ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༤. ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ ཝི་ནཱ་སཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏུ་ཀོ ཨུ་ཙྪེ་དོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཝཱ་ཙ་ཀེ་ན ས་ནྟ-ས་དྡེ་ན ‘‘ས་ཏོ’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶཱ’’ཏི. ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཱ་པ་ཡུ་ཏྟོ ཙེ་ས དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀ་ཝཱ་ད་ཝི་ས་ཡོ ས་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ས་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ན ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི – ཡ་ཐཱ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ཏི་པི ཨེ་ཀ་ས་ནྟཱ་ན་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ བྷི་ནྣ་ས་ནྟ་ཏི་པ་ཏི་ཏེ་ཧི ཝི་སེ་སེ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ བྷི་ནྣ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ བྷི་ནྣ་ས་ནྟཱ་ན་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ཙྩ་ནྟཾ བྷེ་ད་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནེ་ན ནཱ་ན་ཏྟ་ན་ཡ་སྶ མི་ཙྪཱ་ག་ཧ་ཎཾ ཨུ་ཙྪེ་དཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཨེ་ཝཾ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི ས་བྷཱ་ཝ་བྷེ་དེ ཨེ་ཀ་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཙྩ་ནྟ་མ་བྷེ་ད་ག་ཧ་ཎ་མྤི ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝཱ་ཏི. ས་ནྟཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཧི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ གྷ་ན་ཝི་ནི་བྦྷོ་གཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏེ་སཾ ཨི་དྷ ས་ཏྟ་གཱ་ཧོ, ས་ཏྟ་སྶ ཙ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་གཱ་ཧ་ཧེ་ཏུ་ཀོ ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དོ, ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ནི་རོ་དྷ་ཝ་སེ་ན པ་ན ནི་ར་ནྟ་ར་ཝི་ནཱ་སོ ཨི་དྷ ‘‘ཨུ་ཙྪེ་དོ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ ཡཱ་ཝཱ་ཡཾ ཨ་ཏྟཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་མཱ་ནོ བྷ་ཝ་ཏི, ཏཱ་ཝཱ་ཡཾ ཝི་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ག་ཧ་ཎ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་ཙྪེ་ད’’ནྟི. ཨུ-ས་དྡོ ཧི ཨུ་པ-ས་དྡ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, སོ ཙ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ཏྠོ, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ཉྩེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་མུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ནི་རོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ནི་ར་ནྟ་ར་ཏཱ. ཨ་པི་ཙ པུ་ནཱ་ནུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་རུ་ད་ཡ་ཝི་ནཱ་སོ་ཡེ་ཝ ཨུ་ཙྪེ་དོ ནཱ་མ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ག་ཧ་ཎ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་ཙྪེ་ད’’ནྟི. ཨུ-ས་དྡོ, ཧི ཨུ་པ-ས་དྡོ ཙ ཨེ་ཏྠ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་ག་ཏྠོ. ནི་རུ་དྡྷ་ཏོ པ་ར་བྷཱ་གོ ཙ ཨི་དྷ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ནི་ར་ནྟ་ར་ཝ་སེ་ན, ནི་རུ་ད་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཝི་སེ་སེ་ན ནཱ་སོ ཝི་ནཱ་སོ, སོ པ་ན མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑཱུ་ནཾ ད་སྶ་ན་པ་ཐཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏོ ཨ་ད་སྶ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ད་སྶ་ན’’ནྟི. ཨ་ད་སྶ་ནེ ཧི ནཱ་ས-ས་དྡོ ལོ་ཀེ ནི་རུ་ལ༹ྷོ ‘‘དྭེ ཙཱ་པ་རེ ཝ་ཎྞ་ཝི་ཀཱ་ར་ནཱ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཀཱ་སི་ཀཱ ༦-༣-༡༠༩ སུ་ཏྟཾ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ) ཝི་ཡ. བྷཱ་ཝ་ཝི་ག་མནྟི ས་བྷཱ་ཝཱ་པ་ག་མཾ. ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ བྷ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝོ་ཏི ཧི ཨ་ཏྠེ་ན ཨི་དྷ བྷཱ་ཝ-ས་དྡོ ས་བྷཱ་ཝ་ཝཱ་ཙ་ཀོ. ཡོ པ་ན ནི་ར་ནྟ་རཾ ནི་རུ་ད་ཡ་ཝི་ནཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི, སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཋཱ་ཏུ་མ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ‘‘བྷཱ་ཝཱ་པ་ག་མོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་ད་སྶ ཡ་ཐཱ་པཱ་ཋཾ ས་མུ་དཱ་ག་མཾ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟེ་ན ད་སྶེ་ཏི, ཏེ་ན ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཏ་ཐཱ ཙ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཙ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ་ཝཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘ས་ཏོ ས་ཏྟ་སྶ ཨུ་ཙྪེ་དཾ ཝི་ནཱ་སཾ ཝི་བྷ་ཝཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ. ལཱ་བྷཱིཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་ལཱ་བྷཱི. ཏ་ད་ཝ་སེ་ས་ལཱ་བྷཱི ཙེ་ཝ ས་བྦ་སོ ཨ་ལཱ་བྷཱི ཙ ཨི་དྷ ཨ་པ་ར་ནྟ་ཀ་པྤི་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ‘‘ཨ་ལཱ་བྷཱི’’ ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཙུ་ཏིནྟི སེ་ཀྑ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ན་མྤི ཙུ་ཏི་མེ་ཝ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཙུ་ཏི་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. ཨུ་པ་པ་ཏྟིཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོཏི ད་ཊྛུཾ ས་མ་ཏྠེ་པི ས་ཏི ཨ་ནོ་ལོ་ཀ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་སྶ་ནྟོ. ན ཨུ་པ་པཱ་ཏནྟི པུ་བྦ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝེ་ན, པ་རི་ཀ་མྨཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཝཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟིཾ ད་ཊྛུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ན་ཡ་དྭ་ཡེ ཝི་སེ་སོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི. ཀོ པ་ར་ལོ་ཀཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན ཛཱ་ནཱ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ན་ཏྠི་ཀ་ཝཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཨུ་ཙྪེ་དཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ས་ཧ པཱ་ཋ་སེ་སེ་ན ས་མྦ་ནྡྷོ, ན་ཏྠི་ཀ་ཝཱ་ད་ཝ་སེ་ན མ་ཧཱ་མཱུ་ལ༹ྷ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙོ པ་ར་ལོ་ཀོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཨ་ན་ཝ་བོ་དྷ་ན་ཏོ ཨི་མཾ དི་ཊྛིཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀོ་ཡེ་ཝ ཝི་ས་ཡོ, ཡྭཱ་ཡཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་གོ་ཙ་རོ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ དྷཱི་ཏུ་ཡཱ ཧ་ཏྠ་གྒ་ཎྷ་ན་ཀ་རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ ཀཱ་མ་སུ་ཁཱ་བྷི་ར་ཏྟ་ཏཱ་ཡ་པི ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་མ་སུ་ཁ་གི་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ཝཱ’’ཏི. ཝ་ཎྚ་ཏོ པ་ཏི་ཏ་པ་ཎྞཱ་ནཾ ཝ་ཎྚེ་ན ཨ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ན པུ་ན ཝི་རུ་ཧ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་ཏྟཱཏི ཡ་ཐཱ པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་སོ བ་ནྡྷ་ནཱ པ་ཝུ་ཏྟོ པུ་ན ན པ་ཊི་ས་ནྡྷཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་བྦེ་པི ས་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ མ་ར་ཎ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ཨ་པོ་ནོ་བྦྷ་ཝི་ཀཱ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་མ་ར་ཎ་མེ་ཝ ནི་ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་ད་ཀ་པུ་བྦུ་ལ༹་ཀཱུ་པ་མཱ ཧི ས་ཏྟཱ པུ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་ཏོ་ཏི ཏ་སྶ ལ་དྡྷི. ཏ་ཐཱཏི ‘‘ལཱ་བྷཱི ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ [ཨ་ར་ཧ་ཏོ (ཨ་ཊྛ)] ནི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན. ཨ་ཉྙ་ཐཱཏི ཏ་ཀྐ་ན་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་ར་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན་པི པ་ཀཱ་རེ་ན. ལཱ་བྷི་ནོ་པི ཙུ་ཏི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་པ་པཱ་ཏ་སྶ ཨ་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ པ་ཏི ཏ་ཀྐ་ནེ་ནེ་ཝ ཨི་མཱ དི་ཊྛི་ཡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ་ཝཱ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཙ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཙ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཏི ཧི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ ‘‘དྭེ ཛ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་ཙྪེ་ད་གྒཱ་ཧ་ཀ་པྤ་བྷེ་ད་ད་སྶ་ནེ་ན ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པི་ཀ་ཝཱ་དཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཨ་ལཱ་བྷཱི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ དེ་སི་ཏཱ, ཡ་ཐཱ ཙ ཨུ་དྡྷ་མཱ་གྷཱ་ཏ་ནི་ཀ་ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དེ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་ལཱ་བྷཱི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ དེ་སི་ཏཱ, ན་ཡི་མེ. ཨི་མེ པ་ན ས་སྶ་ཏེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ལཱ་བྷཱི་ཨ་ལཱ་བྷཱི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ དེ་སི་ཏཱ་ཏི. ཡ་དེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ལཱ་བྷཱི་ཝ་སེ་ན, ཏ་ཀྐཱི་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཙྩེ་ཀཾ དེ་ས་ན་མ་ཀ་ཏྭཱ ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཱ་དི་དེ་ས་ནཱ་ཧི ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨི་དྷ དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་ས་པྤ་ཏྟི་ཏོ. དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་ས་པྤ་ཏྟཱ ཧི བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ, ཏེ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཝི་ཝི་དྷེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟི, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ. ཡ་དི ཧི ཨི་དྷཱ་པི ཙ ཏ་ཐཱ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ནི་བ་ནྡྷ་ན་བྷཱུ་ཏོ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་མེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ཝ་དེ་ཡྻ, ཀ་ཐཾ? ‘‘ཨི་དྷ བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ ཨཱ་ཏ་པྤ་མ་ནྭཱ་ཡ…པེ… ཡ་ཐཱ ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ཉཱ་ཎཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་ཏི, སོ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟཾ པ་སྶ་ཏི, པུ་ཐཱུ་ནཾ ཝཱ པ་ར་ས་ཏྟཱ་ནཾ, ན ཧེ་ཝ ཁོ ཏ་དུ་དྡྷཾ ཨུ་པ་པ་ཏྟིཾ. སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ‘ཡ་ཏོ ཁོ བྷོ ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྟཱ རཱུ་པཱི ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀོ མཱ་ཏཱ་པེ་ཏྟི་ཀ་ས་མྦྷ་ཝོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷ་དོ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི ཝི་ན་སྶ་ཏི, ན ཧོ་ཏི པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ’’ ཝི་སེ་ས་ལཱ་བྷི་ནོ, ཏ་ཀྐི་ནོ ཙ ཝི་སུཾ ཀ་ཏྭཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏ་ཐཱ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ནི་བ་ནྡྷ་ན་བྷཱུ་ཏོ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ན ཨི་དྷ བྷ་ཝ་ཏི, ཏ་སྨཱ དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་སེ་ན ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཱ་དི་དེ་ས་ནཱ་ཧི ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཡེ་ཝཱ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨ་ཐ ཝཱ ས་སྶ་ཏེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ན ཨི་དྷ ཏ་ཀྐཱི་ཝཱ་ད་ཏོ ཝི་སེ་ས་ལཱ་བྷཱི་ཝཱ་དོ བྷི་ནྣཱ་ཀཱ་རོ, ཨ་ཐ ཁོ ས་མཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏཱ་ཡ ས་མཱ་ནཱ་ཀཱ་རོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨི་མ་སྶ ཝི་སེ་ས་སྶ པ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ ཨ་ཡ་མུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པུ་རི་མ་ཝཱ་དེ་ཧི ཝི་སི་ཊྛཱ་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན དེ་སི་ཏོ. ས་མྦྷ་ཝ་ཏི ཧི ཨི་དྷ ཏ་ཀྐི་ནོ་པི ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ག་མ་ཝ་ཏོ ཝི་ཡ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ. ཨ་པི་ཙ ན ཨི་མཱ དི་ཊྛི་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨེ་ཝཾ་བྷཱ་ཝཱི་ཝ་སེ་ན དེ་སི་ཏཱ, ནཱ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ བྷ་ཝེ་ཡྻུ་ནྟི པ་རི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཝ་སེ་ན, ཨ་ཐ ཁོ ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀེ་ཧི ‘‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ, མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི (མ. ནི. ༢.༡༨༧, ༢༠༣, ༤༢༧; ༣.༢༧, ༢༨; ཨུ་དཱ. ༥༥) མ་ཉྙི་ཏཱ, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ་ཡེ་ཝ ཨི་མེ དི་ཊྛི་ག་ཏཱ ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཙྩཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ, ཡེ་ཧི ག་མྦྷཱི་རཱ་དི་པྤ་ཀཱ་རཱ ཨ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་གོ་ཙ་རཱ བུ་དྡྷ་དྷ་མྨཱ པ་ཀཱ་ས་ནྟི, ཡེ་ས་ཉྩ པ་རི་ཀི་ཏྟ་ནེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ས་མྨ་དེ་ཝ ཐོ་མི་ཏཱ ཧོ་ནྟི.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཡ་ཐཱ ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དཱི་ཧི དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀེ་ཧི ཨུ་ཏྟ་རུ་ཏྟ་ར་བྷ་ཝ་ད་སྶཱི་ཧི ཨ་པ་ར་བྷ་ཝ་ད་སྶཱི་ནཾ ཏེ་སཾ ཝཱ་ད་པ་ཊི་སེ་དྷ་ཝ་སེ་ན ས་ཀ་ས་ཀ་ཝཱ་དཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཏཱ, ཏ་ཐཱ་ཡེ་ཝཱ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ་ཏི པུ་རི་མ་དེ་ས་ནཱ་ཧི ཨི་མི་སྶཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་བྷེ་དོ ན ཙོ་དེ་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝ་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དོ ཙ་ཏུ་དྷཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཀཱ་མ་རཱུ་པ་བྷ་ཝ་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ་ཡེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦོ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟ་ས་ཏྟ་ཀ་ཏོ བ་ཧུ་ཏ་ར་བྷེ་དོ ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི, ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཀཱ་མ་རཱུ་པ་བྷ་ཝ་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ཝི་ཡ ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝ་ཝ་སེ་ནཱ་པི ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦོ, ཨེ་ཝ་མྤི ས་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟ་ས་ཏྟ་ཀ་ཏོ ཨ་པྤ་ཏ་ར་བྷེ་དོ་ཝ ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཙ ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་རཱ་པི ཙོ་ད་ནཱ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི. དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ་ན་ཉྷི ཡ་ཐཱ་བྷི་མ་ཏཾ དེ་ས་ནཱ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི.
༨༥. མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨེ་ཏནྟི ཏཾ་ས་མྦ་ནྡྷ་ན་ཏོ ཨེ་ཏཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ས་ནྟ་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཀྐ་སོ་ཎི་ཏནྟི པི་ཏུ སུ་ཀྐཾ, མཱ་ཏུ སོ་ཎི་ཏ་ཉྩ, ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཝཱ སུ་ཀྐ་ས་ངྑཱ་ཏཾ སོ་ཎི་ཏཾ. མཱ་ཏཱ་པེ་ཏྟི་ཀེཏི ནི་མི་ཏྟེ ཙེ་ཏཾ བྷུ་མྨཾ. ཨི་ཏཱིཏི ཨི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི པ་དེ་ཧི. ‘‘རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སཱི་སེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ཨ་རཱུ་པ་མྤི ཏེ་སཾ ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ག་ཧ་ཎཾ ཉཱ་པེ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ པ་ཀཱ་རེ་ན ཨི་ཏྠནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཀེ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ-ས་དྡོ ཧེ་ཏྠ ཨི་ད་མ་ཏྠོ, ཨི་མི་ནཱ པ་ཀཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀེཏི ཨེ་ཀ་ཙྩེ, ཨ་ཉྙེ ཝཱ.
༨༦. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པུ་བྦེ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ, ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ‘‘ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཚ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣོཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཙེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སུ་དྷཱ་ཧཱ་རོ.
༨༧. ཛྷཱ་ན་མ་ནེ་ན ནི་བྦ་ཏྟོཏི ཨེ་ཏྠ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. མ་ཧཱ་ཝ་ཡ་ཝོ ཨ་ངྒོ, ཏ་ཏྠ ཝི་སུཾ པ་ཝ་ཏྟོ པ་ཙྩ་ངྒོ, ས་བྦེ་ཧི ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒེ་ཧི ཡུ་ཏྟོ ཏ་ཐཱ. ཏེ་སནྟི ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ. ཨི་ཏ་རེ་སནྟི གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ. ཏེ་ས་མྤི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ས་ཎྛཱ་ནཾ པུ་རི་ས་ཝེ་ས་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་མཱ་ནེ་པི ཏ་ཏྠ ཨུ་བྷ་ཡ་ལི་ངྒཱ་བྷཱ་ཝེ པུ་རི་ས་ས་ཎྛཱ་ནཱ་ཝ ཏ་ཏྠ བྲ་ཧྨཱ་ནོ, ན ཨི་ཏྠི་ས་ཎྛཱ་ནཱ’’ཏི.
༨༨-༩༢. ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན-ས་དྡོ ཨི་དྷ བྷ་ཝེ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་བྷ་ཝ’’ནྟི. ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ཡུ་ཏྟཾ ཏཱ་ཝ པུ་རི་མེ་སུ ཏཱི་སུ ཝཱ་དེ་སུ ‘‘ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ ཝཱ་དཱ་ནཾ, ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ པ་ན ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟེ་སུ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཝཱ་དེ་སུ ཀ་སྨཱ ‘‘ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཨ་རཱུ་པཱི་ནཾ ཀཱ་ཡོ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཡོ བྷེ་དོ་ཏི ཝུ་ཙྩེ་ཡྻཱ་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, རཱུ་པ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ པ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀོ ཨ་རཱུ་པ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་པི ཀཱ་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ལོ་ཀ་སྨི་ཉྷི དི་སྶ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏྠ་བྷཱུ་ཏོ་པི ཝོ་ཧཱ་རོ ཏ་ད་ཉྙ་ཏྠ་ས་མཱ་རོ་པི་ཏོ ཡ་ཐཱ ཏཾ ‘‘ས་ས་ཝི་སཱ་ཎཾ, ཁཾ པུ་པྥ’’ནྟི. ཡ་ཐཱ ཙ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ དི་ཊྛི་ཡོ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི, ཏ་ཐཱ་ཡེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ་པི དེ་སེ་ཏཱི་ཏི. ཨ་པི་ཙ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཕ་སྶཱ་དི་དྷ་མྨ་ས་མཱུ་ཧ་བྷཱུ་ཏེ ཨ་རཱུ་པ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཀཱ་ཡ་ནི་དྡེ་སོ ད་ཊྛ་བྦོ. ས་མཱུ་ཧ་ཊྛེ་ན་པི ཧི ‘‘ཀཱ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ཧ་ཏྠི་ཀཱ་ཡོ ཨ་སྶ་ཀཱ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཝི་བྷ་ཝ་པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ཀཱ་ནཾ དུ་ཏི་ཡཱ་དི་ཝཱ་དཱ་ནཾ ཨ་པ་ར་ནྟ་ཀ་པྤི་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཡུ་ཏྟོ ཧོ་ཏུ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་དྡྷ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ ཝཱ་དཱ་ནཾ, ཀ་ཐཾ པ་ན དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀ་སྶ པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏ་མ་ནུ་སྶ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ག་མ་པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ཀ་སྶ པ་ཋ་མ་ཝཱ་ད་སྶ ཨ་པ་ར་ནྟ་ཀ་པྤི་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཡུ་ཛྫེ་ཡྻ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་དྡྷ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ཏ་སྶ ཝཱ་ད་སྶ. དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་དཱ་དཱི་ན་ཉྷི པུ་རི་མ་པུ་རི་མ་ཝཱ་ད་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཏ་དུ་ཏྟ་རི་བྷ་ཝཱུ་པ་པ་ནྣ་སྶ ས་མུ་ཙྪེ་ད་བོ་དྷ་ན་ཏོ ཡུ་ཛྫ་ཏི ཨ་པ་ར་ནྟ་ཀ་པྤི་ཀ་ཏཱ, ཏ་ཐཱ ཙེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནོ ཙ ཁོ བྷོ ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྟཱ ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ས་མྨཱ ས་མུ་ཙྪི་ནྣོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (དཱི. ནི. ༡.༨༥) ཡཾ པ་ན ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཏྠི ཁོ བྷོ ཨ་ཉྙོ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི, (དཱི. ནི. ༡.༨༧) ཏཾ མ་ནུ་སྶ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཧེ་ཊྛི་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཝི་སེ་སཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན ས་བྦ་ཐཱ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་ཋ་མ་ཝཱ་ད་སྶ པ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཏ་དུ་ཏྟ་རི་བྷ་ཝཱུ་པ་པ་ནྣ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མུ་ཙྪེ་ད་བོ་དྷ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ‘‘ཨ་ཏྠི ཁོ བྷོ ཨ་ཉྙོ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ ཙ ན ཡུ་ཛྫ་ཏེ་ཝ ཨ་པ་ར་ནྟ་ཀ་པྤི་ཀ་ཏཱ་ཏི? ནོ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟེ་པི པ་ཋ་མ་ཝཱ་ད་ཝི་ས་ཡ་སྶ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལི་ཀ་སྶེ་ཝ ཏེ་ན ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. པ་ཋ་མ་ཝཱ་དི་ནཱ་པི ཧི ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨུ་ཙྪེ་དོ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཙ་སྶ ཨ་པ་ར་ནྟ་ཀ་པྤི་ཀ་ཏཱ་ཡ ན ཀོ་ཙི ཝི་རོ་དྷོ་ཏི.