཱི་ར་ཁེ་དཱ་ཝ་ཧ་ཉྩ ཧོ་ཏཱི་ཏི པ་ཡོ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨ་ཏྲི་ཙྪ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན. ཨ་ཏྲི་ཙྪ་ཏཱ་དི་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཧི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ལ་ཧུ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་པ་རི་བྷོ་གོ ས་ནྟོ་ས་ཝི་རོ་དྷཱི ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ན ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཡོ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ལ་ཧུ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་པ་རི་བྷོ་གོ་པི ན ས་ནྟོ་ས་ཝི་རོ་དྷཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ལ་ཧུ་ཀེ་ན ཡཱ་པེ་ནྟོ་པི ས་ནྟུ་ཊྛོ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཡོ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ལ་ཧུ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་པ་རི་བྷོ་གོ་པི ན ཏཱ་ཝ ས་ནྟོ་ས་ཝི་རོ་དྷཱི, པ་གེ་ཝ ཏ་ཐཱ ཨ་པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷོ་གེ་ཏི ས་མྦྷཱ་ཝི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་པི-ས་དྡ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཙཱི་ཝ་ར་ནི་དྡེ་སེ་པི ‘‘པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར’’ནྟི ཝ་ཙ་ནཾ ཡ་ཐཱ་རུ་ཏཾ ག་ཧི་ཏཱ་ཝ་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་ས་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟོ་སེ ས་མ་ཝ་རོ་དྷི་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ‘‘ཐེ་ར་ཀོ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ མ་ལླ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཐེ་ར་ཝོ་ཧཱ་ར་སྶ པ་ཉྙ་ཏྟི་མ་ཏྟེ་པི པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ད་ས་ཝ་སྶ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཙི་ར་ཝ་སྶ་པ་བྦ་ཛི་ཏེ་སྭེ་ཝ ཨི་དྷ པ་ཝ་ཏྟི་ཉཱ་པ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཐེ་རཱ་ནཾ ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཐེ་རཱ་ནནྟི ཝཱ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རཾ ཝ་ད་ཏི. ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནནྟི པ་ན ཏ་ད་ཝ་སེ་སེ ཝུ་ཌྜྷ་བྷི་ཀྑཱུ. ས་ངྐཱ་ར་ཀཱུ་ཊཱ་དི་ཏོཏི ཀ་ཙ་ཝ་ར་རཱ་སི་ཨཱ་དི་ཏོ. ཨ་ན་ནྟ་ཀཱ་ནཱིཏི ན་ནྟ་ཀཱ་ནི པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་ནི. ‘‘ཨ-ཀཱ་རོ ཙེ་ཏྠ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟ’’ནྟི (ཝི. ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༡༦༥) ཝི་མཱ་ན་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཙཱ་ཧུ ‘‘ན་ནྟ་ཀཾ ཀ་པྤ་ཊོ ཛི་ཎྞ་ཝ་ས་ནཾ ཏུ པ་ཊ་ཙྩ་ར’’ནྟི ན་ཏྠི ད་སཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ནྟོ ཀོ་ཊི ཡེ་ས་ནྟི ཧི ན་ནྟ་ཀཱ་ནི, ན-ས་དྡ་སྶ ཏུ ཨ་ནཱ་དེ་སེ ཨ་ན་ནྟ་ཀཱ་ནཱིཏི་པི ཡུ་ཛྫ་ཏི. ས་ངྐེ་ཏ་ཀོ་ཝི་དཱ་ནཾ པ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ས་ན་ནྟ་ཀཱ་ནཱི’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ན་ནྟ་ཀེ་ན ས་ཧ སཾ་སི་བྦི་ཏཱ་ནི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ངྒྷཱ་ཊིནྟི ཏི་ཎྞཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཙཱི་ཝ་རཾ. ཏཱི་ཎི་པི ཧི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ས་ངྒྷ་ཊི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ས་ངྒྷཱ་ཊཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. མ་ཧ་གྒྷཾ ཙཱི་ཝ་རཾ, བ་ཧཱུ་ནི ཝཱ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏཱ་ནི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ཉྙ་སྶ ག་ཧ་ཎ་མྤི མ་ཧི་ཙྪ་ཏཱ་དི་ན་ཡེ ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་སཱ་རུ་པྤ་ན་ཡེ ཨེ་ཝ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ན ས་ནྟོ་ས་ཝི་རོ་དྷཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ་སཾ…པེ… དྷཱ་རེ་ནྟོ་པི