ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པ་ཝཱ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༡. ན མ་ར་ཏཱིཏི ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱ’’ཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ན ཨུ་པ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི, ཨ་ནེ་ཀ་ནྟི་ཀཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་རི་ཡ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱཏི ཨོ་སཱ་ན་ཝི་ག་ཏཱ, ཨ་ནི་ཊྛ་ངྒ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཝི་དྷོཏི ‘‘ཨེ་ཝ་མྤི མེ ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རོ. ཁེ་པོཏི ས་ཀ་ཝཱ་དེ་ན པ་ར་ཝཱ་དཱ་ནཾ ཁི་པ་ནཾ. ཀོ པ་ནེ་སོ ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པོ་ཏི? ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟོ དི་ཊྛི་པྤ་དྷཱ་ནོ ཏཱ་དི་སཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ་ཡེ་ཝ. ཨ་མ་རཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཙ ཝི་ཀྑི་པ་ནྟི, ཝི་ཝི་དྷ་མ་པ་ནེ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པི་ནོ, ཏེ་ཡེ་ཝ ‘‘ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པི་ཀཱ’’ཏི་པི ཡུ་ཛྫ་ཏི. ‘‘མ་ཙྪ་ཛཱ་ཏི’’ ཙྩེ་ཝ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ མ་ཙྪ་ཛཱ་ཏི་ཝི་སེ་སོ ཨེ་སོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་བྷཱ་ཝེ ཨ་ན་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཏོ. ཡ་ཐཱ གཱ་ཧཾ ན ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཐཱ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ན་ཏོ, ཨེ་ཏེ་ན ཨ་མ་རཱ་ཡ ཝི་ཀྑེ་པོ ཏ་ཐཱ, སོ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པོཏི ཨ་ཏྠ་མཱ་ཧ ‘‘སཱ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ན་ནི་མུ་ཛྫ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་ཀྑེ་པ་པ་ད་ཏྠེ་ན ཨུ་པ་མི་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཧི ཨ་ཏྠོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རེ་ནཱ་པི སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༡.ཏ་ཏི་ཡ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝུ་ཏྟོ. ཨ་མ་རཱ ཝི་ཡ ཝི་ཀྑེ་པོ ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པོ་ཏི ཀེ་ཙི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་མ་རཱ ཝི་ཡ ཝི་ཀྑི་པ་ནྟཱི་ཏི ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པི་ནོ, ཏེ་ཡེ་ཝ ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པི་ཀཱ.
༦༢. ཝི་ཀྑེ་པ་ཝཱ་དི་ནོ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨེ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་དྷ་མྨེ ཙ (ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ་པི དཱི. ནི. ཊཱི. ༡.༦༢) ས་བྷཱ་ཝ་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ཉཱ་ཎཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་པ་དཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ཝི་གྷཱ་ཏོ ཝི་ཧེ་སཱ ཀཱ་ཡི་ཀ་དུ་ཀྑཾ ‘‘ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི དོ་མ་ན་སྶ་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཙ་ན་ཏོ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དུ་ཀྑཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི. མུ་སཱ་ཝཱ་དེཏི ནི་མི་ཏྟེ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ, ནི་སྶ་ཀྐ་ཏྠེ ཝཱ. མུ་སཱ་ཝཱ་ད་ཧེ་ཏུ, མུ་སཱ་ཝཱ་ད་ཏོ ཝཱ ཨོ་ཏྟ་པྤེ་ན ཙེ་ཝ ཧི་རི་ཡཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱི་དི་སཾ ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པ་མཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཝི་ཀྑེ་པ’’ནྟི, ཏེ་ན ཨ་མ་རཱ་ས་དི་ས་ཝི་ཀྑེ་པ་ས་ངྑཱ་ཏཾ དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ ཧི ན་ཡ་དྭ་ཡེ པ་ཋ་མ་ན་ཡ་ཝ་སེ་ནཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ, དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨ་མ་རཱ་ས་དི་ས་ཝི་ཀྑེ་པཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་དཾ ཀུ་ས་ལ་ནྟི པུ་ཊྛོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ཀྑ་ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་ནྟི་པི མེ ནོ’’ཏི ཡཾ ཏ་ཡཱ པུ་ཊྛཾ, ཏཾ ཨེ་ཝ་ནྟི་པི མེ ལ་དྡྷི ནོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ. ཨ་ནི་ཡ་མི་ཏ་ཝི་ཀྑེ་པོཏི ས་སྶ་ཏཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་སྨི་མྤི པ་ཀཱ་རེ ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ ཝི་ཀྑེ་པ་ཀ་ར་ཎཾ, པ་ར་ཝཱ་དི་ནཱ ཡ་སྨིཾ ཀི་སྨི་ཉྩི པ་ཀཱ་རེ པུ་ཙྪི་ཏེ ཏ་སྶ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝི་ཀྑེ་པོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཝི་ཀྑེ་པ་ད་སྶ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཀ་ཏཾ ‘‘ཨེ་ཝ་ནྟི་པི མེ ནོ་ཏི ཨ་ནི་ཡ་མི་ཏ་ཝི་ཀྑེ་པོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, ‘‘ཨི་དཾ ཀུ་ས་ལ་ནྟི ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ནྟི ཝཱ པུ་ཊྛོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ. ‘‘ཨེ་ཝ་ནྟི་པི མེ ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཧི ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ, ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཙ ས་སྶ་ཏེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་ཏ་ཀྐཱི་ཝཱ་དཱ་ནཾ པ་ཊི་སེ་དྷ་ནེ་ན ཏཾ ཏཾ ཝཱ་དཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏེ་ཝ ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཝི་ཀྑེ་པ་ཝཱ་ད་ཏྟཱ. ‘‘ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པི་ནོ’’ཏི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ན ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏ་ཝཱ་ད་ཏྟཱ ན ཀི་སྨི་ཉྩི པ་ཀྑེ ཨ་ཝ་ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཡཾ པ་ན ཨི་དཾ…པེ… ན བྱཱ་ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨི་དཱ་ནི ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཏ་དེ་ཝ ཨ་ན་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི ‘‘ཨི་དཾ ཀུ་ས་ལ་ནྟི པུ་ཊྛོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་སྨི་མྤི པ་ཀྑེ ན ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི. ཀིཾ ནོ ནོ་ཏི ཏེ ལ་དྡྷཱིཏི ནེ་ཝ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཝ ལ་དྡྷི ཧོ་ཏི ཀི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ནོ ནོ་ཏི་པི མེ ནོཏི ནེ་ཝ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི་པི མེ ལ་དྡྷི ནོ ཧོ་ཏི.
