༡. པ་ཊི་ཙྩ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. པ་ཙྩ་ཡཱ་ནུ་ལོ་མཾ
(༡) ཝི་བྷ་ངྒ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༣. ཏི་ཀ་པ་དཱ་ནཾ ཏི་ཀ་ནྟ་ར་པ་དེ་ཧི ཝི་ས་དི་ས་ཏཱ པཱ་ཀ་ཊཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏི་ཀ་པ་ད་ནཱ་ན་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ན ཝི་ནཱ’’ཏི. མཱུ་ལཱ་ཝ་སཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ‘‘ཨེ་ཀ་མཱུ་ལེ་ཀཱ་ཝ་སཱ་ནཾ ན་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་མཱུ་ལཱ་ཝ་སཱ་ན་ཝ་སེ་ན. ‘‘ན ཏཱ་ཡེ་ཝ ཝེ་ད་ནཱ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་སཱུ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཡཱ ས་དི་ས་ཏཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་དི་ས་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘ན ཏཱ་ཡེ་ཝཱ’ཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཡཱཏི ཡཱ པུ་ཙྪཱ. ས་བྦ་པུ་ཙྪཱ་ས་མཱ་ཧ་ར་ཎནྟི ས་བྦཱ་སཾ ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྙཱ་སཱ་ཡ པུ་ཙྪཱ་ནཾ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ནཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་སེ་ཏྭཱ ཀ་ཐ་ནཾ. ཨི་དྷ ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཊི་ཙྩ་ཝཱ་རུ་དྡེ་སེ ཀ་ཏྟ་བྦཾ. ཨཱ་དི་ཏོ ཧི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཝུ་ཏྟེ པ་ཙྪཱ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཏ་དེ་ཀ་དེ་ས་ཝ་ཙ་ནཾ ཡུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྙཱ་ས པུ་ཙྪཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ལ་བྷ་ནྟཱིཏི ཏ་ཏྠ ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨཱ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཡེ པཱི་ཏི་ཏྟི་ཀེ ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྙཱ་ས པུ་ཙྪཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ན ཧི ལ་བྷ་ནྟི, ཨ་ཊྛ་ཝཱི་སེ པ་ན ལ་བྷ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་ནཱཏི ཏེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཨེ་ཀེ་ན དྷ་མྨེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ནྟེ་ན, ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ ཝཱ པ་ཏྟེ་ན པཱ་པུ་ཎ་ནྟེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱིཏི ཡ་དི་པི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཡཱ་ཝ ནི་རོ་དྷ་ག་མ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ཁ་ཎ་ཏྟ་ཡ་ས་མ་ངྒཱི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎ་ས་མ་ངྒཱི་ཡེ་ཝ པ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ པ་ཊི་ཙྩ་ཝཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ཚ་ནྣཾ ཝཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ་སུ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ན ཏི་ཊྛ་ཏི.
ཨི་དྷ ཀུ་ས་ལ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ག་ཧི་ཏེ ཁ་ནྡྷེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟནྟི ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཊི་ཙྩ་ཝཱ་རེ ‘‘ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཀུ་ས་ལ་ས་དྡེ་ན ག་ཧི་ཏེ ཁ་ནྡྷེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ཙ་ཏཱུ་སུ་པི ཀུ་ས་ལ་ཁ་ནྡྷེ་སུ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟེ་སུ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ས་བྦེ ས་བྦེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨི་མ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ, ཨི་མ་སྶེ་ཝ ཨ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཙ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྐཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ དྭི་ནྣཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ ཝི་སུཾ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨེ་ཀཾ ཁ་ནྡྷཾ པ་ཊི་ཙྩ དྭེ ཁ་ནྡྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝ་ཏྟུཾ ས་ཀྐཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་སུ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཐཱཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ་པི དུ་ཀཱ་དི་བྷེ་དཱ་ན་ཉྩཱ’’ཏི ཨི་མཾ ཨ་ནུ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི.
ཨེ་ཏ་སྨིནྟི ‘‘ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཀི་རི་ཡཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ. ‘‘ས་བྦ་སྨིཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཀ་ཏྠ པ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ རཱུ་པ་ནྟི ཨེ་ཏྠེ་ཝཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ཋ་མེ ཝཱ་ཀྱེ ཨ་ཏི་བྱཱ་པི་ཏཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡེ ཨ་བྱཱ་པི་ཏཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ ‘‘ན ཀེ་ཝ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཀི་རི་ཡཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ ཏ་སྶ་པི ཨཱ་རུ་པྤེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ རཱུ་པེ་ན ཝི་ནཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་ཐཱ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ རཱུ་པ་ནྟི རཱུ་པ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཨཱ་རུ་པྤེ ཝི་པཱ་ཀོ་པི ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་ན ས་དྡྷིཾ ན ག་ཧི་ཏོ. ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷ་མེ་ཝ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ས་རཱུ་པ་ཏོ པཱ་ཀ་ཊ་ཏ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་པ་ཙྪི་མ་ཙི་ཏྟཱ་ནི པ་ནེ་ཏྠ ས་ཏི་པི རཱུ་པ་སྶ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནེ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སྶཱཏི ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུ་སྶ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏཱ་པ་ཏྟིཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏུཾ, ཀ་ཐཾ? པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཀ་ཏྠ? ‘‘ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཙ རཱུ་པ’’ནྟི ཨེ་ཏ་སྨིཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ནེ ‘‘ཁ་ནྡྷེ པ་ཊི་ཙྩ ཝ་ཏྠཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝ་ཉྷི་སྶ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་པེ་ཀྑཾ ཝ་ཙ་ན་དྭ་ཡནྟི ‘‘ཁ་ནྡྷེ པ་ཊི་ཙྩ ཝ་ཏྠུ, ཝ་ཏྠུཾ པ་ཊི་ཙྩ ཁ་ནྡྷཱ’’ཏི པ་ད་དྭ་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. སཱ་མ་ཉྙེ་ན ག་ཧི་ཏནྟི ‘‘ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཙ རཱུ་པ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ནེ་ན, ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཝཱ ག་ཧི་ཏཾ.
ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཝི་ནཱ ‘‘ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ’’ནྟི ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པཾ ‘‘ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཾ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ན ད་སྶ་ནེཏི ‘‘མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་པི པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠ་ད་སྶ་ནེ. ཁ་ནྡྷ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ཧི་ཏནྟི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཾ, པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ རཱུ་པཾ ཝ་ད་ཏི. ཨ་ས་ཧི་ཏནྟི པ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷཾ ཨ་ས་ཉྙ་བྷ་ཝ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཉྩ རཱུ་པཾ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡ་མྤཱིཏི པི-ས་དྡེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡ་མྤི ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཾ ཨ་ཉྙ་ཉྩ ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་ནྟི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ཏྠ བྷཱུ་ཏེ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ རཱུ་པ་སྶ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ‘‘ཁ་ནྡྷེ པ་ཊི་ཙྩ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ རཱུ་པཾ བྷཱུ་ཏེ་པི པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ད་མེ་ཏཾ, བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཝཱ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་ར་ཎ་ཀཱ་ར་ཎ་མྤི ཧི ཀཱ་ར་ཎ་ནྟྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘ཙོ་རེ་ཧི གཱ་མོ ད་ཌྜྷོ’’ཏི.
བྷཱུ་ཏེ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པནྟི པ་དུ་དྡྷཱ་རོ ཀ་ཏོ, ‘‘མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ’’ནྟི པ་ན པཱ་ཋོ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ཏ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡཾ ཧེ་ཏྠ་ཏྠོ – ‘‘མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ’’ནྟི ཨི་མ་སྨིཾ པཱ་ཋེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་མྤི ཀུ་ས་ལེ ཁ་ནྡྷེ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ ཙ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ཀོ པ་ན སོ ན་ཡོ་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ…པེ… ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ཝུ་ཏྟོཏི ‘‘མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ པ་ཊི་ཙྩ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ རཱུ་པཾ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏེ ཁ་ནྡྷེ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ ཙ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཀུ་ས་ལེ ཁ་ནྡྷེ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ ཙ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༥༤. རཱུ་པེ་ན ཝི་ནཱ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཾ ན ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ཡཱ པུ་ཙྪཱ ཨ་རཱུ་པ་མི་སྶ་ཀཱ་ཝ་སཱ་ནཱ, ཏཱ་པི ཨི་དྷ ན ག་ཡ྄ཧ་ནྟི, པ་གེ་ཝ རཱུ་པཱ་ཝ་སཱ་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༥༧. ཏཱ་ཡ ས་མཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱཏི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཏཱ་ཡ ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ས་མཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ. པ་རི་པུ་ཎྞ་དྷ་མྨཱ་ནནྟི པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཝི་བྷཱ་གཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་སེ.
ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པནྟི ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པཾ ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ་ཉྩ. པུ་ན ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ པུ་ན་ག་ཧ་ཎཾ ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་པེ་ཀྑཾ. ན ཧི ཏཾ པུ་བྦེ བཱ་ཧི་ར་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ན ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ, ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཀ་སྨཱ པུ་ན་ག་ཧ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠཱཏི ཨ་ས་ཉྙ་ས་ཏྟེ་སུ. ཏ་སྶཱཏི ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སྶ. ཨཱ་དི་མྷཱིཏི བཱ་ཧི་ར་ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཨ་ས་ཉྙ་ས་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་ཝཱ་རེ་ཧི པ་ཋ་མ་ཝཱ་རེ. ཨ་ཝི་སེ་ས་ཝ་ཙ་ནནྟི བཱ་ཧི་རཱ་དི་ཝི་སེ་སཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་རཱུ་པ་མྤི པ་ཙྩ་ཡཾ ལ་བྷ་ནྟཾ ཨ་ཏྠཾ ཧེ་ཏཱ་དི་ཀེ པ་ཙྩ་ཡེ ལ་བྷ་ནྟཾ ས་ཧ ས་ངྒ་ཎྷི་ཏྭཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་སྶཱཏི, ཏ་ཏྠཱཏི ཙ པ་ད་དྭ་ཡེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ པ་ཋ་མ་ཝཱ་ར་མེ་ཝ པ་ཙྩཱ་མ་ས་ཏི. ཏཾ་ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀནྟི ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ག་ཏི་ཀཾ. ཨི་དྷཱ་པཱིཏི ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་སེ་པི. ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཝི་ཡཱཏི ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་སེ ཝི་ཡ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པ་མྤི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སོ ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ན ཧི…པེ… ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཨ་ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱཏི ‘‘ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་སེ་སཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ. ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་ནྟི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ་ཝ ཀ་སྨཱ པ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་སཱུཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ས་ཧཱཏི ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པཾ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ཏོ. ཝི་སུནྟི ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ རཱུ་པཾ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པ་ཏོ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ. ཏ་ཏྠ བཱ་ཧི་ར་གྒ་ཧ་ཎཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཡཱཏི ཡ་ཐཱ ‘‘བཱ་ཧི་རཾ ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ བཱ་ཧི་ར་ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎེ་ཧི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཝི་སེ་སི་ཏཱ་ནི, ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏྠ ‘‘མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ པ་ཊི་ཙྩཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་དྡེ་སེ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཀེ་ན་ཙི ཝི་སེ་ས་ནེ་ན ཨ་ཝི་སེ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝེ་ཧི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙེ་ན་པི ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ན ཀོ་ཙི པ་ཙྩ་ཡོཏི ཨི་དཾ པ་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་ག་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ན རཱུ་པཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཧེ་ཏཱ་དཱི་སཱུ’’ཏི. ཏ་ད་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ན ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཡ་ཏོ ཨི་དྡྷི་ཙི་ཏྟ་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནི ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནི ཙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ན་ནུ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ས་ཙྩཾ ཧོ་ཏི, སོ པ་ན ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཏྟེ་ན, ན ཛ་ན་ཀ་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར…པེ… ཛ་ན་ཀ’’ནྟི. ཀིཾ པ་ན ཏེ་སཾ ཛ་ན་ཀ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནེ་ཝ…པེ… ཛ་ན་ཀཱ་ནཱི’’ཏི. ཙི་ཏྟེ་ན ཀ་མྨུ་ནཱ ཙ ཝི་ནཱ ཨ་བྷཱ་ཝེ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པ་བྷཱུ་ཏཱ་ནེ་ཝཱཏི ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ. ཨ་ཉྙཱ་ནཱིཏི ཨུ་ཏུ་ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནི ཝ་ད་ཏི. ཝི་སེ་ས་ནཾ ཀ་ཏཾ ‘‘ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ རཱུ་པཾ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ’’ནྟི. ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀེ་ན རཱུ་པེ་ན ཨུ་ཏུ་ནཱ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ན ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པཱ་ཀ་ཊ་ཝི་སེ་ས་ནཱ་ནེ་ཝཱཏི ཨི་དཾ ཡེ་ཧི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཏཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནི, ཏེ་སཾ ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝི་སེ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཝི་སེ་ས་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟི ན ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦཱ་ནི ཀཱ་ར་ཎ་ཝི་སེ་ས་ནེ་ནེ་ཝ ཝི་སེ་ས་སྶ སི་དྡྷ་ཏྟཱ, ‘‘མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ’’ནྟྭེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏཱ་ནི པ་ན ཙི་ཏྟ་ཛ་ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པཱ་ནི.
ས་ཝི་སེ་སེ་ནཱཏི ཡེ་ན ཝི་སེ་སེ་ན ཝི་སེ་སི་ཏཱ, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཙི་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི, ཨི་ཏ་རཾ པ་ན ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི, ཀ་མྨཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏ་རཱ་ནཱིཏི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི་པི ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནི. མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ཝི་སེ་ས་ནེ་ནེ་ཝ ཝི་སེ་སི་ཏཱ་ནཱིཏི ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩཱ’’ཏི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ཝི་སེ་ས་ནེ་ནེ་ཝ ཛ་ན་ཀ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨཱ་ཧཱ་རེ་ན ཨུ་ཏུ་ནཱ ཙ ཝི་སེ་སི་ཏཱ་ནི. ཨི་དྷཱཏི ‘‘ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ རཱུ་པཾ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ’’ནྟི ཨི་མ་སྨིཾ ཝ་ཙ་ནེ. ཨེ་ཏྠ ཧི ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏཾ་ནི་སྶ་ཡཱ་ན་མྤི ཏ་བྦྷཱ་ཝོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཝི་སེ་ས་ནཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ཝི་སེ་ས་ནཾ ཧོ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡེ་སཾ ཨ་ཝི་ནི་བྦྷོ་གེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ.
༥༨. པུ་བྦེཏི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་སུ. ཝི་སུཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཨེ་ཀཾ ཁ་ནྡྷཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷཱ ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཙ རཱུ་པ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཏྠུ་སྶ ཝི་སུཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝི་སུཾ་ཡེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ད་སྶི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ, ‘‘ཁ་ནྡྷེ པ་ཊི་ཙྩ ཝ་ཏྠུ, ཝ་ཏྠུཾ པ་ཊི་ཙྩ ཁ་ནྡྷཱ’’ཏི པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏོ་པི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་རུ་ཙིཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ་ཧཱ’’ཏི. ཡོ པ་ན་ཏྠོ ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཁ་ནྡྷེ པ་ཊི་ཙྩ ཝ་ཏྠཱུ་ཏི ཨི་དཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ་ཊྛ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ་ད་སྶ་ནཾ, ཝ་ཏྠུ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སྶ པ་ཊི་ཙྩ་ཊྛ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ་ད་སྶ་ནཾ, ན ཁ་ནྡྷཱ་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་དྷེ་ཝཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡེ ཨེ་ཝ. ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་སུ་པི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ན་ཡོ, ཏ་ཏྠ ཧི པ་ཊི་ཙྩ་ཊྛ་ཕ་ར་ཎ་སྶ ས་མཱ་ན་ཏཱ. ད་སྶི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ཙྩ་ཊྛ་དྭ་ཡ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ. ཁ་ནྡྷ་ཝ་ཏྠཱུ་ན་ཉྩ ད་སྶི་ཏཱ་ཡེ་ཝཱཏི ཁ་ནྡྷ་ཝ་ཏྠཱུ་ན་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཏོ པ་ཊི་ཙྩ་ཊྛ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ་ཡེ་ཝ.
ཨེ་ཝ་མཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏི. ན་ནུ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཡཱཏི ས་དི་སཱུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་ནྟི ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཡཾ ‘‘ཨེ་ཀཾ, ཏ་ཡོ, དྭེ ཙ ཁ་ནྡྷེ པ་ཊི་ཙྩཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཛཱ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛོ ཧི པ་ཊི་ཙྩ་ཊྛོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏེ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཨེ་ཝ ན ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ཨེ་ཏེ་ན ན པ་ཊི་ཙྩ་ཊྛ་ཕ་ར་ཎ་ཀ་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀོ ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ས ན་ཡོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་སཱུ’’ཏི. ན ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏོ དྷ་མྨོ པ་ཊི་ཙྩ་ཊྛཾ ཕ་ར་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྩ ‘‘ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི.
པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་རེ་ན་པི ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ་མ་ཏྟ་མྤི ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཙྩ་ཝཱ་རེ ཝཱ་ར་ནྟ་རེ ཙ ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ཨུ་པ་ཙ་ཡེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘པ་ཙྩ་ཡ་ཝཱ་རེ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏཾ་པ་ཙྩ་ཡཱཏི ཝ་ཏྠུ་པ་ཙྩ་ཡཱ, ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ཝ་ཏྠུཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེཏི ཀུ་ས་ལེ ཁ་ནྡྷེ པ་ཊི་ཙྩ. ཏེ་སནྟི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ. པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཨི་དཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་སྶ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་སུ དི་ཊྛ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ཏེ ཏེ་སཾ བྷ་ཝེ་ཡྻུ་ནྟི པ་ར་སྶ ཨཱ་ས་ངྐ་ནི་རཱ་ས་ངྐཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་དྡོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ནི་ར་པེ་ཀྑོཏི ཨ་ཉྙ་ནི་ར་པེ་ཀྑོ. ན ཧི ཧེ་ཏུ་དྷ་མྨོ དྷ་མྨ་ནྟ་རཱ་པེ་ཀྑོ ཧུ་ཏྭཱ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ས་དྡ་སཱི་སེ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་པེ་ཀྑོཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ་ཀཱ་རི་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ, ཨི་ཏ་རཾ ཝཱ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་པེ་ཀྑོ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཏ་རེ་ཏ་རཱ་པེ་ཀྑོཏི ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི་བྷེ་དཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨི་ཏ་རེ་ཏ་རཾ མི་ཐུ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཨི་ཏ་རེ་ཏ་རཱ་པེ་ཀྑོ. པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ ཙ ཁ་ནྡྷཱ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཨི་དྷ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུནྟི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཁ་ནྡྷཱ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, ཨ་ཐ ཁ་ནྡྷཱ ཙ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཙཱ་ཏི ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ག་ཡ྄ཧེ་ཡྻུཾ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ‘‘མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ན ཀོ་ཙི པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
ཡ་སྶ ས་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡོ, ཏ་ཏོ ཏེ་ན ཏ་ནྣི་སྶི་ཏེ་ན ཝཱཏི ཡ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ས་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ དྷ་མྨ་ཏོ ས་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཀ་ཐཾ ཏེ་ན དྷ་མྨེ་ན ཏ་ནྣི་སྶི་ཏེ་ན ཝཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏཾ ཏཾ དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི ‘‘ཡ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཁ་ནྡྷེ པ་ཊི་ཙྩ ཁ་ནྡྷཱ’’ཏི ཨི་དཾ ‘‘ཏེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན’’ནྟི ཨི་མ་སྶ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ, ‘‘ཝ་ཏྠུཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ཁ་ནྡྷཱ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན ‘‘ཏ་ནྣི་སྶི་ཏེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཏ་སྶ. ཏ་སྨཱཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩཱ་མ་ས་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན ཧི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཡ་ཏོ ཁ་ནྡྷ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་ད་པེ་ཀྑ་ཏྟཱཏི ཨི་ཏ་རེ་ཏ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་པེ་ཀྑ་ཏྟཱ. ཁ་ནྡྷེ པ་ཊི་ཙྩ པ་ཙྩ་ཡཱ ཙཱཏི པ་ཊི་ཙྩ་ཝཱ་རེ ཝུ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ ཁ་ནྡྷེ པ་ཊི་ཙྩ, པ་ཙྩ་ཡ་ཝཱ་རེ ཝུ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མེ་ན ཁ་ནྡྷེ པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ. ན་ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཝུ་ཏྟཱཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྨཱ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དི་ཏོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ཏྠུཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱཏི ཝ་ཏྠུཾ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ. ཏ་ནྣི་སྶི་ཏེ་ན ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡེ་ནཱཏི ཏཾ ཝ་ཏྠུཾ ནི་སྶི་ཏེ་ན ཁ་ནྡྷེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝ་ཏྠུཾ པ་ཙྩ་ཡཱ…པེ… ཝུ་ཏྟཱ, ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ན ཨུ་ཛུ་ཀཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཝ་ཏྠུ་སྶ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༥༩. སཱ ན ག་ཧི་ཏཱཏི ཡཱ ‘‘ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནཾ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, སཱ ཨི་དྷ པ་ཊི་ཙྩ་ཝཱ་རེ ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཏྠོ པ་ཊི་ཙྩ་ཏྠོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནི…པེ… ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི. ཡེ་སཾ པ་ན ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་རཱུ་པི་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཚ་དྷཱ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ ཨི་ཙྪི་ཏོ, ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཨི་དྷ ཝི་བྷ་ཏྟོ ཨེ་ཝ. ཀ་ཐཾ རཱུ་པི་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟོ་ཏི ཙེ? ‘‘ཝ་ཏྠུཾ པ་ཊི་ཙྩ ཁ་ནྡྷཱ’’ཏི ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶི་ཏོ ཨེ་ཝ. ཨི་ཏ་རེ་ས་མྤི ཝ་སེ་ན ‘‘ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ད་སྶི་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཧི ‘‘ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ས་ཏི་པི པ་ཊི་ཙྩ་ཊྛ་ཕ་ར་ཎེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནཾ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནི་སྶ་ཡ…པེ… ན ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི.
༦༠. དྭཱི་སུ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་སཱུཏི ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་སུ. ཀུ་ས་ལཱ་པི པ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏཱཏི པི-ས་དྡེ་ན ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏེ མ་ཧ་གྒ་ཏེ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི ‘‘ཀུ་ས་ལཱ་པི མ་ཧ་གྒ་ཏཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ན ལ་བྷ་ནྟི, པ་གེ་ཝ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ’’ཏི. ཀ་དཱ་ཙི ན ལ་བྷ་ནྟི, ཡ་དཱ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ ན པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༦༡. ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་སུ. པ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ནི་དྡི་སི་ཏྭཱཏི པ་ཙྩ་ཡཾ དྷ་མྨཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨ་ནི་དྡི་སི་ཏྭཱ. ན ཧི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་སཱ་དཱི་སུ ཨ་ལོ་བྷཱ་དི་ཀུ་ས་ལཱ་དི་ས་རཱུ་པ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དི་དྷ་མྨཱ ད་སྶི་ཏཱ. ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་སཱུཏི ཨི་དཾ ཨ་ལོ་བྷཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ནཾ. ཏེ་ན ཡ་ཐཱ ཨ་ལོ་བྷཱ་དཱི་སུ ཨ་ཡ་མེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ནི་ཡ་མོ ན་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ ཏ་བྦི་སེ་སེ་སུ ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་སཱུ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ. ཝ་ཏྠུ་ན་ཝ་ཏྠུ་དྷ་མྨེ་སཱུཏི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ བྷུ་མྨཾ. པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ, ཨཱ་རུ་པྤེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཙ ཁ་ནྡྷེ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་མེ་ཝ ག་ཧི་ཏཾ, ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ནྟི ཙོ་ད་ནཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་མྤི ཧི ཝ་ཏྠུ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏེ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ ན ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་སྶཱཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ. ན ཨུ་དྡྷ་ཊོཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀཱ་ཏུཾ ‘‘ནེ་ཝ་ཝི་པཱ་ཀ…པེ… ཏཱི་ཎཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ལཱ་བྷ་ཏོཏི ཡ་དི ལ་བྦྷེ་ཡྻ, ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟི་ཀེ. ཏཱི་ཎཱིཏི ‘‘ཝི་པཱ་ཀཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝི་པཱ་ཀོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ, ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་དྷ་མྨཾ, ནེ་ཝ་ཝི་པཱ་ཀ་ན་ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩཱ’’ཏི ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི.
༦༣. ཏ་དུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནནྟི ཏེ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ. ཝ་ད་ཏཱིཏི ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎི་ཀ་ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝ་ད་ཏི ཨ་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཱ་ནནྟི ཝི་སེ་ས་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎི་ཀ་སྶ་པི ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཏ་ཐཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ན’’ནྟི དུ་ཝི་དྷོ་པི ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ.
༦༤. ཡཾ ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཡཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་རཱུ་པཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་རཱུ་པ་ཉྩ ཝ་ཏྠུ་རཱུ་པ་ཉྩ ‘‘ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
༦༩. ཀེ་ས་ཉྩཱིཏི པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་རེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ནྡྷཱ་དཱི་ནཾ. ཏེ་ས་ཉྷི ཝ་ཏྠུ ནི་ཡ་མ་ཏོ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ས་མཱ་ན་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱཏི ས་དི་ས་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ. ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ ཧི ཁ་ནྡྷཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཙ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ ཡ་སྶ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ན ས་ཡཾ ཏ་ཏོ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཾ ལ་བྷ་ནྟི ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝ་ཏྠུ་ནཱ་ཝ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ. ཨེ་ཀ་ཙྩེ པ་ན ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ ཡ་སྶ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ས་ཡ་མྤི ཏ་ཏོ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཾ ལ་བྷ་ནྟི ཡ་ཐཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཝ་ཏྠུ་ཀྑ་ནྡྷཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀེ་ས་ཉྩི ཁ་ནྡྷཱ…པེ… ནཱ་ནཱ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ་པཱི’’ཏི. པ་ཙྩ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཾ ཝ་ཏྠུཾ ཁ་ནྡྷེ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཾ པ་ཙྩ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ་ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་ར་ཎ་ཏོཏི ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ. པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཏྟི ན་ཏྠཱིཏི པ་ཊི་ཙྩ་ཊྛ་ཕ་ར་ཎཾ ན་ཏྠི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཊྛོ པ་ཊི་ཙྩ་ཊྛོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ‘‘པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝཱ་ཧ, ཀིཾ པ་ཊི་ཙྩ? ཁ་ནྡྷེ་ཏི པཱ་ཀ་ཊོ་ཡ་མ་ཏྠོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀིཾ པ་ན པ་ཊི་ཙྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཙྩཱ་ས་ཏྟི་ཉཱ་ཡེ་ན ཨ་ན་ནྟ་ར་སྶ ཝི་དྷི པ་ཊི་སེ་དྷོ ཝཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་ཏི ཏཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ན་ནྟ་ར་ཏྟཱ…པེ… ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
༧༡-༧༢. ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཱ་ནཾ ཝ་སེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟནྟི ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཏཾ ‘‘ཨི་མེ ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱ་ཙ་ནཱ་མ་གྒཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ཧི་པི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀེ་ན་པཱིཏི ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་སུ ཙ པ་དེ་སུ ཨེ་ཀེ་ན་པི པ་དེ་ན, ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཝཱ པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་སེ ཝཱ་ཀྱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨེ་ཀེ་ན་པི པ་དེ་ན. ཏ་ཡོ པ་ཙྩ་ཡཱཏི ཧེ་ཏུ་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ. ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་ཉྩ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏཾ པ་ན ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཧི ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ པ་ཙྩ་ཡེ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཱ. ཡེ པ་ནཱཏི པ་ད་ཀཱ་ར་ཀེ ཝ་ད་ཏི. ས་ངྑི་པི་ཏྭཱཏི པ་ད་སྶ ‘‘པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཾ ཨ་ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་ཉྩ ས་བྦཾ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི པཱ་ཋེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ ‘‘ས་བྦཾ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ་ཡེ་ཝ ཧི ཝ་ཛྫེ་ཏ་བྦོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝཱ་ད་ནྟ་རེ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨཱ་དི་མྷི པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཝི་བྷ་ངྒ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
(༢) ས་ངྑྱཱ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༣. ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡེ ཝི་སེ་སོ ཝི་བྷ་ངྒེ ཨ་ཏྠཱིཏི ཨི་དཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དི་ཝི་བྷ་ངྒ་ཏོ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཡཱ་དི་སོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཝི་སེ་སོ, ཏཱ་དི་སོ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་བྷ་ངྒེ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ལ་བྦྷ་ཏི, ན པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ. ‘‘ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཨེ་ཀཾ ཁ་ནྡྷཾ པ་ཊི་ཙྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀེ ཝི་བྷ་ངྒེཏི ཨི་མི་ནཱ ཡ་སྨིཾ པ་ཙྩ་ཡེ ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཨུ་དྡྷ་ཊཾ, ཏཾ ནི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་ཐཱ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་སུ ‘‘ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཨེ་ཀཾ ཁ་ནྡྷཾ པ་ཊི་ཙྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་བྷ་ངྒེ ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཨུ་དྡྷ་ཊཾ ཨ་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི.
