མ་ཧཱ་སཱི་ལ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡. ཨ་ངྒཱ་ནི ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ངྒ་ས་ཧ་ཙ་རི་ཏཾ ས་ཏྠཾ ‘‘ཨ་ངྒ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན ཝཱ. ནི་མི་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་དཱི་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨ་ངྒ་ནྟི ཨ་ངྒ་ཝི་ཀཱ་རཾ པ་རེ་སཾ ཨ་ངྒ་ཝི་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནེ་ནཱ་པི ལཱ་བྷཱ་ལཱ་བྷཱ་དི་ཝི་ཛཱ་ན་ན’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ནི་མི་ཏྟ་ས་ཏྠནྟི ནི་མི་ཏྟེ་ན ས་ཉྫཱ་ན་ན་པྤ་ཀཱ་ར་དཱི་པ་ཀཾ ས་ཏྠཾ, ཏཾ ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཎྜུ་རཱ་ཛཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པ་ཎྜུ་རཱ་ཛཱཏི ཙ ‘‘ད་ཀྑི་ཎཱ་རཱ་མཱ་དྷི་པ་ཏི’’ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. སཱི་ཧ་ལ༹་དཱི་པེ ད་ཀྑི་ཎཱ་རཱ་མ་ནཱ་མ་ཀ་སྶ ས་ངྒྷཱ་རཱ་མ་སྶ ཀཱ་ར་ཀོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ད་ཀྑི་ཎ་མ་དྷུ་རཱ་དྷི་པ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཀ་ཏྠ་ཙི ལི་ཁི་ཏཾ, ད་ཀྑི་ཎ་མ་དྷུ་ར་ན་ག་ར་སྶ ཨ་དྷི་པ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. མུ་ཏྟཱ་ཡོཏི མུ་ཏྟི་ཀཱ. མུ་ཊྛི་ཡཱཏི ཧ་ཏྠ་མུ་དྡཱ་ཡ. གྷ་ར་གོ་ལི་ཀཱ་ཡཱཏི ས་ར་བུ་ནཱ. སོ ‘‘མུ་ཏྟཱ’’ཏི ས་ཉྙཱ་ནི་མི་ཏྟེ་ནཱ་ཧ, ས་ངྑྱཱ་ནི་མི་ཏྟེ་ན པ་ན ‘‘ཏི་སྶོ’’ཏི.
‘‘མ་ཧ་ནྟཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་ཀཾ ནི་མི་ཏྟ་མེ་ཝ, མ་ཧ་ནྟཾ པ་ན ཨུ་པྤཱ་དོ་ཏི ནི་མི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ་ནཾ ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་པྤ་ཏི་ཏནྟི ཨུ་པྤ་ཏ་ནཾ. སུ་བྷཱ་སུ་བྷ་ཕ་ལཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པྤཱ་དོ, ཨུ་པྤཱ་ཏོ་པི, སུ་བྷཱ་སུ་བྷ་སཱུ་ཙི་ཀཱ བྷཱུ་ཏ་ཝི་ཀ་ཏི. སོ ཧི དྷཱུ་མོ ཝི་ཡ ཨ་གྒི་སྶ ཀ་མྨ་ཕ་ལ་སྶ པ་ཀཱ་ས་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི, ན ཏུ ཏ་མུ་པྤཱ་དེ་ཏཱི་ཏི. ཨི་དནྟི ཨི་དཾ ནཱ་མ ཕ་ལཾ. ཨེ་ཝནྟི ཨི་མི་ནཱ ནཱ་མ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན. ཨཱ་དི་ས་ནྟཱིཏི ནི་དྡི་ས་ནྟི. པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡེཏི ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན. ཨི་དཾ ནཱ་མཱཏི ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཝ་ད་ཏི. ཡོ ཝ་ས་བྷཾ, ཀུ་ཉྫ་རཾ, པཱ་སཱ་དཾ, པ་བྦ་ཏཾ ཝཱ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷ་མ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་པི་ནེ པ་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ ཕ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཧི ཝ་ཏྠུ་ཀི་ཏྟ་ནཾ ཧོ་ཏི. སུ་པི་ན་ཀནྟི སུ་པི་ན་ས་ཏྠཾ. ཨ་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟི་ཝི་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟེ་ན པུ་བྦེ ‘‘ཨ་ངྒ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དྷ པ་ན མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་དི་ནི་པྥཱ་ད་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ནེ་ན ‘‘ལ་ཀྑ་ཎ’’ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ལ་ཀྑ་ཎེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ཧི ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒེ་སུ དི་སྶ་མཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་སཾ ས་ཏྟི་སི་རི་ཝ་ཙྪ་ག་དཱ་པཱ་སཱ་དཱ་དི་ཀ་མ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ཏཾ ཏཾ ཕ་ལཾ ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ, ས་ཏྠཾ པ་ན ཏ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཏོ ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཨཱ་ཧ་ཏེཏི པུ་རཱ་ཎེ. ཨ་ནཱ་ཧ་ཏེཏི ན་ཝེ. ཨ་ཧ་ཏེཏི པ་ན པཱ་ཋེ ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱཏི དེ་ཝ་ར་ཀྑ་ས་མ་ནུ་སྶཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཡ་ཐཱ་ཕ་ལཾ པ་རི་ཀ་པྤི་ཏེ་ན ཝི་ཝི་དྷ་ཝ་ཏྠ་བྷཱ་གེ ཨི་ཏོ ཝཱ ཨེ་ཏྟོ ཝཱ ས་ཉྪི་ནྣེ ཨི་དཾ ནཱ་མ བྷོ་གཱ་དི་ཕ་ལཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན དཱ་རུ་ནཱཏི པ་ལཱ་ས་སི་རི་ཕ་ལཱ་དི་དཱ་རུ་ནཱ, ཏ་ཐཱ ད་བྦི་ཡཱ. ཡ་དི ད་བྦི་ཧོ་མཱ་དཱི་ནི་པི ཨ་གྒི་ཧོ་མཱ་ནེ་ཝ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཝི་སུཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ད་བྦི་ཧོ་མཱདཱི་ནི ཧོ་མོ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ཝི་སེ་སེ་ཧི ཕ་ལ་ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཨ་གྒི་ཧོ་མཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་ས་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ད་བྦི་ཧོ་མཱ་དཱི་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཀུ་ཎྜ་ཀོཏི ཏ་ཎྜུ་ལ་ཁ་ཎྜཾ, ཏི་ལ་སྶ ཨི་ད་ནྟི ཏེ་ལཾ, ས་མཱ་ས་ཏ་དྡྷི་ཏ་པ་དཱ་ནི པ་སི་དྡྷེ་སུ སཱ་མ་ཉྙ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཝི་སེ་ས་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ‘‘ཏི་ལ་ཏེ་ལཱ་དི་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཀྑི་པ་ནནྟི པ་ཀྑི་པ་ན་ཏྠཾ. ‘‘པ་ཀྑི་པ་ན་ཝི་ཛྫ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ, པ་ཀྑི་པ་ན་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ད་ཀྑི་ཎ་ཀྑ་ཀ་ཛ་ཎྞུ་ལོ་ཧི་ཏཱ་དཱི་ཧཱིཏི ད་ཀྑི་ཎ་ཀྑ་ཀ་ལོ་ཧི་ཏ་ད་ཀྑི་ཎ་ཛ་ཎྞུ་ལོ་ཧི་ཏཱ་དཱི་ཧི. ‘‘པུ་བྦེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ངྒ་ཨ་ངྒ་ཝི་ཛྫཱ་ནཾ ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ནེ་ན པུ་ན་རུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་མ་པ་ནེ་ཏི. ཨ་ངྒུ་ལ་ཊྛིཾ དི་སྭཱཏི ཨ་ངྒུ་ལི་བྷཱུ་ཏཾ, ཨ་ངྒུ་ལི་ཡཱ ཝཱ ཛཱ་ཏཾ ཨ་ཊྛིཾ པ་སྶི་ཏྭཱ, ཨ་ངྒུ་ལི་ཙྪ་ཝི་མ་ཏྟཾ ཨ་པ་སྶི་ཏྭཱ ཏ་ད་ཊྛི་ཝི་པ་སྶ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨ་ངྒ་ལ་ཊྛི་ནྟི ས་རཱི་ར’’ནྟི (དཱི. ནི. ཊཱི. ༡.༢༡) པ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱ་ལ་ཏྠེ་རེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་ནཾ ཝི་རུ་ཧ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ལ་ཊྛི་ས་དི་ས་ཏྟཱ ས་རཱི་ར་མེ་ཝ ཨ་ངྒ་ལ་ཊྛཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོཏི ཛཱ་ཏི་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ, ཨཱ་ཙཱ་ར་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཙ. དི་སྭཱ་པཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་པི-ས་དྡོ ཨ་དི་སྭཱ་པཱི་ཏི ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ. ཨ་བྦྷི་ནོ ས་ཏྠཾ ཨ་བྦྷེ་ཡྻཾ. མཱ་སུ་ར་ཀྑེ་ན ཀ་ཏོ ག་ནྠོ མཱ་སུ་ར་ཀྑོ. རཱ་ཛཱུ་ཧི པ་རི་བྷཱུ་ཏྟཾ ས་ཏྠཾ རཱ་ཛ་ས་ཏྠཾ. ས་བྦཱ་ནི་པེ་ཏཱ་ནི ཁ་ཏྟ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི. སི་ཝ-ས་དྡོ ས་ནྟི་ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ནྟི་ཀ་ར་ཎ་ཝི་ཛྫཱ’’ཏི, ཨུ་པ་ས་གྒཱུ་པ་ས་མ་ན་ཝི་ཛྫཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སི་ཝཱ-ས་དྡ་མེ་ཝ ར་སྶཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མ་ཧཱ་ཏི ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘སི་ངྒཱ་ལ་རུ་ཏ་ཝི་ཛྫཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, སི་ངྒཱ་ལཱ་ནཾ རུ་ཏེ སུ་བྷཱ་སུ་བྷ་ས་ཉྫཱ་ན་ན་ཝི་ཛྫཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘བྷཱུ་ཏ་ཝེ་ཛྫ་མ་ནྟོཏི བྷཱུ་ཏ་ཝ་སཱི་ཀ་ར་ཎ་མ་ནྟོ. བྷཱུ་རི་གྷ་རེཏི ཨ་ནྟོ་པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ཀ་ཏ་གྷ་རེ, མ་ཏྟི་ཀཱ་མ་ཡ་གྷ་རེ ཝཱ. ‘‘བྷཱུ་རི་ཝི་ཛྫཱ ས་སྶ་བུ་དྡྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝི་ཛྫཱ’’ཏི སཱ་ར་ས་མཱ་སེ. ས་པྤཱ་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ན་ཝི་ཛྫཱཏི ས་པྤཱ་ག་མ་ན་ཝི་ཛྫཱ. ཝི་ས་ཝ་ནྟ་མེ་ཝ ཝཱཏི ཝི་ས་ཝ་མཱ་ན་མེ་ཝ ཝཱ. བྷཱ་ཝ་ནི་དྡེ་ས་སྶ ཧི མཱ་ན-ས་དྡ་སྶ ཨ་ནྟ་བྱ་པྤ་དེ་སོ. ཡཱ་ཡ ཀ་རོ་ནྟི, སཱ ཝི་ས་ཝི་ཛྫཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཝི་ས་ཏ་ནྟྲ་མེ་ཝ ཝཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ས་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཝི་ས་ཝི་ཙཱ་ར་ཎ་ག་ནྠོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ནྟྲ་ནྟི ཧི ག་ནྠ་སྶ པ་ར་ས་མ་ཉྙཱ. ས་པ་ཀྑ་ཀ་ཨ་པ་ཀྑ་ཀ་དྭི་པ་ད་ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ་ནནྟི པི་ངྒ་ལ་མ་ཀྑི་ཀཱ་དི་ས་པ་ཀྑ་ཀ་གྷ་ར་གོ་ལི་ཀཱ་དི་ཨ་པ་ཀྑ་ཀ་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་ཙ་ངྒོ་རཱ་དི་དྭི་པ་ད- ཀ་ཎྚ་ས་ས་ཛ་མྦུ་ཀཱ་དི་ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ་ནཾ. རུ་ཏཾ ཝ་སྶི་ཏཾ. ག་ཏཾ ག་མ་ནཾ, ཨེ་ཏེ་ན ‘‘ས་ཀུ་ཎ་ཝི་ཛྫཱ’’ཏི ཨི་དྷ མི་ག་ས་དྡ་སྶ ལོ་པཾ, ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ ཝཱ ད་སྶེ་ཏི. ས་ཀུ་ཎ་ཉཱ་ཎནྟི ས་ཀུ་ཎ་ཝ་སེ་ན སུ་བྷཱ་སུ་བྷ་ཕ་ལ་སྶ ཛཱ་ན་ནཾ. ན་ནུ ས་ཀུ་ཎ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝཱ་ཡ་ས་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཝི་ཊྛཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཾ ཝི་སུ་ཉྙེ་ཝ ས་ཏྠ’’ནྟི. ཏཾ་ཏཾ་པ་ཀཱ་ས་ཀ་ས་ཏྠཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན ཧི ཨི་དྷ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ན་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
པ་རི་པ་ཀྐ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ, ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀཱ་ལ་སྶ ཙ ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཨི་དཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཨཱ་དི་ཊྛ་ཉཱ་ནནྟི ཨཱ་དི་སི་ཏ་བྦ་སྶ ཉཱ་ཎཾ. ས་ར་ར་ཀྑ་ཎནྟི ས་ར་ཏོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨ་ཏྟ་ཏོ ཝཱ ས་ར་སྶ ར་ཀྑ་ཎཾ. ‘‘ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ མི་ག-ས་དྡ་སྶ ས་བྦ་ས་ཀུ་ཎ་ཙ་ཏུ་པྤ་དེ་སུ པ་ཝ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏི, ཨེ་ཀ་སེ་ས་ནི་དྡེ་སོ ཝཱ ཨེ་ས ཙ་ཏུ་པྤ་དེ་སྭེ་ཝ མི་ག-ས་དྡ་སྶ ནི་རུ་ལ༹ྷ་ཏྟཱ. ས་བྦེ་ས་མྤི ས་ཀུ་ཎ་ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ་ནཾ རུ་ཏ་ཛཱ་ན་ན་ས་ཏྠ་སྶ མི་ག་ཙ་ཀྐ་ས་མ་ཉྙཱ, ཡ་ཐཱ ཏཾ སུ་བྷཱ་སུ་བྷ་ཛཱ་ན་ན་པྤ་ཀཱ་རེ ས་བྦ་ཏོ བྷ་དྲཾ ཙ་ཀྐཱ་དི་ས་མ་ཉྙཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ…པེ… ཝུ་ཏྟ’’ནྟི.
༢༢. ‘‘སཱ་མི་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི པ་ས་ཊྛཱ་པ་ས་ཊྛ་ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ལ་ཀྑ་ཎནྟི ཏེ་སཾ ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཀཱ་ས་ཀ་ས་ཏྠཾ. པཱ་རི་སེ་ས་ན་ཡེ་ན ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཨཱ་ཝུ་དྷཾ. ‘‘ཡ་མྷི ཀུ་ལེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཏ་ཐཱ་ཛཱ་ན་ན་ཧེ་ཏུ ཨེ་ཝ སེ་སཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོཏི ‘‘ལ་ཀྑ་ཎ’’ནྟི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟཱ ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཝི་སེ་སོ. ཏ་ད་ཏྠཱ་ཝི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ‘‘ཨི་ད་ཉྩེ་ཏྠ ཝ་ཏྠཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཨ་གྒིཾ དྷ་མ་མཱ་ནནྟི ཨ་གྒིཾ མུ་ཁ་ཝཱ་ཏེ་ན ཛཱ་ལེ་ནྟཾ. མ་ཀྑེ་སཱིཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏི. པི་ལ༹་ནྡྷ་ན་ཀ་ཎྞི་ཀཱ་ཡཱཏི ཀ་ཎྞཱ་ལ་ངྐཱ་ར་སྶ. གེ་ཧ་ཀ་ཎྞི་ཀཱ་ཡཱཏི གེ་ཧ་ཀཱུ་ཊ་སྶ, ཨེ་ཏེ་ན ཨེ་ཀ་སེ་ས་ན་ཡཾ, སཱ་མ་ཉྙ་ནི་དྡེ་སཾ ཝཱ ཨུ་པེ་ཏཾ. ཀ་ཙྪ་པ་ལ་ཀྑ་ཎནྟི ཀུ་མྨ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ས་བྦ་ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ་ནནྟི མི་ག-ས་དྡ་སྶ ཙ་ཏུ་པྤ་ད་ཝཱ་ཙ་ཀ་ཏྟ་མཱ་ཧ.
༢༣. ཨ་སུ་ཀ་དི་ཝ་སེཏི དུ་ཏི་ཡཱ་ཏ་ཏི་ཡཱ་དི་ཏི་ཐི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་སུ་ཀ་ན་ཀྑ་ཏྟེ་ནཱཏི ཨ་སྶ་ཡུ་ཛ་བྷ་ར་ཎཱི་ཀ་ཏྟི་ཀཱ་རོ་ཧ་ཎཱི་ཨཱ་དི་ན་ཀྑ་ཏྟ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན. ཝི་པྤ་ཝུ་ཏྠཱ་ནནྟི ཝི་པྤ་ཝ་སི་ཏཱ་ནཾ ས་དེ་ས་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟཱ་ནཾ. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཾ ཨུ་པ་ཡཱ་ནཾ. ཨ་པ་ཡཱ་ནཾ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནཾ. དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་པཱིཏི ‘‘བཱ་ཧི་རཱ་ནཾ ར་ཉྙཾ…པེ… བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་ཀྱེ་པི. ‘‘ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ་ནཾ ར་ཉྙཾ ཛ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི དྭཱི་ཧི ཝཱ་ཀྱེ་ཧི ཝུ་ཏྟཱ ཛ་ཡ་པ་རཱ་ཛ་ཡཱ པཱ་ཀ་ཊཱ་ཡེ་ཝ.
༢༤. རཱ་ཧཱུཏི རཱ་ཧུ ནཱ་མ ཨ་སུ་རི་སྶ་རོ ཨ་སུ་ར་རཱ་ཛཱ. ཏ་ཐཱ ཧི མ་ཧཱ་ས་མ་ཡ་སུ་ཏྟེ ཨ་སུ་ར་ནི་ཀཱ་ཡེ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ས་ཏ་ཉྩ བ་ལི་པུ་ཏྟཱ་ནཾ, ས་བྦེ ཝེ་རོ་ཙ་ནཱ་མ་ཀཱ;
ས་ནྣ་ཡ྄ཧི་ཏྭཱ བ་ལི་སེ་ནཾ, རཱ་ཧུ་བྷ་དྡ་མུ་པཱ་ག་མུ’’ནྟི. (དཱི. ནི. ༢.༣༣༩);
ཏ་སྶ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ ཙ་ནྡི་མ་སུ་ཏྟ་སཱུ་རི་ཡ་སུ་ཏྟེ་ཧི དཱི་པེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཙེ་ཏྠ ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠོ ‘‘ཙ་ནྡ་གྒཱ་ཧཱ་ད་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཏེ་ན སཱུ་རི་ཡ་གྒཱ་ཧ་ན་ཀྑ་ཏྟ་གྒཱ་ཧཱ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ན་མི་ཝ ན་ཀྑ་ཏྟཱ་ན་མྤི རཱ་ཧུ་ནཱ ག་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཧི ‘‘ཨ་པི ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཀྑ་ཏྟ་གཱ་ཧེ དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡོ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་དི་གཱ་ཧ་ས་མཱ་ཡོ་གོ་པཱིཏི ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་ངྒཱ་ར་ཀ་ས་སི་པུ་ཏྟ་སཱུ་ར་ག་རུ་སུ་ཀྐ་ར་ཝི་སུ་ཏ་ཀེ་ཏུ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ གཱ་ཧཱ་ནཾ ས་མཱ་ཡོ་གོ ཨ་པི ན་ཀྑ་ཏྟ་གཱ་ཧོ་ཡེ་ཝ ས་ཧ པ་ཡོ་གེ་ན ག་ཧ་ཎ་ཏོ. ས་ཧ་པ་ཡོ་གོ་པི ཧི ཝེ་ད་ས་མ་ཡེ་ན ག་ཧ་ཎ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨུ་ཀྐཱ་ནཾ པ་ཏ་ནནྟི ཨུ་ཀྐོ་བྷཱ་སཱ་ནཾ པ་ཏ་ནཾ. ཝཱ་ཏ་ས་ངྒྷཱ་ཏེ་སུ ཧི ཝེ་གེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ངྒྷ་ཊྚེ་ནྟེ་སུ དཱི་པི་ཀོ་བྷཱ་སོ ཝི་ཡ ཨོ་བྷཱ་སོ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏོ པ་ཏ་ཏི, ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨུ་ཀྐཱ་པཱ་ཏ་ཝོ་ཧཱ་རོ. ཛོ་ཏི་ས་ཏྠེཔི ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘མ་ཧཱ་སི་ཁཱ ཙ སུ་ཀྑ་གྒཱ-ར་ཏྟཱ་ནི་ལ་སི་ཁོ་ཛྫ་ལཱ;
པོ་རི་སཱི ཙ པ་མཱ་ཎེ་ན, ཨུ་ཀྐཱ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཱ མ་ཏཱ’’ཏི.
དི་སཱ་ཀཱ་ལུ་སི་ཡནྟི དི་སཱ་སུ ཁོ་བྷ་ནཾ, ཏཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཨ་གྒི་སི་ཁ་དྷཱུ་མ་སི་ཁཱ་དཱི་ཧི ཨཱ་ཀུ་ལ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ, ཨ་གྒི་སི་ཁ་དྷཱུ་མ་སི་ཁཱ་དཱི་ནཾ བ་ཧུ་དྷཱ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ དི་སཱ་དཱ་ཧོ ནཱ་མཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་དེ་ཝ ‘‘དྷཱུ་མ་ཀེ་ཏཱུ’’ཏི ལོ་ཀི་ཡཱ ཝ་ད་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་ཉྩ ཛོ་ཏི་ས་ཏྠེ –
‘‘ཀེ་ཏུ ཝི་ཡ སི་ཁཱ་ཝ་ཏཱི, ཛོ་ཏི ཨུ་པྤཱ་ཏ་རཱུ་པི་ནཱི’’ཏི.
སུ་ཀྑ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་ག་ཛྫ་ནནྟི ཝུ་ཊྛི་མ་ནྟ་རེ་ན ཝཱ་ཡུ་ཝེ་ག་ཙ་ལི་ཏ་སྶ ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་སྶ ན་ད་ནཾ. ཡཾ ལོ་ཀི་ཡཱ ‘‘ནི་གྷཱ་ཏོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་ཉྩ ཛོ་ཏི་ས་ཏྠེ –
‘‘ཡ་དཱ་ནྟ་ལི་ཀྑེ བ་ལ་ཝཱ, མཱ་རུ་ཏོ མཱ་རུ་ཏཱ་ཧ་ཏོ;
པ་ཏ་ཏྱ་དྷོ ས ནཱི་གྷཱ་ཏོ, ཛཱ་ཡ་ཏེ ཝཱ་ཡུ་ས་མྦྷ་ཝོ’’ཏི.
ཨུ་ད་ཡ་ནནྟི ལ་གྒ་ན་མཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཾ.
‘‘ཡ་དོ་དེ་ཏི ཏ་དཱ ལ་ག་ནཾ, རཱ་སཱི་ན་མ་ནྭ་ཡཾ ཀ་མཱ’’ཏི –
ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ནམྤི ཏ་ཏོ ས་ཏྟ་མ་རཱ་སི་པྤ་མཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་བྦྷཱ དྷཱུ་མོ ར་ཛོ རཱ་ཧཱུ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་ཝི་སུ་དྡྷ་ཏཱ. ཏ་བྦི་ནི་མུ་ཏྟ་ཏཱ ཝོ་དཱ་ནཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྩ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ, ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཱ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ ན ཏ་པ་ནྟི ན བྷཱ་ས་ནྟི ན ཝི་རོ་ཙ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨ་བྦྷཱ བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ, ཡེ་ན…པེ… དྷཱུ་མོ…པེ… ར་ཛོ…པེ… རཱ་ཧུ བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ཨི་མེ ཁོ…པེ… ན ཝི་རོ་ཙ་ནྟཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༥༠).
༢༥. དེ་ཝ་སྶཱཏི མེ་གྷ་སྶ. དྷཱ་རཱ་ནུ་པྤ་ཝེ་ཙྪ་ནཾ ཝ་སྶ་ནཾ. ཨ་ཝ་གྒཱ་ཧོཏི དྷཱ་རཱ་ཡ ཨ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎཾ དུ་གྒ་ཧ་ཎཾ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝ་སྶ་ཝི་བ་ནྡྷོ’’ཏི. ཧ་ཏྠ་མུ་དྡཱཏི ཧ་ཏྠེ་ན ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཾ, ཏཾ པ་ན ཨ་ངྒུ་ལི་ས་ངྐོ་ཙ་ནེ་ན ག་ཎ་ནཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱ་ལ་ཏྠེ་རེ་ན (དཱི. ནི. ཊཱི. ༡.༢༡) ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རེ་ན པ་ན ‘‘ཧ་ཏྠ་མུ་དྡཱ ནཱ་མ ཨ་ངྒུ་ལི་པ་བྦེ་སུ ས་ཉྙཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ག་ཎ་ནཱ’’ཏི ད་སྶི་ཏཱ. ག་ཎ་ནཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཙྪི་དྡ་ཀ་ག་ཎ་ནཱ པ་རི་སེ་ས་ཉཱ་ཡེ་ན, སཱ པ་ན པཱ་ད་སི་ཀ་མི་ལ་ཀྑ་ཀཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ‘‘ཨེ་ཀཾ དྭེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཝ་ནྟ་ཝི་དྷི་ནཱ ནི་ར་ནྟ་ར་ག་ཎ་ནཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་མཱུ་ཧ་ནཾ ས་ངྐ་ལ་ནཾ ཝི་སུཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ནཾ ཨ་པ་ན་ཡ་ནཾ པ་ཊུ་པྤཱ་ད་ནཾ [ས་ཊུ་པྤཱ་ད་ནཾ (ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ)] ‘‘ས་དུ་པྤཱ་ད་ན’’ནྟི་པི པ་ཋ་ནྟི, ས་མྨཱ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཝོ་ཀ་ལ་ན་བྷཱ་ག་ཧཱ་རཱ་དི་ཀེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཝོ་ཀ་ལ་ནཾ ཝི་སུཾ ས་མཱུ་ཧ་ཀ་ར་ཎཾ, ཝོ་མི་སྶ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. བྷཱ་ག་ཀ་ར་ཎཾ བྷཱ་གོ. བྷུ་ཉྫ་ནཾ ཝི་བྷ་ཛ་ནཾ ཧཱ་རོ. སཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ པི་ཎྜ་ག་ཎ་ནཱ དི་སྭཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ དི་ཊྛ་མ་ཏྟེ་ན ག་ཎེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཀ་ཝཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ངྒུ་ཏྟ་རཱ་ག་མེ (ཨ. ནི. ༤.༢༣༡) ཝུ་ཏྟཱ་ན་ནྟི སེ་སོ, ཀ་ཝཱི་ནཾ ཀ་བྱ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ, ཨེ་ཏེ་ན ཀ་ཝཱི་ཧི ཀ་ཏཾ, ཀ་ཝཱི་ནཾ ཝཱ ཨི་དཾ ཀཱ་ཝེ་ཡྻནྟི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ནྟཱ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཏེ་སཾ ས་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཏྠུཾ, ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཉྩ ས་ཡ་མེ་ཝ ཙི་རེ་ན ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙི་ནྟཱ་ཀ་ཝི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀི་ཉྩི སུ་ཏྭཱ སུ་ཏེ་ན ཨ་སུ་ཏཾ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷེ་ཏྭཱ ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན སུ་ཏ་ཀ་ཝི, ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྠཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་ངྑི་པ་ན་ཝི་ཏྠཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠ་ཀ་ཝི, ཡཾ ཀི་ཉྩི པ་རེ་ན ཀ་ཏཾ ཀ་བྦཾ ཝཱ ནཱ་ཊ་ཀཾ ཝཱ དི་སྭཱ ཏཾ་ས་དི་ས་མེ་ཝ ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཋཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཀ་པ་ཊི་བྷཱ་ནེ་ན ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཀ་ཝཱིཏི. ནྟི ཏ་མ་ཏྠཾ. ཏ་པྤ་ཊི་བྷཱ་གནྟི ཏེ་ན དི་ཊྛེ་ན ས་དི་སཾ. ‘‘ཀ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཝི་སེ་ས་ནཾ, ‘‘ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝཱ བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀཾ. ཋཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཀ་པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནུ་རཱུ་པཾ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀ་ཉཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན. ཛཱི་ཝི་ཀ་ཏྠཱ་ཡཱཏི པ་ཀ་ར་ཎཱ་དྷི་ག་ཏ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་ཝཱི་ནཾ ཨི་ད་ནྟི ཀ་བྱཾ, ཡཾ ‘‘གཱི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༢༦. པ་རི་གྒ་ཧ་བྷཱ་ཝེ་ན དཱ་རི་ཀཱ་ཡ ག་ཎྷ་ནཾ ཨཱ་ཝཱ་ཧ་ནཾ. ཏ་ཐཱ དཱ་ནཾ ཝི་ཝཱ་ཧ་ནཾ. ཨི་དྷ པ་ན ཏ་ཐཱ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན ནི་དྡེ་སོ, ཧེ་ཏུ་ག་བྦྷ་ཝ་སེ་ན ཝཱ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་མ་སྶ དཱ་ར་ཀ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ་ཧོ་ནྟེ་སུ, ཨེ་ཝཾ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱ. ཨུ་ཊྛཱ་ནནྟི ཁེ་ཏྟཱ་དི་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣ་མཱ་ཡཾ. ཨི་ཎནྟི དྷ་ན་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏྠཾ པ་ར་སྶ དི་ནྣཾ པ་རི་ཡུ་ད་ཉྩ་ནཾ. པུ་བྦེ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཨ་ས་མྤ་ཏྟེ་པི ཨུ་དྡྷ་རི་ཏ་མི་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལེ པ་ན ས་མྤ་ཏྟེ ཨི་ཎནྟི ཀེ་ཙི, ཏ་ད་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨི་ཎ་ག་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ. པ་རེ་སཾ དི་ནྣཾ ཨི་ཎཾ ཝཱ དྷ་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཐཱ་ཝ་རནྟི ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཾ. དེ་ས་ནྟ་རེ དི་གུ་ཎ་ཏི་གུ་ཎཱ་དི་ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན བྷ་ཎྜ་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཾ པ་ཡོ་གོ. ཏ་ཏྠ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཝ་ཌྜྷི་ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨུ་དྡྷཱ་རོ. ‘‘བྷ་ཎྜ་མཱུ་ལ་ར་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཝཱ་ཎི་ཛཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཨུ་ད་ཡེ་ན ས་ཧ མཱུ་ལཾ དེ་ཐཱ’ཏི དྷ་ན་དཱ་ནཾ པ་ཡོ་གོ, ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་དཱ་ནཾ ཨུ་དྡྷཱ་རོ’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཛྫ པ་ཡོ་ཛི་ཏཾ དི་གུ་ཎཾ ཙ་ཏུ་གུ་ཎཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཡ་དི ཨ་ཛྫ པ་ཡོ་ཛི་ཏཾ བྷ་ཎྜཾ, ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་ར་ཛྫ དི་གུ་ཎཾ, ཨ་ཛྫ ཙ་ཏུ་གུ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་བྷ་སྶ, སུ་བྷེ་ན ཝཱ ག་མ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ སུ་བྷ་གོ, ཏ་སྶ ཀ་ར་ཎཾ སུ་བྷ་ག་ཀ་ར་ཎཾ, ཏཾ པ་ན པི་ཡ་མ་ནཱ་པ་སྶ, ས་སྶི་རཱི་ཀ་སྶ ཝཱ ཀ་ར་ཎ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པི་ཡ་མ་ནཱ་པ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ས་སྶི་རཱི་ཀ་ཀ་ར་ཎནྟི ས་རཱི་ར་སོ་བྷ་གྒ་ཀ་ར་ཎཾ. ཝི་ལཱི་ན་སྶཱཏི པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ་པི པ་རི་པ་ཀྐ་མ་པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ཝི་ལོ་པ་སྶ. ཏ་ཐཱ པ་རི་པ་ཀྐ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཊྛི་ཏ་སྶ. པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ པ་ད་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ. བྷེ་ས་ཛྫ་དཱ་ནནྟི ག་བྦྷ་ས་ཎྛཱ་པ་ན་བྷེ་ས་ཛྫ་སྶ དཱ་ནཾ. ཏཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཝཱ་ཏེ་ན, པཱ་ཎ་ཀེ་ཧི ཝཱ ག་བྦྷེ ཝི་ན་སྶ་ནྟེ ན པུ་རི་མ་ཀ་མྨུ་ནཱ ཨོ་ཀཱ་སོ ཀ་ཏོ, ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཨེ་ཝ ཀ་མྨཾ ཝི་པ་ཙྩ་ཏི, ས་ཡ་མེ་ཝ པ་ན ཀ་མྨུ་ནཱ ཨོ་ཀཱ་སེ ཀ་ཏེ ན ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཝཱ་ཏཱ, པཱ་ཎ་ཀཱ ཝཱ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཀ་མྨ་སྶ ཝི་སུཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཝི་ན་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཝི. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༨༥) པ་ན ཝཱ་ཏེ་ན པཱ་ཎ་ཀེ་ཧི ཝཱ ག་བྦྷོ ཝི་ན་སྶ་ནྟོ ཀ་མྨཾ ཝི་ནཱ ན ཝི་ན་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཏ་མ་ཉྙཱ་ཏྲ དྭཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ནི་བྦཱ་པ་ནཱི་ཡནྟི ཨུ་པ་ས་མ་ཀ་རཾ. པ་ཊི་ཀ་མྨནྟི ཡ་ཐཱ ཏེ ན ཁཱ་ད་ནྟི, ཏ་ཐཱ པ་ཊི་ཀ་ར་ཎཾ.
བ་ནྡྷ་ཀ་ར་ཎནྟི ཡ་ཐཱ ཛིཾ ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ལོ་ལི༹་ཏ་ཀ་ར་ཎཾ. པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠནྟི ཨཱ་ཝུ་དྷཱ་དི་ནཱ ས་ཧ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཧ་ཏྠཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏྠ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ, ཨ་ཏྟ་ནཱ གོ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཁི་པེ་ཏྭཱ པ་ར་ཏྠ ཁི་པ་ན་ཏྠ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཁི་པ་ཏཱིཏི ཙ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཁི་པ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཊྛཱ་ནེཏི ཨ་ཌྜ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཊྛཱ་ནེ. ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྠ་སྶ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཀ་ཎྞེ ཀ་ཐ་ན་ཝ་སེ་ན ཛ་པྤ་ནཾ ཀ་ཎྞ་ཛ་པྤ་ནནྟི ཙ ཝ་ད་ནྟི. དེ་ཝ་ཏཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ མ་ནྟ་ཛ་པྤ་ནེ་ན དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨོ་ཏཱ་ར་ཎཾ. ཛཱི་ཝི་ཀ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཡ་ཐཱ པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝུ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝུ་ཏྟི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ. ཨཱ་དི་ཙྩ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱཏི ཀ་ར་མཱ་ལཱ་ཧི པཱུ་ཛཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་དི་ཝ་སཾ ཨཱ་དི་ཙྩཱ་བྷི་མུ་ཁཱ་ཝ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཨཱ་དི་ཙྩ་སྶ པ་རི་ཙ་ར་ཎཾ. ‘‘ཏ་ཐེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཛཱི་ཝི་ཀ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི པ་ད་མཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི. སི་རི་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ནནྟི ཨཱི-ཀཱ་ར་ཏོ ཨ-ཀཱ་ར་ལོ་པེ་ན ས་ནྡྷི་ནི་དྡེ་སོ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སི་རི་ཡཱ ཨ་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ན’’ནྟི. ‘‘སི་རེ་ནཱ’’ཏི པ་ན ཋཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡེ ཏུ ཨ-ཀཱ་ར་ཏོ ཨ-ཀཱ་ར་སྶ ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘སི་ར་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ན’’ནྟི པ་ཋ་ནྟི, ཏེ་སཾ པཱ་ཋེ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ‘‘མ་ནྟཾ ཛ་པྤེ་ཏྭཱ སི་ར་སཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ན’’ནྟི.
༢༧. དེ་ཝ་ཊྛཱ་ནནྟི དེ་ཝཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཨུ་པ་ཧཱ་རནྟི པཱུ་ཛཾ. ས་མི་དྡྷི་ཀཱ་ལེཏི ཨཱ་ཡཱ་ཙི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ སི་དྡྷ་ཀཱ་ལེ. ས་ནྟི་པ་ཊི་སྶ་ཝ་ཀ་མྨནྟི དེ་ཝ་ཏཱ་ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཡ ཡཱ ས་ནྟི པ་ཊི་ཀ་ཏྟ་བྦཱ, ཏ་སྶཱ པ་ཊི་སྶ་ཝ་ཀ་ར་ཎཾ. ས་ནྟཱིཏི ཙེ་ཏྠ མ་ནྟ་ཛ་པྤ་ནེ་ན པཱུ་ཛཱ་ཀ་ར་ཎཾ, ཏཱ་ཡ ས་ནྟི་ཡཱ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ན་པྤ་ཡོ་གོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨིནྟི ཡཾ ‘‘ས་ཙེ མེ ཨི་དཾ ནཱ་མ ས་མི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨིཾ པ་ཊི་སྶ་ཝ་ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏེ ཡ་ཐཱ་བྷི་པ་ཏྠི་ཏ་ཀ་མྨ་སྨིཾ. ཏ་སྶཱཏི ཡོ ‘‘པ་ཎི་དྷཱི’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྶ པ་ཊི་སྶ་ཝ་སྶ. ཡ་ཐཱ་པ་ཊི་སྶ་ཝ་ཉྷི ཨུ་པ་ཧཱ་རེ ཀ་ཏེ པ་ཎི་དྷི་ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ནཱ ཀ་ཏཱ ནི་ཡྻཱ་ཏི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ག་ཧི་ཏ་མ་ནྟ་སྶཱཏི ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་མ་ནྟ་སྶ. པ་ཡོ་ག་ཀ་ར་ཎནྟི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎཾ. ཨི་ཏཱིཏི ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ཏེ་ན ཝ་སྶ་ཝོ་སྶ-ས་དྡཱ་ནཾ པུ་རི་ས་པ་ཎྜ་ཀེ་སུ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ད་སྶེ་ཏི, པ་ཎྜ་ཀ་ཏོ ཝི་སེ་སེ་ན ཨ་ས་ཏི བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཝ་སྶོ. པུ་རི་ས་ལི་ངྒ་ཏོ ཝི་ར་ཧེ་ན ཨ་ཝ་ཨ་ས་ཏི ཧཱི་ལི༹་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཝོ་སྶོ. ཝི་སེ་སོ རཱ་ག་སྶ་ཝོ ཡ་སྶཱ་ཏི ཝ་སྶོ. ཝི་ག་ཏོ རཱ་ག་སྶ་ཝོ ཡ་སྶཱ་ཏི ཝོ་སྶོཏི ནི་རུ་ཏྟི་ན་ཡེ་ན པ་ད་སི་དྡྷཱི་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཝ་སྶ་ཀ་ར་ཎཾ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་བྷེ་ས་ཛྫེ་ན. ཝོ་སྶ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ན ཨུ་དྡྷ་ཏ་བཱི་ཛ་ཏཱ་དི་ནཱ་པི, ཏེ་ནེ་ཝ ཛཱ་ཏ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཝོ་སྶ་ཝ་རཱ་ཏི ཨུ་དྡྷ་ཏ་བཱི་ཛཱ ཨོ་རོ་དྷ་པཱ་ལ་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཙྪ་ནྡི་ཀ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟནྟི ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨ་ཀཱ་མ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ. ལི་ངྒནྟི པུ་རི་ས་ནི་མི་ཏྟཾ.
ཝ་ཏྠུ་བ་ལི་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎནྟི གྷ་ར་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ བ་ལི་ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ར་ཎཾ, ཏཾ པ་ན ཨུ་པ་དྡ་ཝ་པ་ཊི་བཱ་ཧ་ན་ཏྠཾ, ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏྠ་ཉྩ ཀ་རོ་ནྟི, མ་ནྟ་ཛ་པྤ་ནེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ, ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ མུ་ཁ་སུ་དྡྷི་ཀ་ར་ཎཾ.ཏེ་སནྟི ཨ་ཉྙེ་སཾ. ཡོ་གནྟི བྷེ་ས་ཛྫ་པ་ཡོ་གཾ. ཝ་མ་ནནྟི པ་ཙྪི་ནྡ་ནཾ. ཨུ་དྡྷཾ་ཝི་རེ་ཙ་ནནྟི ཝ་མ་ན་བྷེ་ད་མེ་ཝ ‘‘ཨུ་དྡྷཾ དོ་སཱ་ནཾ ནཱི་ཧ་ར་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཝི་རེ་ཙ་ནནྟི པ་ཀ་ཏི་ཝི་རེ་ཙ་ན་མེ་ཝ. ཨ་དྷོ་ཝི་རེ་ཙ་ནནྟི སུ་དྡྷ་ཝ་ཏྠི་ཀ་སཱ་ཝ་ཝ་ཏྠི་ཨཱ་དི་ཝ་ཏྠི་ཀི་རི་ཡཱ ‘‘ཨ་དྷོ དོ་སཱ་ནཾ ནཱི་ཧ་ར་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨ་ཐོ ཝ་མ་ནཾ ཨུ་གྒི་ར་ཎ་མེ་ཝ, ཨུ་དྡྷཾ་ཝི་རེ་ཙ་ནཾ དོ་ས་ནཱི་ཧ་ར་ཎཾ. ཏ་ཐཱ ཝི་རེ་ཙ་ནཾ ཝི་རེ་ཀོ་ཝ, ཨ་དྷོ་ཝི་རེ་ཙ་ནཾ དོ་ས་ནཱི་ཧ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི. དོ་སཱ་ནནྟི ཙ པི་ཏྟཱ་དི་དོ་སཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སེ་མྷ་ནཱི་ཧ་ར་ཎཱ་དི སི་རོ་ཝི་རེ་ཙ་ནཾ.ཀ་ཎྞ་བ་ནྡྷ་ན་ཏྠནྟི ཚི་ནྣ་ཀ་ཎྞཱ་ནཾ ས་ངྒྷ་ཊ་ན་ཏྠཾ. ཝ་ཎ་ཧ་ར་ཎ་ཏྠནྟི ཨ་རུ་པ་ན་ཡ་ན་ཏྠཾ. ཨ་ཀྑི་ཏ་པྤ་ན་ཏེ་ལནྟི ཨ་ཀྑཱི་སུ ཨུ་སུ་མ་སྶ ནཱི་ཧ་ར་ཎ་ཏེ་ལཾ. ཡེ་ན ཨ་ཀྑི་མྷི ཨ་ཉྫི་ཏེ ཨུ་ཎྷཾ ཨུ་སུ་མཾ ནི་ཀྑ་མ་ཏི. ཡཾ ནཱ་སི་ཀཱ་ཡ ག་ཎྷཱི་ཡ་ཏི, ཏཾ ན་ཏྠུ.པ་ཊ་ལཱ་ནཱིཏི ཨ་ཀྑི་པ་ཊ་ལཱ་ནི. ནཱི་ཧ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠནྟི ཨ་པ་ན་ཡ་ན་ས་མ་ཏྠཾ. ཁཱ་ར་ཉྫ་ནནྟི ཁཱ་ར་ཀ་མ་ཉྫ་ནཾ. སཱི་ཏ་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ ནི་རུ་ཏྟི་ན་ཡེ་ན, ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཉྫ་ནཾ ས་ཙྩ་ཉྫ་ནནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱི་ཏ་ལ་བྷེ་ས་ཛྫ་ཉྫ་ན’’ནྟི. ས་ལཱ་ཀ་ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨནྟི ཨ་ཀྑི་རོ་ག་ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཾ. ས་ལཱ་ཀ་ས་དི་ས་ཏྟཱ ས་ལཱ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་ཀྑི་རོ་ག་སྶ ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨ་ནྟི ཧི སཱ་ལཱ་ཀི་ཡཾ. ཨི་དཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་ས་སྶ ཨ་ཀྑི་རོ་ག་པ་ཊི་ཀ་མྨ་སྶ ས་ངྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་པྤ་ནཱ་ད་ཡོ་པི ཧི སཱ་ལཱ་ཀི་ཡཱ་ནེ་ཝཱ’’ཏི. པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་སྶ ས་ལཱ་ཀ་སྶ ནི་ཀྑ་མ་ན་ཏྠཾ ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཾ ས་ལཱ་ཀ་ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨ་ནྟི ཀེ་ཙི, ཏཾ པ་ན ས་ལླ་ཀ་ཏྟི་ཡ་པ་དེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ས་ལླ་སྶ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་སྶ ཀ་ཏྟ་ནཾ ཨུ་བྦཱ་ཧ་ནཾ ས་ལླ་ཀ་ཏྟཾ, ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཾ ས་ལླ་ཀ་ཏྟ་ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཾ. ཀུ་མཱ་རཾ བྷ་ར་ཏཱི་ཏི ཀུ་མཱ་ར་བྷ་ཏོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩཾ, ཀུ་མཱ་རོ ཨེ་ཝ ཝཱ ཀོ་མཱ་རོ, བྷ་ཏ་ནཾ བྷ་ཙྩཾ, ཏ་སྶ བྷ་ཙྩཾ ཏ་ཐཱ, ཏ་ད་བྷི་ནི་པྥཱ་ད་ཀཾ ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. མཱུ་ལཱ་ནི པ་དྷཱ་ནཱ་ནི རོ་གཱུ་པ་ས་མ་ནེ ས་མ་ཏྠཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི མཱུ་ལ་བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི, མཱུ་ལཱ་ནཾ ཝཱ བྱཱ་དྷཱི་ནཾ བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ཏ་ཐཱ. མཱུ་ལཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཧི དུ་ཝི་དྷོ བྱཱ་དྷི. ཏ་ཏྲ མཱུ་ལ་བྱཱ་དྷི་མྷི ཏི་ཀི་ཙྪི་ཏེ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨི་ཏ་རཾ ཝཱུ་པ་ས་མ་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ཡ་ཏི་ཀི་ཙྪ་ཏཾ་ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡ་ཏི་ཀི་ཙྪ་ཏནྟི མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་རཱི་ར་བྷཱུ་ཏེ་ཧི བྷེ་ས་ཛྫེ་ཧི, ས་རཱི་ར་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཝཱ རོ་གཱ་ནཾ ཏི་ཀི་ཙྪ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ. ཁཱ་རཱ་དཱི་ནཱིཏི ཁཱ་རོ་ད་ཀཱ་དཱི་ནི. ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པེ ཝ་ཎེཏི ཝཱུ་པ་ས་མི་ཏ་སྶ མཱུ་ལ་བྱཱ་དྷི་ནོ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀེ ཨ་རུ་མྷི. ཏེ་སནྟི མཱུ་ལ་བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནཾ. ཨ་པ་ན་ཡ་ནཾ ཨ་པ་ཧ་ར་ཎཾ, ཏེ་ཧི ཨ་ཏི་ཀི་ཙྪ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ད་ཉྩ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩ་ས་ལླ་ཀ་ཏྟ་སཱ་ལཱ་ཀི་ཡཱ་དི་ཝི་སེ་ས་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཏ་ནྟཱི་ནཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པཱ་རི་སེ་ས་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་ད་ཝ་སེ་སཱ་ཡ ཏ་ནྟི་ཡཱ ཨི་དྷ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ, ས་བྦཱ་ནི ཙེ་ཏཱ་ནི ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནི ‘‘མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝེ་ན ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ནྟཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༢༡) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཡཾ པ་ན ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨི་ཏི ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨི་ཏཱི-ཏི པ་ཀཱ་ར་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ཝཱ-ཏི ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཏྠེ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨི་མི་ནཱ པ་ཀཱ་རེ་ན, ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ་ཏི. ཏེ་ན ཡཱ་ནི ཨི་ཏོ བཱ་ཧི་ར་ཀ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ སི་པྤཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝི་ཛྫཱ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཛཱི་ཝི་ཀོ་པཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཨཱ་ཛཱི་ཝི་ཀ་པ་ཀ་ཏཱ ཨུ་པ་ཛཱི་ཝ་ནྟི, ཏེ་སཾ པ་རི་གྒ་ཧོ ཀ་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
མ་ཧཱ་སཱི་ལ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.