༦༣. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཎྜི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ས་ཡཱ་ན་ཉྙེ་ཝ རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ས་ཧ་སཱཏི ཨ་ནུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཝེ་གེ་ན. ‘‘བྷ་དྲ་མུ་ཁཱཏི པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ ས་མུ་དཱ་ཙི་ཎྞ་མཱ་ལ་པ་ནཾ, སུ་ནྡ་ར་མུ་ཁཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ བྱཱ་ཀ་ར་ཎེ, ནི་མི་ཏྟེ ཙེ་ཏཾ བྷུ་མྨཾ. ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པ་དཱ་ནཾ ས་མཱ་ན་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ་པི ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཛོ་ཏ་ཀེ་ན ཝཱ-ས་དྡེ་ན ཡོ་གྱ་ཏྟཱ གོ་བ་ལཱི་བ་དྡཱ་དི་ན་ཡེ་ན བྷི་ནྣ་ཏྠ་ཏཱ་ཝ ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཚ་ནྡོ དུ་བྦ་ལ་རཱ་གོ,རཱ་གོ བ་ལ་ཝ་རཱ་གོ’’ཏི. དོ་ས་པ་ཊི་གྷེ་སུཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྤི ནཱ་མཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་པི-ས་དྡོ ས་མྤི་ཎྜ་ནེ ཝ་ཏྟ་ཏི, ནཱ་མ-ས་དྡོ ག་ར་ཧཱ་ཡཾ. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨི་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་ར་མེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྤི ན ཛཱ་ནཱ་མི ནཱ་མ, པ་གེ་ཝ ཏ་དུ་ཏྟ་རི་ཛཱ་ན་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་རེ་ཧི ཀ་ཏ་ས་ཀྐཱ་ར་ས་མཱ་ན་ཝི་ས་ཡཱ་ནཾ པ་ན རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ཡཾ ཡོ་ཛ་ནཱ – ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་པ་ཛཱ་ན་ནྟོ་པི ཡེ་ས་མ་ཧཾ ས་མ་ཝཱ་ཡེ་ན ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ ‘‘ཀུ་ས་ལ’’ནྟི, ཨ་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལ’’ནྟི ཙ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻཾ, ཏེ་སུ ཏ་ཐཱ བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ རེ པ་ཎྜི་ཏོ’’ཏི ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟེ་སུ མ་མ ཚ་ནྡོ ཝཱ རཱ་གོ ཝཱ ཨ་སྶཱ་ཏི. དོ་ས་པ་ཊི་གྷེ་སུཔི ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཏཾ མ་མ་སྶ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ, སོ མ་མ་སྶ ཝི་གྷཱ་ཏོ’’ཏི ཨི་དཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ན་ཡེ་ན (དྷ. ས. ༡༢༡༩ ཨཱ་ད་ཡོ) ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཚ་ནྡ་རཱ་ག་དྭ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཡོ ཨེ་ཝ ཧི ‘‘ཨུ་པཱ་དཱ་ན’’ནྟི ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཝུ་ཏྟཱ (དྷ. ས. ༡༢༡༩ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨི་དཱ་ནི སུ་ཏྟ་ནྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཝི་སེ་ས་ཡོ་ཛ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. སུ་ཏྟ་ནྟེ ཧི དོ་སོ་པི ‘‘ཨུ་པཱ་དཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ ‘‘ཀོ་དྷུ་པཱ་དཱ་ན་ཝི་ནི་བ་ནྡྷཱ ཝི་གྷཱ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ཊཱི. ༡.༦༣) ‘‘ཨུ་བྷ་ཡ་མྤཱི’’ཏི ཙ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ, ན ས་དྡ་ཏོ ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི ས་དྡཱ་ན་མ་ཏྠ་དྭ་ཡ་ཝཱ་ཙ་ཀ་ཏྟཱ. ད་ལ༹ྷ་གྒ་ཧ་ཎནྟི ཨ་མུ་ཉྩ་ན་གྒ་ཧ་ཎཾ. པ་ཊི་གྷོ་པི ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ན མུ་ཉྩ་ཏི ཨུ་པ་ནཱ་ཧཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ, ལོ་བྷ་སྶེ་ཝ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ དོ་ས་སྶཱ་པི ཨུ་པཱ་དཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཧ་ན་ནཾ ཝི་ཧིཾ་ས་ནཾ ཝི་བཱ་དྷ་ནཾ. རཱ་གོ་པི ཧི པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཝ་སེ་ན སཱ་ར་དྡྷ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ནི་སྶ་ཡཾ ཝི་ཧ་ན་ཏི. ‘‘རཱ་གོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ རཱ་ག་དོ་སཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་བྷཱ་ཝེ ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ན་མུ་ཁེ་ན ཏ་ད་ཏྠ་ས་མ་ཏྠ་ནཾ. ཝི་ནཱ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་ཏཱིཏི ཏ་སྨཱ ག་ཧ་ཎ་ཝི་ཧ་ན་ན་ཏོ.