༧༤. ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ནུ་ལོ་མེཏི ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཊི་ཙྩ་ཝཱ་རེ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནུ་ལོ་མེ. སུ་དྡྷི་ཀ་ན་ཡེཏི པ་ཋ་མེ ན་ཡེ. ད་སྶི་ཏ་ག་ཎ་ན་ཏོཏི ‘‘ན་ཝ, ཏཱི་ཎི, ཨེ་ཀ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ད་སྶི་ཏ་ག་ཎ་ན་ཏོ. ཏ་ཏོ པ་རེ་སུ ན་ཡེ་སཱུཏི ཏ་ཏོ པ་ཋ་མ་ན་ཡ་ཏོ པ་རེ་སུ དུ་ཏི་ཡཱ་དི་ན་ཡེ་སུ. ཨ་ཉྙི་སྶཱཏི ན་ཝཱ་དི་བྷེ་ད་ཏོ ཨ་ཉྙི་སྶཱ ག་ཎ་ནཱ་ཡ. ཨ་བ་ཧུ་ག་ཎ་ནེ་ན ཡུ་ཏྟ་སྶ བ་ཧུ་ག་ཎ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་སྶ, ཏེ་ན ཨ་བ་ཧུ་ག་ཎ་ནེ་ན. ས་མཱ་ན་ག་ཎ་ན་ཏཱ ཙཱཏི ཙ-ས་དྡོ བྱ་ཏི་རེ་ཀོ. ཏེ་ན པ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ཏོ ཨ་ནུ་ལོ་མེ ཡོ ཝི་སེ་སོ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ ཛོ་ཏེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཡེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦཱ’’ཏི. ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཡེ་ཝཱཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ནི་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཙྩ་ནཱི་ཡེ…པེ… ཝ་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༧༦-༧༩. ཏེ པ་ན ཏེ་ར་ས་མཱུ་ལ་ཀཱ་དི་ཀེ ན་ཡེ སཱ་སེ་ཝ་ན་ས་ཝི་པཱ་ཀེ་སུ དྭཱི་སུ དྭཱ་ཝཱི་ས་ཏི་མཱུ་ལ་ཀེ་སུ སཱ་སེ་ཝ་ན་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ པ་རི་ཧཱི་ན་ཏྟཱ’’ཏི. ཝི་རོ་དྷཱ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ‘‘སི་ཡཱ ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ པ་རི་ཀ་པྤ་ཝ་ཙ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པུ་ཙྪཱ་ཡ ད་སྶི་ཏ་ན་ཡེ་ནཱ’’ཏི. ཏ་སྶ ཙ ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི་མཱུ་ལ་ཀ་སྶ. ནཱ་མནྟི ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི་མཱུ་ལ་ཀ་ནྟི ནཱ་མཾ. དྭཱ་ཝཱི་ས་ཏི…པེ… ཝུ་ཏྟནྟི ཨེ་ཏེ་ན དྭཱ་ཝཱི་ས་ཏི་མཱུ་ལ་ཀོ་ཝ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ལ་བྦྷ་ཏི, ན ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི་མཱུ་ལ་ཀོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཨ་ཉྙ་པ་དཱ་ནཱིཏི ཧེ་ཏུ་ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་དཱ་དཱི་ནི. སུ་དྡྷི་ཀ་ན་ཡོཏི པ་ཋ་མ་ན་ཡོ, ཡཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མཱུ་ལ་ཀཱ་དཱི་སུ ན ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི དུ་མཱུ་ལ་ཀཱ་དཱི་སུ ཏཾ ན ཡོ་ཛཱི་ཡ་ཏི. ཧེ་ཊྛི་མཾ ཧེ་ཊྛི་མཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ ཧི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པཱ་ལི༹ པ་ཝ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ…པེ… པ་ཉྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘ཏཱི་ཎི་ཡེ་ཝ པ་ཉྷཱ’’ཏི པཱ་ཋེ. ‘‘ཝ་ཏྟུ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ་ནུ་ཝི་དྷཱ་ཡཱི ས་དྡ་པྤ་ཡོ་གོ’’ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ག་ཎ་ནཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏི, ན ཨ་དྷོ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏཱི’’ཏི. ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ་ག་ཎ་ནཾ ཨ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ་ཝ ཨུ་པ་རི་ག་ཎ་ནཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཱི་སུ ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏཱ་ཡ ཙ ‘ཏཱི་ཎི་ཡེ་ཝཱ’ཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཙ་ནནྟི ‘‘ཏ་ཏྲི་དཾ ལ་ཀྑ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཙ་ནཾ.
༨༠-༨༥. ཨ་ཝི་ག་ཏཱ…པེ… ཝུ་ཏྟེ་པི ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སཱ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ཏཱིཏི སཱ ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཡ་མཱ་ནཱ ཡ་དི་པི ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ན ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ཏི ཏཱ་དི་ས་སྶ ལི་ངྒ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཡ་ཐཱ ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་པ་ལླཱ་ས…པེ… ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོཏི ‘‘ཡེ…པེ… ཏཾ ད་སྶེ་ཏུ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཡ་དི་པི ཨ་ཝི་ག་ཏཱ་ན་ནྟ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡ་ཐཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཡོ་ཛི་ཏོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ‘‘ཏེ་ནེ་ཏཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཡ་ཐཱ ཏ་ཏྠ ‘‘ཨཱུ་ན་ཏ་ར་ག་ཎ་ནེ་ཧི ས་མཱ་ན་ག་ཎ་ནེ་ཧི ཙ ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ནྡ་ནེ ཨཱུ་ན་ཏ་རཱ ས་མཱ་ནཱ ཙ ག་ཎ་ནཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཉཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ད་སྶི་ཏོ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པཱི་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ ཡེ་ན ཡེ་ན བ་ཧུ་ཏ་ར་ག་ཎ་ནེ་ན ཝཱ ས་མཱ་ན་ག་ཎ་ནེ་ན ཝཱ པ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ཏི་ཀ་དུ་ཀཱ་དི་བྷེ་དཾ ག་ཙྪ་ཏི, ས་བྦ་ཏྠ ཏཱི་ཎེ་ཝ པ་ཉྷ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལ་མ་ཏྠ་ཝི་སེ་སཱ་ཝི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠ་མེ་ཝེ་ཏྠ ཏ་ཐཱ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀ་ཏཱ, ཨ་ཐ ཁོ དེ་ས་ནཱ་ཀྐ་མོ་ཡེ་ཝ སོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཙྩ་ནཱི་ཡཱ་དཱི་སུ་པི པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ མཱུ་ལ་པ་དནྟི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དི་ཀཾ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ན་ཡེ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཾ པ་དཾ. ཏ་ཏྠཱཏི པ་ཙྩ་ནཱི་ཡཱ་དཱི་སུ. ཨེ་ཏཾ ལ་ཀྑ་ཎནྟི ‘‘ཏ་ཏྲི་དཾ ལ་ཀྑ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ པཱ་ལི༹ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ. ཏེ་ན མཱུ་ལ་པ་དཾ ཨཱ་དི་མྷི་ཡེ་ཝ ཋ་པེ་ཏྭཱ དེ་ས་ནཱ ཉཱ་ཡཱ་ག་ཏཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ལི་ངྒ་ནེ་ན ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སཱ་ཝི་ཀ་ར་ཎཾ ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཙ ཝི་ཉྙཱ་ཏེ ཨ་ཏྠེ ཝ་ཙ་ནེ་ན ལི་ངྒེ་ན ཙ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི.
པ་ཙྩ་ཡཱ་ནུ་ལོ་མ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཊི་ཙྩ་ཝཱ་རོ
པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༦-༨༧. རཱུ་པ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦནྟི ཨི་དཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ‘‘ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ རཱུ་པ’’ནྟི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ, པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ པ་ན ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀ་ཝ་སེ་ན པ་ནེ་ཏཾ ན ན ས་ཀྐཱ ཡོ་ཛེ་ཏུ’’ནྟི.
༩༣. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱཏི ཨི་དཾ པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨོ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཙ ཧེ་ཏུ་ཨཱ་ད་ཡོ…པེ… ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ས་མ་ཏྠེ་ཏི.
༩༤-༩༧. སོ པ་ཙྩ་ཡོཏི སོ པ་ཊི་ཙྩ་ཊྛ་ཕ་ར་ཎ་ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ.
༩༩-༡༠༢. ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ད་ཡོཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན བཱ་ཧི་ར་རཱུ་པ་ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ད་ཡོ རཱུ་པ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ནྟི. ཏ་སྶཱཏི མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡཾ ལ་བྷ་ནྟ་སྶ རཱུ་པ་སྶ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཡ་ཐཱ ན་མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡེ ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ན་ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཾ ལ་བྷ་ཏི, ཏ་སྶ པ་རི་ཧཱི་ན་ཏྟཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་ཙྩ་རཱུ་པ་སྶ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ’’ཏི.