ས་ནྟུ་ཊྛོ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཡ་ཐཱ་སཱ་རུ་པྤ་ན་ཡེ་ན ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ཉྙ་ག་ཧ་ཎ་མྤི ན ཏཱ་ཝ ས་ནྟོ་ས་ཝི་རོ་དྷཱི, པ་གེ་ཝ ཨ་ན་ཉྙ་ག་ཧ་ཎེ་ན ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷ་སྶེ་ཝ ཡ་ཐཱ་སཱ་རུ་པྤཾ པ་རི་བྷོ་གེ་ཏི ས་མྦྷཱ་ཝི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་པི-ས་དྡ་གྒ་ཧ་ཎཾ, ཨེ་ཝཾ སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡེ་སུ་པི ཡ་ཐཱ་བ་ལ་ཡ་ཐཱ་སཱ་རུ་པྤ་ནི་དྡེ་སེ་སུ ཨ་པི-ས་དྡ་གྒ་ཧ་ཎེ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
པ་ཀ་ཏི་ཝི་རུ་དྡྷནྟི ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨ་ས་པྤཱ་ཡཾ. ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་སཱི་སེ་ན ས་པྤཱ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ, པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ན་ཉྩ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཡུ་ཏྟ་ཏ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠ་ནྟ་རཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ‘‘ཡཱ་པེ་ནྟོ་པཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ་པཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མི་སྶ་ཀཱ་ཧཱ་རནྟི ཏ་ཎྜུ་ལ་མུ་གྒཱ་དཱི་ཧི ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་པུ་བྦ་ཎྞཱ་པ་ར་ཎྞེ་ཧི མི་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ.
ཨ་ཉྙ་མྤི སེ་ནཱ་ས་ནེ ཡ་ཐཱ་སཱ་རུ་པྤ་ས་ནྟོ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཋ་མེ ཧི ན་ཡེ ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷ་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་ན, དུ་ཏི་ཡེ པ་ན ཡ་ཐཱ་པ་ཏྟ་སྶ ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནེ་ན ཡ་ཐཱ་སཱ་རུ་པྤ་ས་ནྟོ་སོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ. ཧི-ས་དྡོ ཙེ་ཏྠ པ་ཀྑ་ནྟ་ར་ཛོ་ཏ་ཀོ. མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ག་མ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན པི-ས་དྡོ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཨུ་ཏྟ་མ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ནཱ་མ པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏ་བྦྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ནི་སི་ནྣ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ནི་དྡཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་སྶཱཏི ཐི་ན་མི་དྡོ་ཀྐ་མ་ནེ་ན ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་གེ་ལ་ཉྙ་བྷཱ་ཝ་ཏོ བྷ་ཝ་ངྒ་ས་ནྟ་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ནི་དྡཱ་ཡ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་སྶ, ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏོཏི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟ་རེ་ན པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟ་སྶ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཧེ་ཏུ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ’’ཏི་པི ཧི ཀ་ཏྠ་ཙི པཱ་ཋོ དི་སྶ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤཱིཏི པ་ཋ་མ་ན་ཡཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
ཏེ་སཾ ཨཱ་བྷ་ཏེ་ནཱཏི ཏེ་ཧི ཐེ་རཱ་དཱི་ཧི ཨཱ་བྷ་ཏེ་ན, ཏེ་སཾ ཝཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ས་ནྟ་ཀེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. མུ་ཏྟ་ཧ་རཱི་ཏ་ཀནྟི གོ་མུ་ཏྟ་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ, པཱུ་ཏི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ མོ་ཙི་ཏཾ ཚ་ཌྜི་ཏཾ ཧ་རཱི་ཏ་ཀཾ, ཨི་དཱ་ནི པ་ན པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ‘‘གོ་མུ་ཏྟ་ཧ་རཱི་ཏ་ཀ’’ནྟི པཱ་ཋོ, སོ ན པོ་རཱ་ཎ་པཱ་ཋོ ཏ་བྦ་ཎྞ་ནཱ་ཡ (དཱི. ནི. ཊཱི. ༡.༢༡༥) ཝི་རུ་དྡྷ་ཏྟཱ. ཙ་ཏུ་མ་དྷུ་ར་ནྟི མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ག་མཝ་རེ མ་ཧཱ་དྷ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ན་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ༡.༤༨༤ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟཾ ད་དྷི་མ་དྷུ་ས་པྤི་ཕཱ་ཎི་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཙ་ཏུ་མ་དྷུ་རཾ, ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྩ བྷཱ་ཛ་ནེ ཙ་ཏུ་མ་དྷུ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་སུ ཡ་དི་ཙྪ་སི, ཏཾ ག་ཎྷཱ་ཧི བྷ་ནྟེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ས་ཙ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་སྶ རོ་ག་ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི ཝ་ཎྞི་ཏནྟི ‘‘པཱུ་ཏི་མུ་ཏྟ་བྷེ་ས་ཛྫཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་བྦ་ཛྫཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༧༣, ༡༢༨) ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི པ་ས་ཏྠཾ. ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཝི་སི་ཊྛཱ་ཡ ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱ ནི་ཡོ་ཛ་ན་ཏོ པ་ར་མེ་ན ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏེ་ན ས་ནྟོ་སེ་ན ས་ནྟུ་སྶ་ཏཱི་ཏི པ་ར་མ་ས་ནྟུ་ཊྛོ.
ཀཱ་མ་ཉྩ ས་ནྟོ་ས་པྤ་བྷེ་དཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཏོ་པི ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་རཱ ཙཱི་ཝ་རེ ཝཱི་ས་ཏི ས་ནྟོ་སཱ, པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ པ་ནྣ་ར་ས, སེ་ནཱ་ས་ནེ ཙ པ་ནྣ་ར་ས, གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ ཝཱི་ས་ཏཱི་ཏི, ཨི་དྷ པ་ན ས་ངྑེ་པེ་ན དྭཱ་ད་ས་ཝི་དྷོ་ཡེ་ཝ ས་ནྟོ་སོ ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ད་དྷི་ཀ་ཏ་ར་པྤ་བྷེ་དོ པ་ན ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ཏྟ་རེ མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་སུ་ཏྟ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ (ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༤.༢༨) ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་མི་ནཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨི་དྷ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ བྷི་ཀྑུ ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ནི་དྡི་ཊྛེ་ན ས་ནྟུ་ཊྛ་པ་དེ་ནེ་ཝ ས་ནྟོ་ས་པྤ་བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཀུ་ཙྪི་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀེ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི དེ་ས་ནཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཏེ་ན ས་ནྟོ་སེ་ན ས་ནྟུ་ཊྛ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ པ་ཙྩ་ཡ་པྤ་བྷེ་དཾ, ཏ་སྶ ཙ ཀཱ་ཡ་ཀུ་ཙྪི་པ་རི་ཧཱ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀཱ་མ་ཉྩ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ཧེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཀཱ་ཡ་ཀུ་ཙྪི་པ་རི་ཧཱ་རི་ཡེ་ཧི ས་ནྟུ་ཊྛ་ཏཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ་པི སེ་ས་པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙ་ཏུ་ཀྐེ་ན ཙ ཝི་ནཱ ཝི་ཙ་ར་ཎ་མ་ཡུ་ཏྟཾ, ས་བྦ་ཏྠ ཙ ཀཱ་ཡ་ཀུ་ཙྪི་པ་རི་ཧཱ་རི་ཡ་ཏཱ ལ་དྡྷ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཙྪེ་ད་ན་ཝཱ་སཱིཏི ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟཾ ཏ་ད་ཉྙ་ཀི་ཙྩ་སྶཱ་པི ཏཱ་ཡ སཱ་དྷེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ, ཏེ་ན ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་ནཾ ཨ་ངྒ་པཱ་ད་ཙཱི་ཝ་ར་ཀུ་ཊི་ད་ཎྜ་ཀ་ས་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལེ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ པོ་རཱ་ཎ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ‘‘ན ཧེ་ཏཾ ཀ་ཏྠ་ཙི་པི པཱ་ལི༹་ཡ་མཱ་ག་ཏ’’ནྟི.