༦༤. པ་ཌ་ཏི ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨེ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི པ་ཎྜཱ, སཱ ཡེ་སཾ ཏེ པ་ཎྜི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘པ་ཎྜི་ཙྩེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. པ་ཎྜི་ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ པ་ཎྜི་ཙྩཾ, པ་ཉྙཱ. ཡེ་ན ཧི དྷ་མྨེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཡུ་ཏྟོ ‘‘པ་ཎྜི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, སོ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨོ པ་ཎྜི་ཙྩཾ. ཏེ་ན སུ་ཏ་ཙི་ནྟཱ་མ་ཡ་པ་ཉྙཱ ཝུ་ཏྟཱ ཏཱ་ས་མེ་ཝ ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷི་ནོ ཧི བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡ་པ་ཉྙཱ. ‘‘ནི་པུ་ཎཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་པ་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ སཱ་བྷཱ་ཝི་ཀ་ཉཱ་ཎཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མ་བུ་དྡྷི་ནོ’’ཏི. ཨ་ཏྠ་ནྟ་རནྟི ཨ་ཏྠ་ནཱ་ན་ཏྟཾ, ཨ་ཏྠ་མེ་ཝ ཝཱ. ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཏ་པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཀ་ཏ-ས་དྡ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་སཱ་མ་ཉྙ་ཝཱ་ཙ་ཀ་ཏྟཱ ‘‘ཀ་ཏ་ཝི་ཛྫོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཀ་ཏ-ས་དྡོ ཉཱ་ཎཱ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་ཏཾ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཀ་ཏ་ཝཱ་ད་པ་རི་ཙ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན པ་ན ‘‘ཀ་ཏ་སི་པྤོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ས་མུ་དཱ་ཙི་ཎྞ་ཝཱ་ད་ཏཾ. ཨུ་བྷི་ནྣ་མ་ནྟ་རཱ པ་ན ས་མུ་ཙྩ་ཡ་དྭ་ཡེ་ན སཱ་མ་ཉྙ་ནི་དྡེ་སཾ, ཨེ་ཀ་སེ་སཾ ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཝཱ་ལ་ཝེ་དྷཱི་ནཾ རཱུ་པཾ ས་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ རཱུ་པ་མེ་ཏེ་ས་ནྟི ཝཱ་ལ་ཝེ་དྷི་རཱུ་པཱཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝཱ་ལ་ཝེ་དྷི་དྷ་ནུ་གྒ་ཧ་ས་དི་སཱ’’ཏི. ས་ཏ་དྷཱ བྷི་ནྣ་སྶ ཝཱ་ལ་གྒ་སྶ ཨཾ་སུ་ཀོ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཀ་དྷ་ནུ་གྒ་ཧ་ས་དི་སཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཱ་དི་སོ་ཡེ་ཝ ཧི ‘‘ཝཱ་ལ་ཝེ་དྷཱི’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. མ་ཉྙེ-ས་དྡོ ཨུ་པ་མཱ་ཛོ་ཏ་ཀོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷི་ནྡ་ནྟཱ ཝི་ཡཱ’’ཏི. པ་ཉྙཱ་ག་ཏེ་ནཱཏི པ་ཉྙཱ་པ་བྷེ་དེ་ན, པ་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝཱ. ས་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནཱ ལ་དྡྷི་ཡཱ པུ་ཙྪཱ. ས་མ་ནུ་གཱ་ཧ་ནཱ ཏཾ་ཀཱ་ར་ཎ་སྶཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཀིཾ ཀུ་ས་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ. ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ནཱ་པི ཨོ་ཝཱ་ད་ཝ་སེ་ན ས་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫེ་ཡྻུ’’ནྟི. ‘‘ན ས་མྤཱ་ཡེ་ཡྻ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ད-ཀཱ་ར་སྶ ཡ-ཀཱ་རཱ་དེ་ས་ཏཾ, ཨེ་ཡྻ-ས་དྡ་སྶ ཙ སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏྠ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན ས་མྤཱ་དེ་ཡྻ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
