༤. ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཏྟི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༡. ཨ་དྷི་པ་ཏི་དྷ་མྨོ་ཡེ་ཝ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ་སུ ནཱ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནཱ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཏི ས་ཡཾ ཨ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི. ན་ནུ ཨ་དྷི་པ་ཏི་དྷ་མྨོ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ…པེ… ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏཱི་སཱུཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རེ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཏེ ཧི ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. པི-ས་དྡེ་ན ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ ཝི་ར་ཧི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི་ཨ་ནེ་ཀ་ནྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏཱི་སཱུ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༧༢. ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ནུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཝི་ཡ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ན་ཝ་སེ་ན ཨོ་ཛཱ ཏ་སྶེ་ཝ ཀ་མྨ་ཛ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ན ཛ་ན་ཀ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ན ཨ་ཏྠེ ས་ཏཱིཏི ཀ་མྨ་ཛ་ཀ་ལཱ་པེ ཨོ་ཛཱ ཏ་སྶེ་ཝ ཀ་མྨ་ཛ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ལ་བྦྷ་མཱ་ནེ. ཨཱ་ཧཱ་ར་ནྟི་པི ཝ་ཏྟ་བྦནྟི ཡ་ཐཱ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨུ་པཱ་དི་ནྣུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡོ དྷ་མྨོ ཨུ་པཱ་དི་ནྣུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ་པི ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་སྨིཾ ཀ་ལཱ་པེ ཀ་མྨ་ཛཱ ཨོ་ཛཱ ཀ་དཱ་ཙི ཏ་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ད་སྶི་ཏོ. ཡ་དི ཀ་མྨ་ཛཱ ཨོ་ཛཱ ཨེ་ཀཾ་ས་ཏོ ས་ཀ་ལཱ་པ་རཱུ་པཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་ཐཱ ས་ཏི ཨི་མཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝི་རོ་དྷོ སི་ཡཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་དི ཙ…པེ… ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ དོ་སཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏནྟི ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ཊཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟཱ་ཡ, པ་ཙྩ་ཡོ ཙེ་ཏྠ ཀ་མྨཾ་ཡེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ས་ནྟཱ་ན་ག་ཏཱ་ཡ ཨུ་པཱ་དི་ནྣོ་ཛཱ་ཡཱ’’ཏི.
ཨ་ཡ་མྤི པ་ཉྷོ, ན ཀེ་ཝ་ལཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ཨཱ་ཧཱ་རོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨུ་དྡྷ་རི་ཏ་བྦོ སི་ཡཱ, ན ཙ ཨུ་དྡྷ་ཊོ. ཏ་སྨཱཏི ཨེ་ཏ་སྶ ‘‘ཝཱ་དོ བ་ལ་ཝ་ཏ་རོ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀ་སྨཱ པ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ དྭཱི་སུ པ་ཉྷེ་སུ ཨཱ་ཧཱ་རོ ན ཨུ་དྡྷ་ཊོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ཊ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ དུ་ཏི་ཡ་པ་ཉྷོཏི དུ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀེ དུ་ཏི་ཡ་པ་ཉྷོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. དུ་ཏི་ཡ་པ་ཉྷོ ཙ ན ཨུ་དྡྷ་ཊོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ཊ་སྶ…པེ… ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི ཨི་དཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏ་ར་སྶཱཏི ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ཊ་སྶ. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ཊ་མེ་ཝ ན ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ཊཾ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ་ཛ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘བ་ལ་ཝ་ཏ་རོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ བ་ལ་ཝ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཀ་ཏི་པ་ཡཱ་ལོ་པེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝ་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སྶ ཝི་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ཊ་མ་ཏྟཱ་ཧི མ་ཎྜཱུ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་ར་ཀ་སྶ ས་རཱི་རེ ཝི་སེ་སཱ་དྷཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟེ་ཧཱིཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཏྟི་ཀེ ཝུ་ཏྟེ་ཧི. ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀ་དུ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ཝ་སཱ་ན་པ་ཉྷ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཀ་པ་ད་མཱུ་ལ་ཀེ་ཧི དུ་ཀཱ་ཝ་སཱ་ནེ་ཧི ཏི་ཀཱ་ཝ་སཱ་ནེ་ཧི ཙ པ་ཉྷ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་ཧི. ཏེ པ་ན ‘‘ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡོ དྷ་མྨོ ཨུ་པཱ་དི་ནྣུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡ་སྶ ཙ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ, ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡོ དྷ་མྨོ ཨུ་པཱ་དི་ནྣུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡ་སྶ ཙ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཏྟི་ཀེ. དུ་ཏི་ཡ་དུ་ཀཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཝི་ཡཱཏི དུ་ཏི་ཡ་དུ་ཀཱ་ཝ་སཱ་ནེ པ་ཉྷ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ ཝི་ཡ, ‘‘ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡོ དྷ་མྨོ ཨུ་པཱ་དི་ནྣུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡ་སྶ ཙ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ, ས་ཧ་ཛཱ་ཏཾ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཏ་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠོ ཏ་ཏི་ཡ་པ་ད་མཱུ་ལ་ཀེ་སུ དུ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ཝ་སཱ་ན་པ་ཉྷེ་སུ་པི ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ. ཡ་དི པ་ན ཏེ པ་ཉྷཱ ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀེ་པི ལ་བྦྷ་ནྟི, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ན ཨུ་དྡྷ་ཊཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ཁཱ་ཝ་བོ་དྷ་ན་ཏྠཾ པ་ན ཏ་ཏྠ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཀ་ཏ’’ནྟི. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ. ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀ་དུ་ཀཱ་ཝ་སཱ་ནཱཏི ‘‘ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨོ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཙ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶ ཙཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་རཱ པ་ཉྷཱ. ཏ་ཏྠ ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀེ ཨུ་དྡྷ་ཊཱ. ཨི་དྷ པ་ན ཨི་མ་སྨིཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཏྟི་ཀེ. ཨེ་ཏེ་ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་ཧི. ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོཏི ཨེ་ཀོ ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཀོ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨོ. ཨ་ནེ་ཀེ་ཧཱིཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སེ་ཧི. ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནནྟི ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཨེ་ཀོ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡོཏི ཨི་དཾ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཉྩ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡེ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ ཝི་སེ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཀོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀོཏི ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སེ་སུ ཨེ་ཀོ. ཨེ་ཀ་སྶཱཏི ཏཱ་དི་ས་སྶེ་ཝ ཨེ་ཀ་སྶ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཧི ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ ཨེ་ཀ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝཱཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡེ་ནེ་ཝ ཡ་ཐཱ ཨོ་ཀྐ་ནྟི་ཀྑ་ཎེ ཝ་ཏྠུ. ཏ་ཉྷི ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་སྶ ནཱ་མ་སྶ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ན པུ་རེ་ཛཱ་ཏཱ་དི་ནཱ. ཨེ་ཀོ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨེ་ཀེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡེ་ན, ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པཱ་ནཾ པུ་རེ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཏེ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་རཱུ་པཱ་ནཾ. ཨ་ནེ་ཀོ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་རཱུ་པ་ཉྩེ་ཝ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཙ ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི. ཨ་ནེ་ཀོ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨོ ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ན་ཉྩ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི. ཨ་ནེ་ཀོ ཝཱ ཨཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡ་པྤ་ཀཱ་རོ ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨ་ས་མཱ་ན་ཏྟེ་པི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ས་མཱ་ན་ཏྟེ པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་མཱ་ན་ཏྟེ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨཱ་ན’’ནྟི. ས་ཧ་ཛཱ་ཏཾ པུ་རེ་ཛཱ་ཏེ་ནེ་ཝ ས་ཧ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱིཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨོ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨེ་ན ས་ཧེ་ཝ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཝ་ཏྠུ་ནཱ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡཾ ལ་བྷ་ནྟཱ ཨེ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ་དི་དྷ་མྨཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན་ཉྩ རཱུ་པཱ་ནཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཏེ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ་པི ཧོ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏེ་ན ཙཱ’’ཏི. ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཡཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་བྷེ་དེ ཨེ་ཝ ཨི་ཙྪི་ཏོ, ན བྷེ་དེ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ན་ཉྙ་དྷ་མྨ་ཏྟེ་ན…པེ… ནཱ་ནཱ་དྷ་མྨ་ཏྟེ’’ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶ ནཱ་ནཱ་དྷ་མྨ་ཏྟེ ཨ་བྷཱ་ཝཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘ཡ་དི སི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀོ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠཱིཏི ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ཝ་སེ་ན ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ ཨེ་ཀོ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠི. ཀ་སྨཱ? ཝི་རོ་དྷ་ཏོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཧ་ཛཱ་ཏ…པེ… ན ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ས་ཧ ཨ་ལཱ་བྷ་ཏོ ཨེ་ཝ. ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ཝ་སེ་ན. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནཱ་ནཱ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་རུ་དྡྷ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ’’ཏི. ཝི་རུ་དྡྷ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཨི་དྷ པ་ན ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཐཱཏི ཏེ་སཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ལཱ་བྷེ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་པཱིཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏོ ཋི་ཏེ་པི. ཏ་སྶ པ་ཉྷ་སྶ ལཱ་བྷ་ཏོཏི ‘‘ཨུ་པཱ་དི་ནྣུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡོ ཙ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡོ ཙ དྷ་མྨཱ ཨུ་པཱ་དི་ནྣུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ པ་ཉྷ་སྶ ལཱ་བྷ་ཏོ. བཱ་ཝཱི་སཱཏི ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ཝ་སཱ་ནཱ ན་ཝ, ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀ་དུ་ཀཱ་ཝ་སཱ་ནཱ པ་ཉྩ, ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ཝ་སཱ་ན་མེ་ཀཾ, དུ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀེ་ཀཱ་ཝ་སཱ་ནཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ, དུ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ཝ་སཱ་ནཱ དྭེ, དུ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ཝ་སཱ་ན་མེ་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝཾ བཱ་ཝཱི་ས་ཏི. ཡ་ཐཱ པུ་བྦེ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཾ པུ་རེ་ཛཱ་ཏེ་ན ས་ཧེ་ཝ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་མྤི ཏེ་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་རེ་ཛཱ་ཏཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ་ནེ་ཝ ས་ཧ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ་ནེ་ཝ ས་ཧཱཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ་ན ས་ཧེ་ཝ. ཨ་ཊྛཱ་ན་པྤ་ཡུ་ཏྟོ ཧི ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝ-ས་དྡོ, ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ་ན ན ཝི་ནཱ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏ་རེ་སུ པ་ན ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨེ་སུ ནི་ཡ་མོ ན་ཏྠི ཏེ་ཧི ས་ཧཱ་པི ཝི་ནཱ་པི བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཨི་ཏ་རེ་ཧཱི’’ཏི. ཏ་མྤི ཝ་ཏྠུ ཏཾ་ས་ཧི་ཏ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་མེ་ཝཱཏི ཡཾ ‘‘པུ་རེ་ཛཱ་ཏཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ་ནེ་ཝ ས་ཧ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་མྤི ཝ་ཏྠུ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཉྩེ་ཝ ཏཾ་ས་ཧི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་མེ་ཝ ཙ, ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཨི་ཏ་ར’’ནྟི.
ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ པཱ་ཋ་ནྟ་རེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀེ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་དི པུ་རེ་ཛཱ་ཏཾ ཏཾ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ་ན ཝི་ནཱ་པི ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡོ སི་ཡཱ, ‘‘ན་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ཏྠི་ཡཱ པ་ཉྩཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཝུ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ‘‘པུ་རེ་ཛཱ་ཏཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ་ན ས་ཧེ་ཝ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ན་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟེ བཱ་ཝཱི་སཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཏྠཱཏི ས་ནི་ད་སྶ་ན་ཏྟི་ཀེ. ཨ་ཏྠི་ཝི་བྷ་ངྒེཏི ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཝི་བྷ་ཛ་ནེ. ཏི་ཀ་མཱུ་ལ་ཀེ་ཀཱ་ཝ་སཱ་ནནྟི ‘‘ས་ནི་ད་སྶ་ན་ས་པྤ་ཊི་གྷོ ཙ ཨ་ནི་ད་སྶ་ན་ས་པྤ་ཊི་གྷོ ཙ ཨ་ནི་ད་སྶ་ན་ཨ་པྤ་ཊི་གྷོ ཙ དྷ་མྨཱ ཨ་ནི་ད་སྶ་ན་ས་པྤ་ཊི་གྷ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཏི་ཀ་མཱུ་ལ་ཀོ ཨེ་ཀཱ་ཝ་སཱ་ནོ པ་ཉྷོ ཨུ་དྡྷ་ཊོ. པ་ཙྩ་ཡུ་དྡྷཱ་རེཏི ཙ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡུ་དྡྷཱ་རེ. ཏ་ཐཱ ཙ སོ པ་ཉྷོ ཨུ་དྡྷ་ཊོ. ཏ་ཡི་དཾ ཀ་ཐཾ, ཡ་དི པུ་རེ་ཛཱ་ཏཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ་ནེ་ཝ ས་ཧ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཙོ་ད་ནཱ་ཡཾ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཾ ཝ་ཏྠུ་ས་ཧི་ཏ་སྶ…པེ… པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་དི་པི ཏ་ཏྠ ས་ནི་ད་སྶ་ན་ས་པྤ་ཊི་གྷ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་ཐཱ་པི ཨ་ནི་ད་སྶ་ན་ཨ་པྤ་ཊི་གྷ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ ཝ་ཏྠུ་མྤི ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཝ་ཏྠུ་ས་ཧི་ཏ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་སྶ ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ་ན ས་ཧེ་ཝ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི. པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏཾ ཨཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡེ་ཧེ་ཝ ས་ཧ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ན པུ་རེ་ཛཱ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ན་ཉྙ་དྷ་མྨ་ཏྟེཏི པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ན་ཉྙ་ཏྟེ. ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ་ན ས་ཧ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཏྠཱ་པི པ་ཊི་ཡོ་གི་པུ་རེ་ཛཱ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦཾ. ‘‘ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སེ་སུ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ད་སྶི་ཏཾ ཝི་ཙཱ་རཾ ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏ’’ནྟི ནི་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩཱ་མ་ས་ཏི.
ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཏྟི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.