བ་ནྡྷ་ནནྟི ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ. པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནེ་ན པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་ཉྩ, ཏེ་ན ས་ཧཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. ཡུ་ཏྟོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཡོ་གོ ཡ་སྶ, ཏ་སྨིཾ ཝཱ ཡོ་གོ ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཡུ་ཏྟ་ཡོ་གོ, ཏ་སྶ.
ཀཱ་ཡཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟི པོ་སེ་ནྟི, ཀཱ་ཡ་སྶ ཝཱ པ་རི་ཧཱ་རོ པོ་ས་ན་མ་ཏྟཾ པ་ཡོ་ཛ་ན་མེ་ཏེ་ཧཱི་ཏི ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཡཱ ཀ-ཀཱ་ར་སྶ ཡ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ. པོ་ས་ན་ཉྩེ་ཏྠ ཝ་ཌྜྷ་ནཾ, བྷ་ར་ཎཾ ཝཱ, ཏ་ཐཱ ཀུ་ཙྪི་པ་རི་ཧཱ་རི་ཡཱ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. བ་ཧི་དྡྷཱ་ཝ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཡ་ཏཱ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་རཱི་ར་ཊྛི་ཏི་ཡཱ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀུ་ཙྪི་པ་རི་ཧཱ་རི་ཡ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཏཱ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘པ་རི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ པོ་སེ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་ཏཱིཏི ནི་ད་སྶ་ནེ ནི་པཱ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ར་ཎ་ཛོ་ཏ་ནེ ཝཱ, ཏ་སྨཱ པོ་ས་ན་ཏོ ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མུ་པ་རི་པི. ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་ཎྞེ་ནཱཏི ཙཱི་ཝ་ར་པ་རི་ཡ་ནྟེ་ན.
ཀུ་ཊི་པ་རི་བྷ་ཎྜ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེཏི ཀུ་ཊི་ཡཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཝི་ལི་མྤ་ནེ་ན ས་མྨ་ཊྛ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ.
ཨ་ངྒཾ ནཱ་མ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་ནཾ པཱ་དཱུ་པ་རི ཋ་པི་ཏོ པ་དྷཱ་ན་ས་མྦྷཱ་ར་ཝི་སེ་སོ. ཡ་ཏྠ པ་ད་ར་ས་ཉྩི་ན་ན་པི་ཊྛི་ཨ་པ་སྶ་ཡ་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟི, ཡོ ‘‘ཨ་ཊ་ནཱི’’ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
མ་དྷུ་དྡུ་མ་པུ་པྥཾ མ་དྷུ་ཀཾ ནཱ་མ, མ་ཀྑི་ཀཱ་མ་དྷཱུ་ཧི ཀ་ཏ་པཱུ་ཝཾ ཝཱ. པ་རི་ཀྑཱ་ར་མ་ཏྟཱ པ་རི་ཀྑཱ་ར་པ་མཱ་ཎཾ. སེ་ཡྻཾ པ་ཝི་ས་ནྟ་སྶཱཏི པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་ཀུ་ཉྩི་ཀཱ་ནཾ ཏཱ་དི་སེ ཀཱ་ལེ པ་རི་བྷུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྲ་ཊྛ་ཀཾ པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ’’ནྟི. ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ སེ་ནཱ་ས་ནེ ཏི་ཊྛ་ན་ཀ་ཉྷི ‘‘ཏ་ཏྲ་ཊྛ་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ན ཏེ་ས་མ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ན་ཝ་མ་ཏཱ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཙེ་ཏྠ ན་ཝ་མ་བྷཱ་ཝོ, ན ཏུ ཏེ་སཾ ཏ་ཐཱ་པ་ཏི་ནི་ཡ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཀ་སྨཱ་ཏི ཙེ? ཏ་ཐཱ་ཡེ་ཝ ཏེ་ས་མ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ད་ས་མཱ་དཱི་སུ་པི. ཏེ་ལཾ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ ཧ་རི་ཏཱ ཝེ་ལུ༹་ནཱ་ལི༹་ཨཱ་དི་ཀཱ ཏེ་ལ་ནཱ་ལི༹. ན་ནུ ས་ནྟུ་ཊྛ་པུ་གྒ་ལ་ད་སྶ་ནེ ས་ནྟུ་ཊྛོ་ཝ ཨ་ཊྛ་པ་རི་ཀྑཱ་རི་ཀོ ད་སྶེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ནུ་ཡོ་གེ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཏེ་ས་མྤི ས་ནྟུ་ཊྛ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཏེ་སུ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. མ་ཧ་ནྟོ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏོ བྷཱ་རོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི མ་ཧཱ་བྷཱ་རཱ, ཨ་ཡཾ ཨ་དྷུ་ནཱ པཱ་ཋོ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱ་ལ་ཏྠེ་རེ་ན པ་ན ‘‘མ་ཧཱ་ག་ཛཱ’’ཏི པཱ་ཋ་སྶ དི་ཊྛ་ཏྟཱ ‘‘དུ་པྤོ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ཧཱ་ག་ཛཱ ཝི་ཡཱ་ཏི མ་ཧཱ་ག་ཛཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ཊཱི. ༡.༢༡༥) ཝུ་ཏྟཾ, ན ཏེ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ཧི པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ཧི ‘‘མ་ཧི་ཙྪཱ, ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛཱ, དུ་བྦྷ་རཱ, བཱ་ཧུ་ལླ་ཝུ་ཏྟི་ནོ’’ཏི ཙ ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་དི ཨི་ཏ་རེ་པི ས་ནྟུ་ཊྛཱ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ, ཀི་མེ་ཏེ་ས་མྤི ཝ་སེ་ན ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ ཨི་ཙྪི་ཏཱ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ སོ་དྷེ་ཏུཾ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཊྛ་པ་རི་ཀྑཱ་རི་ཀ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨི་མི་སྶཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཀ་ཐཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་ཡོ་ག་མྤི ཨ་པ་ནེ་ཏི ‘‘སོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, ཏ་སྶེ་ཝ ཏ་ཐཱ པ་ཀྐ་ནྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི པཱ་ལི༹་ཡཱ ཡོ་གྱ་ཏོ ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨི་ཙྪི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན ཧི ཝཱ་ཙ་ཀ་སྶཱ་པི ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏི ཨི་མ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ལ་དྡྷ་གུ་ཎ་ཝ་ཙ་ན་མྤི ཨུ་པ་པ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. ས་ལླ་ཧུ་ཀཱ ཝུ་ཏྟི ཛཱི་ཝི་ཀཱ ཡ་སྶཱ་ཏི ས་ལླ་ཧུ་ཀ་ཝུ་ཏྟི, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ས་ལླ་ཧུ་ཀ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ, ཏཾ. ཀཱ་ཡ་པཱ་རི་ཧཱ་རི་ཡེ་ནཱཏི བྷཱ་ཝ་པྤ་དྷཱ་ན་ནི་དྡེ་སོ, བྷཱ་ཝ་ལོ་པ་ནི་དྡེ་སོ ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཀཱ་ཡཾ པ་རི་ཧ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་ཀེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ, ཀཱ་ཡ་པོ་ས་ན་པྤ་མཱ་ཎེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ ཀུ་ཙྪི་པ་རི་ཧཱ་རི་ཡེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཙེ་ཏྠ དྭི་དྷཱ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ, ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ (དཱི. ནི. ཊཱི. ༡.༢༡༥) པ་ན པ་ཋ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ དུ་ཏི་ཡོ་ཝ ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. མ་མཱ་ཡ་ན་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨཱ་ས་ངྒོ. པ་རི་གྒ་ཧ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ བ་ནྡྷོ. ཛི་ཡཱ་མུ་ཏྟོཏི དྷ་ནུ་ཛི་ཡཱ་ཡ མུ་ཏྟོ. ཡཱུ་ཐཱཏི ཧ་ཏྠི་ག་ཎ་ཏོ. ཏི་དྷཱ པ་བྷི་ནྣ་མ་དོ མ་ད་ཧ་ཏྠཱི. ཝ་ན་པ་བྦྷཱ་རནྟི ཝ་ནེ པ་བྦྷཱ་རཾ.
ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ, ‘‘ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༣.༣༠༨; མ. ནི. ༡.༧༧, ༤༥༩, ༥༠༩; ༢.༣༠༩) ཝཱ ན་ཡེ་ན བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཕ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ ཙ་ཏ་སྶོ དི་སཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཙ་ཏུ་དྡི་སོ, སོ ཨེ་ཝ ཙཱ་ཏུ་དྡི་སོ, ཙ་ཏ་སྶོ ཝཱ དི་སཱ ཙ་ཏུ་དྡི་སཾ, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཏ་མ་སྶཱ་ཏི ཙཱ་ཏུ་དྡི་སོ ཡ་ཐཱ ‘‘ས་དྡྷོ’’ཏི. ཏཱ་སྭེ་ཝ དི་སཱ་སུ ཀ་ཏྠ་ཙི་པི ས་ཏྟེ ཝཱ ས་ངྑཱ་རེ ཝཱ བྷ་ཡེ་ན ན པ་ཊི་ཧ་ན་ཏི, ས་ཡཾ ཝཱ ཏེ་ཧི ན པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏེ་ཏི ཨ་པྤ་ཊི་གྷོ. ས་ནྟུ་སྶ་མཱ་ནོཏི ས་ཀེ་ན, ས་ནྟེ་ན ཝཱ, ས་མ་མེ་ཝ ཝཱ ཏུ་སྶ་ན་ཀོ. ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ནཱཏི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པ་ཙྩ་ཡེ་ན, ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙེ་ན ཝཱ. པ་རི་ཙྩ ས་ཡ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཝཱ པ་རི་ས་ཡ་ནྟི ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི པ་རི་སྶ་ཡཱ, སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷཱ་ད་ཡོ བཱ་ཧི་རཱ, ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་ད་ཡོ ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟུ་པ་དྡ་ཝཱ, ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་ཧི་ཏཱཏི ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཁ་ནྟི་ཡཱ, ཝཱི་རི་ཡཱ་དི་དྷ་མྨེ་ཧི ཙ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཁ་ནྟཱ, ག་ཧ་ནྟཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་བྷ་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཚ་མྦྷཱི. ཨེ་ཀོ ཙ་རེཏི ཨ་ས་ཧཱ་ཡོ ཨེ་ཀཱ་ཀཱི ཧུ་ཏྭཱ ཙ་རི་ཏུཾ ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ. ས་མ་ཏྠ་ནེ ཧི ཨེ་ཡྻ-ས་དྡོ ཡ་ཐཱ ‘‘ཀོ ཨི་མཾ ཝི་ཛ་ཊ་ཡེ ཛ་ཊ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༡.༢༣) ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་ཀ་པྤ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་ཀ་པྤོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ. ས་ཎྛཱ་ནེ་ན ཁ་གྒ་ས་དི་སཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ མ་ཏྠ་ཀེ ཨུ་ཊྛི་ཏཾ ཝི་སཱ་ཎཾ ཡ་སྶཱ་ཏི ཁ་གྒོ; ཁ་གྒ་ས་དྡེ་ན ཏཾ་ས་དི་ས་ཝི་སཱ་ཎ་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ, མ་ཧིཾ་ས་པྤ་མཱ་ཎོ མི་ག་ཝི་སེ་སོ, ཡོ ལོ་ཀེ ‘‘པ་ལཱ་སཱ་དོ, ག་ཎྛ་ཀོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྶ ཝི་སཱ་ཎེ་ན ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་དི་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པི་ཙ ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་ཀ་པྤོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུ་མྤི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན་སྶཱ ཨ་ཏྠོ ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ, (སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༤༢) ཙཱུ་ལ༹་ནི་དྡེ་སེ (ཙཱུ་ལ༹་ནི. ༡༢༨) ཙ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཝཾ ཝ་ཎྞི་ཏནྟི ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་སུ་ཏྟེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཏ་ཐཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཝི་ཝ་རི་ཏཾ, ཐོ་མི་ཏཾ ཝཱ. ཁ་གྒ་སྶ ནཱ་མ མི་ག་སྶ ཝི་སཱ་ཎེ་ན ཀ་པྤོ ས་དི་སོ ཏ་ཐཱ. ཀ་པྤ-ས་དྡོ ཧེ་ཏྠ ‘‘ས་ཏྠུ་ཀ་པྤེ་ན ཝ་ཏ བྷོ ཀི་ར སཱ་ཝ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ནྟ་ཡ་མཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༢༦༠) ཝི་ཡ པ་ཊི་བྷཱ་གེ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་ཀ་པྤ་ཏཱ, ཏཾ སོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཝཱ་ཏཱ་བྷི་གྷཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི སི་ཡཱ ས་ཀུ་ཎོ ཚི་ནྣ་པ་ཀྑོ, ཨ་ས་ཉྫཱ་ཏ་པ་ཀྑོ ཝཱ, ཨི་དྷ པ་ན ཌེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ས་པ་ཀྑི་ཀོ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘པ་ཀྑཱི ས་ཀུ་ཎོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན ཏུ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ ཙ་ངྐ་མ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པ་ཊི. མ. ༣.༡༡) ཝི་ཡ པ་རི་ཡཱ་ཡ་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཀྑ་ཡུ་ཏྟོ ས་ཀུ་ཎོ’’ཏི. ཨུ་པྤ་ཏ་ཏཱིཏི ཨུ་དྡྷཾ པ་ཏ་ཏི ག་ཙྪ་ཏི, པ་ཀྑ་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་དྷུ་ན་ནྟཱཏི ཝི་བྷི་ནྡ་ནྟཱ, ཝི་ཙཱ་ལེ་ནྟཱ ཝཱ. ཨ་ཛྫ་ཏ་ནཱ་ཡཱཏི ཨ་ཛྫ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ. ཏ་ཐཱ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟཾ ཨེ་ཝ བྷཱ་རོ ཡ་སྶཱ་ཏི ས་པ་ཏྟ་བྷཱ་རོ. མ་མཱ་ཡ་ན་ཏ་ཎྷཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་སྶ་ངྒོ. པ་རི་གྒ་ཧ་ཏ་ཎྷཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་ར་པེ་ཀྑོ. ཡེ་ན ཀཱ་མནྟི ཡ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི, ཏ་ཏྠ. བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀཾ ཝཱ ཨེ་ཏཾ. ཡེ་ན ཡ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟོ ཀཱ་མོ་ཏི ཧི ཡེ་ན་ཀཱ་མོ, ཏཾ, ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.