༦༥-༦༦. མ་ནྡཱ ཨ་ཏི་ཀྑཱ པ་ཉྙཱ ཡ་སྶཱ་ཏི མ་ནྡ་པ་ཉྙོ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་པ་ཉྙ་སྶེ་ཝེ་ཏཾ ནཱ་མ’’ནྟི. ‘‘མོ་ཧ་མཱུ་ཧོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཧ-ཀཱ་ར་ལོ་པེ་ན ‘‘མོ་མཱུ་ཧོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཉྩ ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཏྠ་དཱི་པ་ཀཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་དྭ་ཡ་སྶ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘པ་ད་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཏི་ས་མྨཱུ་ལ༹ྷོ’’ཏི. སི་དྡྷེ ཧི ས་ཏི པུ་ནཱ་ར་མྦྷོ ནི་ཡ་མཱ་ཡ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྠ་ནྟ་ར་ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡ ཝཱ. ཡ་ཐཱ པུ་བྦེ ཀ་མྨུ་ནཱ ཨཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ ཨི་དྷཱ་པཱི་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ས་ཏྟོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀཱ་མཾ པུ་རི་མཱ་ན་མྤི ཏི་ཎྞཾ ཀུ་ས་ལཱ་དི་དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ན་ཝ་བོ་དྷ་ཏོ ཨ་ཏྠེ་ཝ མ་ནྡ་བྷཱ་ཝོ, ཏེ་སཾ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ས་ལཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ན་ཝ་བོ་དྷ་སྶ ཨ་ཝ་བོ་དྷ་ན་ཏོ ཝི་སེ་སོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. པ་ཙྪི་མོ་ཡེ་ཝ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ མ་ནྡ་མོ་མཱུ་ཧ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ན་ནུ ཙ པ་ཙྪི་མ་སྶཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨཱ་ན་ཝ་བོ་དྷ་སྶ ཨ་ཝ་བོ་དྷོ ཨ་ཏྠི་ཡེ་ཝ ‘‘ཨ་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ’ཏི ཨི་ཏི ཙེ མེ ཨ་སྶ, ‘ཨ་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ’ཏི ཨི་ཏི ཏེ ནཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻཾ, ཨེ་ཝ་ནྟི་པི མེ ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ་ཏི? ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ཏྠི, ན པ་ན ཏ་སྶ པུ་རི་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་དྷ་མྨ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ནི་མི་ཏྟ་མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དི་བྷཱ་ཡ་ན་ཛི་གུ་ཙྪ་ནཱ་ཀཱ་རོ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཐ ཁོ མ་ཧཱ་མཱུ་ལ༹ྷོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཏ་ཐཱ་ཝེ་ས ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཨེ་ཝ་ནྟི་པི མེ ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་ཙྪཱ་ཡ ཝི་ཀྑེ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ‘‘ཨ་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ’’ཏི ཨི་ཏི ཙེ མཾ པུ་ཙྪ་སཱི་ཏི པུ་ཙྪཱ་ཋ་པ་ན་མེ་ཝ ཏེ་ན ད་སྶཱི་ཡ་ཏི, ན ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨཱ་ན་ཝ་བོ་དྷཱ་ཝ་བོ་དྷོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝི་སེ་སེ་ན ‘‘མ་ནྡོ མོ་མཱུ་ཧོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ཏ་ཐཱ་ཝཱ་དཱི་ནཾ ས་ཉྩ་ཡཾ བེ་ལ་ཊྛ་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ‘‘ཨ་ཡ་ཉྩ ཨི་མེ་སཾ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ས་བྦ་བཱ་ལོ ས་བྦ་མཱུ་ལ༹ྷོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༡༨༡) ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ’’ཏི ས་སྶ་ཏ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཝཱ པུ་ཙྪཱ. ཡ་དི ཧི དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀོ ས་སྶ་ཏ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པུ་ཙྪེ་ཡྻ, ཡ་དི ཙ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀོ ས་མྨཱ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི དྭི་དྷཱ་པི ཨ་ཏྠོ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ’’ཏི ན་ཏྠི་ཀ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཝཱ, ‘‘ཨ་ཏྠི ཙ ན་ཏྠི ཙ པ་རོ ལོ་ཀོ’’ཏི ཨུ་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཝཱ, ‘‘ནེ་ཝ་ཏྠི ན ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་པ་ཀཱ་ར་ཏྟ་ཡ་པ་ཊི་ཀྑེ་པེ ས་ཏི པ་ཀཱ་ར་ནྟ་ར་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ན་ཏྠི་ཏཱ་ཧི ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཀཱ་རོ པ་རོ ལོ་ཀོ་ཏི ཝི་ཀྑེ་པ་ཉྙེ་ཝ པུ་ར་ཀྑཱ་རེ་ན, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཝཱ པུ་ཙྪཱ. སེ་ས་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཏྟ་ཡེ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པུ་ཉྙ་ས་ངྑཱ་ར་ཏྟི་ཀོ ཝི་ཡ ཧི ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ར་ཏྟི་ཀེ་ན པུ་རི་མ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ས་ངྒ་ཧི་ཏོ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྠོ སེ་ས་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཏྟ་ཡེ་ན ས་ཏྟ་པ་རཱ་མཱ་ས་པུ་ཉྙཱ་དི་ས་ཕ་ལ་ཏཱ་ཙོ་ད་ནཱ་ན་ཡེ་ན (ཨ་ཏྟ་པ་རཱ་མཱ་ས་པུ་ཉྙཱ་དི་ཕ་ལ་ཏཱ་ཙོ་ད་ནཱ་ན་ཡེ་ན དཱི. ནི. ཊཱི. ༡.༦༥, ༦༦) ས་ངྒ་ཧི་ཏོ. ཨེ་ཏྠ ཧི ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ་ན པུ་ཉྙཱ་དི་ཀ་མྨ་ས་ཕ་ལ་ཏཱ་ཡ, སེ་ས་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཏྟ་ཡེ་ན ཙ ས་ཏྟ་པ་རཱ་མཱ་ས་ཏཱ་ཡ ཙོ་ད་ནཱ་ན་ཡོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པི་ཀོ པ་ན ས་སྶ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་རུ་ཙྩ་ན་ཏཱ་ཡ ས་བྦ་ཏྠ ‘‘ཨེ་ཝ་ནྟི་པི མེ ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་ཀྑེ་པ་ཉྙེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨེ་ཝ་ནྟི་པི མེ ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པུ་ཙྪི་ཏཱ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་སེ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་ཀྑེ་པཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ. ཀ་སྨཱ པ་ན ཝི་ཀྑེ་པ་ཝཱ་དི་ནོ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ་ཝ ས་བྦ་ཏྠ ཝུ་ཏྟོ. ན་ནུ ཝི་ཀྑེ་པ་པ་ཀྑ་སྶ ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ’’ནྟི ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་མྤི ཝི་ཀྑེ་པ་པ་ཀྑེ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཡུ་ཏྟ་རཱུ་པཾ སི་ཡཱ་ཏི? ན, ཏ་ཏྠཱ་པི ཏ་སྶ ས་མྨཱུ་ལ༹ྷ་ཏྟཱ, པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཙ ཝི་ཀྑེ་པ་ཝཱ་ད་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ས་ཉྩ་ཡོ བེ་ལ་ཊྛ་པུ་ཏྟོ ར་ཉྙཱ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ནཱ ས་ནྡི་ཊྛི་ཀཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཾ པུ་ཊྛོ པ་ར་ལོ་ཀ་ཏྠི་ཏཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་སེ་དྷ་ན་མུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཝི་ཀྑེ་པཾ བྱཱ་ཀཱ་སི.
ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ན་ནུ ཙཱ་ཡཾ ས་བྦོ་པི ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པི་ཀོ ཀུ་ས་ལཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨེ, པ་ར་ལོ་ཀ་ཏྠི་ཏཱ་དཱི་ནི ཙ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་བུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ཉྷཾ པུ་ཊྛོ པུ་ཙྪཱ་ཡ ཝི་ཀྑེ་པ་ན་མ་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཐ ཏ་སྶ ཀ་ཐཾ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀ་བྷཱ་ཝོ སི་ཡཱ. ན ཧི ཨ་ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མ་སྶ ཝི་ཡ པུ་ཙྪི་ཏ་ཏྠ་མ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཝི་ཀྑེ་པ་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ན དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀ་ཏཱ ཡུ་ཏྟཱ་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ན ཧེ་ཝ ཁོ པུ་ཙྪཱ་ཡ ཝི་ཀྑེ་པ་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ན ཏ་སྶ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀ་ཏཱ, ཨ་ཐ ཁོ མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝ་སེ་ན. ས་སྶ་ཏཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝ་སེ་ན ཧི མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛོ་ཡེ་ཝ པུ་གྒ་ལོ མ་ནྡ་བུ་དྡྷི་ཏཱ་ཡ ཀུ་ས་ལཱ་དི་དྷ་མྨེ, པ་ར་ལོ་ཀ་ཏྠི་ཏཱ་དཱི་ནི ཙ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨ་པྤ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ པ་རཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏུ་མ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ མུ་སཱ་ཝཱ་ད་བྷ་ཡེ་ན ཙ ཝི་ཀྑེ་པ་མཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཡཱ་སཾ ས་ཏྟེ་ཝ ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ཡོ, སེ་སཱ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཡོ’’ཏི (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༩༧, ༩༨) ཨ་ཐ ཝཱ པུ་ཉྙ་པཱ་པཱ་ནཾ, ཏ་བྦི་པཱ་ཀཱ་ན་ཉྩ ཨ་ན་ཝ་བོ་དྷེ་ན, ཨ་ས་དྡ་ཧ་ནེ་ན ཙ ཏ་བྦི་ས་ཡཱ་ཡ པུ་ཙྪཱ་ཡ ཝི་ཀྑེ་པ་ཀ་ར་ཎ་མེ་ཝ སུ་ནྡ་ར་ནྟི ཁ་ནྟིཾ རུ་ཙིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ནྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཝི་སུཾ་ཡེ་ཝེ་སཱ ཨེ་ཀཱ དི་ཊྛི ས་ཏྟ་བྷ་ངྒ་དི་ཊྛི ཝི་ཡཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ཙ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་རི་ཡ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀ་སྶ དི་ཊྛི ཙེ་ཝ ཝཱ་ཙཱ’’ ཙཱ་ཏི (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༦༡). ཡཾ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་མེ་པི ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་བྦེ པ་ཝ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནེ་ཝ དི་ཊྛི་ཡཱ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ པུ་བྦ་ནྟ་ཀ་པྤི་ཀེ་སུ པ་ཝི་ཊྛཱ’’ཏི, ཏ་དེ་ཏ་སྶ ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པ་ཝཱ་ད་སྶ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ས་ངྒ་ཧ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་ཐཾ པ་ན་སྶ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ས་ངྒ་ཧོ་ཏི? ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཨ་ན་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ན་ཏོ. ན་ཏྠི ཧི ཀོ་ཙི དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཝེ་དཱི ཝི་ཝཱ་ད་བ་ཧུ་ལ་ཏྟཱ ལོ་ཀ་སྶ. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ’’ནྟི པ་ན ས་དྡ་ནྟ་རེ་ན དྷ་མྨ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནཱ ཨ་ནཱ་དི་ཀཱ་ལི་ཀཱ ལོ་ཀེ, ཏ་སྨཱ ས་སྶ་ཏ་ལེ་ས་སྶ ཨེ་ཏྠ ལ་བྦྷ་ན་ཏོ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨེ་ཏ་སྶ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ.