པ་ཊྛཱ་ན་པ་ཀ་ར་ཎ-ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ

ག་ནྠཱ་ར་མྦྷ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཙི་ཏྟི་སྶ་རི་ཡཱ་དཱི་ཧི. ལ་ལ༹་ནྟཱིཏི ལ་ལི༹་ཏཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ར་མ་ནྟི. ཏེ་སཱུཏི ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་དཱི་སུ. ཝི་ཧ་ར་ནྟཱིཏི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཱ་དི་ནཱ ཝ་ཏྟ་ནྟི. པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེཏི བཱ་ཧི་ར་བྦྷ་ནྟ་ར་བྷེ་དེ ཨ་མི་ཏྟེ. ཨི་སྶ་རི་ཡཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཾ. ཋཱ་ནཾ སེ་ཊྛི་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཡུ་ཝ་རཱ་ཛཱ་དི་ཊྛཱ་ན་ནྟ་རཾ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན པ་རི་ཝཱ་ར་པ་རི་ཙྪེ་དཱ་དི ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏི. པུ་ཉྙ་ཡོ་གཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཱ་ཡཱཏི དཱ་ན་མ་ཡཱ་དི་པུ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ་དྷི་ག་ཏཱ་ཡ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཡོ་གཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ་དྷི་ག་ཏཱ་ཡ ཙ. ཛུ་ཏི་ཡཱཏི ས་རཱི་ར་པྤ་བྷཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཉཱ་ཎ་པྤ་བྷཱ་ཡ ཙ. ཨེ་ཏྠ ཙ དེ་ཝ-ས་དྡོ ཡ་ཐཱ ཀཱི་ལཱ༹་ཝི་ཛི་གི་སཱ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཛུ་ཏི་ག་ཏི་ཨ་ཏྠོ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟི་ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝ་ཀ་མ་ན་ཏྠོ་པི ཧོ་ཏི དྷཱ་ཏུ་ས་དྡཱ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ‘‘ཡ་དི་ཙྪི་ཏ་ནི་པྥཱ་ད་ནེ ས་ཀྐོ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.

ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཱ་དི་ཏཱ་མ་ཏྟེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་དཱི་ནཾ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ནཾ, ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ན ས་བྦེ་པི བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ནི་ར་ཏི་ས་ཡཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཀཱི་ལཱ༹་ཡ, ཨུ་ཏྟ་མེ་ཧི དི་བྦ་བྲ་ཧྨ་ཨ་རི་ཡ་ཝི་ཧཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཙི་ཏྟི་སྶ་རི་ཡ་ས་ཏྟ་དྷ་ནཱ་དཱི་ནཾ དཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་ད་ས་ཀྐཱ་རཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ག་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ ཏེ་སུ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དཱ་ནཾ ཏེ་ཧི ཨུ་པ་ནཱི་ཡ་མཱ་ན་ས་ཀྐཱ་ར་སྶ ཙ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནཾ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ཉྩ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་རཱུ་པཱ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཙ པ་ན སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་པི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་དྷ་མྨཱ་ནུ་རཱུ་པཱ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཉཱ་ཎ་ག་ཏི ཉཱ་ཎེ་ན ག་ནྟ་བྦ་སྶ ཉེ་ཡྻ་སྶ ཨ་ཝ་བོ་དྷོ. ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱཏི ཨི་དཾ ‘‘ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཀཱི་ལཱ༹་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཐཱ ས་དེ་ཝ་ཀེ་ན ལོ་ཀེ་ནཱཏི ཨི་དཾ ‘‘ག་མ་ནཱི་ཡ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ཏེ དེ་ཝེཏི ས་མྨུ་ཏི་དེ་ཝཱ་དི་ཀེ དེ་ཝེ. ཏེ་ཧི གུ་ཎེ་ཧཱིཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་དི་གུ་ཎེ་ཧི. པཱུ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏ་རོ དེ་ཝོཏི ཨི་དཾ པཱུ་ཛ་ནཱི་ཡ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཨ་ཡཾ ཨ་ཏི-ས་དྡོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏ་རོཏི ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་རོ. ཨུ་པ་པ་ཏྟི་དེ་ཝཱ་ནནྟི ཨི་དཾ ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་སུ་དྡྷི་དེ་ཝཱ་པི ཧི ཏ་ཏྠ ཝི་ཛྫ་ནྟེ་ཝ, ཏེ་སུ་པི ཝཱ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་དེ་ཝ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཊི་པ་ཀྑཱ་ནཾ དུ་སྶཱི་ལྱ་མུ་ཊྛ་སྶ་ཙྩ་ཝི་ཀྑེ་པཱ་ནཾ, སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶ་ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནཾ ཝཱ.

ཨི་སཱི་ནཾ ས་ཏྟ་མོ, ཨི་སཱི་སུ ས་ཏྟ་མོ་ཏི དུ་ཝི་དྷ་མྤི ཨ་ཏྠཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཙ་ཏུ་ས་ཙྩཱ་ཝ་བོ་དྷ་ག་ཏི་ཡཱ…པེ… ཝུ་ཏྟོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་པ་ར་ས་ནྟཱ་ནེ་སུ སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎཱ་ནཾ ཨེ་ས་ན་ཊྛེ་ན ཝཱ ཨི་ས་ཡོ, བུ་དྡྷཱ་ད་ཡོ ཨ་རི་ཡཱ. ཨི་སི ཙ སོ ས་ཏྟ་མོ ཙཱ་ཏི ཨི་སི་ས་ཏྟ་མོཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ‘‘ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཡཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ནི་རོ་དྷེ་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཙྩུ་དཱ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཝ་ཊྚ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཉྷི ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ནི་རོ་དྷེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྨི་ཉྷི ནི་རོ་དྷི་ཏེ ས་བྦ་སོ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ནི་རོ་དྷི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་རོ་དྷེ་ན ས་ཏྟ བྷ་ཝེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ན་མ་ཏ་གྒེ སཾ་སཱ་རེ ཡེ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩ, ཨེ་ཏྠེ་ཏེ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི…པེ… ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ནྟ་སྶ ཙ་རི་མ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་རོ་དྷེ་ན པ་ཉྙཱ ཙ ས་ཏི ཙ ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩ, ཨེ་ཏྠེ་ཏེ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ཝཱུ་པ་ས་མ་ནྟི ཨ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ནྟི པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ནྟཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཨ་ཛི་ཏ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༦). ཨ་ཏི་ག་མྦྷཱི་ར་ན་ཡ་མ་ཎྜི་ཏ་དེ་ས་ནཾ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏོ. ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རོ ག་མྦྷཱི་རོ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཨ་དྷི་ག་ཏོ ཁོ མྱཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ ག་མྦྷཱི་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི (དཱི. ནི. ༢.༦༧; མ. ནི. ༡.༢༨༡; ༢.༣༣༧; སཾ. ནི. ༡.༡༧༢; མ་ཧཱ་ཝ. ༧, ༨), ‘‘ག་མྦྷཱི་རོ ཙཱ་ཡཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ ག་མྦྷཱི་རཱ་ཝ་བྷཱ་སོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༩༥; སཾ. ནི. ༢.༦༠) ཙ ཨཱ་དི. ཏ་སྶ ཙཱ་ཡཾ ཨ་ན་ནྟ་ན་ཡ་པ་ཊྛཱ་ན་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཏི་ག་མྦྷཱི་རཱ་ཝ.

ག་ནྠཱ་ར་མྦྷ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

པ་ཙྩ་ཡུ་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ས་མཱ་ན་ནེཏི ས་མཱ་ན་ན་ཡ་ནེ, ས་མཱ་ཧ་ར་ཎེ, ས་མཱ་ན་ཀ་ར་ཎེ ཝཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘དྭེ ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་ནི དྷ་མྨཱ་ནུ་ལོ་མ་ཉྩ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནུ་ལོ་མ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ར་ཏོ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶ་ནྟི.

པ་ཊྛཱ་ན་ནཱ་མ་ཏྠོཏི ‘‘པ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཨི་མ་སྶ ནཱ་མ་སྶ ཨ་ཏྠོ, ཏཾ པ་ན ཡ་སྨཱ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་དྭཱ་རེ་ན ས་མུ་དཱ་ཡེ ནི་རུ་ལ༹ྷཾ, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་སུ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ, ཏ་མེ་ཝ ཏཱ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏི་ཀ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཀ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ནཱ་མ་ཏྠོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱ་ན་མེ་ཝ པ་ཊྛཱ་ན་ནཱ་མ་ཏྠོ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦོ ཏཾ་ས་མུ་དཱ་ཡ་མ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཀ་ར་ཎ་སྶ. ན ཧི ས་མུ་དཱ་ཡོ ནཱ་མ ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཊྛཱ་ནཾ…པེ… ནཱ་མ་ཏྠོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨི་མ་སྶ པ་ཀ་ར་ཎ་སྶ…པེ… ས་མོ་དྷཱ་ན་ཏཱ ཙེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཱ’’ཏི. ཝ་ཙ་ན་ས་མུ་དཱ་ཡ་ཏྠ་ཝི་ཛཱ་ན་ནེ་ན ཝི་དི་ཏ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ན་ཀ་ཐཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ སུ་ཁ་གྒ་ཧ་ཎཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྷི…པེ… ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ཏཱ་སུ ནཱ་མ་ཏྠ་ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་མོ་དྷཱ་ན་ཏཱ་སུ. ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་སྶཱཏི ས་བྦེ་སཾ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཏི་ཀ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ས་མུ་དཱ་ཡ་སྶ ཙ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་སྶ. ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨཱ་པ་ནྣཾ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་བྷཱ་ཝནྟི པ་ཀཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ པ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷ་ཏཱ ཙ ག་ཧི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཋཱ་ན་ནྟི ཧི པ་ཊྛཱ་ནཾ, ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷོ པ་ཙྩ་ཡོ, ཏཾ ཨེ་ཏྠ ཝི་བྷ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠཱི་ཏི པ་ཊྛཱ་ནཾ, པ་ཀ་ར་ཎཾ, ཏ་ད་ཝ་ཡ་ཝོ ཙ. ཨེ་ཏ་སྨི་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ན་ཡེ ས་དྡ་ཏོ་པི ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ, ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ཙ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི སཱ་མ་ཉྙ་ནི་དྡེ་སེ་ན ཨེ་ཀ་སེ་ས་ན་ཡེ་ན ཝཱ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཀ་སྶ་པི…པེ… ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ནེ་ཀ་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཨ་ནེ་ཀེ དྷ་མྨཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ནེ་ཀ་དྷ་མྨོ, ཏ་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱཏི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ, ཡོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ.

ཀཱ་མཾ དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཧཱ་དཱི་སུ་པི ཨ་ཏྠེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨ་ཝི་བྷཱ་གོ, སོ པ་ན ཏ་ཏྠ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ན ཏ་ཐཱ ཏ་པྤ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟོ ཡ་ཐཱ པ་ཊྛཱ་ནེ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཏེ་ན…པེ… ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ་ཏི་ས་ཡ་ཝི་བྷཱ་ག་ཏཾ ཨི་མ་སྶ པ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཏ་ཐཱ ཏ་ད་ཝ་ཡ་ཝཱ་ནཾ.

ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ག་མ་ནཾ ཡ་ད་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་སེ་སོ’’ཏི. ག་མ་ན་དེ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཉྙེ་ཧི ག་ཏི་མ་ནྟེ་ཧཱིཏི ཏཱི་སུ ཀཱ་ལེ་སུ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཉཱ་ཎཱ་དཱི་ཧི. ཏ་སྶ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ.

ཏི་ཝི་དྷེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན དེ་སི་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཏི་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏི་ཀཱ་ན་ནྟི ཏི་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ན’’ནྟི. ཏཱི་ཎི པ་རི་མཱ་ཎཱ་ནི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཧི ཏི་ཀཱ. ས་མ་ནྟཱ་ཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ས་བྦ་བྷཱ་ག་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་དཱི་ཧི ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི་པཱི’’ཏི. ག་ཏཱ་ནཱིཏི པ་ཝ་ཏྟཱ་ནི. ས་མ་ནྟ་ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཱིཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་དི་ས་བྦ་བྷཱ་ག་ཏོ ས་མོ་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི. ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་དི་ས་བྦ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏོཏི ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་དི་ཙ་ཏུ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏོ. ཏི་ཀཱ་དི་ཚ་ཚ་བྷཱ་ཝནྟི ཏི་ཀཱ་དི་དུ་ཀ་དུ་ཀ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་ཧི ཚ་ཚ་བྷཱ་ཝཾ. ཏེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ད་སྶ་ནེ་ན. དྷ་མྨཱ་ནུ་ལོ་མཱ་དི་ས་བྦ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏོཏི པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ་དི་དུ་ཀཱ་དི་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝཱ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཡཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མཱུ་ལཱ་དཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ པ་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨ་ནཱུ་ནེ་ཧི ན་ཡེ་ཧི པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏཱ་ནི པ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནི ས་མ་ནྟ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི. ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ སཾ་ས་ནྡ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ…པེ… ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི.

ཧེ་ཏུ་ནོཏི ཧེ་ཏུ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ. ས་ཏི་པི ཧེ་ཏུ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དི་བྷཱ་ཝེ ས་ཝི་སེ་སེ ཏཱ་ཝ པ་ཙྩ་ཡེ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ‘‘ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ་དི་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཧེ་ཏུ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ དྷ་མྨ་སྶ ཧེ་ཏུ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ ནི་དྡྷཱ་རི་ཏཱ, ན པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སོ་ཏི ཏ་སྶ ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ན ནི་ཝཱ་རི་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏེ་ན་པི སོ ཨེ་ཝ དོ་སོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་ནཱཏི ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན. ཨི་དྷཱཏི ‘‘ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ. དྷ་མྨ་གྒ་ཧ་ཎནྟི ཨ་ལོ་བྷཱ་དི་དྷ་མྨ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ས་ཏྟི་ཝི་སེ་སོ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལཾ ས་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ, ཡོ ར་སོ་ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི, སྭཱ་ཡཾ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ན་ཉྙོ་པི པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ར་ས་མ་ཝཱ་ཡེ་ཡེ་ཝ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཨ་ཉྙོ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟོ. ཏ་སྶཱཏི ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་སྶ. ཧེ་ཏུ ཧུ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཧེ་ཏུ་ས་དྡོ, ན ཧེ་ཏུ་ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་ཝཱ་ཙ་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཧེ་ཏུ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཙ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི.

ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་མ་ཏྠེ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ དྷ་མྨ་སྶེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ཨ་མྷེ་ཧི་པི ‘‘དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ན་ཉྙོ་པི ཨ་ཉྙོ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་དི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཡོ ཧི དྷ་མྨོ, མཱུ་ལ་ཊྛེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ དྷ་མྨོ’’ཏི ཙ ཨཱ་དཱི་སུ དྷ་མྨེ་ན དྷ་མྨ་ས་ཏྟི་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཀ་ཏཾ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཨི་དྷ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི དྷ་མྨ་ས་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་དྷཱ་པི ཝཱ…པེ… ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི. དྷ་མྨ་ས་ཏྟི་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ པ་ནེ་ཏྠ ན ས་ཀྐཱ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏུ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨ་ཏྠཱ་བྷི་དྷཱ་ཡི་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཉྩ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛི་ཏཱི་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ཏ་ཉྩཱཏི ཧི ‘‘ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཙྩཱ་མ་ཊྛཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོཏི ‘‘ཨེ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠོ ‘‘ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་ན་ཀི་རི་ཡཱ. ཏ་ཉྩཱཏི ཏ་ཉྩ ཝ་ཏྟ་ནཾ. ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ན་ཏྠེ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཙ་ན-ས་དྡོ ཨ་ཏྠ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ‘‘ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཡ་ད་གྒེ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ, ཏ་ད་གྒེ་ན ཋི་ཏི་ཡཱ་པི པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཀོ་ཙི ཨཱ་ས་ངྐེ་ཡྻཱ་ཏི ཏ་དཱ་ས་ངྐཱ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀོ་ཙི ཧི…པེ… ཧེ་ཏུ་ཨཱ་ད་ཡོ’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་ཐཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ར་ཧཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡེ ས་ཏི་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤཱ་དོ, ནཱ་ས་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏི་ཊྛ་ནྟཱ་ན་མྤི ཋི་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཋཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ཝ་སེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ན་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡེ པ་ན ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཋི་ཏིཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟི, ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.

ཡ་ཐཱ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སཱ་དྷ་ནོ པ་ཏི་ཊྛ་ཏྠོ ཧེ་ཏུ-ས་དྡོ, ཨེ་ཝཾ ཀ་ར་ཎ་སཱ་དྷ་ནོ པ་ཝ་ཏྟི་ཨ་ཏྠོ་པི ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཧི་ནོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ‘‘ལོ་བྷོ ནི་དཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཀ་མྨ་ནི་དཱ་ན་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཨེ་ཏེ་ནཱཏི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ནེ་ཝ ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི་ཝ་ཙ་ནེ་ན. ཨེ་ཀེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ. ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཝཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ རཱུ་པ་ག་ཏཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ནྟ་སྶ པ་དཱི་པ་སྶ རཱུ་པ་ག་ཏོ་བྷཱ་ས་ཀེ་ན ཨ་ཉྙེ་ན པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན་ཏྠི ས་ཡཾ ཨོ་བྷཱ་ས་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ཀཱ་ནཾ ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཉྙེ་ན ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ཀེ་ན པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན་ཏྠི ས་ཡ་མེ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ན ས་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷོ ཨ་ལོ་བྷཱ་དཱི་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཨུ་བྷ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཡ་སྨཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. སཱ པ་ན ཨ་ཉྙ་པ་ཊི་བ་དྡྷཱ ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཏཱ.

ན ཀོ་ཙི དྷ་མྨོ ན ཧོ་ཏཱིཏི རཱུ་པཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཚ་བྦི་དྷེ་སུ ས་ངྑ་ཏཱ་ས་ངྑ་ཏ་པ་ཉྙ་ཏྟི་དྷ་མྨེ་སུ ཀོ་ཙི་པི དྷ་མྨོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ ན ན ཧོ་ཏི, སྭཱ་ཡཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཧེ་ཊྛཱ དྷཱ་ཏུ་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ.

པུ་རི་མཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡནྟི ‘‘ཚ་ནྡ་ཝ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན པུ་རི་མ་སི་དྡྷཾ ཙི་ཏྟཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ. ཙི་ཏྟེཏི ཙི་ཏྟ་སཱི་སེ་ནཱ་ཡཾ ནི་དྡེ་སོ ད་ཊྛ་བྦོ. ན ཧི ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ ཏ་ཐཱ་བྷི་ས་ངྑ་རཱི་ཡ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་པི. སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཱཏི ཝ་སེ ཝ་ཏྟ་ཡ་མཱ་ནཱ. ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ན་ཉྩེ་ཏྠ ཏ་དཱ་ཀཱ་རཱ་ནུ་ཝི་དྷཱ་ནཾ. ཚ་ནྡཱ་དཱི་སུ ཧི ཧཱི་ནེ་སུ མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་སུ པ་ཎཱི་ཏེ་སུ ཏཾ་ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་པི ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཧཱི་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་ད་ནུ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ’’ཏི. ཏེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ ཝ་ཏྟཱ་པ་ནེ་ན, ཏེ་སཾ ཝཱ ཝ་སེ ཝ་ཏྟ་ནེ་ན. ཏེཧི ཚ་ནྡཱ་ད་ཡོ. ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི ཨ་ཏྟཱ་དྷཱི་ནཱ་ནཾ པ་ཏི་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ག་རུ་ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ མ་ཧ་གྒ་ཏ་དྷ་མྨ་ལོ་བྷ་ནཱི་ཡ་དྷ་མྨཱ་དི.

ཏ་ད་ན་ནྟ་རུ་པྤཱ་ད་ནི་ཡ་མོཏི ཏ་སྶ ཏ་སྶེ་ཝ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཾ. ཏཾ་ཏཾ་ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སི་ཊྛ་སྶཱཏི ཏེ་ན ཏེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་ནཱ ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏ་དུ་པྤཱ་ད་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝི་སེ་སཾ པ་ཏྟ་སྶ. ཏཱ་ཡ་ཡེ་ཝཱཏི ཡཱ ཝེ་ཁཱ་དཱ་ནེ པུ་པྥ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ཝེ་ཁཱ་པ་ག་མེ ལ་དྡྷོ་ཀཱ་སཱ, ཏཱ་ཡ་མེ་ཝ.

ཨུ་པ་ས་གྒ་ཝ་སེ་ན་པི ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་དྡ་ཏྠ་མ་ཏྟ་ཏོ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི. ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏྠ་ཏོཏི བྷཱ་ཝ་ཏྠ་ཏོ. བྷཱ་ཝ་ཏྠོ་པི ཧི ཝ་ཙ་ན་གྒ་ཧ་ཎཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ ‘‘ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ནི་རོ་དྷུ་པྤཱ་ད་ནྟ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི པུ་རི་མ་ནི་རོ་དྷ་སྶ པ་ཙྪི་མུ་པྤཱ་ད་སྶ ཙ བྱ་ཝ་དྷཱ་ཡ་ཀཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ནི་ར་ནྟ་རུ་པྤཱ་ད་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ནི་རོ་དྷཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷ་ས་མ་ཀཱ་ལུ་པྤཱ་ད་ཝཱ་དཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏི. ས་ཏི ཧི ས་མ་ཀཱ་ལ་ཏྟེ བྱ་ཝ་དྷཱ་ནཱ་ས་ངྐཱ ཨེ་ཝ ན སི་ཡཱ ས་ཎྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་ད་མི་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ཨུ་དྡྷཾ ཏི་རི་ཡ་ནྟི ཝི་བྷཱ་གཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨེ་ཀ་ཏྟ་མི་ཝ ཨུ་པ་ནེ་ཏྭཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་ཎྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཧི ཨ་པྤ་ཊི་གྷ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཝི་བྷཱ་གཱ་བྷཱ་ཝཾ, ཏེ་ན ཨེ་ཀ་ཏྟ་མི་ཝཱུ་པ་ན་ཡ་ནཾ སུ་ཊྛུ ཨ་ན་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷེ་ཏི, ས་ཧཱ་ཝ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ན ཨ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཨུ་པྤཱ་ད་ནཾ.

ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ཉཱ་ཎེ་ན ཨཱ་ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཀཱ་རོ, དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་བྷེ་དོ. ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ནི་རོ་དྷུ་པྤཱ་དཱ་ན་ནྟ་ར་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པུ་རི་མ་ཙུ་ཏཱིཏི ཨ་ས་ཉྙ་ས་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པུ་རི་མ་ཙུ་ཏི. ཡ་དི ཀཱ་ལ་ནྟ་ར་ཏཱ ན་ཏྠི, ཀ་ཐ་མི་དཾ ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཉྩ ཀ་པྤ་ས་ཏཱ་ནི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཧི ཏེ་སཾ…པེ… ཝུ་ཙྩེ་ཡྻཱ’’ཏི. ན་ནུ ཏེ་སཾ ཨ་ནྟ་རཱ རཱུ་པ་ས་ནྟཱ་ནོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ན ཙ…པེ… ཨ་ཉྙ་ས་ནྟཱ་ན་ཏྟཱ’’ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་བྷི་ནྣ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱུ་པ་ཀཱ་རེ་ན་པི བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘རཱུ་པཱ་རཱུ་པ…པེ… ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ཏེ་ནེ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི – ཡ་དི་པི རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་ན ཝི་ས་དི་ས་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཝི་སུཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྟཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ བྱ་ཝ་དྷཱ་ཡ་ཀཱ ན ཧོ་ནྟི ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན མི་ཐུ ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ, ཡ་ཏོ ‘‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ, ཝི་སཾ་ས་ཊྛཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ ཙ ནཱ་མ ཨ་ཙྩ་ནྟཾ བྷི་ནྣ་ས་ནྟཱ་ནཱ་ན་མྤི ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ན ཏཱ་ཝ་ཏཱ ས་ནྟཱ་ནཱ་བྷེ་དོ་ཏི བྷི་ཡྻོ་པི ནེ་སཾ བྱ་ཝ་དྷཱ་ཡ་ཀ་ཏཱ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ་ནཾ ནི་ར་ནྟ་ར་ཏཱ སུ་ཊྛུ ཨ་ན་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན པཱ་ཀ་ཊཱ, ན ཏ་ཐཱ ཨ་ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཛ་ཝ་ནཱ་ན་ནྟ་ར་སྶ ཛ་ཝ་ན་སྶ ཝི་ཡ བྷ་ཝ་ངྒཱ་ན་ནྟ་ར་སྶ བྷ་ཝ་ངྒ་སྶ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཙེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ-ས་དྡོ བྱ་ཏི་རེ་ཀོ. སོ ཡེ་ན ཝི་སེ་སེ་ནེ་ཏྠ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎཾ, ཏཾ ཝི་སེ་སཾ ཛོ་ཏེ་ཏི. ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་ནནྟི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་མ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. པུ་རེ་པ་ཙྪཱ་བྷཱ་ཝཱ, ཏ་དུ་པཱ་དི་ཀཱ ཝཱ ཨུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷཱ པུ་བྦ་ནྟཱ་པ་ར་ནྟ་པ་རི་ཙྪེ་དོ, ཏེ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཁ་ཎ་ཏྟ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ་ན’’ནྟི. ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎ་ས་མ་ངྒཱི ཧི ‘‘ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ, ནོ ཙ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ནོ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན’’ནྟི (ཡ་མ. ༢.ཙི་ཏྟ་ཡ་མ་ཀ.༨༡). སོཏི ཨ་ན་ནྟ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་པ་རི་ཙྪེ་དནྟི ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྪེ་ད་ར་ཧི་ཏཾ. ཡ་ཏོཏི པུ་བྦ་ནྟཱ་པ་ར་ནྟ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝཱཏི ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྪི་ཛྫ ཨེ་ཝ དྷ་མྨཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎ་ཏོ.

ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན པཱ་ཀ་ཊེ་ནཱཏི ཨི་དཾ ཏ་སྶ ནི་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. སི་དྡྷ་ཉྷི ནི་ད་སྶ་ནཾ. པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་ནནྟི པ་ཙྩ་ཡ་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ས་ཧ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨཱ་ན་ཉྷི ས་ཧུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ. ཏེ་ན ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ་པི ནེ་སཾ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ‘‘པ་ཀཱ་ས་སྶ པ་དཱི་པོ ཝི་ཡཱ’’ཏི ནི་ད་སྶ་ན་མྤི སུ་ཊྛུ ཡུ་ཛྫ་ཏི. པ་དཱི་པོ ཧི པ་ཀཱ་ས་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱ་པི པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི.

ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཏཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ་མ་ཏྟཾ ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ལ་ཀྑ་ཎ་ས་ངྐ་རཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི, ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཝི་ནཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. ཡ་དི་པི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡོ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཝི་ནཱ ན ཧོ་ཏི, ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ན ཏེ་ན ཝི་ནཱ་པི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཏཱ་དི་ཝི་དྷུ་རེ་ནེ་ཝ པ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི…པེ… ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊ་ཏ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ ‘‘ན ཙ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ…པེ… ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཏཱ་དཱིཏི ཙ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ནི་སྶ་ཡ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏཱ་དཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཝ སེ་ས་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནི ཝི་ཡ ཡ་ཐཱ་ས་ཀ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ སེ་ས་དྷཱ་ཏཱུ་ན’’ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཨཱ་དྷཱ་རཱ་ཀཱ་རེ་ན. ཨཱ་དྷཱ་རཱ་ཀཱ་རོ ཙེ་ཏྠ ནེ་སཾ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ཏ་ད་དྷཱི་ན་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཡ་ཏོ བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཨ་ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ན་མྤི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ སུ་ཊྛུ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ན ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཏ་ད་དྷཱི་ན་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་སེ་སཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙོ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཨ་དེ་ས་ཀཱ་ནཾ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་རོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཡ་དི་པི ཡཾ ཡཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ ཡེ ཡེ དྷ་མྨཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཏེ་སཾ ས་བྦེ་སཾ ཏ་ད་དྷཱི་ན་ཝུ་ཏྟི་བྷཱ་ཝོ, ཡེ་ན པ་ན པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཝི་སེ་སེ་ན ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊུ་མ་ནྡ་བྷཱ་ཝེ་སུ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ད་ཡོ ཏ་ད་ནུ་ཝི་དྷཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, སྭཱ་ཡ་མི་དཾ ཏེ་སཾ ཏ་ད་དྷཱི་ན་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ སི་དྡྷོ ཝི་སེ་སོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ ས་ཏི་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཝི་སེ་སོ སི་དྡྷོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སྭཱ་ཡཾ དྷཱ་ཏུ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ་ཡེ་ཝ. ཁ་ནྡྷཱ་ད་ཡོ ཏཾ་ཏཾ་ནི་སྶ་ཡཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་ནནྟི ‘‘ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ’’ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ.

ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀཱ་ར་ཎཾ ནི་སྶ་ཡོ་ཏི ཝ་ད་ཏི, ན ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཱུ་པ་པ་ནྣ་མེ་ཝ. ཨེ་ཏེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛོ ཨི་དྷ ནི་སྶ་ཡ་ཊྛོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ བྷུ་མྨཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི.

སུ་ཊྛུ་ཀ་ཏ་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི, ཀ་སྶ? ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་སྶ པ་ཀ་ཏ་ས་དྡེ་ན ཝི་སེ་སི་ཡ་མཱ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་སྶ. ཀེ་ན ཀ་ཏ་ནྟི? ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ར་ཎེ་ཧཱི་ཏི སི་དྡྷོ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱཏི ཕ་ལ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨ་ཐ ཝཱ ཏ་ཐཱཏི ནི་པྥཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་སེ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ. ཏ་ཏྠ ནི་པྥཱ་ད་ནཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ན ཕ་ལ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟ་ནཾ, ཏཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ནྟི ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཨུ་པ་སེ་ཝ་ན་མེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘ཨུ་པ་སེ་ཝི་ཏོ ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ལླཱི་ཡཱ་པ་ནཾ པ་རི་བྷོ་ག་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་བྷོ་གཱུ་པ་སེ་ཝ་ན’’ནྟི. ཝི་ཛཱ་ན་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཝི་ཛཱ་ན་ན་ས་ཉྫཱ་ན་ནཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན. ཏེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨུ་པ་སེ་ཝི་ཏ་སྶ པ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ན་མྤི…པེ… ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, པ་གེ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སྶ་པི ཧི ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨུ་ཏུ བྷོ་ཛ་ནཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (པ་ཊྛཱ. ༢.༡༨.༨) པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝེ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི.

ཡ་ཐཱ ཡེ དྷ་མྨཱ ཡེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ ཏེ་སཾ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཡེ དྷ་མྨཱ ཡེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ ཏེ་སཾ ནི་སྶ་ཡཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨུ་བྷ་ཡེ་སུ ཨུ་བྷ་ཡེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ས་ངྐ་རཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཀཱ་རཱ་དཱི་ཧི ཝི་སི་ཊྛཱ, ནི་སྶ་ཡཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཀཱ་རཱ་དཱི་ཧི ཝི་སི་ཊྛཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཧི པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏཱ་ཀཱ་རཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་སི་ཊྛཱ, ཨེ་ཝཾ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཀཱ་རཱ་ད་ཡོ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ནི་སྶ་ཡཱ་ཀཱ་རཱ་ད་ཡོ ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་བྷ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི.

མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་ཧཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ན་མྤི ཏ་ད་ནུ་གུ་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣེ་སུ པ་ཝ་ཏྟི་མཱ་ཧ. ཏེ་ནེ་ཝཱཏི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ.

པ་ཡོ་གེ་ན ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་སྶཱཏི ཨེ་ཏེ་ན བྷི་ནྣ་ཛཱ་ཏི ཡཾ ཏཱ་དི་སཾ པ་ཡོ་གེ་ན ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཏཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཨ་ནེ་ཀ་ཝཱ་རཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་ཊྛ་སྶ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ར་ཎ’’ནྟི. ཨེ་ཀ་སྶ པ་ན པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ཨེ་ཀ་ཝཱ་ར་མེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི. ཨ་ཏྟ་ས་དི་ས་སྶཱཏི ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨ་སཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་སུ་ཀྐ་ཀ་ཎྷཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དི་ས་སྶ. ཨི་དཾ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཝི་སེ་ས་ནཾ, ‘‘ཨ་ཏྟ་ས་དི་ས་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་པཱ་ད་ན’’ནྟི ཨི་དཾ པ་ན པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཝི་སེ་ས་ནཾ, ཏ་ཉྩ བྷི་ནྣ་ཛཱ་ཏི་ཡ་ཏཱ་དི་མེ་ཝ ཝི་ས་དི་ས་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི, ན བྷཱུ་མ་ནྟ་ར་ཏཱ་དི. ན ཧི པ་རི་ཏྟཱ དྷ་མྨཱ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཝཱ་ས་ནཾ ཝཱ་སཾ གཱ་ཧཱ་པ་ནཾ, ཨི་དྷ པ་ན ཝཱ་ས་ནཾ ཝི་ཡ ཝཱ་ས་ནཾ, བྷཱ་ཝ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ག་ནྠཱ་དཱི་སཱུཏི ག་ནྠ་སི་པྤཱ་དཱི་སུ. ཝི་ས་ཡེ ཙེ་ཏཾ བྷུ་མྨཾ, ན ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ. ཏེ་ན ག་ནྠ་སི་པྤཱ་དི་ཝི་ས་ཡཱ པུ་རི་མ་སི་དྡྷཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཡ་ནཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ ‘‘ག་ནྠཱ་དཱི་སུ པུ་རི་མཱ པུ་རི་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, སཱ པ་ན ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་རཱ ཨི་དྷ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་རི་མཱ པུ་རི་མཱ ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི. ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ ཨེ་ཝ ཝཱ ཨེ་ཏཾ བྷུ་མྨཾ. ག་ནྠཱ་དི་ཝི་ས་ཡཱ ཧི ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ ག་ནྠཱ་དཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ རཱུ་པ་ཝི་ས་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ རཱུ་པ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘རཱུ་པཱི རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༢༤༨; ༣.༣༡༢; པ་ཊི. མ. ༡.༢༠༩; དྷ. ས. ༢༤༨).

ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ན་མྤི ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷི་ཀཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཙི་ཏྟ་སྶ བྱཱ་པཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཏྟ་པ་ཡོ་གོ ཙེ་ཏ་ནཱ’’ཏི. ཏཱ་ཡཱཏི ཏཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ. ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀི་རི་ཡ་ཏཱ་ཝི་སི་ཊྛེཏི ཙི་ཏྟ་པ་ཡོ་ག་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་སི་ཊྛེ ཝི་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ནྣེ. ཡ་སྨི་ཉྷི ས་ནྟཱ་ནེ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ ཏཱ་དི་སཾ ཝི་སེ་སཱ་དྷཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཡ་ཏོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ཝ་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཝཱ་ཡེ ཏ་སྶཱ ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཝི་པཱ་ཀ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ…པེ… ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ་སནྟི ཝི་པཱ་ཀ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ. ཏེ་ནཱཏི ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཀིཾ ཝ་ཏྟ་བྦནྟི ཨ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ན་མྤི བྷཱ་ཝཱི་ནཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རི་ཀཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རི་ཀཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ནི་རུ་སྶཱ་ཧ་ས་ནྟ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཨུ་སྶཱ་ཧ་ནཾ ཨུ་སྶཱ་ཧོ, ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྶ ཨུ་སྶཱ་ཧོ་ཏི ནི་རུ་སྶཱ་ཧོ, སོ ཨེ་ཝ ས་ནྟ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ནི་རུ་སྶཱ་ཧ་ས་ནྟ་བྷཱ་ཝོ, ཏེ་ན. ཨུ་སྶཱ་ཧོ་ཏི ཙ ཀི་རི་ཡ་མ་ཡ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་རོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཡོ བྱཱ་པཱ་རོ་ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ན ཝཱི་རི་ཡུ་སྶཱ་ཧོ. སྭཱ་ཡཾ ཡ་ཐཱ ཨ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏི་ཏཱ་ནུ་ས་ཡཱ་ནཾ ཀི་རི་ཡ་མ་ཡ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་སུ སཱ་ཏི་ས་ཡོ ལ་བྦྷ་ཏི, ན ཏ་ཐཱ ནི་ར་ནུ་ས་ཡཱ་ནཾ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཏེ ས་ནྟ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཝི་པཱ་ཀུ་པྤཱ་ད་ན་བྱཱ་པཱ་ར་ར་ཧི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཀི་རི་ཡ་མ་ཡ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཏཱ་ཡ པ་ན ས་ཨུ་སྶཱ་ཧཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཏ་ཏོ་པི ཝི་སེ་ས་ན་ཏྠཾ ‘‘ནི་རུ་སྶཱ་ཧ་ས་ནྟ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏེ་ནཱཏི ནི་རུ་སྶཱ་ཧ་ས་ནྟ་བྷཱ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན. སཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི སཱ་ར་མྨ་ཎ་ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨ་ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཕ་སྶཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན. ཝི་ས་དི་ས་ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨུ་སྶཱ་ཧ་མ་ཏྟ་ར་ཧི་ཏ་ས་ནྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝི་པ་ཀྐ་བྷཱ་ཝ་མཱ་པ་ནྣེ་སུ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ ཨེ་ཝ ལ་བྦྷ་ན་ཏོ. སོཏི ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱ་ཝོ. ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ པ་ཡོ་གེ་ན ཨ་སཱ་དྷེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡཱཏི ‘‘ཚ་ནྡ་ཝ་ཏོ ཀིཾ ནཱ་མ་ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙི་ཏྟཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་པ་ཡོ་གེ་ན ཡ་ཐཱ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ ནི་པྥཱ་དཱི་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ པ་ཡོ་གེ་ན ཨ་ནི་པྥཱ་དེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. པ་ཡོ་གེ་ནཱཏི ཀ་མྨ་ཕ་ལུ་པྤ་ཏྟི་མཱུ་ལ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་ན པུ་རི་མ་པ་ཡོ་གེ་ན. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཡོ་ག་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨཱ་ག་མྨ ཝི་པ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཉྙ་ཐཱཏི པ་ཡོ་གེ་ན ཝི་ནཱ. སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡེ་སཱུཏི ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀུ་པྤཱ་ད་ནེ ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎེ་སུ. ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ པ་ཡོ་གེ ས་ཏི ཨ་ས་ཏི་པཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ ནི་རུ་སྶཱ་ཧ་ཏཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ཏི. ན ཀི་ལེ་ས་ཝཱུ་པ་ས་མ་ས་ནྟ་བྷཱ་ཝོ ཡ་ཐཱ ཏཾ ས་ནྟཱ་ནེ་སུ ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སཱུ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཡ་ཉྩ ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ ས་ནྟ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་ནུ་མཱ་ནི་ཀོ, ཨ་ཐ ཁོ པ་ཙྩ་ཀྑ་སི་དྡྷོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་ནྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ནི་པཱ་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཀི་ཙྩ་ཏོ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྩ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ན ཀི་ཉྩི དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་བྷི་ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཱ’’ཏི. ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ཏནྟི ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ, ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨུ་པ་ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཝི་པཱ་ཀཱ་ནུ་ཀུ་ལཾ པ་ཝ་ཏྟིནྟི ས་ནྟ་ས་བྷཱ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ.

ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨ་ནུ་བ་ལ་པྤ་དཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཏྟཾ, ཏ་ཡི་དཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ་སུ ན ནི་ཡ་ཏཾ ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་པི པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཏ་ཐཱ ས་ཏི ཏ་དེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཀ་སྨཱ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཙོ་ད་ནཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏི་པི…པེ… ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི. ཏེ་ན པ་དྷཱ་ནཱ་པྤ་དྷཱ་ནེ་སུ པ་དྷཱ་ནེ་ན ནི་དྡེ་སོ ཉཱ་ཡ་ག་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ ‘‘རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ, སཱ་མ་ཉྙ་ཛོ་ཏ་ནཱ པ་ན ཝི་སེ་སེ ཨ་ཝ་ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦོ. སྭཱ་ཡཾ ཏེ་སཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཏྟ་སྶ པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཏ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཏྟ་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཕ་སྶ་མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ཧུ་པྤཱ་ད་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏི་པི ཛ་ན་ཀ་ཏྟེ ཨ་རཱུ་པཱི་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ན’’ནྟི. ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ཨུ་པྤཱ་ད་ཏོ པ་ར་མྤི ནེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ས་ཏི་པི ཛ་ན་ཀ་ཏྟེ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷི་ཡ་མཱ་ན་སྶ རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཛ་ནི་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་རཱུ་པཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་རཱུ་པཱ་ཧཱ་ར་སྶཱ’’ཏི. ཡ་ད་གྒེ་ན རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཧཱ་རཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ད་གྒེ་ན ཋི་ཏི་ཡཱ་པི པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཏྟཾ ཛ་ན་ཀ་ཏྟཾ ན བྱ་བྷི་ཙ་ར་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ནུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་སྶ ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཀུ་ཏོ ཛ་ན་ཀ་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ས་ཏི པ་ན…པེ… ན་ཏྠཱི་ཏི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཏྟཾ པ་དྷཱ་ན’’ནྟི. ཡ་སྨཱ ཛ་ན་ཀོ ཨ་ཛ་ན་ཀོ་པི ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀོ ཧོ་ཏི, ཨ་ནུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀོ པ་ན ཧུ་ཏྭཱ ཛ་ན་ཀོ ན ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཏ་སྨཱ་སྶ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཏྟཾ པ་དྷཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཱ་ནི ཛ་ན་ཀ་ཏྟ་མྤི ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཛ་ན་ཡ་མཱ་ནོ་པི ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ཝི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་ནྟ་ཏི་ཡཱ གྷ་ཊྚ་ན་ཝ་སེ་ན.

ཡ་དི ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཡ་ཊྛོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཀིཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཙོ་ད་ནཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཏེ་སཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ན ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཝཱ་ར་ཀེཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ནི་ཝཱ་ར་ཀེ ཨ་ཉྙེ ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨེ. ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ནཱཏི པུ་རི་མཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་སི་དྡྷེ་ན དྷོ་རེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ. ག་རུ་བྷཱ་ཝོཏི ཛེ་ཊྛ་ཀ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཡེ་ན ཛེ་ཊྛ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཚ་ནྡཱ་ད་ཡོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་བ་ནྡྷ་ཀེ ཏུ་ལྱ་ཡོ་གཱི་དྷ་མྨེ ཏ་ད་ཉྙ་དྷ་མྨེ ཝི་ཡ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ན སོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཡ་ཊྛོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི. ཨ་ཐ ཀོ ཙ་ར་ཧཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ད་སྶ་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩེ་སུ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ཧི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཛཱི་ཝ་ནེ ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ནེ ཛཱི་ཝ་ནྟེ་ཧི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨེ་ཧི ཛཱི་ཝི་ཏ་སྶ, སུ་ཁི་ཏཱ་དཱི་ཧི སུ་ཁི་ཏ་དུ་ཀྑི་ཏ་སོ་མ་ན་སྶི་ཏ་དོ་མ་ན་སྶི་ཏུ་པེ་ཀྑི་ཏེ་ཧི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨེ་ཧི སུ་ཁཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏཾ་ཏཾ་ཀི་ཙྩེ་སཱུཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ད་སྶ་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩཾ པ་ཙྩཱ་མ་ས་ཏི. ཙ་ཀྑཱ་ད་ཡོ པ་ཙྩ་ཡཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཙ་ཀྑཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ, ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ད་ཡོ. ཏེ་ཧི ཙ་ཀྑཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི. ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནནྟི ཙ་ཀྑཱ་དི་ཛཱི་ཝི་ཏ་སུ་ཁཱ་དི་ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ.

ཏེ་སུ ཀི་ཙྩེ་སཱུཏི ད་སྶ་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩེ་སུ. ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཡ་ཊྛོ, སཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཏ་ད་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན ཏེ་སཾ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན. ཏ་ཏྠ ད་སྶ་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩེ. པ་ཝ་ཏྟཱིཏི ཙ ཨི་དཾ ཏ་སྶ ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཡ་ཊྛ་སྶ པཱ་ཀ་ཊ་ཀ་ར་ཎཾ. ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀེ་ན ཧི ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནཱི་ཡོ ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཡ་ཊྛོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཡ་ཊྛོ, ན ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝ་དྭ་ཡ་སྶ. ཏ་སྶ པ་ན ཏཱ་དི་སེ་ན ཀཱ་ར་ཎ་ཏཱ་མ་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པ་ཙྩ་ཡེ་ཧཱིཏི ཀ་མྨཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི. ཏ་ཏོཏི ཨི་ཏྠཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏཾ་ས་ཧི་ཏ་ས་ནྟཱ་ནེཏི ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡཱ་དི་ས་ཧི་ཏ་ས་ནྟཱ་ནེ. ‘‘སུ་ཁི་ནྡྲི་ཡ་དུ་ཀྑི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི་པི ཙ་ཀྑཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི པ་ན ཏཱ་ནི རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ན་མྤི པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི་ཡེ་ཝ.

ལ་ཀྑ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་ནནྟི ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཙ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ. ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ནནྟི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་པཱི་ཏི་ཝེ་ད་ནཱ་ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ནཾ. ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནནྟི ཨུ་པ་ནི་ཀ་ཙྩ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཛྷཱ་ན་ཙ་ཀྑུ་ནཱ བྱ་ཏྟ་ཏ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙི་ནྟ་ན་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པེ་ཀྑ་ནཾ ཙི་ནྟ་ན་ཉྩཱ’’ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ, ཡེ་ན ཏེ་ཡེ་ཝ ‘‘ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་དྭ་ཡནྟི སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ན་མྤི ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་ཊྛ་སྶ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཏཾ བོ་དྷེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ཁི་ནྡྲི་ཡ་དུ་ཀྑི་ནྡྲི་ཡ་དྭ་ཡ’’ནྟི. ཏ་ཉྷི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་བྦཾ, ན སོ་མ་ན་སྶ་དོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི. ཨ་ཛྷཱ་ན་ངྒཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ཧ་ག་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་པ་ཙྪི་མ་ཀ་ཏྟཱ ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝནྟི ཛྷཱ་ན་ངྒ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཨ་ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནཾ ནི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཀ་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ. ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ན ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཝི་ཡ ཨ་ནེ་ཀ་ནྟེ་ན. ཨ་ནེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཉྷི ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཛྷཱ་ན་ངྒ་ཏྟཾ. ཡ་དི ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཨ་ཛྷཱ་ན་ངྒཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑི་ནྡྲི་ཡཾ, ཨ་ཐ ཀ་ཐཾ པ་ས་ངྒོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛྷཱ་ན་ངྒ་ཊྛཱ་ནེ ནི་དྡི་ཊྛ་ཏྟཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་དི ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཨ་ཛྷཱ་ན་ངྒ་ཏཾ ཝེ་ད་ནཱ་དྭ་ཡཾ, ཀ་ཐཾ ཛྷཱ་ན་ངྒ་ཝོ་ཧཱ་རོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛྷཱ་ན་ངྒ་ཊྛཱ་ནེ ནི་དྡི་ཊྛ་ཏྟཱ’’ཏི. ས་ཏི་པི…པེ… ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ སུ་ཁ་དུ་ཀྑི་ནྡྲི་ཡ་དྭ་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝེ་ད་ནཱ་དྭ་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ཏཱ་དི་སཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ཀ་སྨཱ ན ཋ་པི་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑཱ…པེ… ཨ་ཏྠཱི’’ཏི, པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ནཾ ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ པ་ན ན་ཏྠི, ན ཨི་ཏ་རེ་ས་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ག་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ནཱ.

ཡ་ཏོ ཏ་ཏོ ཝཱཏི དུ་གྒ་ཏི་ཏོ ཝཱ སུ་ག་ཏི་ཏོ ཝཱ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཏོ ཝཱ ཝོ་དཱ་ན་ཏོ ཝཱ ནི་ཡྻཱ་ན་ཊྛོ, སྭཱ་ཡཾ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ས་མྨཱ མི་ཙྪཱ ཝཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མྨཱ ཝཱ མི་ཙྪཱ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་སུ ན ལ་བྦྷ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་སུ ཨེ་ཝ ན ལ་བྦྷ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ན ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་སུ ན ལ་བྦྷ་ནྟི ཨེ་ཝཱ་ཏི. ཏ་སྨཱ པུ་རི་མ་སྨི་ཉྷི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་སུ ཨ་ལཱ་བྷོ ནི་ཡ་ཏོ་ཏི སོ པ་ཏི་ཡོ་གཱི་སུ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་སུ ཨ་ལཱ་བྷཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. དུ་ཏི་ཡེ པ་ན ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨ་ལཱ་བྷེ ནི་ཡ་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཏེ་སུ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཨ་ལཱ་བྷེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ས་ཏི ཡོ ཀེ་སུ་ཙི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་སུ ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡོ ལ་བྦྷ་ཏི, སོ་པི ནི་ཝཱ་རི་ཏོ སི་ཡཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ལཱ་བྷཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠནྟི ལཱ་བྷཱ་བྷཱ་ཝ་སྶེ་ཝ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ལཱ་བྷོ ཨ་པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཏྠ་ཙི ཀ་སྶ་ཙི ལཱ་བྷོ ན ནི་ཝཱ་རི་ཏོ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠེ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ཋ་མ་པ་དཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠེ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནེ. ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཡེ་ཡྻཱཏི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་སུ ཀེ་སུ་ཙི ཙི་ཏྟེ་སུ ཛྷཱ་ན་མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཀ་སྶ་ཙི པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ལཱ་བྷོ ན ནི་ཝཱ་རི་ཏོ་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཡེ་ཡྻ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཀིཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨུ་པ་རི ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ས་ཝི་ཏ་ཀྐ…པེ… ཀ་ཏ’’ནྟི. ཡ་དི་པི ན ཀ་ཏཾ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཏཾ ཀ་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་སུ ཝཱ ལཱ་བྷཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠེཏི་ཨཱ་དི པ་ཙྪི་མ་པ་དཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠ་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་སུ ན ལ་བྦྷ་ནྟི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ནི་ཡ་མེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ ཨ་ཏྠོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཏ་སྨཱ. ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠོ པཱ་ཋ་ནྟ་རེ་ན་པི སཾ་ས་ནྡ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡེ་ན ཨ་ལཱ་བྷེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ཨ་ལཱ་བྷནྟི ཏཾ དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཎི་ཡཾ པ་ཀཱ་སི་ཏཾ ཨ་ལཱ་བྷཾ. ཨེ་སཱཏི ཨེ་ས ཨི་དྷ པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་སུ ན ལ་བྦྷ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ལཱ་བྷོ ཝུ་ཏྟོ. ཀཱི་དི་སོ པ་ན ཨ་ལཱ་བྷོ་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ཧེ་ཏུ་ཀེ་སཱུཏི ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་སུ. ས་ངྐ་ཌྜྷི་ཏྭཱཏི ཨ་ཝི་ས་ཊེ ཀ་ཏྭཱ. ཨེ་ཀ་ཏྟ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎནྟི ཨེ་ཀ་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ནཾ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན པ་ཀ་ར་ཎེ ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ་ཝ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཏ་པྤ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ.

ས་མནྟི ཨ་ཝི་ས་མཾ, ས་མྨཱ, ས་ཧ ཝཱ. པ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ་དི་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི. ཡུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡཱཏི སཾ་ས་ཊྛ་ཏཱ་ཡ. སཱ པ་ན སཾ་ས་ཊྛ་ཏཱ ཡ་སྨཱ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནེ་ཀེ་ས་མྤི ས་ཏཾ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ག་མ་ནཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝོ་པ་ག་མ་ནེ་ན ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ ཙ ཏེ་སཾ བ་ཧཱུ་ནཾ ས་ཧ་ཙྩ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ ནི་ད་སྶེ་ཏ་བྦཱ.

ཡུ་ཏྟཱ་ན་མྤི ས་ཏནྟི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན སཾ་ས་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཏཱ་ཡ ཡུ་ཏྟཱ་ན་མྤི ས་མཱ་ནཱ་ནཾ. ཨ་ཡ་ཉྩ ཡུ་ཏྟ་ཏཱ ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཝི་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨེ་སུ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨེ་སུ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཀེ་ཝ་ལཾ ཏ་ཏྠ ཨ་རཱུ་པ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཨུ་བྷ་ཡཾ ས་མ་དྷུ་རཾ, ཨི་དྷ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཝི་དྷུ་ར་ནྟི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ. ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཝི་སཾ་ས་ཊྛ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནཱ་ན་ཏྟཱུ་པ་ག་མེ་ནཱ’’ཏི. ཨི་ད་ཉྷེ་ཏྠ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཝི་སེ་ས་ནཾ ཡཱ ནཱ་ན་ཏྟཱུ་པ་ག་མ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ, ན སཱ ‘‘ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟ་ནྟི, ཨ་ཡ་ཉྩ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ ཝི་ནཱ སཾ་ས་གྒེ་ན ས་ཧཱ་ཝ་ཊྛཱ་ཡི་ཏཱ་ཡ ཀི་ཙྩ་ཀཱ་རི་ཏཱ་དཱི་ཧི ནི་ད་སྶེ་ཏ་བྦཱ. ན ཧཱིཏི་ཨཱ་དི ‘‘ཡུ་ཏྟཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ས་མ་ཏྠ་ནཾ ‘‘ཏཱ་དི་སེ ཡོ་གེ ས་ཏི་ཡེ་ཝ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་ཐཱ ‘‘ཝ་ཏྠུ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ, ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཀུ་ས་ལཱ ཁ་ནྡྷཱ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ནཾ, པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏཱ ཀུ་ས་ལཱ ཁ་ནྡྷཱ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་སྶ ཨི་མ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༤༣༤) ཝ་ཏྠུ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ, ན ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ…པེ… ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ རཱུ་པཱ་ནཾ རཱུ་པེ་ཧི ཀ་སྨཱ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡོ ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘རཱུ་པཱ་ནཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝི་པྤ་ཡོ་གོ་ཡེ་ཝ ན་ཏྠི ས་མྤ་ཡོ་གཱ་ས་ངྐཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་མྤ་ཡུ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ན་ཉྷི ཨ་རཱུ་པཱ་ནཾ རཱུ་པེ་ཧི, རཱུ་པཱ་ན་ཉྩ ཏེ་ཧི སི་ཡཱ ས་མྤ་ཡོ་གཱ་ས་ངྐཱ, ས་མྤ་ཡོ་ག་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ན ན་ཏྠཱི་ཏི ཏེ་སཾ ཝི་པྤ་ཡོ་གོ ཝུ་ཏྟོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་མྤ་ཡོ་གོ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཝི་པྤ་ཡོ་གོ’’ཏི.

ཨ་ཏྠི མེ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏནྟི ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཝི་སི་ཊྛཱ ཨ་ཏྠི་ཏཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ སི་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ དཱི་པེ་ཏི, ན སི་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ན་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་བྦ་ཏྟ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ’’ནྟི. ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠི་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཏྠི པུ་གྒ་ལོཏི པ་ནེ་ཏྠ ཏ་སྶཱ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏཱ, ཏ་དུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ ཝཱ པ་བ་ནྡྷཱ་ཝི་ཙྪེ་དོ ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ’’ནྟི. པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ཡ་དི་པི ཨུ་པྤཱ་ད་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ བྷ་ངྒཱ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏཱ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ, ཏ་ཐཱ་པི ཏ་སྶ ཡ་ཐཱ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ སཱ་ཏི་ས་ཡོ བྱཱ་པཱ་རོ, ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣེ་པཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཏི་པི ཛ་ན་ཀ་ཏྟེ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་པྤ་ཊྛཱ་ནཱ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ’’ཏི. ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དཱི་ནནྟི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏཱ་དཱི་ནི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ན ནི་སྶ་ཡཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ‘‘སཱ་དྷཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏྟཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི.

ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ས་ཧ་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠཱིཏི ཨི་དཾ ན ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ ས་ནྡྷཱ་ཡ, ཨ་ཐ ཁོ ནཱ་ནཱ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཕ་སྶཱ་དི་ས་མུ་དཱ་ཡེ ས་ཏི དུ་ཏི་ཡོ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ‘‘ས་ཧ་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ས་ཧ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ནེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པ་ན ཨ་ན་ཝ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟོ. ཏེ་ནཱཏི ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ས་ཧ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཡ་དི ན་ཏྠི་ཏཱ་མ་ཏྟེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ ན་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ, ཨ་ནཱ་ན་ནྟ་རཱ་ཏཱི་ཏ་ཝ་སེ་ན་པི སི་ཡཱ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ས་ཏི་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏཱ་ནཱིཏི པུ་རི་མ་ཏ་ར་ཙི་ཏྟཱ་ནི. ད་ད་མཱ་ནཾ ཝི་ཡཱཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ ཨོ་ཀཱ་སཾ དེ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཝ་ཏྟི་ཨོ་ཀཱ་ས་དཱ་ནེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ’’ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཨེ་ཝ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ ཝི་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝི་ཡ-ས་དྡ་གྒ་ཧ་ཎཾ.

ན་ཏྠི་ཏཱ་ཝི་ག་མཱ་ནཾ ས་ཏི་པི པ་ཙྩ་ཡ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནུ་པ་ལ་དྡྷི་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙེ ན་ཏྠི་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ ཝི་སེ་ས་མ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟེ་ནཱཏི ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟེ་ན. ཏེ་ནེ་ཏྠ ནི་རོ་དྷཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ, ཡ་ཐཱ ཏཾ ‘‘ཨོ་ཀཱ་ས་དཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་ག་མེ་ནཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ནི་རོ་དྷ་ཏོ པ་ར་མྤི ཡ་ཏོ ‘‘ཝི་ག་ཏ་ཏཱ ནི་རོ་དྷ་པྤ་ཏྟ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨེ ཡཱ་སཾ ན་ཏྠི་ཏཱ་ཝི་ག་ཏ་ཏཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ན་ཏྠི་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏཱ་སཾ ཝི་སེ་སེ ད་སྶི་ཏེ ན་ཏྠི་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཝི་སེ་སོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ན་ཏྠི་ཏཱ ཙ ནི་རོ་དྷཱ་ན་ནྟ་ར་སུ་ཉྙ་ཏཱ ཝི་ག་ཏ་ཏཱ ནི་རོ་དྷ་པྤ་ཏྟ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠ ནི་རོ་དྷཱ་ན་ནྟ་རཱ ན ནི་རོ་དྷ་ས་མ་ཀཱ་ལཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་ཐཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཡ་ཐཱ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ་ཝི་སེ་སེ་པི ན་ཏྠི་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཝི་སེ་སོ ནི་དྡྷཱ་རི་ཏོ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཝི་སེ་སོ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི ནི་རོ་དྷཱ་ན་ནྟ་ར་ནི་རོ་དྷ་པྤ་ཏྟཱི་ཧི ན་ཏྠི་ཝི་ག་ཏ་ཏཱ་ནཾ བྷེ་དོ ལ་ཀྑི་ཏོ, ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ དྷ་ར་མཱ་ན་ཏཱ་ནི་རོ་དྷཱ་ནུ་པ་ག་མེ་ཧི ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཏཱ་ན་ནྟི. ཀ་ཐཾ པ་ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨཱ་ཝི་སེ་སེ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཝི་སེ་སོ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་རཱུ་པེ་ན ཋི་ཏོ ས་མྨཱ ཝི་བྷཱ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨཱ་ན་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ད་བྷི་ས་མ་ཡཱ་ཡ ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་མ་ཏྠཾ.

ཙ་ཏཱུ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཨེ་ཀ་སྶ་པི ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་དཱི་ཧཱི་ཏི ཝི་བྷ་ཏྟིཾ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཉྙནྟི སུ་ཁུ་མ་རཱུ་པཾ. ན ཧི ཏཾ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ན་ནུ ཙ རཱུ་པ་རཱུ་པ་མྤི པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀེ ནཱ་ག་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘རཱུ་པ་རཱུ་པཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝཱཏི ཡ་དི་པི ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀེ ནཱ་ག་ཏཾ, ས་ནི་ད་སྶ་ན་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ན ས་ཀྐཱ རཱུ་པ་རཱུ་པ་སྶ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.

པ་ཙྩ་ཡུ་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་སོ

༡. ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡. ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨུ་དྡི་ཊྛོ, ན ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོཏི ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ. ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཋ་མ་ཝི་ཀ་པྤེ ཡོ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ, ཡོ ཙ དུ་ཏི་ཡ་ཝི་ཀ་པྤེ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, སོ ཡ་སྨཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨུ་དྡི་ཊྛོ་ཏི ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏྠོ ནེ་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡེ་སུ་པཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ, ན དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ཉྙཱ དྷ་མྨ་ས་ཏྟི ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཾ དྷ་མྨནྟི པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཾ ཨཱ་ཧ. ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏནྟི པ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ.

པ་ཙྩ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛོཏི པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ནི་དྡི་ཊྛོ, པ་ཋ་མཱ་ཡ ཝི་བྷ་ཏྟི་ཡཱ ནི་དྡི་ཊྛོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱཏི པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨ་ནི་དྡེ་ས་བྷཱུ་ཏེ་ན པ་ཙྩ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛེ་ན པ་ཋ་མེ་ན ཧེ་ཏུ་ས་དྡེ་ན. ཨེ་ཏ་སྶཱཏི ཧེ་ཏུ་ས་དྡཱ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་མ་ཏྠ་མཱ་ཧ. སོ ཧི ཚ་བྦི་དྷོ ན་ཝ་ཝི་དྷོ དྭཱ་ད་ས་ཝི་དྷོ་ཏི ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་དེ་ན བྷི་ནྣོ་པི ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝུ་ཏྟོ. དུ་ཏི་ཡོ ཧེ་ཏུ་ས་དྡོ་ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ནཱ. ཧེ་ཏུ་ནཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནནྟི ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཧེ་ཏུ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ནྟོ ཧེ་ཏུ་ནཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ན ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ད་མེ་ཏཾ. ན ཧི ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཧེ་ཏུ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་དྡ་སྶ ས་མྦ་ནྡྷཱི་ས་དྡ་ཏྟཱ ‘‘ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་དྡ་སྶ སཱ་པེ་ཀྑ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཧི ཝུ་ཏྟེ ཀེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ས་མྦ་ནྡྷི་ཨ་ནྟ་རཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙ་སྶ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ནཱ་ཡཾ ཨེ་ཀ་ནྟོཏི ཡྭཱ་ཡཾ ‘‘དུ་ཏི་ཡེ ཧེ་ཏུ་ས་དྡེ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟོ ཨ་ཏྠོ, ཨ་ཡ་མེ་ཀ་ནྟོ ན ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙཱ་པེ་ཀྑོ་པི ས་དྡོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཝི་སེ་ས་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་དཾ ན ས་བྦ་ཏྠེ་ཝ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘པ་ཙྩ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཋ་མ་སྶ ཧེ་ཏུ་ས་དྡ་སྶ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་དྡཱ་ན་པེ་ཀྑ་ཏཾ ཨཱ་ཧ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཧེ་ཧུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨེ་ཏྠེ་ཝ བྱཱ་ཝ་ཊོ’’ཏི. ཨ་ཝི་སི་ཊྛཱཏི ན ཝི་སེ་སི་ཏཱ. ཨེ་ཝནྟི ཡ་ཐཱ ཧེ་ཏུ་ས་དྡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏྠ བྱཱ་ཝ་ཊེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ན ཝི་སེ་སི་ཡ་ནྟི ཀི་ཙྩ་ནྟ་ར་པ་སུ་ཏ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་དྡེ་ན ཧེ་ཏུ་ས་དྡ་ཝི་སེ་ས་ན་ར་ཧི་ཏེ་ན ཏ་ད་ཏྠ་མ་ཏྟ་བྱཱ་ཝ་ཊ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ སི་ཡཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་དྡེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི ཙ ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན ཧི ཕ་སྶ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝེ་ད་ནཱ་ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ཨ་ཏྠི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཛྫེ་ཏ་བྦཱ…པེ… ཏཾ ན ཀ་ཏ’’ནྟི. ཝ་ཛྫེ་ཏ་བྦཾ ཧེ་ཏུ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཾ.

ཨེ་ཝ་མྤཱིཏི དུ་ཏི་ཡེ་ན ཧེ་ཏུ་ས་དྡེ་ན ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ་པི ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡ་དི་པི ཧེ་ཏ་ཝོ བ་ཧ་ཝོ, སཱ་མ་ཉྙ་ནི་དྡེ་སོ ཙཱ་ཡཾ, ཏ་ཐཱ་པི སཱ་མ་ཉྙ་ཛོ་ཏ་ནཱ་ཡ ཝི་སེ་ས་ནི་དྡི་ཊྛ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཙྩ་ཏྟ…པེ… ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ’’ཏི. ཝི་ནཱ་པི དུ་ཏི་ཡེ་ན ཧེ་ཏུ་ས་དྡེ་ན ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ སི་དྡྷེ་པཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནཱ་ཡ་མེ་ཀ་ནྟོ’’ཏི, ཏ་མེ་ཝ ཨུ་ལླི་ངྒེ་ཏི. ན པ་ན ཧེ་ཏཱུ་ནནྟི ཨི་དཾ ཧེ་ཏུ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧ་ཎཾ ན ཡུ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ཨཱ་ས་ངྐ་མཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝ་མྤི ག་ཧ་ཎཾ སི་ཡཱ’’ཏི. སོཏི དུ་ཏི་ཡོ ཧེ་ཏུ་ས་དྡོ. ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཧེ་ཏཱུ་ན་ཉྩ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི ས་མཱ་སཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ནྟི. པ་ཏི་ཊྛཱ་མ་ཏྟཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་ར་པེ་ཀྑཱཏི ཧེ་ཏུ་ཛྷཱ་ན་མ་གྒ་དྷ་མྨཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནི་ཡྻཱ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཨ་ཉྙ་དྷ་མྨ་ནི་ར་པེ་ཀྑཱ ཧེ་ཏུ་ཛྷཱ་ན་མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟི. སཱ་པེ་ཀྑཱ ཨེ་ཝཱཏི ཨ་ཉྙ་སཱ་པེ་ཀྑཱ ཨེ་ཝ. ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ཨི་སི་ཏ་བྦཱ ཨཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཀ་ཏྟ་བྦ་དྷ་མྨཱ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཡེ་ཧི སཱ་པེ་ཀྑཱ, ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨེ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཏ་སྨཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏེ ཝི་ནཱ་པི…པེ… ན ཀ་ཏ’’ནྟི. པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ནྟི ཝི་སེ་སེ་ནྟི. ཏནྟི དུ་ཏི་ཡཾ ཨཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་སེ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཏ་ཏྠེ་ཝ, ཨི་དྷ ཙ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་སེ དུ་ཏི་ཡེ་ན ཧེ་ཏུ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ པུ་ན ཝི་སེ་ས་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ཀ་སྨཱ? པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་ནེ་ཝ ཧེ་ཏུ་ནཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཝི་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ.

པུ་རི་མ་ཝ་ཙ་ནཱ་པེ་ཀྑོ ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ནི་དྡེ་སོཏི ཏཾ-ས་དྡ་སྶ པ་ཊི་ནི་དྡེ་ས་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. པཱ་ཀ་ཊཱི་བྷཱུ་ཏེ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྠེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, པཱ་ཀ་ཊཱི་བྷཱ་ཝོ ཙ ཨ་ཉྙཱ་ན་པེ་ཀྑེ་ན ས་དྡེ་ན པ་ཀཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ནཱི་ཡོ ཨ་ཏྠ་ནྟ་ར་བྱཱ་ཝ་ཊ་ཏྟཱ. ཨ་ཉྙོཏི ཧེ་ཏུ་ས་དྡ་ཏོ ཨ་ཉྙོ. ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་པ་ཀཱ་ས་ཀོ ཝུ་ཏྟོ ན་ཏྠི, ཡོ ཏཾ-ས་དྡེ་ན པ་ཊི་ནི་དྡེ་སཾ ལ་བྷེ་ཡྻ.

ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན་ནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ པ་ན-ས་དྡོ ས་ཏི་པི ཧེ་ཏཱུ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ ནི་དྡེ་ས་བྷཱ་ཝེ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་ས་དྡེ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ་ནཾ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ་ནཾ པཱ་ཀ་ཊཱི་ཀ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཧེ་ཏུ་ས་དྡ་ཏོ ཝི་སེ་སཾ ཛོ་ཏེ་ཏི. ‘‘ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན’’ནྟི ཨི་མ་སྶ ས་མཱ་ས་པ་ད་སྶ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ཏྠ་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྟ་མཱ་ཧ ‘‘པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ’’ཏི. ཏེ་ན ཙ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨེ་ཀ་དེ་སོ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ས་མ་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི. ཝི་སེ་ས་ནཾ ནཱ་མ ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦཱ་པེ་ཀྑ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཙ་ན་ནྟ་རཱ་པེ་ཀྑེ་ནཱ’’ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཝི་ནཱ པ་ཊི་ནི་དྡེ་ས་ཏཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ‘‘པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

ཏཾ-ས་དྡེ་ན ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦནྟི ‘‘ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཏཾ-ས་དྡེ་ན ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཾ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་ས་དྡེ པཱ་ཀ་ཊཱི་བྷཱུ་ཏཾ ཀིཾ པ་ནཱ་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ཏེ ཧེ་ཏཱུ ཙེ་ཝ…པེ… ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ ཙ ཏཾ-ས་དྡེ་ན ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་ས་དྡེ པཱ་ཀ་ཊཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཉྙ་ཐཱཏི ‘‘ཡེ་ཧི ཧེ་ཏཱུ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་ཉྙེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན. ཏཾ ཨ་ཉྙཾ པ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏེ ཧེ་ཏཱུ…པེ… ས་མྦ་ནྡྷེ ས་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨི་དྷཱཏི ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཝུ་ཏྟ་ས་མྦ་ནྡྷ་ནཾ བྷུ་མྨ་ནི་དྡེ་སེ་ན པ་རཱ་མ་ས་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱཏི པ་ཋ་མེ་ནེ་ཝ ཧེ་ཏུ་ས་དྡེ་ན. ཏཾ-ས་དྡེ་ན ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱཏི ‘‘ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཏཾ-ས་དྡེ་ན ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ ཡ་ཐཱ པཱ་ཀ་ཊཱ, ཨེ་ཝཾ པུ་བྦེ ‘‘ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཙོ་ད་ནཱ་ཡ་མྤི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཏེ་ནེ་ཝ ཏཾ-ས་དྡེ་ན ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ པཱ་ཀ་ཊཱ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཙ ས་ཏི ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་སྶ…པེ… ན ཡུ་ཛྫེ་ཡྻ. དུ་ཝི་དྷ་མྤི ཝཱ ཧེ་ཏུ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱཏི ‘‘ཧེ་ཏཱུ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཀ་ཏཾ དྭི་པྤ་ཀཱ་ར་ཧེ་ཏུ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན་ནྟི ཨ་ཝ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏཾ-ས་དྡ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏཾ ཙོ་དེ་ཏི, ‘‘ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་རི་ཧ་ར་ཏི ཙ. ཧེ་ཏཱུ ཧི པ་ཙྩ་ཡཱཏི ཨི་དཾ ཨ་ཡཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ.

ཏཾ ན ཝུ་ཏྟནྟི ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶཱཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ. ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ན ཝུ་ཏྟོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཝུ་ཏྟོ་ཝ སོ ‘‘ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏོ ཨེ་ཀོ ཁ་ནྡྷོ ཏི་ཎྞ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཙ རཱུ་པཱ་ནཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ, ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷཱ ཨེ་ཀ་སྶ ཁ་ནྡྷ་སྶ ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཙ རཱུ་པཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ, ཏ་སྨཱ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ན ས་ཀྐཱ ནི་ཝཱ་རེ་ཏུཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་སེ. ཏ་ཏྠ ཧི ‘‘ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པཱ་ནི ཨེ་ཝ ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི. ཨི་དྷཱ་པཱིཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་སེ་པི. ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝི་ཏ་བྦནྟི ‘‘ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན’’ནྟི ནི་དྡེ་སེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ ཏ་ཐཱ ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན་ནྟི པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝི་སེ་སི་ཏཾ ཧོ་ཏི ས་བྦ་ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན. ཝ་ཙ་ནེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ་ད་སྶི་ཏེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཙ་ནེ་ན. ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ ཧི ཏ་ཏྠ པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟོ, ན ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དི་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཏ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི ཡ་ད་གྒེ་ན ཏཱ་ནི ཙི་ཏྟ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝུ་ཏྟཱི་ནི, ཏ་ད་གྒེ་ན ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝུ་ཏྟཱི་ནི་པི ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཏཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཡ་དེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ་སེ་ན མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཙེ་ཏ་ནཾ སེ་ས་དྭཱ་རེ་སུ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ས་ངྐ་པྤ་ནཾ, ཡ་ཉྩ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ནཾ, ཨེ་ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨེ་སོ པ་ཙྩ་ཡོ ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ. པ་ཏི་ཊྛི་ཏེཏི ཀ་མྨཾ ཛ་ཝཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ཏྟེ ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ཝི་རུ་ལ༹ྷེ་ཏི ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཏོ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་བཱི་ཛེ ཝི་རུ་ལ༹ྷེ ཝི་རུ་ཧ་ནྟེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཏི་ཊྛཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཧོ་ཏཱིཏི ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏེ ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཙྩ་ཡེ པ་ཊི་སི་དྡྷེ ཨཱ་ཡ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ནྟེ ཝི་རུ་ལ༹ྷེ བཱི་ཛ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་རུ་ཧ་ནྟེ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི.

པུ་རི་མ་ཏ་ར་སི་དྡྷཱ་ཡཱཏི ཁེ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ སི་དྡྷཱ་ཡ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ. ཨ་ཏྟ་ལཱ་བྷོ་ཡེ་ཝ ཙེ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ, ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཨུ་པྤ་ཏྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.

སེ་ས་རཱུ་པཱ་ནནྟི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ སེ་ས་རཱུ་པཱ་ནཾ, པ་ཝ་ཏྟེ པ་ན ཏི་ས་ནྟ་ཏི་རཱུ་པཱ་ན་མྤི. ས་ཧ་བྷ་ཝ་ན་མ་ཏྟཾ ཝཱ ད་སྶེ་ཏི. ས་ཧ་བྷཱ་ཝེ་ན་པི ཧི ཨ་ཏྠི ཀཱ་ཙི ཝི་སེ་ས་མ་ཏྟཱ. ཀ་ཏྠ་ཙི ཀ་ཏྠ་ཙཱིཏི པ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ལ་བྷ་ཝ་ཝི་སེ་སཱ་དི་ཀེ. ཏ་ཏི་ཡ་པ་ཀ་ཏི་ཡ་ཉྷི པ་ཋ་མ་ཀ་པྤི་ཀ་ཀཱ་ལེ ཙ བྷཱ་ཝ་ཀ་ལཱ་པོ ན་ཏྠི, རཱུ་པ་བྷ་ཝེ ཀཱ་ཡ་ཀ་ལཱ་པོ་པི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཏ་ཏྠེ་ཝ གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀ་ལཱ་པཱ, ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ ཙ ཨ་ནྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཀྑཱ་དི་ཀ་ལཱ་པཱ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ནྟི. ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ནཱ་མ་རཱུ་པོ་ཀཱ་སེ ཀ་ཏྠ་ཙི་པི ཨ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.

ཏེ་སནྟི པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ. ན ཧི ཧེ་ཏུ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨུ་ཏུ་ཨཱ་ཧཱ་ར་ཛཱ་ནཾ པ་ན ས་མྦྷ་ཝོ་ཡེ་ཝ ན་ཏྠི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒོ་ཡེ་ཝ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ན པ་ན ལ་བྦྷ་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཡེ ཏཱ་དི་ས་སྶ ཝཱ་ར་སྶ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཊ་ཏྟཱ. ཨི་དནྟི ‘‘པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་བཱ་ཧ་ན་ཏོ’’ཏི ཨི་དཾ ‘‘ཧེ་ཏཱུ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ན’’ནྟི ཨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་རི་ཧཱ་ར་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨཱི་དི་སཱི པ་ན ཙོ་ད་ནཱ ཨ་ནོ་ཀཱ་སཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡོ ཧི དྷ་མྨོ ཡ་ཐཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དེ་སི་ཏོ, སོ ཏ་ཐེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི.

ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༢. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢. ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པྤཱ་ད་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ བྷ་ངྒཱ ཨུ་དྡྷཾ པ་ཛྫ་ནཾ ག་མ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཾ, ཏ་སྶ ཁ་ཎོ, ཏ་སྨིཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀྑ་ཎེ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝཱ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ས་དྡེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་ས་དྡེ་ན ཝི་ཡ ས་བྦེ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་བྷཱ་ཝཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ན ཨུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟེ་ན. ཨ་ནཱ་ལ་མྦི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནནྟི ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ནཱ་ལ་མྦི་ཡ་མཱ་ནཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ཡ་དཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་དཱ ཨ་ནཱ་ལ་མྦི་ཡ་མཱ་ན་ཏཱ་ཝཱ་ཏི. ས་བྦ་རཱུ་པཱ་ནཱིཏི ས་བྦཱ་ནི རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, ཡ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཏཱ་ནི ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏཱ་ནི ཡོ་གྱ་དེ་སེ ཋི་ཏཱ་ནི, ཏཱ་ནི ས་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཧ ན ཧོ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ན ཧོ་ནྟི. ས་ཏི་པི ཧི ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་མ་ནེ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ པུ་བྦཱ་བྷོ་གོ, ཏཾ ཏཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ན ས་བྦཾ. ནཱི་ལཱ་དི་ས་ངྒྷཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ཙྩེ་ཀཾ ནཱི་ལཱ་དི་རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་མ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན. ས་མུ་དི་ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཧི རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ན ཝི་སུཾ ཝི་སུ་ནྟི དྷཱ་ཏུ་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ད་སྶི་ཏོ་ཡཾ ན་ཡོ. ཡཾ པ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཏེ ཏེ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི་པི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་མྤི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ མ་ནི་ནྡྲི་ཡ་གོ་ཙ་རཾ ནཱ་མ ན སི་ཡཱ. ས་དྡཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཐཱ ས་དྡཱ་ད་ཡོ་པཱི’’ཏི. ‘‘ས་ཧ ན ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཡཾ ཡ་ནྟི ཧི ཝ་ཙ་ནཾ རཱུ་པཱ་དཱི་ནི བྷི་ནྡ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.

‘‘ཡེ ཨེ་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀོ པུ་རི་མོ ཨ་ཏྠོ, ‘‘ན ཨེ་ཀ་ཏོ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀོ པ་ན པ་ཙྪི་མོ, ‘‘ས་བྦཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨི་དྷཱ་པི ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ‘‘ཡཾ ཡཾ ཝཱ པ་ནཱ་ར་བྦྷཱ’’ཏི ཨི་མི་སྶཱ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝི་ཡ ‘‘ཡཾ ཡཾ དྷ་མྨཾ ཨཱ་ར་བྦྷཱ’’ཏི ཨི་མ་སྶ པཱ་ཋ་སྶ པུ་ར་ཏོ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ས་བྦཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ནཱ་ག་ཏཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ‘‘ས་བྦེ དྷ་མྨཱ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི. ན ཧི ཨ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་མ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ད་ནྟ་རཾ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཧི ‘‘རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་ཡ་མ་ཝ་སེ་ན ཚ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཡཾ ཡཾ ཝཱ པ་ནཱ་ར་བྦྷཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ས་བྦཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་དི་ད་སྶ་ན་ནྟི ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏ་ནྟི, ཨི་དྷ པ་ན ས་བྦཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཾ ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘ཡཾ ཡཾ དྷ་མྨཾ ཨཱ་ར་བྦྷཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ས་བྦཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ནྟི ཀ་ཐ་མི་དཾ ཡུ་ཛྫེ་ཡྻ? ཀ་མཱ་བྷཱ་ཝོ་པི ‘‘ས་བྦེ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཨ་ཝི་སེ་ས་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ སི་དྡྷོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནུ་པུ་བྦི་ཡཱ་ཝ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ན ཧི མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝི་ཡ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨི་དྷ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཏོ ག་ཧི་ཏཱ་ནི, ཏ་ཏྠ ཝི་ཡ ཝཱ ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ནི་ཡ་མཱ་བྷཱ་ཝོ་པི སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.

པ་ཝ་ཏྟནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ. ན་དི་ཡཱ ས་ནྡ་ནཾ པ་བྦ་ཏ་སྶ ཋཱ་ན་ནྟི ཧི ཝུ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་ར་ཏ་མ་ཝི་ཙྪེ་ད་ནཱ་ཡཾ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཀི་རི་ཡཱ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་ར་ཏཾ ཨ་ཝི་ཙྪི་ནྣཾ ས་ནྡ་ནྟཱི’’ཏི. ཨེ་ཝནྟི ཡ་ཐཱ ‘‘ས་ནྡ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ‘‘ཡེ ཡེ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ས་བྦ་ས་ངྒ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཝ་གྒ་ཏོ ‘‘ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ས་བྦ་ཀཱ་ལ་ས་ངྒ་ཧ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཐཱ ཙ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ…པེ… ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི, ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་མུ་དཱ་ཡ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཙི་ཏྟེ་ན རཱ་སཱི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན. ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཝི་ནཱ་ཝ ‘‘ཡེ ཡེ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཏྠཾ ས་ཀྐཱ ཡོ་ཛེ་ཏུ་ནྟི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཨུ་ལླི་ངྒེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་མེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་དི་པི པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ ཀེ་ཙི ཨ་ཏཱི་ཏཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་པི ཧོ་ནྟི, པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨོ པ་ན པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ན ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ཨུ་པྤཱ་དེ ཝཱ ཧི པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་སྶ པ་ཙྩ་ཡེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ ཋི་ཏི་ཡཾ ཝཱ་ཏི. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ. ཏེ་སཱུཏི པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣེ་སུ. ཏཾ་ཏཾ་པ་ཙྩ་ཡཱཏི ཏཾ ཏཾ རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཏཾ་ཏཾ་པ་ཙྩ་ཡཱ. ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི ས་མཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ན ཧི ཨ་ཏྠཱ་བྷེ་དེ་ན ས་བྷཱ་ཝ་བྷེ་དོ ཨ་ཏྠི. ན པ་ན ཏཾ་ཏཾ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ནྟ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ཏི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏེ་སུ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་སྨཱ པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ནྟོ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་ཡེ་ཝ, ཏེ ཙ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ཡེ་ཝཱཏི.

ཡཾ ཡཾ དྷ་མྨཾ ཏེ ཏེ དྷ་མྨཱཏི ཡཾ་ནི་མི་ཏྟཱ་ཡཾ་ཝ་ཙ་ན་བྷེ་དོ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཧི ཀ་ལཱ་པ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་པི ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ ཀ་དཱ་ཙི ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ནྟི, ཀ་དཱ་ཙི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ, ན ཨེ་ཏྠ ནི་ཡ་མོ ཨ་ཏྠི, པུ་རི་མཱ་བྷོ་གོ་ཡེ་ཝ པ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཧ་ཎེ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཏ་ཡི་མཾ དཱི་པེ་ཏུཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཡཾ་ཝ་ཙ་ན་བྷེ་དོ ཀ་ཏོ་ཏི ཙ ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ, ཡ་སྨཱ པ་ན ཨེ་ཀ་ཀ་ལཱ་པ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ན་མྤི དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཧ་ཎེ ན ས་མུ་དཱ་ཡོ ག་ཡ྄ཧ་ཏི ཏ་དཱ་བྷོ་གཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨ་ཐ ཁོ ས་མུ་དི་ཏཱ དྷ་མྨཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ས་ཧ་གྒ་ཧ་ཎ་མྤི ཝི་སུཾ་ག་ཧ་ཎ་ག་ཏི་ཀཾ, ཏ་སྨཱ ཝི་སུཾ་ག་ཧ་ཎ་ས་བྦྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཡཾ ཡ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ས་ཏི་པི ཝི་སུཾ་ག་ཧ་ཎེ ཏེ ས་བྦེ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཏེ ཏེ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཧི ཁ་ནྡྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སཱུཏི ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཨ་བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན, བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ན ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཕ་སྶཱ་དཱི་སུ. ཡོ ཙ རཱུ་པཱ་དི་ཀོཏི ཨི་དཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནྟ་ར་སྶ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཡེ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོཏི ཨི་དཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན. ཏེ ས་བྦེཏི ཏེ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པྤ་བྷེ་དེ ས་བྦེ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་དྷ་མྨེ. ཨེ་ཀེ་ཀ་མེ་ཝ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎ་དྷ་མྨཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ནཱི་ལཱ་དི་བྷེ་ད་ཏོ. ཏ་ཐཱཏི ཨ་ནེ་ཀེ. ཏེ་ན བྷེ་རི་ས་དྡཱ་དི་ཀེ, མཱུ་ལ་ག་ནྡྷཱ་དི་ཀེ, མཱུ་ལ་ར་སཱ་དི་ཀེ, ཀ་ཐི་ན་ས་མྥ་སྶཱ་དི་ཀེ, ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཀེ ཙ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ནེ་ཀེཏི ཧི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཀ་ལཱ་པ་ག་ཏཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ནི་ད་སྶི་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི.

ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶཱཏི ཀུ་ས་ལ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཙ. ན ཧི ནི་བྦཱ་ནཾ པུ་བྦེ ནི་ཝུ་ཏྠནྟི ཨི་དཾ ‘‘དི་ཊྛ་ནི་བྦཱ་ནོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ ཧ་ད་ཡེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎེ་ན ཧི ནི་བྦཱ་ན་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་དི་ཊྛ་ས་ཙྩ་སྶ ཝཱ སི་ཡཱ དི་ཊྛ་ས་ཙྩ་སྶ་པི ཝཱ. ཏ་ཏྠ ཨ་དི་ཊྛ་ས་ཙྩེ་ན ཏཱ་ཝ ཏཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུ་མེ་ཝ ན ས་ཀྐཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ཏྟཱ, ཨི་ཏ་ར་སྶ པ་ན པ་གེ་ཝ ཝི་བྷཱུ་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ཏཾ ཏེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ན ཙ ཏཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎ་སྶ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ག་མ་ཏོ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ན ཧི ནི་བྦཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡུ་ཏྟི་ཏོ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ན པུ་བྦེ ནི་ཝུ་ཏྠཾ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ? གོ་ཙ་རཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨཱ་སེ་ཝི་ཏ་སྶ་པི ནི་ཝུ་ཏྠ་ནྟི ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ. དི་ཊྛ་ས་ཙྩོ་ཡེ་ཝ ཧི པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི, ན ཨ་དི་ཊྛ་ས་ཙྩོ. ཏཾ པ་ན ཉཱ་ཎཾ ཁ་ནྡྷེ ཝི་ཡ ཁ་ནྡྷ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ་པི ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཁ་ནྡྷ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ ནི་བྦཱ་ན་མྤི ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུཾ. ཨེ་ཏེ་ན པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཙོ་ད་ནཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎེ་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦནྟི ཡ་ཐཱ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎ་སྶ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎེ་པི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ པ་ན ‘‘ཁ་ནྡྷ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཀཱ་ལེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡ་ཐཱ་ར་ཧ’’ནྟི. ཀ་སྶ་ཙི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པྤ་ཏྟ་སྶ་པི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་སྶ, པ་གེ་ཝ ཨི་ཏ་ར་སྶ.

ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༣. ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༣. དྷུ་ར་ས་ཧ་ཙ་རི་ཡ་ཏོ དྷོ་རེ་ཡྻོ ‘‘དྷུ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྷུ་ར་ནྟི དྷུ་ར་གྒཱ་ཧ’’ནྟི. ཚ་ནྡ་སྶ པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཏཱ་སི་དྡྷཾ པཱ་སཾ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཛེ་ཊྛ་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ནྟོ ‘‘སེ་ཊྛ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་སཱ་ལི་ནི་ཡཾ ‘‘ཚ་ནྡཾ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏ’’ནྟི. པུ་རི་མ་ཚ་ནྡ་སྶཱཏི ‘‘ཚ་ནྡཱ་དྷི་པ་ཏཱི’’ཏི པུ་རི་མ་སྨིཾ པ་དེ ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་སྶ ཚ་ནྡ་ས་དྡ་སྶ ས་མཱ་ན་རཱུ་པེ་ན ས་དི་སཱ་ཀཱ་རེ་ན. ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ནི་དྡི་ཊྛེ་ནཱཏི ཏ་སྶ པུ་རི་མ་སྶ ཚ་ནྡ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟེ་ན. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཙ ཏཾ་ས་མཱ་ན་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཙ ཏཾ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན ‘‘ཚ་ནྡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཚ་ནྡ་ས་དྡེ་ནེ་ཝ ཨ་དྷི་པ་ཏི་ས་དྡ་ར་ཧི་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སྶཱཏི ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སྶ. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝོཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ སོ ཨེ་ཝ ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝོ. ཨེ་ས ན་ཡོཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཝཱི་རི་ཡཱ་དྷི་པ་ཏི ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན་ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ པུ་རི་མ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ས་མཱ་ན་རཱུ་པེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི.

ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟིནྟི ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པ་ཏཱི་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཀཱ་རཾ. ཨ་ལ་དྡྷཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ལ་དྡྷ་བྦཾ ལ་བྦྷ་ནཱི་ཡཾ, ལ་དྡྷུཾ ཝཱ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཾ, དུ་ཏི་ཡེ པ་ན ཨ་ཏྠེ ལཱ་བྷ་མ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ལ་དྡྷ་བྦཾ. ཨ་ཝ་ཉྙཱ་ཏནྟི པ་གེ་ཝ ཨ་ན་ཝ་ཉྙཱ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.

ཨ་པྤ་ནཱ་པྤ་ཏྟཱ ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡ་དྷ་མྨཱ མ་ཧཱ་བ་ལཱ སཱ་དྷི་པ་ཏི་ཀཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏཱ་པཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པྤ་ནཱ་ས་དི་སཱ…པེ… ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་པྤ་ནཱ་ས་དི་སཱཏི ཨ་པྤ་ནཱ་པྤ་ཏྟ་ས་དི་སཱ. ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་སཱ་ཝ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ ཙ ཏེཏི ཏེ མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏ་དྷ་མྨཱ ཀ་མྨཱ་ཝ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ, ཡེ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་པྤ་ཀཱ་རཱ ཀི་ལེ་སཱ་ཝ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ, ཡེ ནི་ཡ་ཏ་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་དྷ་མྨཱ, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ པ་ནེ་ཏྠ ཀི་ལེ་སཱ་ཝ་ར་ཎ་པ་ཀྑི་ཀ་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ པ་ཊི་གྷ་སྶ ཀ་མྨཱ་ཝ་ར་ཎ་པ་ཀྑི་ཀ་ཏཱ ཝི་ཡ. པ་ཙྩ་ཀྑ་ག་ཏི ཨ་ན་ནྟ་ར་ཏཱ་ཡ ཝི་ནཱ བྷཱ་ཝི་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཙྩ་ཀྑ་ས་གྒཱ་ནཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝཱ་ན་མྤཱི’’ཏི. ཏེ་ན ཏེ་སུ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཱ ཝི་ཡ ཨ་ས་མྦྷཱ་ཝི་ནོ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ད་ཡོ་པཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.

ཏི་ཝི་དྷོ་པི ཀི་རི་ཡཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ཀི་རི་ཡཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཨུ་དཱ་ཧུ བ་ཧི་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎོ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ན ས་མྦྷ་ཝོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་བྷེ་ད་ཏོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་ར་ས་ནྟཱ་ན་ག་ཏཱ་ནཾ སཱ་ར་མྨ་ཎ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཨ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཨ་ཝ་ཙ་ན་ཉྷི ནཱ་མ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨ་སཱ་ས་ནེ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཊ་ཏཱ་པི ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་བ་ཧི་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎ་དྭ་ཡ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶ སཱ་ར་མྨ་ཎ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཏ་མེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ཏཾ ས་མྦྷཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘ན་ཏྠཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནེ་པཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བ་ཧི་དྡྷཱ ཁ་ནྡྷེ’’ཏི་ཨཱ་དི. རཱུ་པེ ཨེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི ཨེ་དི་སེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་རཱུ་པེ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཙ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པཱ་ལི༹་ཨ་ནུ་སཱ་ར་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི. ‘‘ཝི་ཙཱ་རི་ཏ’’ནྟི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཁ་ནྡྷེ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་སྶཱ་དེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་རཱུ་པེ་པི ཨེ་དི་སེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཁ་ནྡྷ་ས་དྡོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏེ་ཝ. ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཀི་རི་ཡ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ནཱཏི ཨི་དཾ ཡ་ཐཱ་ད་སྶི་ཏ་པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝི་རོ་དྷ་པ་རི་ཧ་ར་ཎཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་ན ཀ་ཏྠ་ཙི ཝི་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན, ཀ་ཏྠ་ཙི ན་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀུ་ཏོ ཝི་རོ་དྷཱ་ཝ་ས་རོ.

ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༤. ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༤. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ ནི་རོ་དྷཱ་ན་ནྟ་ར་སུ་ཉྙ་ཏཱ ནི་རོ་དྷ་པྤ་ཏྟ་ཏཱ ཨོ་ཀཱ་ས་དཱ་ན་ཝི་སེ་སོ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ཙི་ཏྟ་ནི་ཡ་མ་ཧེ་ཏུ་ཏཱ, ཏ་ཏྠ ཨ་ན་ནྟ་རུ་པྤཱ་ད་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ཙ ས་ཎྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ནི་ར་ནྟ་རུ་པྤཱ་ད་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ཙ ཙི་ཏྟ་ནི་ཡ་མ་ཧེ་ཏུ་ཝི་སེ་སོ ད་ཊྛ་བྦོ. དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ན. ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཨེ་ཝ ཧི དྷཱ་ཏུ་ཡོ བྷི་ནྣ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ, ཨ་བྷི་ནྣ་ས་བྷཱ་ཝཱ པ་ན ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པུ་རི་མ་ཏཱ་མ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ ཝི་སེ་སཾ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ཏཱ ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙཱ’’ཏི. ཡཱ པ་ན མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ན ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ, ཏ་ཏྠ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ས་མྨོ་ཧོ སི་ཡཱ, པུ་རེ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, ཨི་དཱ་ནི མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཝི་སེ་སཱ ན ཝི་ཉྙཱ་ཡེ་ཡྻ, མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་ན ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ནི་ཡ་མོ ན་ཏྠི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ་ཏི ཙཱ’’ཏི. ཏ་ཐེ་ཝཱཏི ནི་ཡ་མཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝོ ཙི་ཏྟ་ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ན་ཝི་ཙྪེ་དོ ནི་ཡ་མཱ་བྷཱ་ཝོ ཙཱ་ཏི ཨི་མེ དོ་སཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་སྨཱ. ནི་ད་སྶ་ནེ་ནཱཏི དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ན ནི་ད་སྶ་ནེ་ན. ན་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱཏི ‘‘མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ ཙ དྷ་མྨཱ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ན་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ. ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ད་སྶ་ན་ཏྠནྟི ནི་ར་ཝ་སེ་ས་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝི་ནོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ.

ས་དི་ས་ཀུ་ས་ལཱ་ནནྟི ས་མཱ་ན་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ, ས་མཱ་ན་ཏཱ ཙེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ཐི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘བྷཱུ་མི་བྷི་ནྣཱ་ན་མྤི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ས་མཱ་ན་ཝཱི་ཐི་ཏཱ ཙ ཡ་སྨཱ ས་མཱ་ན་ཝེ་ད་ནཱ ས་མཱ་ན་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཙ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཝཱ ཧེ་ཏཱུ་ཧི ཝཱ ས་དི་ས་ཀུ་ས་ལཱ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཝཱ-ས་དྡོ ཙེ་ཏྠ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཏྠོ. ཏེ་ན ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་རཱ་དི་བྷེ་ད་སྶ་པི ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཙུ་ཏི་པི ག་ཧི་ཏཱ ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ ཧི པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ‘‘ཙུ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ན་ནྟ་ར་ཉྩ ཀ་དཱ་ཙི སཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི ག་ཧི་ཏནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ, ཀི་རི་ཡ་ཛ་ཝ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ཡ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀི་རི་ཡཾ ཝི་སེ་སེ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་མེ་ཝ ཧི ཨ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊ་ཏ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ ‘‘ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན་མྤི ག་ཧི་ཏཾ ས་ནྟཱི་ར་ཎཱ་ན་ནྟ་ར་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༦. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༦. པོ་རཱ་ཎ་པཱ་ཋོཏི པུ་རཱ་ཏ་ནོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ཋོ. ཨི་མ་སྶཱཏི ཨི་མ་སྶ པ་ད་སྶ. ཨ་ཝུ་ཏྟ་སྶཱཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཝུ་ཏྟ་སྶ. ཡ་དི་པི ས་ཧ་ག་ཏ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ སཾ་ས་ཊྛ་ས་དྡ་སྶ ཝི་ཡ ས་མཱ་ན་ཏྠ་སྶ་པི ཀ་ཏྠ་ཙི ས་དྡ་ནྟ་ར་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝི་སེ་ས་བོ་དྷ་ན་ཏྠཾ, ཏ་ཐཱ་པི ན མཱུ་ལ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཙ…པེ… ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ’’ནྟི ཙ ‘‘ཨ་ཉྙ་ཨ་ཉྙ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦེ མ-ཀཱ་རཱ་ག་མཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་དྡེ་སོ, ཀ་མྨ་བྱ་ཏི་ཧཱ་རེ ཙེ་ཏཾ པ་དཾ, ཏ་སྨཱ ཨི་ཏ་རེ་ཏ་ར་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ཎེ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ ཡོ ཧི ཡ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཡ་སྨིཾ ཁ་ཎེ, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ཎེ སོ་པི ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་ཉྙོ ཨ་ཉྙ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ…པེ… དཱི་པེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨོ་ཀྐ་མ་ནཾ པ་ཝི་ས་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ས་ན་ཀྑ་ཎེ ཧི དྷ་མྨཱ པུ་རི་མ་བྷ་ཝ་ཏོ ཨི་མཾ བྷ་ཝཾ པ་ཝི་ས་ནྟཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ར་ལོ་ཀ་ཏོ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པ་ཝི་ས་ནྟཾ ཝི་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཨོ་ཀྐ་ནྟི་ས་དྡཱ་བྷི་དྷེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨོ་ཀྐ་ནྟི…པེ… ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ་ཧཱ’’ཏི. ཏཾ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠནྟི ཏ་སྶ ཁ་ཎ་ནྟ་རེ རཱུ་པཱི་ནཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་སྶ ‘‘ཀ་ཉྩི ཀཱ་ལེ ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ. ཏེ་ན པ་ད་དྭ་ཡེ་ན ས་མཱ་ནེ་སུ པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨེ་སུ པུ་རི་མ་ཏོ པ་ཙྪི་མ་སྶ ཝི་སེ་ས་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི.

ཨེ་ཝ་ཉྩ ‘‘ཀ་ཉྩི ཀཱ་ལེ’’ཏི པ་ད་སྶ ‘‘ཀེ་ཙི ཀཱ་ལེ་ཏི ཝཱ, ཀི་སྨི་ཉྩི ཀཱ་ལེ’’ཏི ཝཱ ཝི་བྷ་ཏྟི་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན པ་ཋ་མ་ཝི་ཀ་པྤཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པ་ཀཱ་ར་ནྟ་རེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་ཉྩི ཀཱ་ལེ་ཏི ཀེ་ཙི ཀི་སྨི་ཉྩི ཀཱ་ལེ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ་ན ‘‘ཀ་ཉྩཱི’’ཏི ཨ་ཡཾ སཱ་མ་ཉྙ་ནི་དྡེ་སོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡོ ཧི ཨ་ཡཾ ‘‘ཀེ་ཙཱི’’ཏི པ་ཙྩ་ཏྟ་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཱ་བྷི་དྷེ་ཡྻོ ཨ་ཏྠོ, ཡོ ཙ ‘‘ཀི་སྨི་ཉྩཱི’’ཏི བྷུ་མྨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཱ་བྷི་དྷེ་ཡྻོ, ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ས་ཏི ཀཱ་ལ་ཝ་ནྟ་ཀཱ་ལ་ཏཱ་ཝི་བྷཱ་གེ ཀིཾ-ས་དྡ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན པ་ན ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཉྩཱི’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཏཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀེ་ཙི ཀི་སྨི་ཉྩཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཀི་སྨི་ཉྩཱི’’ཏི བྷུ་མྨ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན པ་དེ་ན. ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཱཏི ཝ་ཏྠུ་ས་བྷཱ་ཝཱ. ཧ་ད་ཡ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. རཱུ་པ་ནྟ་རཱ་ནནྟི ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཨ་ཉྙ་རཱུ་པཱ་ནཾ. ཨ་རཱུ་པཱི་ནཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ པུ་བྦེ ‘‘ཨོ་ཀྐ་ནྟི་ཀྑ་ཎེ ནཱ་མ་རཱུ་པ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནི་ཝཱ་རི་ཏཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ, ཏ་ཐཱ ཝ་ཏྠུ་སྶ ཙ ཀཱ་ལ་ནྟ་རེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ་ལ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨ་རཱུ་པཱི་ནཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝི་བྷ་ཏྟི་ནི་དྡེ་ས་སྶ རཱུ་པ་ཀ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. པུ་ན་པི པུ་རི་མ་ཏོ པ་ཙྪི་མ་སྶ ཨུ་པ་ཙ་ཡེ་ན ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པུ་རི་མེ་ན ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མེ་ནཱཏི ‘‘ཨོ་ཀྐ་ནྟི་ཀྑ་ཎེ ནཱ་མ་རཱུ་པ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཙ་ནེ་ན. ‘‘ཨེ་ཀོ ཁ་ནྡྷོ ཝ་ཏྠུ ཙ ཏི་ཎྞཾ ཁ་ནྡྷཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཊི་ཙྩ་ཝཱ་རཱ་དི་པཱ་ཋེ་ན. ཨ་ཏྠ་ཝི་ཝ་ར་ཎ་ཉྷི པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་བྦེ་པི ས་ཏྟ མ་ཧཱ་ཝཱ་རཱ. ཝ་ཏྠུ་སྶ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟེ ཨཱ་པ་ནྣེ ཀི་ནྟི པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཏ་སྶ ནཱ་མ་སྶཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏེ་ནཱཏི ‘‘རཱུ་པི་ནོ དྷ་མྨཱ ཨ་རཱུ་པཱི་ནཾ དྷ་མྨཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཏེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན. ཀེ་ཝ་ལ་སྶཱཏི ནཱ་མ་ར་ཧི་ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུ་སྶ. ཏ་ཐཱཏི ནཱ་མ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན.

ཀ་ཏྠ་ཙཱིཏི ‘‘རཱུ་པི་ནོ དྷ་མྨཱ ཨ་རཱུ་པཱི་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀ་ཉྩི ཀཱ་ལཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་དྡེ་སེ. ཨེ་ཏྠ ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ལ་བྦྷ་ཏི. ཝ་ཙ་ནེ་ནཱཏི ‘‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝཱ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ལ་བྦྷ་མཱ་ནེ་པཱི’’ཏི. ཏ་སྶཱཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟ་སྶ. ཨེ་ཝནྟི ‘‘ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཀཱ་རེ་ན. ས་མུ་དཱ་ཡེ་ཀ་དེ་ས་ཝ་སེ་ན སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནནྟི ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱ་ཝ་ཡ་ཝི་ས་མྦ་ནྡྷེ ཨ་ཝ་ཡ་ཝི་ནི སཱ་མི་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ, ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ ཝཱ ‘‘ཀ་ཎྷཱ གཱ་ཝཱི་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ.

ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༨. ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༨. ཀི་སྨི་ཉྩི ཀཱ་ལེ་ཏི ཨི་དཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི ས་བྦ་དཱ་པི ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ས་ཧ་ཛཾ པུ་རེ་ཛ་ནྟི ཧི ཝི་བྷཱ་གཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ནི་སྶ་ཡ་ཏཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ. ཝ་ཏྠུ་རཱུ་པཾ པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེཏི ཝ་ཏྠུ་རཱུ་པཾ པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ ཙཱ་ཏི ཙ-ས་དྡོ ལུ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་སྶཱཏི ཨཱ་རུ་པྤ་ཝི་པཱ་ཀ་ཊྛ་པ་ན་སྶ. པ་ཀཱ་སེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་པཱ་ཀ་ཊཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཙོ་ད་ནཱ ཨ་ནོ་ཀཱ་སཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.

ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༩. ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༩. ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ ཏ་ཡོཏི ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པྤ་བྷེ་དེ ཏ་ཡོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ. ཨ་ནེ་ཀ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧ་ཎ་ཏོ. ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི ཙི་ཏྟ་ནི་ཡ་མ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡ་མ་ཏོ. ཡེ་སུ པ་དེ་སཱུཏི ཡེ་སུ ཀུ་ས་ལཱ་དི་པ་དེ་སུ. ས་ངྒ་ཧི་ཏོཏི ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཏོ, ཀུ་ས་ལཱ་དི་པ་དེ་སུ ཡེ་སཾ པ་དཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ན་ནྟ་རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་སུ ‘‘ཀེ་ས་ཉྩཱི’’ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་སྨཱ? ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ན་ཏོ. ཏེ་སཱུཏི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་པ་དེ་སུ. ན ཧི ཀུ་ས་ལོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཀུ་ས་ལོ ཝཱ ཀུ་ས་ལ་སྶ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ པ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ནྟི་ཀཱ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ‘‘ཀེ་ས་ཉྩཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སི་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནནྟི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན པུ་རི་མ་ནི་པྥ་ནྣཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནཾ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཡ་ཐཱ་ས་ངྑྱཾ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ན ཀུ་ས་ལེ་ན ཝཱ. ཨ་ཝི་སེ་སེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་སེ་སེ ནི་ཡ་མཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་སུ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ‘‘ཀེ་ས་ཉྩཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ.

ཨ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ པུ་བྦཱ་པ་ར་ནི་ཡ་མེ་ན ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཨ་ན་ནྟ་རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ཀ་ཏ་སྶཱཏི ནི་པྥཱ་དི་ཏ་སྶ, ཨུ་པ་སེ་ཝི་ཏ་སྶ ཝཱ. ན ཧི རཱུ་པ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ ས་དྡྷཱ་དི་ནི་པྥཱ་ད་ནཾ ཨ་ཏྠི, ཨུ་ཏུ་བྷོ་ཛ་ནཱ་དི་ཨུ་པ་སེ་ཝ་ནཾ ཝཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧི…པེ… རཱུ་པ་ས་ནྟཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི. ན་ནུ ཙ རཱུ་པ་ས་ནྟཱ་ནེ པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ཝི་སེ་སོ ལ་བྦྷ་ཏི, སོ ཙ ན ཝི་ནཱ ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི སྭཱ་ཡཾ པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ལཱ་བྷོ་ཏི ཀ་དཱ་ཙི ཨཱ་ས་ངྐེ་ཡྻཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྨི་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཏནྟི ཨུ་ཏུ་བཱི་ཛཱ་དི་ཀཾ ཀ་མྨཱ་དི ཙ ཏེ་ན རཱུ་པེ་ན པུ་རི་མ་ནི་པྥ་ནྣེ་ན. ཨུ་པྤཱ་ད་ནཾ སཱ་བྷི་ས་ནྡྷི་ཀཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་དྷི་པ་ཏཱི་སུ པུ་བྦཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ ཝི་ཡ པ་ཀ་པྤ་ནཾ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ནཾ. པ་ཀ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ, ཡ་ཏོ ཀཱ་ར་ཎ་ཝི་སེ་སོ ‘‘པ་ཀ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ རཱུ་པ་སྶེ་ཝ ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ ཙ…པེ… ད་ཊྛ་བྦཱ’’ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཨུ་ཏུ་བཱི་ཛཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ངྐུ་རཱ་དཱི་སུ ཀ་ཐཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་ས་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཏུ་བཱི་ཛཱ་ད་ཡོ པ་ན…པེ… བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི. ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ་ཏི ཙ ཡ་སྨཱ བ་ལ་ཝ་ཏཱ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ན ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན པུ་རི་མ་ནི་པྥ་ཏྟི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཀ་ཐཾ པུ་རི་མ་གྒ་ཧ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་རི་མ་པུ་རི་མཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་པི ཝཱ པ་རི་ཀ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ན པུ་རི་མ་ནི་པྥ་ནྣཱ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ན ཧི ཨ་སཾ་ཝི་དི་ཏཱ་ཀཱ་རེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཏྠ་ནཱ་པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏཾ་ས་མཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི.

དྷ་མྨེཏི པུ་གྒ་ལ་སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ དྷ་མྨེ. ཨ་ཡཾ ན་ཡོཏི པ་ཉྙ་ཏྟི་མུ་ཁེ་ན པ་ཉྙ་པེ་ཏ་བྦཱ ཏ་དུ་པཱ་དཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ ག་ཡ྄ཧ་ནྟཱི་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠེ་ཝཱཏི ‘‘སེ་ནཱ་ས་ན་མྤི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཝ་ཙ་ནེ. ཀ་ཐཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སྶ པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ‘‘ཝ་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ག་མཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཡུ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ན་མྤི་ཙ ཏཱ་དི་སཱ་ནཾ པུ་བྦེ པ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཱ་དི་སཱ་ནནྟི ཡཱ་དི་སཱ ཨུ་ཏུ་ཨཱ་ད་ཡོ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཱ, ཏཱ་དི་སཱ་ནཾ ཏ་ཏོ པུ་བྦེ པུ་རེ་ཏ་རཾ པ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཡོ་གྱ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་པཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ.

ཀ་སི་ཎཱ་དཱི་ན་མྤི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ཡཱ’ཏི ཨཱ་ཧཱ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཀ་སི་ཎ་མ་ཎྜ་ལཾ དི་སྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ.

ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་མྤི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཧོ་ཏི, པ་གེ་ཝ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏཾ པ་ན ཡ་ཐཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་སྨིཾ ཀ་སི་ཎཱ་དི་མྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་ཛྷཱ་ནུ་པྤཱ་ད་ནེཏི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ, ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. ཏ་དུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཀུ་ས་ལཱ་ནནྟི ཏ་སྶ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ, རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ནི་ཡཱ་མ་ཀ་སྶཱཏི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ནི་ཡཱ་མ་ཀ་སྶ. ཙུ་ཏི་ཏོཏི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཙུ་ཏི་ཡཱ. པུ་རི་མ་ཛ་ཝ་ན་སྶ ཝ་སེ་ནཱཏི ཙུ་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ས་ནྣ་ཛ་ཝ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན. རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཾ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཏ་དུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཀུ་ས་ལཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ཙ ‘‘རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཾ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ‘‘ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་མྤི ཏ་དུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཀུ་ས་ལཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀུ་ས་ལཱ་ན་མྤི པཱ་ད་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝོ པཱ་ཀ་ཊོ་ཡེ་ཝ, ཏ་ཐཱ ཏཾ་ཏཾ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཏཾ་ཏཾ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་ནཾ, ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་སྶ རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀི་རི་ཡཱ་ནཾ, རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩེ་ཀཾ…པེ… ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ས་དྡྷཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ དཱ་ནཾ དེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཨུ་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པཱ་ཋོ ཨཱ་ག་ཏོ, ན ཝི་བྷ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པཱ་ལི༹་ཡ་མྤི…པེ… ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏོ’’ཏི. ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་སུ ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་དི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣ་ཏྟཱ པ་ཉྷཱ་ཝཱ་རེ་སཱུཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ.

ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ནི་བྦ་ཏྟ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ པ་ར་སྶ སི་ནེ་ཧུ་པྤཱ་ད་ནེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ལེ་སོ, བྷཱ་ཝི་ནོ པ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཨི་དཾ སཱ་ར་ཏོ ད་ཊྛ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི. རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་ཀུ་ས་ལཱ་ནནྟི རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དི་ཡ་མཱ་ན་སྶ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་སྶཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀི་རི་ཡ་སྶ ཙ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་བྦེ ནི་ཝུ་ཏྠཱ་དཱི་སུ…པེ… ཨ་ར་ཧ་ཏོ’’ཏི. ཏཾ ཏཾ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཏྠེ་ནྟོ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀཱ…པེ… ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ’’ཏི. ལོ་ཀི་ཡ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ པ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝི་པཱ་ཀཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་དི་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ‘‘ཏ་ཐཱ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀོ’’ཏི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ. ཏ་ཏྠ ཏེ་ནཱཏི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནཱ. ཏནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ. ཏ་སྨཱཏི ཨ་དི་ཊྛ་པུ་བྦ་ཏྟཱ. ཏཱ་ནི ཝི་ཡཱཏི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་ནི ཝི་ཡ. ཏེ་སནྟི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནཾ. ཨི་མ་སྶཱཏི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་ཐཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནཾ ས་ནྟཱ་ནེ ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནཾ ན ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ནུ་པ་ལ་དྡྷ་པུ་བྦ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་གྒ་ཕ་ལཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ ཨ་དི་ཊྛ་པུ་བྦ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་ལ་དྡྷ་པུ་བྦ་ས་དི་ས་མེ་ཝ ཧི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མྤི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཧེ་ཊྛི་མ་ཕ་ལཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ.

ཡ་ཐཱ ཝི་པཱ་ཀཱ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ཀི་རི་ཡཱ་པི ཏེ་སཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏཾ ན་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀི་རི་ཡཾ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་དི’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠཱིཏི ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀུ་ས་ལ་སྶ་པི ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི, ཏ་ད་ཏྠཾ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏནྟི ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཙ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཝཾ ཀི་རི་ཡ་སྶ་པཱིཏི ཡ་ཐཱ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སྶ ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, ཨེ་ཝཾ ཀི་རི་ཡ་སྶ་པི ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སྶ ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སོ ཧི ཏཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ རཱ་གཱ་དི་ཨུ་པྤཱ་ད་ནེ ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝ་མུ་ཁེ་ན ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཡ་དི ཀི་རི་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏོ…པེ… ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝི་བྷ་ཛ་ནེ ཀི་རི་ཡཱ ན ག་ཧི་ཏཱ, ཨུ་ཏུ་བྷོ་ཛ་ན་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི་ཡེ་ཝ ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནེ་ཝ་ཝི་པཱ་ཀ་ན་ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་དྷ་མྨེ་སུ…པེ… ན་ཡ་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ’’ཏི. ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀནྟི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ན ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཨུ་པ་ནི་ས་ས་དྡོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎཱུ་པ་ནི་སཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ, ནཱ་མ་རཱུ་པཱུ་པ་ནི་ས་ཉྩ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ནྟི་ཨཱ་དི་ཀེ་ནཱ’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནཱ་མ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཕ་སྶ་རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི.

ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༡༠. པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༠. ད་སྶི་ཏ་མེ་ཝ ན་ཡ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡ་དི ད་སྶི་ཏ་མེ་ཝ, ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སཱ་ཝ་སེ་ས་ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་རཱུ་པེ་ན ཨ་ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི. ‘‘ཡཾ ཡཾ དྷ་མྨཾ པུ་རེ་ཛཱ་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཡེ ཡེ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ དྷ་མྨཱ, ཏེ ཏེ དྷ་མྨཱ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་རཱུ་པེ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ. ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཙཱཏི ཙ-ས་དྡེ་ན ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ཉཱ་ཎ་སྶ་པི ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་སྶ་པི ཧི རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་སུ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏཾ ཧོ་ཏི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ. ‘‘ཙ་ཝ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་དི་བྦ་སོ་ཏ་ཉཱ་ཎེ་སུ ཙ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི.

ཨི་ཏ་ར་སྶ་པི ཨ་བྷཱ་ཝཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་སྶ་པི ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་གྒ་ཧ་ཎཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་བྷཱ་ཝི་ནོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་ཏི་པི ཀ་སྶ་ཙི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་བྷཱ་ཝི་ནོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏེ ཝི་བྷཱུ་ཏཾ པ་ན ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ས་དི་ས་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་ཏ་ར་སྶ་པི ཨ་བྷཱ་ཝཱ’’ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཝི་ཡ ཨ་པ་རི་བྱ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི. ས་ནྟཱི་ར་ཎ་བྷཱ་ཝི་ནོ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ་པི ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ རཱུ་པཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘མ་ནོ་དྷཱ་ཏཱུ་ན་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ‘‘ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝི་ནོ’’ཏི པ་ད་སྶ པུ་ར་ཏོ ཝ་ཏྟ་བྦོ, ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ལི་ཁི་ཏཾ.

པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༡༡. པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༡. ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ད་སྶི་ཏ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ‘‘ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཏོ ད་སྶི་ཏ་སྶ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་སྶ ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན. པ་ཙྩ་ཡཱ ཧི ཨི་དྷ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀཱ, ཏེ་སུ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀོ ཙ ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ, ན ཨི་ཏ་རོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀོ པ་ན ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སྶ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏ་སྶེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཡ་ཐཱ་ར་ཧ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༡༢. ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༢. པ་ཀཱ་རེ་ཧི གུ་ཎི་ཏཾ པ་གུ་ཎཾ, བ་ཧུ་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ བྷཱ་ཝི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏི་ས་ཡེ་ན པ་གུ་ཎཾ པ་གུ་ཎ་ཏ་རཾ, ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ བ་ལ་ཝ་ཏ་རཾ. ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ, ཏེ་ན པ་གུ་ཎ་ཏ་ར་བ་ལ་ཝ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་སི་ཊྛཾ ཝི་སེ་ས་པྤ་ཏྟཾ. སྭཱ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ ཝི་པཱ་ཀེ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏེ་ན ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཏོ ཝི་སེ་སེ་ཏཱི’’ཏི.

ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༡༣. ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༣. ཨེ་ཝཾ་ས་བྷཱ་ཝཱཏི ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཱ. ས་མ་ཏྠ་ཏཱཏི ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ. ཏ་སྶཱཏི ཝི་པཱ་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཕ་ལ་སྶ. ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོཏི ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ཀ་ཝོ་ཀཱ་རེ རཱུ་པ་མྤཱིཏི ཨེ་ཀ་ཝོ་ཀཱ་རེ་པི རཱུ་པཾ ན ཛ་ནེ་ཏི, པ་གེ་ཝ ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་རེ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༡༤. ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༤. ཡ་ཐཱ ཧི རཱུ་པ་བྷ་ཝེ ས་ཉྙཱི་ནཾ ཏཾ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ་ནེ་ཝ རཱུ་པུ་པྤ་ཏྟི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ས་ཉྙཱི་ན་མྤཱི་ཏི ཏ་ཏྠ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀ་མྨུ་ནཱ ཡ་ཐཱ ཝི་པཱ་ཀཱ་ནུ་རཱུ་པཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ནྟོ ཀེ་ས་ཉྩི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ས་བྦེ་སཾ, ཀ་ཏྠ་ཙི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ས་བྦ་ཏྠ, ན ཨེ་ཝཾ ཝི་པཱ་ཀཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི. ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ནཱཏི ཏེ་སཾ ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷཱི་ནཾ ཝི་པཱ་ཀ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན. ན ཧཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. བྷཱུ་མི་དྭ་ཡ་ཝི་པཱ་ཀོཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀོ ཨཱ་རུ་པྤེ རཱུ་པ་སྶ ན ཧི པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.

ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༡༥. ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༥. ཀེ་ཝ་ལཱ་ཡ ཨོ་ཛཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ‘‘ཨ་སི་ཏ་པཱི་ཏཱ་དི་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ས་ཧ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏོ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་པྤ་བྷེ་དེ ཨ་སི་ཏེ ཏཱ་ཝ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་ར་ཏཱ ཧོ་ཏུ, པཱ་ཏ་བྦཱ་དི་ཀེ པ་ན ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པཱ་ཏ་བྦ…པེ… ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ཀོཏི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀོ. ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཀ་སྨཱ་ཏི ཙེ? ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ‘‘ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ས་ཏི ཧི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ ‘‘ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རོ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ན པ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ནོ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སྶ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏི་ཝི་དྷོ་པི…པེ… ཝུ་ཏྟོ’’ཏི.

ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༡༦. ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༦. ‘‘མི་སྶ་ཀ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཏཱ་ཡ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་སི་ཏ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ མི་སྶ་ཀ་ཏྟཱཏི རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་མི་སྶ་ཀ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡནྟི ཨ་རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ. ན ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཝ་ཛྫི་ཏ་བྦནྟི ཡ་ཐཱ པ་ཉྷཱ་པུ་ཙྪ་ཀེ ཨ་རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ མི་སྶ་ཀ་ཏྟཱ ན ག་ཧི་ཏཾ, ན ཨེ་ཝ་མི་དྷ ཨ་རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.

ཨ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་རཱ་པེ་ཀྑཱ་ནི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་ཨ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་པེ་ཀྑཱ་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡཱ སི་ཡུཾ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀ་དཱ་ཙི་པི ཨ་ཝི་ནི་བྦྷུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ར་ས་མོ་དྷཱ་ནཱ་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཙ. ཡོ པ་ན ནི་ར་པེ་ཀྑོཏི ཡ་ཐཱ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནི པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་རེ་སུ སཱ་པེ་ཀྑཱ་ནི, ཨེ་ཝཾ སཱ་པེ་ཀྑོ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ཡོ ཏ་ཏྠ ནི་ར་པེ་ཀྑོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི ཨ་ཝི་ནི་བྦྷུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ དུ་ཝི་དྷ་མྤི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ, སོ ཨ་ཏྟ་ནོ…པེ… ན་ཏྠཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཝི་ནི་བྦྷུ་ཏྟཱ་ནཾ ཏེ་ས་མྤི ལི་ངྒཱ་དཱི་ནཾ སི་ཡུཾ ཝི་ནི་བྦྷུ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་དི་ཊྛ་ཏྟཱ. ན་ནུ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ནི་བྦྷུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ དི་ཊྛོ་ཏི? ས་ཙྩཾ དི་ཊྛོ, ན པ་ན སོ ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཡཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ས་ཏི ཙེ་ཝནྟི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཝི་ནི་བྦྷུ་ཏྟ་སྶ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི ས་དྡྷིཾ. ས་ཧ་ཡོ་གེ ཧི ཨི་དཾ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་དི་པི ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ལི་ངྒཱ་དཱི་ནཾ ཀ་ལ་ལཱ་དི་ཀཱ་ལེ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ ན ཕ་རེ་ཡྻུཾ ཏེ་སཾ ཏ་དཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡེ པ་ན རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཏ་དཱ ས་ནྟི, ཏེ་ཧི ཨ་ཝི་ནི་བྦྷུ་ཏྟཱ་ཝ, ཏེ་སཾ ཀ་སྨཱ ན ཕ་ར་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙེ་སཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་བཱི་ཛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཱ་ནནྟི ཀ་ལ་ལཱ་དི་ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ནུ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཏཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཡ་ཏོ ‘‘ཨི་ཏྠཱི, པུ་རི་སོ’’ཏི པ་ཀ་ཏི་ཝི་བྷཱ་གོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཏེ་སཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

ཀུ་ས་ལ་ཛཱ་ཏི་ཡནྟི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ བྷུ་མྨཾ. ཡེ པ་ན ‘‘ཀུ་ས་ལ་ཛཱ་ཏི་ཀ’’ནྟི པ་ཋ་ནྟི, ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཏྟེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝི་སུཾ ཨེ་ཀ་ཛཱ་ཏི ཝཱ བྷཱུ་མི ཝཱ ན ཧོ་ཏི ཏ་དེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་སུ་པཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ཧཱ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོཏི ཡྭཱ་ཡཾ ‘‘བྷཱུ་མི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་རཱུ་པེ ཨ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་སྶ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཨ་ཊྛ་པ་ནེ ཨ་ཏྠ་ན་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, ཨེ་ས ན་ཡོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཀུ་ས་ལ་ཧེ་ཏུ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཧེ་ཏཱུཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི པ་ཋ་མཱ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཀུ་ས་ལ་ཧེ་ཏུ དོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ཀུ་ས་ལ་ཧེ་ཏུ ཙ ཝི་སུཾ ཨེ་ཀ་ཛཱ་ཏི བྷཱུ་མི ཝཱ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་རུ་པྤེ ཨ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ་པི ཝི་སུཾ ན ཋ་པི་ཏཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ཧཱ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ.

ས་ཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟེ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ་པི ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ སི་ཡཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ’’ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ‘‘ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ས་ཧ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ དྷ་མྨོ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ཨ་ཊྛ. པ་ཙྩ་ཡུ་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ). ཏ་སྶ པ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝོ ཡ་དི་པི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ པ་ན ཏ་སྶ ན་ཏྠཱི’’ཏི ས་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ ད་སྶི་ཏོ, ཏ་ཐཱ་པི ཏཾ ཨ་ན་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟོ ‘‘ཨུ་པྤཱ་ད…པེ… ནི་ཝཱ་རེ་ཏུ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཝ་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ས་མ་ཏྠེ་ཏི. ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་དི་སནྟི ཧི ཨེ་ཏེ་ན ཏ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ. པ་ཝ་ཏྟེ་ཙཱཏི ཙ-ས་དྡེ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡ་ཉྩ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པ་སྶ རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ཏོ ཨ་ཉྙོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ ན ཧི ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ཊི་ཙྩ་ཝཱ་རཱ་ད་ཡོ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཝཱ་ར་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ཚ ཝཱ་རཱ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཱ ‘‘ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, ན ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱཏི ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨེ་ཏེ་སཱུཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ཚ་སུ ཝཱ་རེ་སུ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ན པཱ་ཀ་ཊཾ བ་ལ་ཝ་ཉྩ ཡ་ཐཱ ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷ་ཏོ ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ་སྶ ཏཾ པཱ་ཀ་ཊཾ བ་ལ་ཝ་ཉྩ, ཏ་སྨཱ ‘ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ’ཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི.

ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༡༧. ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༧. སོ་མ་ན་སྶ་དོ་མ་ན་སྶ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཱིཏི སོ་མ་ན་སྶ་དོ་མ་ན་སྶ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཛྷཱ་ན་ངྒ་བྷཱ་ཝ་ཝི་སེ་ས་ན་ཏོ ཝཱ སོ་མ་ན་སྶ་དོ་མ་ན་སྶ་བྷཱུ་ཏཱ་ནེ་ཝ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནི ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི, ན ཨི་ཏ་ར་སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནཱི་ཏི ཛྷཱ་ན་ངྒ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཛྷཱ་ན་ངྒ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ སོ་མ་ན་སྶ་དོ་མ་ན་སྶ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ. ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ‘‘དྭི་པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཏཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ. ཏེ་ནཱཏི ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱུ་ཏེ་ན སོ་མ་ན་སྶ་དོ་མ་ན་སྶ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན.

ཨ་བྷི་ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟ་ཏྟཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཙི་ནྟ་ནཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱཏི ‘‘ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན. པུ་བྦེཏི་ཨཱ་དི་ཏོ. ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི ཝ་ཛྫི་ཏཱ་ནཱིཏི ས་ཏྟ་སུ ཨ་ངྒེ་སུ ད་སྶི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི ཝ་ཛྫི་ཏཱ་ནི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ཧེ་སཱཏི ལེ་སེ་ན ཨ་པ་ཀཱ་སེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ. ཏཱི་སུ་པི ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཏཾ་ས་མཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཏི་ཎྞ་མྤི ག་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏི་ཎྞཾ པ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ནཱཏི ཨུ་པེ་ཀྑཱ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཨ་ཛྷཱ་ན་ངྒ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏྠེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན. ཏ་ཏོ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་དི་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཡ ཛྷཱ་ན་ངྒ་ནྟི ཨུ་དྡྷ་ཊ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཨ་ཛྷཱ་ན་ངྒེ་སུ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏོཏི ‘‘ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ནུ་དྡྷ་ཊ་བྷཱ་ཝོ ཝཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཨ་ནུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་ས་བྷཱ་ཝེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནཱ་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཊ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏཾ་དོ་ས་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཏྠནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དོ་ས་ཝི་ནི་མོ་ཙ་ན་ཏྠཾ.

ཡེ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི པ་ད་ཀཱ་ར་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ནཾ. སོ་མ་ན་སྶཱ་དཱི་ཧཱིཏི སོ་མ་ན་སྶ་དོ་མ་ན་སྶ་ཛྷཱ་ན་ངྒུ་པེ་ཀྑཱ་ཧི. ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཨུ་པེ་ཀྑ་ནཾ. ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཧི ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཀི་ཙྩཱ ཝུ་ཏྟཱ. ས་མཱ་ནཱ་ནཾ ཀེ་སཾ? སུ་ཁཱ་དཱི་ནཾ, ཀེ་ཧི? སོ་མ་ན་སྶཱ་དཱི་ཧི, ཀ་ཐཾ? སུ་ཁ…པེ… ཡུ་ཏྟ་ཏཱཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ན ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཡཱཏི སུ་ཁཱ་དཱི་ཧི, ཏ་ད་ཉྙེ་ཧི ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ནཱ་དཱི་ཧི ཙ ཨ་ནི་ནྡྲི་ཡ་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་ནུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་ས་མཱ་ན་ཏཱ་ཡ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་སུ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཡ ཛྷཱ་ན་ངྒ་ནྟི ཨ་ནུ་དྡྷ་ཊ་བྷཱ་ཝེ ཀཱ་ར་ཎཾ ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི. སཱཏི ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ. ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑཱ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནེ ན ག་ཧི་ཏཱ. ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡུ་ཏྟ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་སཱུཏི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཱ་དཱི་སུ ཙ. ཏ་སྶཱ་པི ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཡ་པི.

ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༡༨. མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༨. དུ་ཝི་དྷ་མྤི ས་ངྐ་པྤནྟི ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤོ་ཏི ཙ ཨེ་ཝཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སཱ་ཝ་ཛྫ་བྷེ་དེ་ན དུ་ཝི་དྷ་མྤི. ཝཱི་རི་ཡཾ ས་མཱ་དྷིནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ངྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ས་ཧ ག་ཧེ་ཏྭཱ, ཨེ་ཀེ་ཀ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ཧི མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཀ་མྨ་ནྟཱ་ཛཱི་ཝེ་ཧི. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་སེ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ་ནི ཙ མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཙ-ས་དྡེ་ན ཨ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ་ནི ཙ མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཱ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་གྒ་ངྒ་ཝ་ཙ་ན་སཱ་མ་ཉྙེ་ནཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནི་དྡེ་སོ ཨི་དྷ ཀི་མ་ཏྠི་ཡོ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྷི སུ་ཏྟ་ཝོ་ཧཱ་རོ་པི ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ན ད་སྶེ་ནྟེ་ནཱཏི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་མ་གྒ་ངྒཱ་ནི་པི སུ་ཏྟེ མ་གྒ་ངྒ་ཝོ་ཧཱ་ར་སི་དྡྷི་ཡཱ ཨི་དྷ མ་གྒ་ངྒེ་ཧི ས་ཧ ད་སྶེ་ནྟེ་ན. ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱཏི པ་དུ་དྡྷཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨི་དཱ་ནི མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ དྭཱ་ད་ས་ངྒཱ་ནི ན ད་སྶེ་ཏ་བྦཱ་ནི, ཀ་སྨཱ་ཏི ཙེ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཧི པཱ་ལི༹་ཡཾ…པེ… ཝ་ཏྟ་བྦོ’’ཏི. ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ མི་ཙྪཱ་མ་གྒ་ངྒཱ་ནི, ན མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་མ་གྒ་ངྒ་ད་སྶ་ན་ཏྠེ་པི ཨ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ནེ ཨེ་ཝཾ ན ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་རི་ཡཱ་ཡ…པེ… ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ག་ཏ་ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ས་དྡ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀོ ཨ་ཉྙོ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ས་དྡོ པཱ་ལི༹་ག་ཏ་ཏ་ད་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ ཨུ་བྷ་ཡ་པ་ད་ཏྠོ ཨུ་དྡྷ་ཊོ ‘‘ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནཱི’’ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡཾ ཨི་ཏ་ར་ཉྩ མ་གྒ་ངྒཾ ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན པཱ་ལི༹་ག་ཏ་ཏ་ད་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ མ་གྒ་ངྒ་ས་དྡོ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏ་བྦོ སི་ཡཱ, ཏ་ཐཱ ན ཀ་ཏ་ནྟི. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ པཱ་ལི༹་ག་ཏོ་ཡེ་ཝ མ་གྒ་ངྒ་ས་དྡོ ཨུ་དྡྷ་ཊོ, ན ཏ་ད་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ, ན ཙ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་མུ་ཁེ་ན ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠོ ནི་ཡ་མི་ཏོ, ཏ་སྨཱ. ཏེ་སཱུཏི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་སུ. ‘‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛི…པེ… ས་མཱ་དྷ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ས་ངྐ་པྤ་ཝཱ་ཡཱ་མ་ས་མཱ་དྷ་ཡོ ས་མྨཱ་མི་ཙྪཱ་ས་དྡེ་ཧི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་ད་ཡོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ ས་ནྟཱི’’ཏི. ས་ངྐ་པྤ་ཝཱ་ཡཱ་མ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་ཏྟཱ པ་ན ཏ་ཏྠ ཀེ་ཙི ས་ནྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་ད་ཡོཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དི་ཀེ ཨ་ན་ཝ་སེ་སེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི. ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ནི་ཡ་མ་ན་ཏྠ་ཏྟཱ ན ཝི་སེ་ས་ན་ཏྠ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༢༠. ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༠. ས་མྤ་ཡོ་གཱ་ས་ངྐཱ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏོཏི ས་མྤ་ཡོ་གཱ་ས་ངྐཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཧི ཁ་ནྡྷཱ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཱ ཝི་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི.

ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༢༡. ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༡. ཡ་སྨིཾ ས་ཏི ཡཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ས་ཏི ཙ ན ཧོ་ཏི, སོ ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཡ་དི་དཾ ས་མཱ་ས་ཏོ པ་ཙྩ་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏི ཨི་དཾ ཧོ་ཏི, ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཨི་དཾ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི, ཏ་ཡི་དཾ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡེ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཡ་ཉྩ ན་ཡོ ནི་བྦཱ་ནེ ན ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ན ཨུ་དྡྷ་ཊ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ…པེ… ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝི་སེ་ས་ཏོ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་མུ་ཁེ་ན པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ་ཝི་རུ་དྡྷོཏི ན་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཝི་རུ་དྡྷོ. ཝི་ག་ཏཱ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཡ ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨུ་ཛུ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཋི་ཏཱ ན་ཏྠི་ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡཱ. ན ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡོ ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ་ཨ་ཝི་རོ་དྷ་ཏོ. ཡེ ཧི ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ, ཏེ ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ་ཝི་རུ་དྡྷཱ ཨེ་ཝ དི་ཊྛཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

ས་ཏི ཙ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི ཨཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཀ་ཏོཏི ས་ཧ. ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ད་བྷཱ་ཝོཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝོ. ཨེ་ཏེ་སནྟི ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ. དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ནཱཏི དྷ་མྨ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན. དྷ་མྨ་ཏཱ ཧེ་སཱ, ཡ་དི་དཾ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣེ་ཧི ས་ཧ པུ་རེ་ཏ་རཾ པ་ཙྪཱ ཙ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ ཨཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡཱ ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཝཱ ཙ་ཀྑཱ་དི་དྭཱ་རཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ས་ཏི་པི ནི་ཡ་ཏ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ དྭཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཚ་བྦི་དྷ་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ, དྭཱ་ར་ཏོ དྭཱ་ར་མ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཚ་བྦི་དྷ་ཏཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཨཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣེ་ཧི ས་ཏི་པི ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝེ ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣ་སྶ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ པ་ཉྷཱ་ཝཱ་རེ ཨཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏེ ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཉྩ་མ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་བྷཱུ་ཏེ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སེ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨཱ་མ་སི་ཏུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཉྩ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་བྷེ་དཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ཨཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཝ་མྤེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.

ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༢༢-༢༣-༢༤. ན་ཏྠི་ཝི་ག་ཏ་ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༢-༢༣. ཨེ་ཏྠཱཏི ན་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡེ. ནཱ་ནནྟི ནཱ་ན་ཏྟཾ. ཨེ་ཏེ་ནཱཏི ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ན་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཝི་སེ་ས་མ་ཏྟ་དཱི་པ་ནེ་ན ‘‘པ་ཙྩ་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ ཧེ་ཏྠ ནཱ་ན’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན. ཨ་ཏྠོཏི དྷ་མྨོ. བྱ་ཉྫ་ན་ས་ངྒ་ཧི་ཏེཏི ‘‘ན་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡོ ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་བྱ་ཉྫ་ནེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏེ. པ་ཙྩ་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟེཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟི་ཨོ་ཀཱ་ས་དཱ་ནེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ, ཝི་ག་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀེ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟེ.

ན་ཏྠི་ཝི་ག་ཏ་ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཨཱ་དི་མ་པཱ་ཋོཏི པུ་རི་མ་པཱ་ཋོ. ཏ་ཐཱ ཙ ས་ཏཱིཏི དོ་ས་སྶ་པི ས་ཏྟ་ར་ས་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི. ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ་པི་སྶ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དོ་ས་སྶ་པི ག་རུ་ཀ་ར་ཎཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ’’ཏི. ‘‘སེ་སཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ནི་ཝཱ་རི་ཏོ་ཏི ཀ་དཱ་ཙི ཨཱ་ས་ངྐེ་ཡྻཱ་ཏི ཏཾ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠ་མཱ་ཧ ‘‘ན ཙ སེ་སཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. པུ་རེ་ཛཱ་ཏཱ་དཱི་ཧཱིཏི པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཀ་མྨཱ་ཧཱ་ར་ཛྷཱ་ནི་ནྡྲི་ཡ་མ་གྒ་ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི. ཏ་ནྣི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠནྟི ཏ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དོ་ས་སྶ ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ. ཝི་སུ་ཉྩ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ལོ་བྷ་མོ་ཧཱ ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ན ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ དོ་སོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་སུ་ཉྩ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ. ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ན’’ནྟི ‘‘ས་བྦེ དྷ་མྨཱ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟེ ས་བྦ་དྷ་མྨེ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ ཧེ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི. ན ཧི ཨེ་ཏཾ…པེ… བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨེ་ཏེ་ན ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. རཱུ་པཱ་དཱི་ནནྟི རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནཾ.

བྷེ་དཱཏི ཝི་སེ་སཱ. བྷེ་དཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དི་ཝི་སེ་སཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ. ཏེ ཨེ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ སཱ་མ་ཉྙ་བྷཱུ་ཏེ ཁ་ནྡྷེ ཨེ་ཝ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཝཾ ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཊྛཱ་ན་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཧེ་སཱཏི ཨེ་ཏེ་ན སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་མ་གྒ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཏྠ ན ས་ཀྐཱ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ་དཱི་ནཾ མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝ་ཏྟུ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོཏི མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི སེ་སེ་ཧི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡོ ན ཧོ་ཏཱིཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡོ ན ཧོ་ཏི. ཏནྟི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ཨ་ཧི་རི་ཀཱ་དཱི་སུ.

ད་ས་དྷཱ པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, པུ་ན ཏ་ཐཱ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུནྟི ཨི་དཾ ཨ་ཏྠ་མ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ. པཱ་ཋོ པ་ན ‘‘ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ ཏེ་ས་ཉྩེ་ཝ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཙ ཝ་སེ་ན ད་ས་དྷཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. རཱུ་པ་ས་དྡ་ག་ནྡྷ་ར་སཱ་ཡ་ཏ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱཏི ཨི་དཾ རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཝི་ཡ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཙ བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏཱ་ནཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནི རཱུ་པ་ས་དྡ་ག་ནྡྷ་ར་སཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི. ས་བྦཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ་པེ་ཀྑཱཏི ‘‘ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཝི་ཙཱ་རེ ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དི་ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ་པེ་ཀྑཱ ཨེ་ཏེ་སཾ རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ཨ་པུ་བྦ་ཏཱ ན་ཏྠི, ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡཱ་པེ་ཀྑཱ. ན ཧི རཱུ་པཱ་དཱི་ནི ཧེ་ཏུ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དྷི་པ་ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཏ་སྶཱཏི རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་པུ་བྦ་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷོ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་ཏྟ་དྷཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ, ན ཧི ཨོ་ཛཱ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི.

ཨ་ཏྠོཏི ཝཱ ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སོ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣེ་ཧི ཨ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦ་ཏོ, ཉཱ་ཎེ་ན ཝཱ ཉཱ་ཏ་བྦ་ཏོ ‘‘ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨཱ་ཀཱ་རོཏི ཏ་སྶེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་རོ, ཡེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏཾ པ་ན ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཾ. ‘‘ས་ཏྟ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི པ་ཋཱ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ.

ཡཾ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡོ…པེ… ད་ཊྛ་བྦཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་མྤི ཧི ཨ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝཱ་ཏི. ཀོ་ཙི པ་ནེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མུ་དཱ་ཡེ ཀོ་ཙི ཏ་དེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱུ་ཏོ ཀ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝོ པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘ཡ་དི་དཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏེ པ་ནེ་ཏྠ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ན ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨིཾ, ཏ་སྨིཾ ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ. ཝ་ཏྠུ་སྶ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ན ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ཝ་ཏྠུ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི. ཨི་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨི་ཏོ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ཙྩཱ་མ་ས་ནཾ པུ་རེ་ཛཱ་ཏཾ ཝཱ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏཾ ཝཱ. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་ན་ཡཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཏོ པ་ར་ཏོ་པཱི’’ཏི. ཏེ་ན ཀ་མྨཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡེ་སུ་པི ཝ་ཀྑ་མཱ་ནེ་སུ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ པ་ན ན་ཡཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་ཏོ ཝཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏོ’’ཏི, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ན ‘‘ནི་སྶ་ཡི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏོ ཝཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ས་ཡ་མེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ ན ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཨི་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་གེ་ཝ ཨ་ཏི་དེ་ས་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ པུ་རི་མོ་ཡེ་ཝ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཏོ་པཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠོ་ཡེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ.

‘‘མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ནྟོ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙ མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ‘‘མ་གྒ་ཝ་ཛྫཱ་ནཾ ན་ཝ་ནྣ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ པ་ཙྪི་མ་པཱ་ཋེ, པུ་རི་མ་པཱ་ཋེ པ་ན ‘‘མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ནྟོ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ‘‘ད་ས་ནྣ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པ་ཙྪི་མ་པཱ་ཋེ ‘‘ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, པུ་རི་མ་པཱ་ཋེ ‘‘དྭཱ་ད་ས་ཧཱི’’ཏི.

ས་མ་ན་ནྟ་ར་ནི་རུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙཱཏི ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི ཝི་སེ་ས་མ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ས་མ་ན་ནྟ་ར་ནི་རུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན, ན ཙ ས་མ་ན་ནྟ་ར་ནི་རུ་དྡྷ་ཏཱ་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ནཱ’’ཏི པ་ཙྩ་ཡ་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ད་སྶ་ནེ་ན ཙ ཝུ་ཏྟཾ པ་ད་དྭ་ཡཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ པ་དུ་དྡྷཱ་རོ ཀ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ…པེ… ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཧེ་ཏུ་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན པུ་རེ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ རཱུ་པཱ་དཱི་ན་ཉྩ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་བྷཱ་ག་ཏཱ, པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཝ་ཏྠུ་ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་ནཾ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཧེ་ཏུ་ན་ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ་པི ཙེ་ཏྠ ཡུ་ག་ལ༹་ཀ་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧི ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ, ཨི་ཏ་རེ ཏ་ད་ཉྙ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨེ་ཝ་མི་ཏ་རེ་སུ་པི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཡུ་ག་ལ༹་ཀ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཨུ་བྷ་ཡ་པྤ་དྷཱ་ན་ཏཱཏི ཛ་ན་ནོ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་པྤ་དྷཱ་ན་ཏཱ. ཋཱ་ནནྟི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོཏི ཝི་ནཱ་པི བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཾ བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཉཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི. ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ བྷི་ནྡ་ནྟེ་ནཱཏི ཨ་ན་ནྟ་རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཝི་བྷ་ཛ་ནྟེ་ན. ཏ་ཡོ་པི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝི་བྷཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ སཱ་མ་ཉྙ་རཱུ་པེ་ན. ཏ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཝ་མ་ཝ་ཊྛི་ཏེ ཨ་ན་ནྟ་རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ་ཏི བྷི་ནྡ་ནཾ ཝི་བྷཱ་ག་ཀ་ར་ཎཾ ཡ་དི པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་སྶ རཱུ་པཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ, ན་ནུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཨ་ན་ནྟ་རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་པི རཱུ་པཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ན ཧོ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི? ས་ཙྩཾ ན ཧོ་ནྟི, ཏེ པ་ན ད་སྶི་ཏ་ན་ཡཱ་ཏི ཏ་དེ་ཀ་དེ་སེ་ན ཨི་ཏ་ར་མྤི ད་སྶི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ…པེ… ད་ཊྛ་བྦ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏཾ་ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱཏི ཏེ་ཧི ཨ་ན་ནྟ་རཱ་དཱི་ཧི ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ཨ་རཱུ་པཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏནྟི པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨ་ན་ནྟ་རཱ་དཱི་སུ པ་ཋི་ཏྭཱ.

པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.