པ་རི་ཏ་སྶི་ཏ་ཝི་པྥ་ནྡི་ཏ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༥-༡༡༧. མ་རི་ཡཱ་ད་ཝི་བྷཱ་ག་ད་སྶ་ན་ཏྠནྟི དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་པ་རཱ་མཱ་ས་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཛཱ་ན་ན་པ་སྶ་ནེ་ན, ས་སྶ་ཏཱ་དི་མི་ཙྪཱ་ད་སྶ་ན་སྶ ཙ ས་མྨཱ་ད་སྶ་ནེ་ན ས་ངྐ་རཱ་བྷཱ་ཝ-ཝི་བྷཱ་ག་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ. ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་པ་རཱ་མཱ་སོ་ཡེ་ཝ ཏེ་སཾ, ན ཏུ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ན་མི་ཝ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཛཱ་ན་ན་པ་སྶ་ནཾ. ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཝི་པྥ་ནྡ་ན་མེ་ཝེ་ཏཾ མི་ཙྪཱ་ད་སྶ་ན་ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ, ན ཏུ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ ས་མྨཱ་ད་སྶ་ན་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་མི་ཝ ནི་ཙྩ་ལ་ནྟི ཙ ཧི ཨི་མཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ མ་རི་ཡཱ་ད་ཝི་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ན ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཡེ་ན དི་ཊྛི་ཨ་སྶཱ་དེ་ན…པེ… ཏཾ ཝེ་ད་ཡི་ཏ’’ནྟི, ‘‘དི་ཊྛི་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཙེ་ཝ…པེ… ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི ཙ. ‘‘ཏ་ད་པཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཡེ་ན སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏཱ པ་ཉྙ་པེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ ཧི ཨ་ཝ་ག་ཏ་ཏྠ་སྶེ་ཝེ་ཏྠ ཏ-ས་དྡེ་ན པ་རཱ་མ་ས་ནཾ. དི་ཊྛི་ཨ་སྶཱ་དེ་ནཱཏི དི་ཊྛི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་སྶཱ་དེ་ན. ‘‘དི་ཊྛི་སུ་ཁེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ ཏེ་སཾ བྷ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཏ་ད་པི ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ ཏ་ཎྷཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
‘‘ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ’’ནྟི ཙ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ན་མ་ཏྟེ་ན མི་ཙྪཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ནྟི. སཱ་མ་ཉྙ་ཛོ་ཏ་ནཱ ཙ ཝི་སེ་སེ ཨ་ཝ་ཏི་ཊྛ་ཏི. ཏ་སྨཱ་ཡ་མེ་ཏྠ ཝི་སེ་ས་ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ – ‘‘ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙཱ’’ཏི ཨི་དཾ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ་ག་ཧི་ཏཾ ཨེ་ཝཾ་པ་རཱ་མ་ཊྛཾ ཨེ་ཝཾ་ག་ཏི་ཀཾ ཧོ་ཏི ཨེ་ཝཾ་ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡ་ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་མ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་སྨིཾ ཝེ་ད་ཡི་ཏེ ཨ་ཝཱི་ཏ་ཏ་ཎྷ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱི་ཡ་ཏི, ཏཾ ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ ས་མུ་ད་ཡ་ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ་དི་ཏོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་མ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ་ན་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཝི་སེ་ས་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ ཧི ཡ་ཐཱ ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎ་ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑཱུ་ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་མེ་ཏྠ ཛཱ་ན་ནཾ, པ་སྶ་ན་ཉྩ ཧོ་ཏི, ན ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ་ནཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཏེ་སཾ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་པ་རཱ་མཱ་སོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཨི་མཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཙཱ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ མ་རི་ཡཱ་ད་ཝི་བྷཱ་ག་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཛཱ་ཏཱ.
ཝེ་ད་ཡི་ཏནྟི ‘‘ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༣༡) དི་ཊྛི་པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ དི་ཊྛི་སྶཱ་ད་སུ་ཁ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ད་པི ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཾ. ཏ་ཎྷཱ་ག་ཏཱ་ནནྟི ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ནཾ, པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ ཏ་དེ་ཝ ཝུ་ཏྟི་ན་ཡེ་ན ཝི་ཝ་ར་ཏི ‘‘ཀེ་ཝ་ལཾ…པེ… ཝེ་ད་ཡི་ཏ’’ནྟི. ཏ་ཉྩ ཁོ པ་ནེ་ཏནྟི ཙ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཝེ་ད་ཡི་ཏ་མེ་ཝ པ་ཙྩཱ་མ་ས་ཏི, ཏེ་ནེ་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི – ‘‘ཏ་ད་པི ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ ཏ་ཎྷཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཝེ་ད་ཡི་ཏ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཏ་ད་པི ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ པ་རི་ཏ་སྶི་ཏ་ཝི་པྥ་ནྡི་ཏ་མེ་ཝཱ’’ཏི པུ་ན ས་མྦ་ནྡྷོ ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི. ཏ་ད་པི ཏཱ་ཝ ན ས་མྤཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཧེ་ཊྛི་མ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན མ་རི་ཡཱ་ད་ཝི་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ ད་སྶ་ན་མི་ཝ ནི་ཙྩ་ལ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ད་སྶ་ནནྟི ཙ ས་མྨཱ་ད་སྶ་ན་སུ་ཁཾ, མ་གྒ་ཕ་ལ་སུ་ཁ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀུ་ཏོ ཙཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ-ས་དྡ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ. ‘‘པ་རི་ཏ་སྶི་ཏ་ཝི་པྥ་ནྡི་ཏ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟེ་ན མ་གྒ་ཕ་ལ་སུ་ཁཾ ཝི་ཡ ཨ་ཝི་པྥ་ནྡི་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་རཱུ་པེ ཨ་ཝ་ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཏཾ ཝ་ཊྚཱ་མི་ས་བྷཱུ་ཏཾ དི་ཊྛི་ཏ་ཎྷཱ་ས་ལླཱ་ནུ་ཝི་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ས་ཨུ་པྤཱི་ལ༹་ཏྟཱ ཝི་པྥ་ནྡི་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཨཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ཏ་སྶི་ཏེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་མུ་ཏྟ་ཀོ ས་ས་མྦ་ནྡྷ་ན་ཡོ.
ཨེ་ཝཾ ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ དྭཱ་ས་ཊྛི དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནི ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ ཏཱ་ནི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྲ བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ དེ་ས་ནཱ ཨཱ་ར་དྡྷཱ. ས་བྦེ་ས་ཉྷི དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ, ཏ་ཎྷཱ ཙ ཨ་ཝི་སི་ཊྛ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ད་པཱིཏི ‘‘ས་སྶ་ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ལོ་ཀ་ཉྩ པ་ཉྙ་པེ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་དེ་ཏཾ ‘‘ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙཱ’’ཏི པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ སུ་ཁཱ་དི་བྷེ་དཾ ཏི་ཝི་དྷ་མྤི ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ, ཏ་ད་པི ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ དུ་ཀྑ་ས་ལླཱ་ནི་ཙྩ་ཏོ, ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ས་མུ་ད་ཡ་ཏྠ་ངྒ་མ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ན་ཝ་ནི་སྶ་ར་ཎ་ཏོ ཝཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་མ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཙ སུ་ཁཱ་དི་པ་ཏྠ་ནཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ, ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཙ ཨུ་པ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཎྷཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཏ་ཎྷཱ་པ་རི་ཏ་སྶི་ཏེ་ན དི་ཊྛི་ཝི་པྥ་ནྡི་ཏ་མེ་ཝ དི་ཊྛི་ཙ་ལ་ན་མེ་ཝ. ‘‘ཨ་ས་ཏི ཨ་ཏྟ་ནི ཀོ ཝེ་ད་ནཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ་སུ དི་ཊྛི་ཡཱ ཙོ་པ་ན་པྤ་ཏྟི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ, ན པ་ན དི་ཊྛི་ཡཱ པ་ཉྙ་པེ་ཏ་བྦོ ཀོ་ཙི དྷ་མྨོ ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་ས ན་ཡོ.