༡༠༧-༡༣༠. ས་བྦ་ཏྠཱཏི པ་ནྣ་ར་ས་མཱུ་ལ་ཀཱ་དཱི་སུ ས་བྦེ་སུ ན་ཡེ་སུ. ཀཱ་མཾ སུ་དྡྷི་ཀ་ན་ཡཱ་དཱི་སུ ཝི་ས་དི་ས་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ, ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠཾ པ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཀེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷཱཏི ཨེ་ཏེ་སུ ནཱ་ཧཱ་ར་མཱུ་ལ་ཀཱ་དི་ན་ཡེ་སུ. ག་ཎ་ནཱ་ཡེ་ཝ ན ས་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནནྟི སུ་དྡྷི་ཀ་ན་ཡེ ཝི་ཡ ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ ན ས་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཙྩ་ཡཱ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༡-༡༨༩. ཏི་ཎྞནྟི ཧེ་ཏུ ཨ་དྷི་པ་ཏི མ་གྒོ་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ. སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནནྟི ཡེ ཏེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏོ ན ལ་བྦྷ་ནྟི, ཡ་སྨཱ ཏེ་སཾ ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ. མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡེཏི མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡེ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ཋི་ཏེ. ཨི་ཏ་རེ་ཧཱིཏི ཧེ་ཏུ་ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི. སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ས་ཏྟེ་ཝཱཏི མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ཛྫེ ས་ཏྟེ་ཝ. ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡོ་པི པ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ཏོ ན ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི ཧེ་ཏུ་ར་ཧི་ཏེ་སུ ཨ་དྷི་པ་ཏི་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝཱ. སོ པ་ནཱཏི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡོ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ན ཝུ་ཏྟོ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནཾ ཨ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ན ཧི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡོ མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ. ཡེ་ཧཱིཏི ཡེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི. ཏེཏི ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ་ད་ཡོ. ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཏྟཱཏི ཨ་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་རཱུ་པ་ཊྛཱ་ནི་ཀཱཏི ཨ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ་ད་ཡོ. ཏེ་ནཱཏི ‘‘ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀཱ་ནཾ ཨ་རཱུ་པ་ཊྛཱ་ནི་ཀཱ’’ཏི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ་ཧཱིཏི པུ་རེ་ཛཱ་ཏཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི. ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ནཱཏི ཏེ་སཾ ཨཱུ་ན་ཏ་ར་ག་ཎ་ནཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན. ཏ་སྶ ཏ་སྶཱཏི པ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ཏོ ཡོ་ཛི་ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཏ་སྶ དུ་ཀཱ་དི་ཀ་སྶ བ་ཧུ་ག་ཎ་ན་སྶ. ག་ཎ་ནཱཏི ཨཱུ་ན་ཏ་ར་ག་ཎ་ནཱ. ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ཋི་ཏ་སྶ་པཱིཏི པི-ས་དྡེ་ན ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ཋི་ཏོ ཝཱ ཧོ་ཏུ པ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ཏོ ཡོ་ཛི་ཏོ ཝཱ, ཨཱུ་ན་ཏ་ར་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ས་མཱ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ན་ཡི་དཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀནྟི ཨི་མི་ནཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
པ་ཙྩ་ཡཱ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཡཱ་ནུ་ལོ་མ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༠. ས་བྦེ་སུ་པཱིཏི པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦེ་སུ་པི པ་ཙྩ་ཡེ་སུ. སོ ཧི ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ཨ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏོ ‘‘ས་བྦེ་སཱུ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ས་ངྒ་ཧཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨཱ་རུ་པྤེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཙ པུ་རེ་ཛཱ་ཏཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ནཾ ཨ་ལ་བྦྷ་ན་ཏོ་ཏི ‘‘ཀི་ཉྩི ནི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ ལཱ་བྷ་མ་ཏྟནྟི ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ལཱ་བྷཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ས་བྦེ་སཾ ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ ལཱ་བྷ’’ནྟི. པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏེ པ་ས་ངྒོ ན་ཏྠཱིཏི པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏོ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡཾ པ་ས་ངྒོ ཨེ་ཝ ན་ཏྠི. པུ་རེ་ཛཱ…པེ… ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟེ པ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ཏོ ཋི་ཏེ པུ་རེ་ཛཱ་ཏོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏཾ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པུ་རེ་ཛཱ་ཏོ པ་ན ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟེ པ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ཏོ ཋི་ཏེ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨི་ད་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཝ་སེ་སཱ ས་བྦེ་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠེ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཏ་སྶཱ ཨ་ཏྠཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་བྦྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, ཨ་ཏྠོ པ་ན ཏཱ་དི་སོ ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་མྤི ཀེ་ཙཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ཀེ་ཙཱིཏི པ་ད་ཀཱ་རེ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཏེ ཧི ‘‘ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ག་ཏི་ནི་མི་ཏྟཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཉཱ་པེ་ཏུཾ ‘ན་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ པུ་རེ་ཛཱ་ཏེ’ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ནི་དྡྷཱ་རི་ཏོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི ཨཱ་རུ་པྤེ རཱུ་པཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧེ་ཀེ ཨ་ས་ཉྙ་བྷ་ཝཱ་ན་ནྟ་ར་སྶ ཝི་ཡ ཨཱ་རུ་པྤཱ་ན་ནྟ་ར་སྶ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པུ་རི་མཱ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཏ་མྤི ཏེ་སཾ རུ་ཙི་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡུ་ཛྫ་མཱ་ན་ཀ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཝ་སེ་ན ཝཱཏི ཡ་སྨིཾ ཡ་སྨིཾ པ་ཙྩ་ཡེ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ཋི་ཏེ ཡཾ ཡཾ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཾ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཝི་ཙཱ་རི་ཏཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ན་ཝཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཨ་ན་ནྟ་ར་ས་མ་ན་ནྟ་རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏཱ་སེ་ཝ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ན་ཏྠི་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ. ཏ་མྤི ཏེ་སཾ ན་ཝ་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ཨ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏཾ.
༡༩༡-༡༩༥. ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙེ་ན གྷ་ཊི་ཏ་སྶ མཱུ་ལ་སྶཱཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ཏོ ཋི་ཏེ་ན ཡོ་ཛི་ཏ་སྶ ས་ཏྟ་མ་སྶ མཱུ་ལ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ. ས་བྦཾ ས་དི་སནྟི ས་བྦ་པཱ་ལི༹་ག་མ་ནཾ ས་དི་སཾ.
ཨི་མ་སྨིཾ…པེ… ཝེ་དི་ཏ་བྦོཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་མ་སྨིཾ ཨེ་ཏྠཱཏི དྭེ བྷུ་མྨ་ནི་དྡེ་སཱ. ཏེ་སུ པ་ཋ་མ་སྶ ཝི་ས་ཡོ པ་ཙྩ་ནཱི་ཡཱ་ནུ་ལོ་མེ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མེ་ཝ ད་སྶི་ཏོ་ཏི ཨ་ད་སྶི་ཏ་སྶ ཝི་ས་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཏེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པི-ས་དྡེ་ནཱཏི ‘‘ཨི་མེ་ས་མྤཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ པི-ས་དྡེ་ན. ཀི་སྨི་ཉྩི པ་ཙྩ་ཡེ. ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཾ ལ་བྷ་ནྟཱ་ནི་པི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནི ཙ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ ན ལ་བྷ་ནྟཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཀ་ཏི་པ་ཡཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཱིཏི པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་པ་ཝ་ཏྟི་ཨ་ས་ཉྙ་བྷ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནི ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཱ་ནེ་ཝ ཝ་ད་ཏི, ན ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པཱ་ནཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡེ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཡེ ཧེ་ཏུ་ཨ་དྷི་པ་ཏི་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཏེ་ཡེ་ཝ ཧེ་ཏུ་ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀེ ཚ པ་ཙྩ་ཡེ ན ལ་བྷ་ནྟི. ཨེ་ཏེ་ཡེ་ཝཱཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཉྙེ ཀ་ཏི་པ་ཡེ ལ་བྷ་ནྟཱི་ཏི སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏཱ…པེ… ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཡ་ཉྩ པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷོ ན ཛ་ན་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ…པེ… ད་སྶ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ནཱཏི པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན. ཨི་ནྡྲི་ཡནྟི ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝནྟི ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཾ ཡཾ ཡཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ཡ་དི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ བྷཱུ་ཏ་རཱུ་པཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡཾ ལ་བྷ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནི…པེ… ཝ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི. ཏཾ པ་ན ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ལཱ་བྷ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་རཱུ་པི་ནྡྲི་ཡཱ་ལཱ་བྷནྟི ཨ་རཱུ་པཱི་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ལཱ་བྷཾ.
༡༩༦-༡༩༧. བ་ཧུ་ག་ཎ་ན་མྤི ཨཱུ་ན་ཏ་ར་ག་ཎ་ནེ་ན ཡོ་ཛི་ཏཾ ཨཱུ་ན་ཏ་ར་ག་ཎ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡ་དི་པི ཏི་ཀཱ་དཱི་སུ ‘ཧེ་ཏུ་ཡཱ པ་ཉྩཱ’ཏི ཨི་དཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ནཾ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ག་མྦྷཱི་རཾ. ཡ་ཐཱ ཙ བྷཱུ་ཏ་རཱུ་པཱ་ནི ནཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཝ་ཏྠུ་རཱུ་པ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཏྠུ་པི པ་ན ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཧེ་ཊྛཱ ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀཾ ‘‘དུ་མཱུ་ལ་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ཨི་དྷཱ་པི དུ་མཱུ་ལ་ཀཾ ‘‘ཏི་མཱུ་ལ་ཀ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི.
༢༠༣-༢༣༣. ཙེ་ཏ་ནཱ་མ་ཏྟ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀེཏི ཙེ་ཏ་ནཱ་མ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏེ པ་ཉྷེ. ཏ་ཏྠ ཧི ‘‘ན་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ས་ཀྐཱ. ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་རེཏི ཨི་དཾ ‘‘ཏཱི་ཎཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་སཱུ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨཱ་དི-ས་དྡོ ཧི པ་ཀཱ་ར་ཏྠོ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱུ་པ་མྤི ལ་བྦྷ་ཏི ཙེ་ཏ་ནཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཏོ.
པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཡཱ་ནུ་ལོ་མ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཊི་ཙྩ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༤-༢༤༢. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཀ་ར་ཎནྟི ས་ཧ་ཛཱ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཾ པ་ཙྩ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི. ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ཡ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ག་མ་ནནྟི ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨེ ཨཱ་ཡ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ག་མ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏོ, ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟོ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨོ. ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ས་དྡོ ཡ་སྨཱ ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཾ པ་ཙྩ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ན་ཉྩ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ས་དྡེ་ན…པེ… ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ཏ་སྶ ཀ་ར་ཎ་སྶ ག་མ་ན་སྶ ཝཱཏི ཏ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ཡ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ན་སྶ ཝཱ. ‘‘ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཾ ཏཾ་ས་ཧ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཉྩ པ་ཙྩ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནཾ ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ཧ་བྷཱ་ཝཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཎྷ་ཏྠ་ཉྷེ་ཏྠ ‘‘ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ཡ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ག་མ་ནཾ ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏཾ་ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཏེ་སཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ག་མ་ནཱ་ནཾ ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏོ་ཏི ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི པ་ཊི་ཙྩ་ས་དྡཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ, ཏཾ ‘‘པ་ཊི་ཙྩ་ཏྠོ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཏྠོ’’ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ས་དྡ་ཡོ་གེ ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨ་ནྟི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཡུ་ཏྟི ན ཝུ་ཏྟཱ, ‘‘ཏེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི པ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ད་སྶི་ཏ་ནྟི ཀེ་ཙི. ནི་སྶ་ཡ་ཝཱ་རེ པ་ན ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ ནི་སྶ་ཡ་ཏྠེ་ན པ་ཙྩ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟེ་ན ཨི་དྷཱ་པི ‘‘ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཏྠེ་ན པ་ཙྩ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, པ་ཊི་ཙྩ་ས་དྡཱ་ཧ་ར་ཎ་མྤི ཨི་མ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཉཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཾ ཀི་ཉྩི བྷཱུ་ཏ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ཀཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཉྩ ཧོ་ནྟ་མྤི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཊི་ཙྩ་ཏྠཾ ན ཕ་ར་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་ཙྩཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན དཱི་པི་ཏོ པ་ཙྩ་ཡོ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ནི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟནྟི ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོཏི པ་ཊི་ཙྩ་ཏྠ་ཕ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ཡ་ཐཱ ཙ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཾ བྷཱུ་ཏ་རཱུ་པ་སྶ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་སྶ ཙ པ་ཙྩ་ཡོ ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཚ ཝ་ཏྠཱུ་ནི སེ་ས་རཱུ་པཱ་ནི ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཛྫཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི ཙ ཨ་རཱུ་པཱ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ.
ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. པ་ཙྩ་ཡ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༣. པ་ཏི-ས་དྡོ པ་ཏི་ཊྛ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏི ‘‘སཱ་རེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ, ཨ་ཡ-ས་དྡོ ག་ཏིཾ དཱི་པེ་ཏི ‘‘ཨེ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ཡོ’’ཏི.
བྷཱུ་ཏུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནི ས་ཧ ས་ངྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཝི་ཡ བྷཱུ་ཏ་རཱུ་པཱ་ནི ནི་སྶ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ ནི་སྶཱ་ཡ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ’’ནྟི ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཾ་ཡེ་ཝ ད་སྶི་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༢༥༥. པ་ཊི་ཙྩ་ཝཱ་རེ ས་ཧ་ཛཱ་ཏེཏི པ་ཊི་ཙྩ་ཝཱ་རེ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ, ཀ་མྨ་ཨུ་ཏུ་ཛཱ་ནནྟི ཀ་མྨ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་ཏུ་ཛཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དྭི་ས་ནྟ་ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ’’ནྟི (པ་ཊྛཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༥༧). ཀ་མྨེ ཙཱཏི ཀ་མྨེ ཛ་ན་ཀ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡེ ག་ཧི་ཏེ. ཨེ་ཀ་ནྟཱ་ནེ་ཀ་ནྟ་ཀ་མྨ་ཛཱ་ནནྟི ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཀ་མྨ་ཛཱ་ནཾ ན ཨེ་ཀ་ནྟ་ཀ་མྨ་ཛཱ་ན་ཉྩ. ཏ་ཏྠ ཨ་ས་ཉྙ་བྷ་ཝེ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཀ་མྨ་ཛཾ ནཱ་མ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ, ཨི་ཏ་རཾ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཾ བྷཱུ་ཏ་རཱུ་པ་ཉྩ ན ཨེ་ཀ་ནྟ་ཀ་མྨ་ཛཾ, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ པ་ཊི་ཙྩ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པ’’ནྟི ཨི་དཾ པ་ན ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ནྟི. སོ ནཱ་དྷི་པྤེ་ཏོཏི ཡོ ཡ་ཐཱ་ད་སྶི་ཏོ པ་ཊི་ཙྩ་ཝཱ་རེ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ, སོ ཨི་དྷ ན ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཀ་སྨཱ་ཏི ཙེ, ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཊ་ཏྟཱ…པེ… ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི. ཏཾ པ་ཧཱ་ཡཱཏི ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ་ཝཱ་རེ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ. ཡ་ཐཱ་ག་ཧི་ཏ་སྶཱཏི ‘‘ཨ་ས་ཉྙ…པེ… ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ’’ནྟི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨེ་ཝ ག་ཧི་ཏ་སྶ. པ་ཊི་ཙྩ པ་ཙྩ་ཡཱཏི ཨི་དཾ དྭི་ནྣཾ ཝཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. པ་ཊི་ཙྩ་ཝཱ་རེ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ པ་ཊི་ཙྩ, པ་ཙྩ་ཡ་ཝཱ་རེ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ པ་ཙྩ་ཡཱ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི ན ནི་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཾ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ཀ་ཊ་ཏྟཱ…པེ… ཝི་སེ་ས་ནཾ ད་ཊྛ་བྦ་ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༢༨༦-༢༨༧. ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ རཱུ་པ་སྶཱཏི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སྶ. ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ་པི ཨེ་ཀ་ཙྩ་རཱུ་པ་གྒ་ཧ་ཎེ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཙ་ཀྑཱ་དི་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་རཱུ་པ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན. ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཝ་སེ་ནཱཏི ཙི་ཏྟ་ཛཱ་དི་རཱུ་པ་དྷ་མྨ་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ན. ས་བྦཾ ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི ས་ཏི་པི ཨི་མ་སྶ ན་ཡ་སྶ ན་ཧེ་ཏུ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟེ ནོ་ན་ཏྠི་ནོ་ཝི་ག་ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་ནྟི ག་ཎ་ནཾ ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ས་བྦ་སྶ རཱུ་པ་སྶ ཝ་སེ་ན ག་ཎ་ནཱ ལ་བྦྷ་ཏི ཙ་ཏུ་ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་སུ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ ཝ་ཛྫི་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ.
པ་ཙྩ་ཡ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ནི་སྶ་ཡ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༩-༣༣༧. ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝནྟི ནི་སྶ་ཡ་ཝཱ་རེ ཝུ་ཏྟ་སྶ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་སྶ ཙ ནི་སྶ་ཡ་ཊྛ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཝཱ་རེ་ན ནི་ཡ་མེ་ཏུ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཐཱ པ་ཙྩ་ཡ་ཝཱ་རེ ‘‘པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ནི་སྶ་ཡ་ཝཱ་རེ་ན ནི་ཡ་མེ་ཏུ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ནི་ཡ་མ་ན་ཉྩེ་ཏྠ པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛ་ནི་སྶ་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟ་རེ་ན པ་ཀཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ བྷེ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཾ ནཱ་མ ནི་སྶ་ཡ་ཏྟཾ, ནི་སྶ་ཡ་ཏྟཾ ནཱ་མ པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟ’’ནྟི.
ནི་སྶ་ཡ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. སཾ་ས་ཊྛ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༥༡-༣༦༨. སཱཏི ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི. ཨི་དྷཱ་པཱིཏི ཨི་མ་སྨིཾ སཾ་ས་ཊྛ་ཝཱ་རེ་པི. ཨ་དྷི་པ་ཏི་པུ་རེ་ཛཱ་ཏཱ་སེ་ཝ་ནེ་སུ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ན་ཀ་མྨ་ན་ཝི་པཱ་ཀ་ན་ཛྷཱ་ན་ན་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ པ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ཏོ ཋི་ཏེ་སུ ན ལ་བྦྷ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་སུ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དཱི་སུ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ཏོ ཙ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ཙ ཋི་ཏེ་སུ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ལ་བྦྷ་མཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ་སཱུ’’ཏི. ཨི་མ་སྶ ཝི་སེ་ས་སྶཱཏི ཨི་མ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཝི་སེ་ས་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨུ་དྡྷ་ཊཱ, ཏ་སྨཱ ཏཱ་དི་ས་སྶ ཝི་སེ་ས་སྶ ད་སྶེ་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝ་ཏྠུ་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཨ་ནུ་དྡྷ་ཊཱ, ན ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟེ པ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ཏོ ཋི་ཏེ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ན་ཏྠནྟི ཨི་མི་ནཱ བྷཱུ་ཏ་ཀ་ཐ་ནཾ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎཾ ན བྱ་བྷི་ཙཱ་ར་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ ཧེ་ཏུ་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཏྟཱ མ་གྒ་སྶ.
༣༦༩-༣༩༡. ‘‘ཧེ་ཏུ་མྷི ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ཋི་ཏེ ཛྷཱ་ན་མ་གྒཱ པ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ཏོ ན ལ་བྦྷ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཡཾ ཨི་དྷ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ དྷ་མྨོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་བྦ་ཊྛཱ་ནི་ཀཱ ཨཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡ་ཛྷཱ་ན་མ་གྒཱ ཙཱ་ཏི ཨི་མེ ཨ་ཊྛ པ་ཙྩ་ཡེ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཊི་ཙྩ་ཝཱ་རེ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟེ་ན ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་ཙྩ་ཝཱ་རེ…པེ… ན་ཡེ་ནཱ’’ཏི. སེ་སེ་སཱུཏི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་མོ་ཧ་ཝ་ཛྫཱ་ཧེ་ཏུ་ཀེ་སུ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ…པེ… ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཾ ལ་བྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་མོ་ཧོ་ཝ ཛྷཱ་ན་མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡཾ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ, ཀི་ཉྩ པ་ཙྩ་ནཱི་ཡཱ་ནུ་ལོ་མེ དྭི་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ན ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཝ་སེ་ན ས་ཧ ཡོ་ཛ་ནཱ ན་ཏྠི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶེ་ཝ ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་མོ་ཧོ་ཝ མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
སཾ་ས་ཊྛ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༩༢-༤༠༠. ས་དི་སཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟནྟི ‘‘ཡཾ ས་དི་སཾ, ཏཾ སཾ་ས་ཊྛ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ན ཧོ་ཏི ‘‘སཾ་ས་ཊྛཱ ཡོ་ཛི་ཏཱ ཧ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ཨ་སཾ་ས་ཊྛཾ ཝོ་ཀི་ཎྞནྟི ཡཾ ན སཾ་ས་ཊྛཾ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན ཝོ་ཀི་ཎྞ་མྤི ཝི་མི་སྶ་ཏཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ, ཏཾ སཾ་ས་ཊྛཾ ན ཧོ་ཏི ‘‘ཡཱ སཱ ཝཱི་མཾ་སཱ…པེ… ཀོ་ས་ཛྫ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ་པི སཾ་ས་ཊྛ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཨ་སཾ་ས་ཊྛ་སྶ ཙ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཨི་ཏ་རེ་ཏ་རཾ ནི་ཡ་མེ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝཱ་ར་དྭ་ཡ་དེ་ས་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་བྷ་ཡཾ…པེ… ནི་ཡཱ་མ་ཀཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི, སཾ་ས་ཊྛ་ས་དྡོ ཧི ཝོ་ཀི་ཎྞ་ཊྛོ ན་ཏྠི, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་དྡོ ཙ ས་དི་ས་ཏྠོ, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ སཾ་ས་ཊྛ་ས་དྡོ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་དྡཱ་པེ་ཀྑོ ས་དི་ས་ཏྠ་ཏོ ཝི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ བོ་དྷེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་དྡོ་པི སཾ་ས་ཊྛ་ས་དྡཱ་པེ་ཀྑོ ཝོ་ཀི་ཎྞ་ཊྛ་ཏོ ཝི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་པེ་ཀྑ་སྶ ས་དྡ་དྭ་ཡ་སྶ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ནི་ཡཱ་མ་ཀ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. པ་ཉྷཱ་ཝཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༠༡-༤༠༣. ཏེ པ་ཙྩ་ཡེཏི ཏེ ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དི་ཀེ པ་ཙྩ་ཡེ. པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཀུ་ས་ལཱ་དི་པ་ད་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཝཱ་ཏི ཨཱ་ས་ངྐཱ་ཡཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ན་པི ཨ་ཏྠོ ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ‘‘ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཀྐ་མེ་ན ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པ་ཊི་ཙྩ་ཝཱ་རེ པ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཾ ཏེ ད་སྶེ་ཏུ་ནྟི. དུ་ཏི་ཡཾ པ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀུ་ས་ལོ ཀུ་ས་ལ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. སཱ པ་ནཱ་ཡཾ པ་ད་པ་ཊི་པཱ་ཊི ཡ་སྨཱ ན ཀུ་ས་ལ་པ་ད་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟེ་ན ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ས་ཀ་ལཾ ན་ཡ་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀུ་ས་ལོ ཀུ་ས་ལ་སྶཱ་ཏི…པེ… ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་ནཱཏི ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟེ་ན ‘‘ཀུ་ས་ལོ ཀུ་ས་ལ་སྶཱ’’ཏི པ་དེ་ན. ས་བྦོ པ་བྷེ་དོཏི ཡཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ཙྩ་ཡེ ‘‘ཀུ་ས་ལོ ཀུ་ས་ལ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀོ ཡ་ཏྟ་ཀོ པ་བྷེ་དོ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ལ་བྷ་ཏི, སོ ས་བྦོ པ་བྷེ་དོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ པ་ཙྩ་ཡེ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ད་སྶེ་ཏུནྟི ཏེ ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡེ ཀུ་ས་ལཱ་དི་པ་ད་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ད་སྶེ་ཏུཾ.
༤༠༤. ཕ་ལ་ཝི་སེ་སཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ནྟཱ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཏོ ཝི་ཡ དཱ་ཡ་ཀ་ཏོ་པི ཡ་ཐཱ ད་ཀྑི་ཎཱ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨེ་ཝཾ དཱ་ནཾ དེ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་སུ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི. ཏེ་ས་ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་ར་ཧནྟི ཨི་མི་ནཱ ཝོ་དཱ་ན་སྶ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀཱ་མཾ ཨ་གྒ་མ་གྒ་པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀ་མྤི ཝོ་དཱ་ན་མེ་ཝ, ཨ་སེ་ཀྑོ པ་ན ཧུ་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ན ཏཾ ཨི་དྷ ག་ཧི་ཏཾ. ཏནྟི ཝོ་དཱ་ནཾ. གོ་ཏྲ་བྷུ་ཙི་ཏྟནྟི ཨ་ཊྛ་མ་ཀ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལེ ‘‘གོ་ཏྲ་བྷཱུ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་ར་ཧཾ ཙི་ཏྟཾ. གོ་ཏྲ་བྷུ་ས་དི་ས་ནྟི ཝཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་དི་གོ་ཏྲཱ་བྷི་བྷཱ་ཝཱི་ཏི ཝཱ གོ་ཏྲ་བྷུ་ཙི་ཏྟནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཾ བྷཱུ་མི་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི, ‘‘ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཡ ན པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. དེ་ས་ན་ནྟ་ར་ཏྟཱཏི ‘‘ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་ས་མ་ངྒི་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་གྒ་ལཱ་མ་ས་ན་དེ་ས་ན་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྟཱ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ག་ཧི་ཏཾ པུ་ན ན ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༤༠༥. རཱ་ག་ར་ཧི་ཏ་སྶ ཝི་ཡ སོ་མ་ན་སྶ་ར་ཧི་ཏ་སྶ ཙ རཱ་ག་སྶ ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་སྶཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ན་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་སྶཱ་ད་ནཾ…པེ… ཀི་ཙྩ’’ནྟི. ས་ཧ་སཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཨུ་པྤི་ལཱ་ཝི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ཧི་ཏ་ཝི་སེ་སཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཏཾ ཏ་ཎྷཱ་བྷི་ན་ནྡ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘པཱི་ཏི་ཀི་ཙྩ་ས་ཧི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཀི་ཙྩ’’ནྟི. ཡ་ཐཱ ཙ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་ཝི་སེ་སཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ཧི་ཏ་ཝི་སེ་སཱ ཏ་ཎྷཱ ཏ་ཎྷཱ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ, ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛཱ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན སཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་ས་ཝི་སི་ཊྛཱ དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དི་ཊྛཱ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ དི་ཊྛི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི. ཨེ་ཏྠ པ་ནཱཏི ‘‘ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏཱི’’ཏི པ་ད་སྶ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟེ་སུ ཨེ་ཏེ་སུ པ་ན དྭཱི་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ. ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནྟ་སྶཱཏི ཨི་དཾ དི་ཊྛཱ་བྷི་ན་ནྡ་ནཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘པ་ཙྪི་མ་ཏྠ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནྟ་སྶཱཏི པ་ན ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ན དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ…པེ… ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུ’’ནྟི ཨི་ད་མི་དྷ ཝ་ཙ་ན་མ་ནོ་ཀཱ་སཾ. ཀ་སྨཱ? དི་ཊྛི་ར་ཧི་ཏེ་པི ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ན་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ན ན་ནྡ་ཏཱིཏི ཏ་ཎྷཱ་བྷི་ན་ནྡ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟོ ཨ་ཏྠོ པུ་རི་མོ ཨ་ཏྠོ. དྭཱི་སུ པ་ན སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་སཱུཏི དི་ཊྛི་ར་ཧི་ཏཱ་ནི སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ནཱཏི ‘‘ས་རཱ་ག་སྶ སོ་མ་ན་སྶ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟེ་ན སོ་མ་ན་སྶེ་ན ཨ་སྶཱ་དེ་ནྟ་སྶ, རཱ་གེ་ན ཙ ཏེ་སུ་ཡེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ དྭཱི་སུ ཙི་ཏྟེ་སུ ཨ་སྶཱ་དེ་ནྟ་སྶ, ཙ་ཏཱུ་སུ་པི སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟེ་སུ ས་པྤཱི་ཏི་ཀ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནྟ་སྶ, ཙ་ཏཱུ་སུ་པི དི་ཊྛི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ དི་ཊྛཱ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ་ཡ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནྟ་སྶ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་ཏི་པི ས་ཀྐཱ ཡོ་ཛེ་ཏུ’’ནྟི. ཡ་ཐཱ དི་ཊྛཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏོ དི་ཊྛཱ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཎྷཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏོ ཏ་ཎྷཱ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ་པི ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ‘‘ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི རཱ་གོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་པྤཱི་ཏི་ཀ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནྟ་སྶ རཱ་གུ་པྤ་ཏྟི་པི ཝ་ཏྟ་བྦཱ, ན ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ ཏ་ཎྷཱ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ རཱ་གུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ.
༤༠༦. ‘‘ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་བྷ་ཏྟི་ལོ་པོ ཧེ་ཏྠ ཀ་ཏོ’’ཏི. ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏཱ-ས་དྡཱ་བྷི་དྷེ་ཡྻོ ཨ་ཏྠོ བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ, སོ པ་ན ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་དྡཱ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ཏོ ཨ་ཉྙོ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘བྷཱ་ཝ་ཝ་ནྟ་ཏོ ཝཱ ཨ་ཉྙོ བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཨེ་ཏེ་ན ས་ཀ་ཏྠེ ཨ་ཡཾ ཏཱ-ས་དྡོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་པཱ་ཀོ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝ་བྷཱུ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཨེ་ཏ་སྨི་ཉྩ་ཏྠེ ‘‘ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ’’ཏི པ་ཙྩ་ཏྟེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན…པེ… ན ཝུ་ཏྟནྟི ཡ་དི་པི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀཱ་ན་མྤི ཀ་མྨཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏཾ པ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ ཝི་ཡ ན ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཨི་མ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨི་དཾ ཀ་མྨཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ བ་ཧུ་བྷེ་ད་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་མྤི ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀིཾ ཏཾ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་མྤི ན ད་སྶི་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ས་ངྐཱ་ཡཾ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནེ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨཱ་ས་ནྣ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ ཝཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་རི་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. བྷ་ཝེ་ཡྻཱཏི ཨ་ནཱ་ས་ནྣཱ་པི ས་མཱ་པ་ཏྟི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ན ས་ཀྐཱ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ‘‘ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ཏཱིཏི ཡ་དི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ. ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱཏི ‘‘ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎ་སྶཱ’’ཏི ཙ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ ཏ་སྶཱ་པི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏཾ ན ཝུ་ཏྟནྟི ཏཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎཾ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ ཁ་ནྡྷཱ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎ་སྶཱ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ. ཧོ་ནྟཱིཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ནྟི. ཏཱ་ནཱིཏི ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་དཱི་ནི. ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙཱིཏི ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནྟི་ཡཱ.
༤༠༧-༤༠༩. ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཨ་ནི་ཊྛ་ཏཱ་མ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཙ དོ་མ་ན་སྶ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཨཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཨ་ཀྑ་ནྟི་བྷེ་དཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༤༡༠. ས་བྦ་སྶཱཏི པ་ཀ་ར་ཎ་པ་རི་ཙྪི་ནྣེ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ ས་བྦ་སྶ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶ, ཨ་ཏྠ་ནྟ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ན ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ ས་བྦ་སྶ ཉེ་ཡྻ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱཏི ཨི་དཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཨ་ན་ནྟཱ་པ་རི་མེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨ་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཊི་གྷཱ་ཏ་ཏོ.
༤༡༧. ཝོ་དཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་པུ་བྦ་ཏོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་པུ་བྦ་ཏོ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ བྷ་ཝ་ངྒ་མེ་ཝཱ’’ཏི. ཏ་ཉྷི ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷ་སྶ ཝི་སེ་ས་སྶ ཝོ་དཱ་པ་ནཾ པ་གུ་ཎ་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ནཾ ཨ་པུ་བྦཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཧེ་ཊྛི་མཾ ཧེ་ཊྛི་མ་ཉྷི པ་གུ་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི་མ་སྶ ཨུ་པ་རི་མ་སྶ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝོ་དཱ་ན་མྤི ཝུ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ཨ་ཝ་ཛྫེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ན་ཏྠཱིཏི ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མཱ་ན་ཏྟཱ ཝ་ཛྫེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཡ་དེ་ཏྠ ཝི་སེ་ས་ནཾ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ…པེ… ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཎྜེ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝཱཏི པ་ཊྛཱ་ནེ པ་ན ‘‘ཀུ་ས་ལེ ནི་རུ་དྡྷེ ཝི་པཱ་ཀོ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘ཀི་རི་ཡཱ་ན་ནྟ་རཾ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ’’ཏི ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཎྜ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.
ཏཱ ཨུ་བྷོ་པཱིཏི ཡཱ ‘‘ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཙཱ’’ཏི དྭེ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ, ཏཱ ཨུ་བྷོ་པི སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ཀ་སྨཱ? ད་ས་ནྣཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་བྷ་ཝ་ངྒཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀཱ་ལེ ས་ནྟཱི་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཙ ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ པ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ད་ས་ནྣཾ ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་ཀཱ་ལེ ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན་ཀི་རི་ཡ་སྶ ས་ནྟཱི་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཀི་རི་ཡ་སྶ བྷ་ཝ་ངྒ་ཀཱ་ལེ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
༤༢༣. པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱཏི ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ད་ལ༹ྷཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦནྟི ད་ལ༹ྷ་གྒཱ་ཧཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. བ་ལ་ཝ་ཏོ…པེ… ཝི་པ་ཙྩ་ན་ཏོཏི ཨེ་ཏེ་ན བ་ལ་ཝ་ཏཱ དུ་བྦ་ལ་ཏཱ ཙ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ཀ་ཏོ་ཀཱ་ས་ཏཱ པ་མཱ་ཎ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཀ་ཏོ་ཀཱ་ས་ཏཱ ཙ ཨ་ཝ་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཝཱ་ཡེ ཝི་པཱ་ཀཱ་བྷི་མུ་ཁ་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡཾ ཀི་ཉྩཱིཏི ཙ བ་ལ་ཝཾ དུ་བྦ་ལཾ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་པཱ་ཀ་ཛ་ན་ཀ་མྤི ཀི་ཉྩི ཀ་མྨཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. ས་ཏི ཧི ཀ་མྨ་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝེ ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟི་ཀེ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ ག་ཧི་ཏེ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡོ ཝི་སུཾ ན ཨུ་དྡྷ་རི་ཏ་བྦོ སི་ཡཱ, ཝེ་ད་ནཱ་ཏྟི་ཀེ ཙ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ པ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ཏོ ཋི་ཏེ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཊྛཱ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་ཙྩ་ཡ་དྭ་ཡ་སྶ པ་ན ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏ་པྤ་རཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ ག་ཧི་ཏེ་པི ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡོ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏ་བྦོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. ལ་བྦྷ་མཱ་ན་སྶ ཧི ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཾ ཉཱ་ཡཱ་ག་ཏཾ, ཏ་ཐཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ པ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ཏོ ཋི་ཏེ་པི ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡོ ཝ་ཏྟ་བྦོ་ཝ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་ད་ཏྟཱ, ཝི་པཱ་ཀཾ ཛ་ནེ་ནྟཾ ཀ་མྨཾ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
པ་ར་སྶ པ་ཝ་ཏྟཾ ཨོ་མཱ་ནནྟི པ་ར་ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་དྡི་སྶ པ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཝ་མཱ་ནཾ. ཏེ་སཱུཏི ཡོ ཨ་ནེ་ན པུ་བྦེ ཧ་ཏོ, ཏ་སྶ ཉཱ་ཏི་མི་ཏྟེ་སུ. མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ན་ཏྠཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཏཱ་ཡ པུ་རི་མ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀ་མྨེ་ན ས་དི་ས་ཏཱ, ཡ་ཐཱ ཙ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཧཱ་རེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ས ན་ཡོ དྭཱི་ཧི པ་ཀཱ་རེ་ཧཱི་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པཱི’’ཏི.
ཝ་ཊྚ་ནི་སྶི་ཏོ དཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་དྡྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟོ རཱ་གཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ དཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་དྡྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི ནཱ་མ, ན ཝི་ཝ་ཊྚ་ནི་སྶི་ཏོ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཏེ་སནྟི ཀཱ་ཡི་ཀ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ. ཨེ་ཀ་ཏོ་པཱིཏི ཨི་དཾ ཡ་དི་པི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་ནྟཱ་ནེ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཏྟི ན་ཏྠི, པ་ཙྩ་ཡ་ས་མཱ་ཡོ་གོ པ་ན ཏེ་སཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ.
༤༢༥. པུ་རི་མ་ཝཱ་རེ་སུ ཝི་ཡཱཏི པ་ཊི་ཙྩ་ཝཱ་རཱ་དཱི་སུ པུ་རི་མེ་སུ ཝི་ཡ. ཨི་མ་སྨིནྟི པ་ཉྷཱ་ཝཱ་རེ. པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དི་ནཱ ཏེ་ན ཏེ་ན པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཏཾ་ཏཾ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི ན ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནནྟི ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཏཾ་ཏཾ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོཏི ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཏཾ་ཏཾ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ པུ་རི་མེ་སུ ཚ་སུ ཝཱ་རེ་སུ ‘‘ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤཱ་ད་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ, ཨི་དྷ པ་ན ‘‘ཀུ་ས་ལ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ག་ཧི་ཏོ. ཏེ་ནཱཏི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཏྟེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨི་དྷཱཏི པ་ཉྷཱ་ཝཱ་རེ.
༤༢༧. པ་ཏི་ཊྛཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶཱཏི ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སྶ. ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡོཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡོ. དུ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀ་དུ་ཀཱ་ཝ་སཱ་ནཱཏི ‘‘ཀུ་ས་ལོ ཙ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ ཙ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཙ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶ ཙ དྷ་མྨ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ དུ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀ་དུ་ཀཱ་ཝ་སཱ་ནཱ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྷཱ. ཏ་ཏྠཱཏི པ་ཙྩ་ཡ་ཝཱ་རེ. ཀུ་ས་ལོ ཙ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ ཙ དྷ་མྨཱཏི ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་པྤ་བྷེ་དཱ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ དྷ་མྨཱ. ཡ་ཏོ ཏ་ཏོ ཝཱཏི པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨ་ནི་ཡ་མཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཏོ ཏ་ཏོ ཝཱ ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཏྟི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཏ་ཏྠ པ་ཙྩ་ཡ་ཝཱ་རེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཨུ་བྷ་ཡ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ན ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ ཨུ་པྤཱ་ད་པ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ ཏ་སྶཱ དེ་ས་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ནི་སྶ་ཡཱ་དི་བྷཱུ་ཏཱཏི ནི་སྶ་ཡ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་བྷཱུ་ཏཱ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ ན ལ་བྦྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཀུ་ས་ལོ ཙ…པེ… ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
པ་ཉྷཱ་ཝཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཉྷཱ་ཝཱ་ར་སྶ གྷ་ཊ་ནེ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ག་ཎ་ནཱ
༤༣༩. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་མཱུ་ལ་ཀེ. ཡ་དི ཨེ་ཝནྟི ཡ་དི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ཧི ཨ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་མྤི ལ་བྦྷ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ. ག་ཎ་ན་མ་ཏྟ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ, ན པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༤༤༠. ནི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ན་ཉྩ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཏྟཱ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཝི་ས་བྷཱ་གཱཏི ཝི་སེ་ས་ནེ་ན ཡོ ཏ་ཏྠ ས་བྷཱ་ག་བྷཱ་ཝོ, ཏཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཏ་ཐཱ བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཏ་སྨིཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རེ ས་ཏི བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཧེ་ཏུ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་ནནྟི ཨ་དྷི་པ་ཏི་ནྡྲི་ཡ་མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ. ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ. ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཧེ་ཏཱུ་ནནྟི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ. ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེཏི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟེ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏྟེ. ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན ཧི ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ཨ་ཏྠི. ཝི་པཱ་ཀ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཨི་ཏ་ར་ཧེ་ཏཱུ་ཧི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྠི ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཧེ་ཏུ་ཝ་ཛྫཱ་ན’’ནྟི. ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཡ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ན ཧི ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་དྷ་མྨ་ནེ་ཝ་ཝི་པཱ་ཀ་ན་ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀེ་ཧི ས་བྷཱ་ག་ཏཱ ཨ་ཏྠི རཱ་ས་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨུ་བྷ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ཧི་ཏེཏི ཧེ་ཏུ་ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ཧི་ཏེ. ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ ཝི་པཱ་ཀ་མྷཱིཏི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨེ. ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན ཧི ཝི་པཱ་ཀོ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ན་ཏྠི ཧེ་ཏུ་ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎེ་ན ས་མ་ཏྠེ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཧེ་ཏུ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ཧི་ཏེཏི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ཧི་ཏེ, ཨུ་བྷ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ཡུ་ཏྟེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཧེ་ཏཱུ་ནནྟི ཨི་དཾ ‘‘ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ་པི ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཧེ་ཏཱུ་ན་ཉྷི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ཧི་ཏེ རཱ་སི་མྷི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ་པི ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཏ་ཏྠ ཧེ་ཏུ་ཝ་ཛྫཱ་ནཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་དྷ་མྨ་སྶ ཙ ན ས་བྷཱ་ག་ཏཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་བྷཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པཱིཏི ཡ་ཐཱ ཧེ་ཏུ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ན་ཏྠི ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཧེ་ཏུ་ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ན་ཏྠི ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡེ་པཱིཏི ཡྭཱ་ཡཾ ན་ཡོ ཧེ་ཏུ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ, ཨེ་ས ན་ཡོ ཧེ་ཏུ་ས་ཧི་ཏེ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡེ་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠཱ་པི ཧི ‘‘ཧེ་ཏུ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ཧི་ཏེ རཱ་སི་མྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ས་ཀྐཱ ཡོ་ཛེ་ཏུ་ནྟི. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ ཨེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣོ, པ་ཙྩ་ཡོ པ་ན ཨ་ཏཱི་ཏོ་པི ཨ་ནཱ་ག་ཏོ་པི ཀཱ་ལ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཀྑ་ཎེ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ཡ ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎི་ཀཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནཾ ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ ཏ་སྶེ་ཝ ཧེ་ཏུ་སྶ ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ.
ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ཝི་སེ་ས་ཏོ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝི་སེ་སོ ན སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ ཝཱི་མཾ་སཱ་དྷི་པ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི.
༤༤༡-༤༤༣. ‘‘ཨི་ཏ་རཱ་ནི དྭེ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཧེ་ཏཱ་དྷི་པ་ཏི་དུ་ཀེ་ཧི ད་སྶི་ཏཱ་ནི ཡཱ་ནི ‘‘ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨོ ཀུ་ས་ལ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ, ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶ, ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨོ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཙ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶ ཙ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ དྷ་མྨོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶཱ’’ཏི ཙ་ཏྟཱ་རི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི, ཏེ་སུ ཧེ་ཏུ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ནི་སྶ་ཡ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཨི་ནྡྲི་ཡ་མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡེ པ་ཝི་ཊྛེ ‘‘ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨོ ཀུ་ས་ལ་སྶ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ དྷ་མྨོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶཱ’’ཏི ཨི་མཱ་ནི དྭེ ལ་བྷ་ཏི. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཙེ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ…པེ… ཏཱ་ནེ་ཝ དྭེ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི, ཏེ་ཧི པ་ན ཨི་ཏ་རཱ་ནི ནཱ་མ ‘‘ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶ, ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨོ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཙ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶ ཙཱ’’ཏི ཨི་མཱ་ནི དྭེ་པི སི་ཡུཾ. ན ཧི ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨོ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་ཏ་རཱ་ནི དྭེ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི པུ་རི་མ་པཱ་ཋོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་ཏ་རཱ་ནི དྭེཏི ཝཱ ཨ་ཉྙཱ་ནི དྭེ, ཡཱ་ནི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན དྭེ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི, ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཝེ་སེ པ་ན ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙཱ་ནི ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི དྭེ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི. ཡཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀུ་ས་ལོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶཱ་ཏི དྭེ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི པ་ཋ་ནྟཱི’’ཏི. ཏེ་སཱུཏི ཨཱུ་ན་ཏ་ར་ག་ཎ་ནཱ་ཧེ་ཏཱུ་སུ ཝི་པཱ་ཀ་ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་དཱི་སུ.
ཨ་ནཱ་མ་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཱིཏི ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནི, གྷ་ཊ་ནཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨ་ཡཾ ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ. ན ཝི་པཱ་ཀ་ཧེ་ཏུ་ར་ཧི་ཏཱ་ནི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ན་ཝ་ནྣ་མྤི ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི, ‘‘ཝི་པཱ་ཀ་ཧེ་ཏུ་པི ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི ཙ.
ཏ་ཏྠཱཏི པ་ཉྩ་མ་གྷ་ཊ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཉྩ་སུ གྷ་ཊ་ནེ་སུ. ཏེ་ན ཝི་པཱ་ཀེ་ན ས་ཧ, ས་མཾ ཝཱ ཨུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ས་མུ་ཊྛཱ་ནནྟི ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པ་མྤི ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ཨི་མི་ནཱ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པ་མྤི ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི.
ཨེ་ཝ་མྤཱིཏི ‘‘ཨེ་ཏེ་སུ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏེ་སུ པ་ན…པེ… ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན་པཱི’’ཏི. ཡོ ཡོ པ་ཙྩ་ཡོཏི ཡོ ཡོ ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡོ མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཋི་ཏོ པ་རེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ. ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནནྟི ཏེ་ཧི ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ. ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཨཱུ་ན་ཨཱུ་ན་ཏ་ར་ཨཱུ་ན་ཏ་མ་ལཱ་བྷ་ཀྐ་མེ་ནཱཏི ཏེ དྷ་མྨཱ ཡེ་སུ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་སུ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ནི་ར་ཝ་སེ་སཱ ལ་བྦྷ་ནྟི, ཡེ་སུ ཨཱུ་ནཱ ཨཱུ་ན་ཏ་རཱ ཨཱུ་ན་ཏ་མཱ ཙ ལ་བྦྷ་ནྟི, ཏེ་ན ཀ་མེ་ན གྷ་ཊ་ནཱ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་པི ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ནི་ར་ཝ་སེ་སཱ་དི་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ ལ་བྦྷ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ལཱ་བྷེ ཙ…པེ… ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི.
ཧེ་ཏུ་མཱུ་ལ་ཀཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
༤༤༥. པ་ཉྩ་མེ ཨེ་ཀ་ནྟི ས་ནི་སྶ་ཡ་ཏོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་མཱུ་ལཾ ཨ་ཀུ་ས་ལནྟི ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ས་ནི་སྶ་ཡཾ ཝ་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི. ན ཨི་དནྟི ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ གྷ་ཊ་ནཾ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་སྶ་པི ཝ་ཏྠུ་སྶ ཝ་སེ་ན གྷ་ཊ་ནཾ ན ཧོ་ཏི ཏ་སྶ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཀཾ་སོ ག་ཧི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ.
༤༤༦. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏཱ ཨེ་ཀོ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ཏི་པི པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨ་བྷེ་དེ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་བྷེ་དོ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི, ཏ་ཐཱ ‘‘ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ་པི. ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ་པེ་ཏྠ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ‘‘ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི པཱ་ཋོ. ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི པ་ན ན ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨ་པྤ་བྷེ་དོ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་བྷེ་དོ་པི ཨ་ཏྠེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ…པེ… ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི. ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊ་ཏ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ ‘‘ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ནི་སྶ་ཡཱ་དཱི་ནནྟི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ནི་སྶ་ཡ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ནི་སྶ་ཡཱ་དཱི་ནཾ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་བྷཱ་ཝེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ན པ་ནེ་ཝནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟོ ‘‘ས་ཧ་ཛཱ་ཏོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. བྷི་ནྣ་ས་བྷཱ་ཝཱཏི ས་མཱ་ནེ་པི ཨ་དྷི་པ་ཏི་ས་དྡ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝེ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཝི་སི་ཊྛེ་ན ས་བྷཱ་ཝེ་ན བྷི་ནྣ་ས་བྷཱ་ཝཱ, ན ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ས་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟེ་ན. ཏེ་ནེ་ཝཱཏི བྷི་ནྣ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘ཀུ་ས་ལོ ཀུ་ས་ལ་སྶ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ན ཙ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྷཱ་ཝཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒེ…པེ… ན ཝུ་ཏྟ’’ནྟི.
༤༤༧-༤༥༢. སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨ་དྷི་པ་ཏི་ནྡྲི་ཡ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན. ཏ་ཐཱ ཙེ་ཝ ཚ གྷ་ཊ་ནཱ་ནི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཨ་དྷི་པ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. དྭེ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱཏི ཝཱི་རི་ཡ་ཝཱི་མཾ་སཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན དྭེ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ, ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ ཙི་ཏྟཱ་དྷི་པ་ཏི་ཝ་སེ་ན. ས་མ་གྒ་ཀཱ་ནི པུ་བྦེ ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ནི སི་ཡུཾ ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་ཋ་མ་ཉྷི ཝཱི་རི་ཡཱ་དྷི་པ་ཏི པ་ཙྪཱ ཙི་ཏྟཱ་དྷི་པ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་སཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ པ་ཙྪཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནི ས་མ་གྒ་ཀཱ་ནི. ས་དི་ས་ཏྟཱཏི ཨི་དཾ པ་ར་ཏོ ‘‘ཧེ་ཏུ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་གྷ་ཊ་ནེ་ཧི ས་དི་ས་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
༤༥༧-༤༦༠. དུ་མཱུ་ལ་ཀནྟི ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་མཱུ་ལ་ཀཾ. ཏཾ ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ཀེ་སུ ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙོ་ད་ནཱ་ཡཾ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ས་ཧི་ཏ་སྶ ཀུ་ས་ལ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨ་ནུ་ལོ་མ་ག་ཎ་ནེ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སཱུཏི ‘‘ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ནི་སྶ་ཡ་ཝི་པཱ་ཀ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་མཱུ་ལ་ཀེ་སཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་སུ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་མཱུ་ལ་ཀེ་སུ. ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་མཱུ་ལ་ཀ་ཝ་ཛྫེ་སཱུཏི ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སེ་སུ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ན ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན གྷ་ཊ་ནཱ་ནི ན ཡོ་ཛི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་དྷི་པ་ཏི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི ཙ ནི་སྶ་ཡཱ་དི་ཝ་ཛྫེ་སུ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དཱི་སུ གྷ་ཊ་ནཱ་ནི ན ཡོ་ཛི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏེ་སཱུཏི ཧེ་ཏུ་ཀ་མྨ་ཛྷཱ་ན་མ་གྒེ་སུ ཨཱ་ཧཱ་རེ ཨ་དྷི་པ་ཏི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཙ ཏཾ་ཏཾ་གྷ་ཊ་ན་ཝ་སེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ཡོ་ཛི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ. ཏེ་ནཱཏི ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དི་ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ལ་བྦྷ་ན་ཏོ. ཏེ་ཧི གྷ་ཊ་ནཱ་ནཱིཏི ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ཧི ཡོ་ཛི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནི གྷ་ཊ་ནཱ་ནི. རཱུ་པ་མི་སྶ་ཀ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ནི ནི་སྶ་ཡ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏཱ་ནི ཏེ་ཧི ཝ་ཛྫི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏེ་ཧི པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ནི་སྶ་ཡཱ་དཱི་ཧི ཡོ་ཛི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནི ཨ་དྷི་པ་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི རཱུ་པ་མི་སྶ་ཀཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ན ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་མཱུ་ལ་ཀེ་སུ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ན, ནི་སྶ་ཡཱ་དི་མཱུ་ལ་ཀེ་སུ ཙ ཨ་དྷི་པ་ཏི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀ་ཏཱ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཨ་དྷི་པ་ཏཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡ་མཱུ་ལ་ཀེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༤༧༣-༤༧༧. ཨེ་དི་སེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཁ་ནྡྷ-ས་དྡོ ཨ་རཱུ་པེ་སྭེ་ཝ ནི་རུ་ལ༹ྷོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན པ་ཝ་ཏྟེ ཝི་ཡ ཁ་ནྡྷཱ་ཡེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པ་མྤི པ་ན ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཡ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཀ་སྨཱ ན ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པཱ་ཀ་ཊ་ཏ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ན་ནཱུ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཏཾ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ. ཀ་མྨ་སྶ ཙ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ པཱ་ཀ་ཊོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨ་མྤི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི. དྭི་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་ནནྟི ཀ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོཏི ཨི་མི་ནཱ དྭི་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ བྷི་ནྣ་ཏྟཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨེ ཨ་ཡུ་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ད་སྶི་ཏ་སྶ ནི་ད་སྶི་ཏ་བྦེ་ན ཨ་ས་མཱ་ན་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཉྷི…པེ… ཡུ་ཏྟཾ ཝ་ཏྟུ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཀ་མྨཾ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་སྶ བྷི་ནྣ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་མེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཡ་ཏོ ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཀཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཀ་སྨཱ པ་ན ཏཾ་ཡེ་ཝ ཝ་ཏྠུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ ཙ, ན ཏཾ་ཡེ་ཝ ཀ་མྨཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ ཙ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡོ ཙཱ་ཏི? ན ཙོ་དེ་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ, དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝོ ཨེ་སོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ས ཙ ས་བྷཱ་ཝོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནནྟི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ. ཡནྟི ཨི་དཾ ‘‘ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཡ་མཱ་ནཾ ‘‘ཡཱ’’ཏི ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཝི་པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་ད་སྶ་ནེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི.
༤༧༨-༤༨༣. ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡོ ན ཧོ་ཏི, ཏཾ ཨ་ནཱ་མ་ཊྛཱ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཝ་ཏྠུ་སྶ ཝ་སེ་ནཱཏི ཧཱ་པེ་ཏ་བྦ་སྶ ཝ་ཏྠུ་སྶ ཝ་སེ་ན.
༤༨༤-༤༩༥. ཨ་རཱུ་པི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟེ་ན ལ་བྦྷ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡ་དི་པི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ རཱུ་པི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨ་རཱུ་པཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟ་ཉྩ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཙ པ་ན ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ལ་བྦྷ་ནྟཱི’’ཏི. ཏཾ་ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀཱཏི ཝཱི་རི་ཡེ་ན ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀཱ མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ.
༥༡༡-༥༡༤. ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་མཱུ་ལ་ཀེ ‘‘ད་ས་མེ ཀུ་ས་ལཱ་ད་ཡོ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན’’ནྟི ཨི་དཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ པ་ན ‘ཁ་ནྡྷཱ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ ཙ ཁ་ནྡྷཱ་ན’ནྟི ཨི་ད་མྤི ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་སྶ ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུ་སྶ ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན, ན ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཁ་ནྡྷཱ ཙ ཝ་ཏྠུ་སྶཱ་ཏི ཨི་ད་མྤི པ་ན ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝཱ’’ཏི. ན ཝ་ཛྫེ་ཏ་བྦཱ་ནཱིཏི ཏེ་ས་མྤི པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ.
༥༡༥-༥༡༨. ཨ་རཱུ་པ་ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ཧཱ་རཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙཱ’’ཏི་པི པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ? ན ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ད་ཡོ ལ་བྦྷ་ནྟི, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ཧཱ་རཱ་ནཾ པ་ན ཝ་སེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཝ ལ་བྦྷ་ནྟི. ‘‘ས་ཧ་ཛཱ་ཏཾ པུ་རེ་ཛཱ་ཏཾ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ’’ནྟི ཧི ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡོ ཝི་བྷ་ཏྟོ་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ནེ་ཏྠ ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ་ཝ ག་ཧི་ཏོ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙ རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་མེ་ཝ, སེ་སཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དཱི་སྭེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ནི ཀ་ཏཱ་ནི. ཡཱ་ནི ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷཱ་ནི, ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘ཨ་རཱུ་པ་ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཝ་སེ་ནཱ’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ཧཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏ་ནྟི ‘ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ ལ་བྦྷ་ནྟཱི’ཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨ་རཱུ་པཱ་ནཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝ་ཏྠུ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཾ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཉྩ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་མེ་ཝ, ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ན ཀ་དཱ་ཙི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་མྤི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན པ་ནེ་ཏྠ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏོ་ཝ ག་ཡ྄ཧ་ཏི, སོ ཙ ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཡུ་ཏྟོ་ཝཱ་ཏི ཡོ དྷ་མྨོ ས་ཧ་ཛཱ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ན སོ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཡ་དི ས་ཧ་ཛཱ་ཏོ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཀ་སྨཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཏ་ཐཱ ན ཝི་བྷ་ཏྟ་ནྟི? ཨེ་ཀ་ཀ་ལཱ་པ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་སྶ ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཡུ་ཏྟ་སྶ བྷི་ནྣ་ཀ་ལཱ་པ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏོ ས་ངྐ་ར་མོ་ཙ་ན་ཏྠཾ. ཨ་པི་ཙ ཨ་པྤ་ཙུ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཏཾ ན ག་ཧི་ཏཾ. ཏ་ཏོཏི ན་ཝ་མ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ན ད་ས་མ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ན ཧི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མེ ཨ་དྷི་པ་ཏི ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཏ་ཐཱ ཙུ་དྡ་ས་མེཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ཐཱ-ས་དྡེ་ན ཝ་ཏྠུ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙ་ཀྑཱ་དི་ཝ་ཏྠཱུ་ནི་པི ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི. ཏ་དེ་ཝཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ.
༥༡༩. ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནི ཝི་ཡཱཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ཧི་ཏཱ་ནི ཝི་ཡ གྷ་ཊ་ནཱ་ནི. ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ་ནཱཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན. ཏཱ་ནཱིཏི ‘‘པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་གྷ་ཊ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་གྷ་ཊ་ནཱ་ནི. ཡཱ་ནི ཧི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ན ཡོ་ཛི་ཏཱ་ནི, ཏཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་གྷ་ཊ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. པུ་རེ་ཛཱ་ཏ…པེ… ཝ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ཡོ་ཛ་ནཱ – པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་སྶ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་སྶ ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཙ ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཉྩ སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན, ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཉྩ ཨ་སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན ཙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་སྶ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་སྶ ཙ ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ་ན ཨ་སཱ་མ་ཉྙཾ བྷི་ནྣ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡཱ་ན་མྤི ཏེ་ན ཨ་སཱ་མ་ཉྙཾ, ཨེ་ཝཾ པུ་རེ་ཛཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་སཱ་མ་ཉྙཾ བྷི་ནྣ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ ཨ་སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན ཨ་ས་མཱ་ན་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནི གྷ་ཊ་ནཱ་ནི ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞཱ་ནི. ཡ་ཐཱ པ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ད་ཡོ ཏེ་ནེ་ཝ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན མི་ཐཱུ་ནཾ ས་མཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་སཾ་ཀི་ཎྞཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན ཏེ་སཾ པ་ཝ་ཏྟི, ཨེ་ཝཾ པུ་རེ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ་པཱི་ཏི ཏེ་སཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཉྩ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ སཱ་མ་ཉྙ་སྶ ཨ་སཱ་མ་ཉྙ་སྶ ཙ ཝ་སེ་ན ཏཱ་ནི གྷ་ཊ་ནཱ་ནི ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞཱ་ནཱི་ཏི པ་ཀི་ཎྞ་ཀཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ན་མྤི གྷ་ཊ་ནཱ་ནཾ པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་སཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨ་ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི་ཏོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཧ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནི པ་ཀི་ཎྞ་ཀཱ་ནི ནཱ་མཱ’’ཏི.
ཏཱ་ནཱིཏི པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་གྷ་ཊ་ནཱ་ནི. ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཱཏི ཀུ་ས་ལཱ ཙ ཝི་པཱ་ཀཱ ཙ, ཡེ ཨ་བྷི་ནྣ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཧུ་ཏྭཱ ཀུ་ས་ལ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཝི་པཱ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཨེ་ཀཾ ཨ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཾ…པེ… ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི. ན་ནུ ཙ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན་པི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི? ཏེ་སཾ ཀི་རི་ཡ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་པི ཨ་ཏྠེ་ཝཱ་ཏི. དུ་ཀྑནྟི ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དུ་ཀྑཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝཱ’’ཏི. ཝི་པཱ་ཀ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཛྷཱ་ན་ངྒ་ཏྟཱ’’ཏི. ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡཱཏི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཙི་ཏྟ་པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀི་རི་ཡཱ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་ཝ ཧོ་ཏི ཙི་ཏྟ་ཊྛི་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠེ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ དུ་ཀྑ་སྶ ཙི་ཏྟ་ཊྛི་ཏི་ཡཱ ཙ ཝ་སེ་ན ཡ་ཐཱ ཛྷཱ་ནེ་སུ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ཉྙེ་སུ ཙ ན ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠེ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ དུ་ཀྑི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ…པེ… ལ་བྦྷེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀེ ཝི་པཱ་ཀོ ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་མི་ཙྩེ་ཝ ག་ཡ྄ཧ་ཏི, ན ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་དི་པ་དེ་ཧི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཱ…པེ… ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
པ་ཉྷཱ་ཝཱ་ར་སྶ གྷ་ཊ་ནེ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ག་ཎ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཙྩ་ནཱི་ཡུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༢༧. ན་ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ན-ཀཱ་རོ ཨ་ཉྙ་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན པ་ཙྩ་ཡེ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནཱཧི ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་ས་ངྒ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཨ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎེ་ན. ཨ་ཊྛ ཧོ་ནྟཱིཏི ཨི་མི་སྶཱ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ད་ཡོ ཨ་ཊྛ པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ་སཱུཏི ཨ་ཊྛ་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ. ཏཱི་ཧཱིཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི. དྭཱི་ཧཱིཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི. ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ པ་ཙྩ་ཡེཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དི་ཀེ པ་ཙྩ་ཡེ. ཏ་ཏོ ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱཏི ཡ་སྨིཾ པ་ཙྩ་ཡེ པ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ཏོ ཋི་ཏེ ཡེ པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ཡོ་ཛ་ནཾ ལ་བྷ་ནྟི, ཏེ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དྭི་ནྣནྟི ཨ་ན་ནྟ་རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་སྶ པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་སྶཱ་ཏི ཨི་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ. ཝ་ཏྠུ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན པུ་རེ་ཛཱ་ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་ཉྙི་སྶཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡཱཏི ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ. ཨ་རཱུ་པཱ་ཧཱ་རཱ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་བྷཱ་ཝཱ ཨེ་ཝ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ནྟི, རཱུ་པཱ་ཧཱ་རོ ཋི་ཏི་པྤ་ཏྟོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཧཱ་རོ’’ཏི. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶཱཏི ཙ ཨི་དཾ ཨ་རཱུ་པཱ་ཧཱ་ར་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་ཝི་སེ་ས་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ཏཱ་དི་ས་སྶེ་ཝ ཏ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན ཧི རཱུ་པཱ་ཧཱ་རོ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ནཱ་པི པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པུ་རེ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ ན ཧོ་ཏི, པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏཱ་ན་ཉྩ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ ན ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཏཱ་དི་ས་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡེ་ས་ཉྷི ཡོ ཛ་ན་ཀོ, ན ཏེ་ཧི ཏ་སྶ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཏཱ ཨ་ཏྠི, ནཱ་པི པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཏཱ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཡུ་ཏྟཱ, པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི རཱུ་པ་དྷ་མྨ་ཏྟཱ. ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཏྟེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ, ཏ་སྨཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་ཝི་དྷུ་རོ ཨེ་ཝ ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ‘‘ས་ཧ་ཛཱ་ཏཾ པུ་རེ་ཛཱ་ཏཾ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཝི་ཡ རཱུ་པཱ་ཧཱ་རོ ཝི་སུཾ ག་ཧི་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཙཱ་ཧ ‘‘རཱུ་པཱ་ཧཱ་རོ…པེ… ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡོ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཏོ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཏོ ཙ ཨ་ཉྙ་སྶ རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ རཱུ་པཱ་ཧཱ་རེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱཏི པུ་རི་མ་པུ་རི་མེ་ཧི ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཙྪི་མ་པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ རཱུ་པཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཙ ཝ་སེ་ན ཨི་དྷ ཨཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ…པེ… ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ཏ་ད་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝཱཏི ཏ་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཀ་མྨཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཀུ་ས་ལེ ཨ་བྷཱ་ཝཱ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སཾ དྭི་ནྣཾ ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ པ་རི་ཏྟ་ཏྟི་ཀ་པ་ཉྷཱ་ཝཱ་ར་པ་ཙྩ་ནཱི་ཡེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ན ཧི ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟེ ཏཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ སི་ཡཱ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཡཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མེ་ཧི ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནནྟི པུ་རི་མེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ. ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཝི་ཝ་ཛྫ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ་ཡ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཝི་ཝ་ཛྫ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཝི་ཝ་ཛྫ་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏོ ཨ་ཉྙཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ དྷ་མྨོ ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ནྟོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ་ཝ ཧོ་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ག་ཧི་ཏེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ག་ཧི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི བ་ལ་ཝཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ ག་ཧི་ཏེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ཏ་ཏྠ ཏཾ ཝི་སུཾ ན ཨུ་དྡྷ་ཊ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན པ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི.
པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ནནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཏོ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ཡ་ཏོ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་རཱུ་པཱ་ཧཱ་རཱ་ནཾ. ཏེ ཧི ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ན་མྤི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, པུ་རེ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ པ་ན ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡོ. པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་ནནྟི པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་རཱུ་པི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ. སེ་སཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་སྨཱ ཨེ་ཏེ ཨཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡཱ ཡ་སྨིཾ ཁ་ཎེ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡཾ ལ་བྷ་ནྟི, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ཎེ ཏཾ་ཏཾ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡོ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡོ ཙ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཧཱ་པི ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏི་ཎྞནྟི ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞཾ. ཚ་ཧི བྷེ་དེ་ཧཱིཏི ཝི་སུཾ ག་ཧི་ཏེ་ཧི ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཧི་ཏ་བྷེ་དེ་ན ཙཱ་ཏི ཚ་ཧི ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་དེ་ཧི. ཨེ་ཀེ་ཀཾ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྩ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཚ་ཧི བྷེ་དེ་ཧི ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་ར་བྷེ་ད་ཏོ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཙ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ, ས་པ་ར་ས་ནྟཱ་ནི་ཀཱ་ན་ཉྩ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ནི་སྶ་ཡ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏཱ་ནཾ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་བྷཱུ་ཏཱ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ས་ཉྷི པུ་རེ་ཛཱ་ཏེ ས་ངྒ་ཧོ. ཏ་དེ་ཀ་དེ་ས་སྶཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཀ་དེ་ས་སྶ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་སནྟི ནི་སྶ་ཡཱ་དཱི་ནཾ. ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་དཱི་སཱུཏི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་སུ. ཏཾ པ་ན པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་བྷཱུ་ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ངྒ་ཧེ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡོ ཙེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཐ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཝ-ས་དྡོ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཏེ་སུ པ་ཉྷེ་སུ ཨེ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ. ཏེ་ནཱཏི ‘‘ཨེ་ཀོ་ཝཱ’’ཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་གྒ་ཧི་ཏེ་ན. ཏེ་སཱུཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་སུ. ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཝ་སེ་ནཱཏི ‘‘ཨེ་ཀོ དྭེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ཨུ་ཀྐཾ་ས་ཝ་སེ་ན. ཏེ ཏེ པ་ཙྩ་ཡེ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ཏེ ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡེ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ. ད་སྶི་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་ཙྪེ་དོཏི སོ་ལ༹་སཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་ཙྪེ་དོ.
པ་བྷེ་ད་པ་རི་ཧཱ་ནཱི་སཱུཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་པྤ་བྷེ་དེ ཏཾ་ཏཾ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊི་ཀྑེ་པེ པ་ཉྷཱ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡ་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཨ་ཉྙེ པ་ཙྩ་ཡཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན་ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱཏི ས་བྦ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ན ཧི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ པ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ཏོ ཋི་ཏེ ཧེ་ཏུ་དྷ་མྨོ ཧེ་ཏུ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. ཝཱི་ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡཱཏི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝཱི་ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡཱ. པ་རི་ཧཱ་ནཱི་ཡཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཾ ད་སྶེ་ནྟོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༥༢༨. ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧཱིཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་ཧི ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི. ཏེ ཏེ པ་ཙྩ་ཡཱཏི ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ད་ཡོ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ད་ཡོ ཝཱ ཏེ ཏེ པ་ཙྩ་ཡཱ. ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཏེ་སཾ ས་བྦེ་སཾ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ དྭེ་ཡེ་ཝཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏིཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ. ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶ་པཱིཏི པི-ས་དྡེ་ན ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཀུ་ས་ལ་སྶེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶ་པཱི་ཏི ཀུ་ས་ལཾ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི.
༥༣༠. ཏེ་ན ས་དྡྷིནྟི ཝ་ཏྠུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ. སུ་དྡྷཱ་ནནྟི ཀེ་ཝ་ལཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཝི་ནཱ ཙ ག་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ. ཡ་དི་པི ཝ་ཏྠུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཊྛོ ན་ཏྠི, ནི་སྶ་ཡཱ་དི་བྷཱ་ཝོ པ་ན ཨ་ཏྠེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝ་ཏྠུ་ནཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་ཨཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཏཾ་ས་ངྒ་ཧོ སུ་ཀ་རོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ན ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙ་ཏཱུ་སུ ས་བྦ་པ་ཙྩ་ཡེ ས་ངྒ་ཎྷི་ཏྭཱ’’ཏི. ཀ་མྨཾ པ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ཧི ཨ་ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་པི ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་རཱུ་པ་ཏོ ག་ཧི་ཏཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘ཏཱི་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ. མི་སྶ་ཀཱ་མི་སྶ་ཀ་སྶཱཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ཧི མི་སྶ་ཀ་སྶ ཏ་ཐཱ ཨ་མི་སྶ་ཀ་སྶ ཙ. ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱཏི ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་བྷཱ་ག་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀཱ་ནཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎེ་ན. ས་བྦ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ…པེ… ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན པ་ཙྩ་ཡུ་དྡྷཱ་རེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟོ་པི པ་ཙྩ་ཡ་ས་ངྒ་ཧོ ཨི་དྷ ