དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཊྚ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༤. ཀི་ཉྩཱ་པི ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝེ་ད་ཡི་ཏ་མ་ནཱ་ག་ཏཾ, ཧེ་ཊྛཱ པ་ན ཏཱི་སུ་པི ཝཱ་རེ་སུ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ, ཨུ་པ་རི ཙ ‘‘ཕུ་སྶ ཕུ་སྶ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཝེ་ད་ཡི་ཏ་མེ་ཝེ་ཏྠ པ་དྷཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ་དི་ཊྛི་ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ་ནི ས་མྤི་ཎྜེ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཡེ་པི ཏེ’’ཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ཙ པི-ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ས་མྤི་ཎྜེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡེ ཏེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཱ…པེ… ས་བྦེ་པི ཏེ ཚ་ཧི ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཧི ཕུ་སྶ ཕུ་སྶ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟཱི་ཏི ཧི ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་སེ་ན ཏཾ་ཏཾ་དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ་ནཾ ས་མྤི་ཎྜི་ཏ་ཏྟཱ ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ས་མྤི་ཎྜ་ན་མེ་ཝ ཛཱ་ཏཾ. ས་བྦ་མྤི ཧི ཝཱ་ཀྱཾ ཀི་རི་ཡཱ་པ་དྷཱ་ན་ནྟི. ཨུ་པ་རི ཕ་སྶེ པ་ཀྑི་པ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ‘‘ཚ་ཧི ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨུ་པ་རི ཕ་སྶེ པ་ཀྑི་པ་ན་ཏྠཾ, པ་ཀྑི་པ་ན་ཉྩེ་ཏྠ ཝེ་ད་ཡི་ཏ་སྶ ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་མེ་ཝ. ‘‘ཚ་ཧི ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཧི ཕུ་སྶ ཕུ་སྶ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཧི ཚ་ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཧི ཚ་ལཱ༹་ར་མྨ་ཎ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ནཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཚ་ཕ་སྶ་ཧེ་ཏུ་ཀ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་བྦེ ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཀ་མྦོ་ཛོཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀཾ ར་ཊྛཾ. ཏ་ཐཱ ད་ཀྑི་ཎཱ་པ་ཐོ. ‘‘ས་ཉྫཱ་ཏི་ཊྛཱ་ནེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ཉྫཱ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠོ ས་ཉྫཱ་ཏི-ས་དྡོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་མོ་ས་ར་ཎ-ས་དྡོ. ཨཱ་ཡ་ཏ་ན-ས་དྡོ་པི ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཏྠེ. ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེཏི ས་མོ་ས་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་པ་ཐེ. ནནྟི མ་ཧཱ་ནི་གྲོ་དྷ་རུ་ཀྑཾ. ཨི་ད་ཉྷི ཨ་ངྒུ་ཏྟ་རཱ་ག་མེ པ་ཉྩ་ནི་པཱ་ཏེ ས་དྡྷཱ་ནི་སཾ་ས་སུ་ཏྟ་པ་དཾ. ཏ་ཏྠ ཙ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི བྷི་ཀྑ་ཝེ སུ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་པ་ཐེ མ་ཧཱ་ནི་གྲོ་དྷོ ས་མ་ནྟཱ པ་ཀྑཱི་ནཾ པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༣༨) ཏ་ནྣི་དྡེ་སོ ཝུ་ཏྟོ. ས་ཏི ས་ཏི་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེཏི ས་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏེ ཀཱ་ར་ཎེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་ཏ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཡ་ཏ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ཕ་ལཱ་ནི ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཨཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལཾ ཏ་ནོ་ཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཀཱ་ར་ཎཾ. ས་མྨ་ནྟཱིཏི ཨུ་པ་ས་མྨ་ནྟི ཨ་སྶཱ་སཾ ཛ་ནེ་ནྟི. ཨཱ་ཡ་ཏ་ན-ས་དྡོ ཨ་ཉྙེ་སུ ཝི་ཡ ན ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ནྟ་རཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཎྞ་ཏྟི་མ་ཏྟེ’’ཏི, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ པ་ཉྙ་ཏྟི་མ་ཏྟེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. རུ་ཀྑ་ག་ཙྪ་ས་མཱུ་ཧེ པ་ཎྞ་ཏྟི་མ་ཏྟེ ཧི ཨ་ར་ཉྙ་ཝོ་ཧཱ་རོ, ཨ་ར་ཉྙ་མེ་ཝ ཙ ཨ་ར་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟི. ཨ་ཏྠ་ཏྟ་ཡེ་པཱིཏི ཨེ་ཏྠ པི-ས་དྡེ་ན ཨཱ་ཀ་ར་ནི་ཝཱ་སཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏྠེ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི. ‘‘ཧི་ར་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ སུ་ཝ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཧི ཨཱ་ཀ་རེ, ‘‘ཨི་སྶ་རཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཝཱ་སུ་དེ་ཝཱ་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ནི་ཝཱ་སེ, ‘‘ཀ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ སི་པྤཱ་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ནི་སྶ་ཡེ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨཱ་ཡ་ཏ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཀ་རོ་ནྟི, ནི་ཝ་ས་ནྟི, ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟཱི་ཏི ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ. ཙ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཙ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ ཨཱ་ཀི་ཎྞཱ, ཏཱ་ནི ཙ ནེ་སཾ ཝཱ་སོ, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཏ་དེ་ཏ་མྤི ཨ་ཏྠ་ཏྟ་ཡ་མི་དྷ ཡུ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཀ་ཐཾ ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཕ་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ ས་ཉྙཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཙི་ཏྟ་ནྟི ཨི་མེ ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ, པ་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཾ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཏེ་ཡེ་ཝ ‘‘ཕ་སྶོ ཧོ་ཏི, ཝེ་ད་ནཱ, ས་ཉྙཱ, ཙེ་ཏ་ནཱ, ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི པ་ཋ་མཾ ཝི་བྷ་ཏྟཱ. ས་ཉྫཱ་ཡནྟི ཏ་ནྣི་སྶ་ཡཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ. ས་མོ་ས་རནྟི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ་དྭཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མོ་ས་ར་ཎ་ཏོ. ཏཱ་ནི ཙ ནེ་སཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཏེ་ས་མ་བྷཱ་ཝེ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ ས་ཉྫཱ་ཏི་དེ་སཱ་དི་ཨ་ཏྠོ རུ་ལ༹ྷི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ནི་རུ་ལ༹ྷ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡཾ པ་ན པ་ད་ཏྠ་ཝི་ཝ་ར་ཎ་མུ་ཁེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཨ་ཏྠོ – ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཏོ, ཨཱ་ཡཱ་ནཾ ཏ་ན་ན་ཏོ, ཨཱ་ཡ་ཏ་སྶ ཙ ན་ཡ་ན་ཏོ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཙ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཧི ཏཾ་ཏཾ་དྭཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ དྷ་མྨཱ སེ་ན སེ་ན ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ནྟི ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི གྷ་ཊེ་ནྟི ཝཱ་ཡ་མ་ནྟི, ཨཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ ཙ དྷ་མྨེ ཨེ་ཏཱ་ནི ཏ་ནོ་ནྟི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟི, ཨཱ་ཡ་ཏ་ཉྩ སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑཾ ན་ཡ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟཱི་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠེ་ན ཨི་ཏི ས་དྡེ་ན ‘‘སོ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་པཱ་ལི༹ཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཏི་ཎྞནྟི ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་ད་རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎ་ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ཝི་ས་ཡི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ. ཏེ་སཾ ས་མཱ་ག་མ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏོ ‘‘ཕ་སྶོ ས་ངྒ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཐཱ ཧི སོ ‘‘ས་ནྣི་པཱ་ཏ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེ་ན ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི – ཡ་ཐཱ ‘‘ཙ་ཀྑུཾ་པ་ཊི་ཙྩ…པེ… ཕ་སྶོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༠༤; ༣.༤༢༡, ༤༢༥, ༤༢༦; སཾ. ནི. ༢.༤༣, ༤༥; ༢.༤.༦༡; ཀ་ཐཱ. ༤༦༥) ཨེ་ཏ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ་པི ས་ཉྙཱ་དཱི་སུ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ པ་དྷཱ་ན་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཕ་སྶ་སཱི་སེ་ན དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ‘‘ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཕ་སྶཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་ནྟ་པ་ཊི་ས་ནྡྷཱ་ནེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་པ་ར་མྤ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཚ་ཧི ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཧཱི’’ཏི ཙ ‘‘ཕུ་སྶ ཕུ་སྶཱ’’ཏི ཙ ཕ་སྶ་སཱི་སེ་ན དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ་ཏི. ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘ཕུ་སྶ ཕུ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
‘‘ཀི་ཉྩཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་དྡ་མ་ཏྟ་ཏོ ཙོ་ད་ནཱ་ལེ་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་ཐཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཏཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི. ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཕུ་ས་ནྟི རཱུ་པཱ་ན་མ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཕ་སྶོ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨོ ཝི་ས་མཱ་ནོ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ན་ལླི་ཡ་མཱ་ནོ་པི ཕུ་ས་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཕུ་ས་ནྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཕ་སྶོ་ཝ ཏཾ ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཕུ་ས་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ སོ ‘‘ཕུ་ས་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ, ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ར་སོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ཚ་ཧི ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཧི ཕུ་སྶ ཕུ་སྶཱ’’ཏི ཨ་ཕུ་ས་ན་ཀི་ཙྩཱ་ནི་པི ནི་སྶི་ཏ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཕུ་ས་ན་ཀི་ཙྩཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ད་སྶ་ན་མེ་ཝ ཕ་སྶེ ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་པ་ནཾ ནཱ་མ ཡ་ཐཱ ‘‘མ་ཉྩཱ གྷོ་ས་ནྟཱི’’ཏི. ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱཏི ཧི ཕུ་ས་ན་ཀི་ཙྩཱ་རོ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཕ་སྶ་སྨིཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཕ་སྶ་ག་ཏི་ཀཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཕ་སྶུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མ ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟཾ, ན ཏེ་ན ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷི ཨ་ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཏྠ་སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀོ པ་ན ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཡ་ཐཱ་ཧུ –
‘‘ཨ་ཏྠ་ཉྷི ནཱ་ཐོ ས་ར་ཎཾ ཨ་ཝོ་ཙ,
ན བྱ་ཉྫ་ནཾ ལོ་ཀ་ཧི་ཏོ མ་ཧེ་སཱི’’ཏི.
ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཚ་ནྣཾ ཕ་སྶཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་ཛཱ ཡཱ་ཝ མ་ནོ་ས་མྥ་སྶ་ཛཱ་ཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཚ་བྦི་དྷཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཚ་ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མྦྷ་ཝཱ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ན –
‘‘ཕ་སྶ་ཏོ ཚ་བྦི་དྷཱ་པེ་ཏཱ, ཨུ་པ་ཝི་ཙཱ་ར་བྷེ་ད་ཏོ;
ཏི་དྷཱ ནི་སྶི་ཏ་ཏོ དྭཱི་ཧི, ཏི་དྷཱ ཀཱ་ལེ་ན ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ’’ཏི. –
ཨ་ཊྛ་ས་ཏ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཊྛ་ས་ཏ་པྤ་བྷེ་དཱ. མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་སི་ནོ ཙེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ཕ་སྶཾ, ཝེ་ད་ན་ཉྩ པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་མྤི ས་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ དཱི་པེ་ནྟོ ཝི་པཱ་ཀ་མེ་ཝ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཉྙེ པ་ན ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ས་ཏི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཛྫེ་ཏུ་ནྟི ས་བྦ་མེ་ཝ ཨི་ཙྪ་ནྟི. སཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་བྷེ་དཱ ཝེ་ད་ནཱ. རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ་དི་བྷེ་དཱ་ཡཱཏི ‘‘སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པུ་ཏྟོ’’ཏི པི་ཏུ་ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཡ རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ ཡཱ་ཝ དྷ་མྨ་ཏ་ཎྷཱ་ཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཚ་བྦི་དྷཱ་ཡ. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ན –
‘‘རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ་དི་ཀཱ ཀཱ་མ-ཏ་ཎྷཱ་དཱི་ཧི ཏི་དྷཱ པུ་ན;
ས་ནྟཱ་ན་ཏོ དྭི་དྷཱ ཀཱ་ལ-བྷེ་དེ་ན གུ་ཎི་ཏཱ སི་ཡུ’’ནྟི. –
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ཨ་ཊྛ་ས་ཏ་པྤ་བྷེ་དཱ་ཡ. ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀོ་ཊི་ཡཱཏི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་སཱི་སེ་ན. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ་ཝ ཨུ་དྡྷ་ཊོ, ན་ནུ སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ, ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཙ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མ་ཏྟ་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་དྷཱ པ་ཙྩ་ཡོ, དུ་ཀྑཱ ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མ་ཏྟ་པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན དྭི་དྷཱ་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ ཨེ་ཝ པ་ན ཏཾ ས་བྦ་མྤི ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ནྟི ཨེ་ཝ་མུ་དྡྷ་ཊོ. ཡུ་ཏྟཾ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏཱ, ཀ་ཐཾ པ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མ་ཏྟ་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏཱི་ནཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་བྷཱ་ཝོ སི་ཡཱ་ཏི? ཏེ་ས་མྤི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་ས་མོ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ་ཝ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ ཨེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏ་ད་ཏྠ་མེ་ཝ ཧི ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ནཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀོ་ཊི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སི་དྡྷེ ཧི ས་ཏྱཱ་ར་མྦྷོ ནི་ཡ་མཱ་ཡ ཝཱ ཧོ་ཏི ཨ་ཏྠ་ནྟ་ར་ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡ ཝཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་མཱི་དི་སེ་སུ.
ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་སྶཱཏི ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཡཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དུ་པཱ་དཱ་ན་ནྟི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་སྶ. ན་ནུ ཙ ཏ་ཎྷཱ་ཝ ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ནཾ, ཀ་ཐཾ སཱ་ཡེ་ཝ ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ སི་ཡཱ་ཏི? ས་ཙྩཾ, པུ་རི་མ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་ན ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྪི་མ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ད་ལ༹ྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པུ་རི་མཱ་ཡེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ པ་ཙྪི་མཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝ་ཏི. ཏ་ཎྷཱ་ད་ལ༹ྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧི ‘‘ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་ཡཱ་སོ ཨུ་པ་ཀ་ཊྛཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨུ་པ-ས་དྡ་སྶ ད་ལ༹ྷ་ཏྠེ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཨ་པི་ཙ དུ་བྦ་ལཱ ཏ་ཎྷཱ ཏ་ཎྷཱ་ཡེ་ཝ, བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཏ་ཎྷཱ ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་པ་ཏྟ་ཝི་ས་ཡ་པ་ཏྠ་ནཱ ཏ་ཎྷཱ ཏ་མ་སི ཙོ་རཱ་ནཾ ཧ་ཏྠ་པ་སཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ, ས་མྤ་ཏྟ་ཝི་ས་ཡ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཙོ་རཱ་ནཾ ཧ་ཏྠ་ག་ཏ་བྷ་ཎྜ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝི་ཡ. ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ ཏ་ཎྷཱ. ས་ནྟུ་ཊྛི་ཏཱ་པ་ཊི་པ་ཀྑཾ ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ནཾ. པ་རི་ཡེ་ས་ན་དུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ཏ་ཎྷཱ, ཨཱ་ར་ཀྑ་དུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ནཾ. ཨ་ཡ་མྤི ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ ཀེ་ཙི་ཝཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱ་ལ་ཏྠེ་རེ་ན (དཱི. ནི. ཊཱི. ༡.༡༤༤) ད་སྶི་ཏོ པུ་རི་མ་ན་ཡ་སྶེ་ཝ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༤༤) ས་ཀ་ཝཱ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ.
ཨ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་སྶ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀོ་ཊི་ཡཱ, ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་སྶ པ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཀོ་ཊི་ཡཱ་ཏི ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་མ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཨ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཨ་ན་ནྟ་ར་ནི་རུ་དྡྷཱ ཨ་ན་ནྟ་ར་ས་མ་ན་ནྟ་ར་ཨ་ན་ནྟ་རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ན་ཏྠི་ཝི་ག་ཏཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཚ་དྷཱ པ་ཙྩ་ཡོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ པ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མ་ཏྟ་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ཧི ཏི་དྷཱ, ཏཾ ས་བྦ་མྤི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀོ་ཊི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ ཙ ཏ་ཎྷཱ་ཡ རཱུ་པཱ་དཱི་ནི ཨ་སྶཱ་དེ་ཏྭཱ ཀཱ་མེ་སུ པཱ་ཏ་བྱ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཎྷཱ ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀོ་ཊི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ. ཏ་ཐཱ རཱུ་པཱ་དི་བྷེ་དེ ས་མྨཱུ་ལ༹ྷོ ‘‘ན་ཏྠི དི་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༡.༡༧༡; མ. ནི. ༡.༤༤༥; ༢.༩༤-༩༥, ༢༢༥; ༣.༩༡, ༡༡༦, ༡༣༦; སཾ. ནི. ༣.༢༡༠; ཨ. ནི. ༡༠.༡༧༦, ༢༡༧; དྷ. ས. ༡༢༢༡; ཝི་བྷ. ༩༠༧, ༩༢༥, ༩༧༡) མི་ཙྪཱ་ད་སྶ་ནཾ, སཾ་སཱ་ར་ཏོ མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ སུ་དྡྷི་མ་གྒ་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ, ཁ་ནྡྷེ་སུ ཨ་ཏྟ་ཏྟ་ནི་ཡ་གཱ་ཧ་བྷཱུ་ཏཾ ས་ཀྐཱ་ཡ་ད་སྶ་ན་ཉྩ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨི་ཏ་རེ་ས་མྤི ཏི་ཎྞཾ ཏ་ཎྷཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀོ་ཊི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ པ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཧེ་ཏུ་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ་དྷཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ. ཏ་མྤི ས་བྦཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཀོ་ཊི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
བྷ་ཝ་སྶཱཏི ཀ་མྨ་བྷ་ཝ་སྶ ཙེ་ཝ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝ་སྶ ཙ. ཏ་ཏྠ ཙེ་ཏ་ནཱ་དི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་བྦཾ བྷ་ཝ་གཱ་མི་ཀ་མྨཾ ཀ་མྨ་བྷ་ཝོ. ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱ་དི་ན་ཝ་ཝི་དྷོ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝོ. ཏེ་སུ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝ་སྶ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཀ་མྨ་བྷ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་སྶ ཙ ས་ཧཱ་ཡ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ན་ཏོ པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ. ཀ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ པ་ན ཀ་མྨ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་མུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ. ཀ་མྨ་བྷ་ཝ་སྶ པ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་སྶ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་མུ་པཱ་དཱ་ནཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ཧེ་ཏུ་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ པ་ཙྩ་ཡོ. ཨ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་སྶ པ་ན ཨ་ན་ནྟ་ར་སྶ ཨ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་མུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་ས་མ་ན་ནྟ་ར་ཨ་ན་ནྟ་རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ན་ཏྠི་ཝི་ག་ཏཱ་སེ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན, ཨི་ཏ་ར་སྶ ཙ ནཱ་ན་ནྟ་ར་སྶ པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན, ས་མྨ་ས་ནཱ་དི་ཀཱ་ལེ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཙྩ་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་དི་ཀེ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ, ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་ཀེ ཙ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ, རཱུ་པཱུ་པ་ཧཱ་ར་ཏྠོ ཝཱ ཧེ་ས ཨ་ནུ་ཀ་ཌྜྷ་ན་ཏྠོ ཝཱ. ཏེ་ན ཧི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཙེ་ཝ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི.
བྷ་ཝོ ཛཱ་ཏི་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ བྷ་ཝོཏི ཀ་མྨ་བྷ་ཝོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. སོ ཧི ཛཱ་ཏི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ, ན ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝོ. ཛཱ་ཏི་ཡེ་ཝ ཧི ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝོ་ཏི, སཱ ཙ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ཁ་ནྡྷཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཛཱ་ཏཱི་ཏི པ་ནེ་ཏྠ ས་ཝི་ཀཱ་རཱ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ད་ཊྛ་བྦཱ’’ཏི, ཏེ་ནཱ་ཡཾ ཙོ་ད་ནཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏཱ ‘‘ན་ནུ ཛཱ་ཏི་པི བྷ་ཝོ་ཡེ་ཝ, ཀ་ཐཾ སོ ཛཱ་ཏི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི, ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ཏཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ ‘‘ཀ་མྨ་བྷ་ཝོ ཛཱ་ཏི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཙེ? བཱ་ཧི་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཏྟེ་པི ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཧཱི་ན་པ་ཎཱི་ཏཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ན་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཀ་མྨཾ ས་ཏྟེ ཝི་བྷ་ཛ་ཏི ཡ་དི་དཾ ཧཱི་ན་པ་ཎཱི་ཏ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༢༨༩) ས་ཝི་ཀཱ་རཱཏི ནི་བྦ་ཏྟི་ཝི་ཀཱ་རེ་ན ས་ཝི་ཀཱ་རཱ, ན ཨ་ཉྙེ་ཧི, ཏེ ཙ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝོ་ཡེ་ཝ, སོ ཨེ་ཝ ཙ ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ བྷ་ཝི་ཏུ་མ་ཡུ་ཏྟོ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ ཝི་ཡ པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མཱ་དི་ཝི་སེ་སཱ་ན་མ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཀ་མྨ་བྷ་ཝོ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཙེ་ཝ པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཙ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀོ་ཊི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཛཱ་ཏི་ཡཱ ས་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་དི་ནཱ ཕུ་ཊྛ་སྶ ཙ བཱ་ལ་སྶ སོ་ཀཱ་ད་ཡོ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ནཱ་ས་ཏི, ཏ་སྨཱ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ཏི…པེ… པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨ་ཏྠ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་སྶ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ, ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་སཱི་སེ་ནེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཙ, ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ, ཨ་ངྒཱ་དི་ཝི་དྷཱ་ན་སྶ ཙ ཨ་ནཱ་མ་ཊྛ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཡ ནི་ར་ཝ་སེ་སཱ ཨ་ཡཾ ཀུ་ཏོ ལ་དྡྷ་བྦཱ་ཏི ཙོ་ད་ན་མ་པ་ནེ་ཏི ‘‘ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ‘‘ཨི་དྷ པ་ན་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པཱ་ལི༹་ཡ་མྤི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཐཱ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལེ. ཨ་སྶཱཏི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་སྶ. པ་ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱཏི དི་ཊྛི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་དེ་ས་མ་ཏྟཾ པ་ཡོ་ཛ་ན་མེ་ཝ. ‘‘མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཧི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠེ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘ཨ་པྤཾ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཨཱ་ཡུ, ཨི་དཱ་ནེ་ཏ་ར་ཧི ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཏྠཱ་ཝ་བོ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན ས་པ་ཡོ་ཛ་ན་ཏྟཱ, མ་ཏྟ-ས་དྡོ ཝཱ པ་མཱ་ཎེ, པ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་མཱ་ཎ་མེ་ཝ, ན ཏ་དུ་ཏྟ་རཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘མ་ཏྟ-ས་དྡོ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ ཨེ་ཝ-ས་དྡོ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནེ’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ. ཧོ་ཏི ཙེ་ཏྠ –
‘‘མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཀ་ཏྠཾ, མ་ཏྟ་པ་དཾ པ་མཱ་ཎ་ཀེ;
མ་ཏྟཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ ཝཱ, ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་མྷི ཙེ་ཏ་ར’’ནྟི.
ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ནེ་ཝི་དྷ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་སྶ ཏ་ཐཱ ཀ་ཐ་ནེ ས་དྡྷིཾ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎེ་ན ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏེ་ན ཨི་མ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཝ་ཊྚ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ-ཏ་ཎྷཱ-དི་ཊྛཱི་ན་མ་ཉྙ་ཏ་ར་སཱི་སེ་ན ཀ་ཐེ་སི, ཏེ་སུ ཨི་དྷ དི་ཊྛི་སཱི་སེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ བ་ལ་ཝ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཝེ་ད་ནཱ་མཱུ་ལ་ཀཾ ཨེ་ཀ་དེ་ས་མེ་ཝ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ ཀ་ཐེ་སཱི’’ཏི. ཨེ་ཏཱ་ནི ཙ སུ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡེ ད་ས་ནི་པཱ་ཏེ (ཨ. ནི. ༡༠.༦༡ ཝཱ་ཀྱ་ཁ་ནྡྷེ) ཏ་ཏྠ པུ་རི་མ་ཀོ་ཊི ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཨ་སུ་ཀ་སྶ ནཱ་མ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ ཝཱ ཀཱ་ལེ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ན ཏ་ཏོ པུ་བྦེ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ པུ་རི་མོ ཨཱ་དི་མ་རི་ཡཱ་དོ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་སྶ མ་མ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶཱ་པི ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ཏ་ཏཱ མ་རི་ཡཱ་ད་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏནྟི ཨི་མི་ནཱ མ་རི་ཡཱ་དཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཡཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཀཱ་མཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཐ ཙ པ་ནཱཏི ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ལ་ནི་ཡ་མེ་ན མ་རི་ཡཱ་དཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་པི. ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱཏི ཨི་མ་སྨཱ པ་ཉྩ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་ནི་ཡཱ་མེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཀོ་ཊི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཀོ ཙཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ, ‘པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ’ ཏི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ’’ནྟི (ཨ. ནི. ༡༠.༦༡) ཧི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨཱ་ས་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ཊཱི. ༡.༡༤༤) ཨཱ་ཧ, ཏཾ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་སུ་ཏྟེ་ན ན ས་མེ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡོ མ-ཀཱ་ར་སྶ ད-ཀཱ་རཱ་དེ་ས་ཝ་སེ་ན. ས་དྡ་ཝི་དཱུ པ་ན ‘‘ཨཱི་དི་ས་སྶ པ་ཡོ་ག་སྶ དི་སྶ་ན་ཏོ ཨི་ད-ས་དྡོ་ཡེ་ཝ པ་ཀ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཨ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏཾ ཝ་ཎྞ་ཝི་ཀཱ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན ནཱ་ནཱ་པ་ཡོ་ག་སྶ དི་སྶ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ ཧི ཝ་ཎྞ་ཝི་ཀཱ་རེ་ན ‘‘ཨ་མཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ‘‘ཨ་སཱུ’’ཏི དི་སྶ་ཏི, ‘‘ཨི་མེ་སཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ‘‘ཨེ་སཱུ’’ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཝ་ཎྞ་ཝི་ཀཱ་རོ ཙ ཝཱ་ཀྱེ ཝི་ཡ ས་མཱ་སེ་པི ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ ཡ་ཐཱ ‘‘ཛཱ་ནི་པ་ཏི ཏུ་ད་མྤ་ཏཱི’’ཏི. ཀི་མེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, པ་བྷི་ནྣ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ན་ཏྠེ་རེ་ན ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་མཱ་ཎ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་ཡཱཏི བྷ་ཝ་ས་ཉྙོ་ཛ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ. ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱཏི ཨི་མ་སྨཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ. ‘‘ཀོ ཙཱ་ཧཱ་རོ བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ, ‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ’ ཏི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ’’ནྟི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་ཡཱཏི ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཡཱ. ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱཏི ཨི་དྷ པ་ན ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཏྭེ་ཝ ཨ་ཏྠོ. ན་ནུ དི་ཊྛི་ཡོ ཨེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱ, ཀི་མ་ཏྠི་ཡཾ པ་ན པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཐ་ན་ནྟི ཨ་ནུ་ཡོ་གེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ན པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཝ་ཊྚ་ཀ་ཐཱ, ཏཾ ཀ་ཐ་ནེ་ནེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏེ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ ཡཱ་ཝི་དཾ མི་ཙྪཱ་ད་སྶ་ནཾ ན པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ཨི་མི་ནཱ པ་ཙྩ་ཡ་པ་ར་མྤ་རེ་ན ཝ་ཊྚེ་ཡེ་ཝ ནི་མུ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་སཱི་ཏི. ཨི་ཏོ བྷ་ཝཱ་དི་ཏོ. ཨེ་ཏྠ བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡེ་པི. ཨི་མི་ནཱ ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཨ་པ་རཱ་པ་རུ་པྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝི་པ་ནྣ་ཊྛཱཏི ཝི་ཝི་དྷེ་ན ནཱ་སི་ཏཱ.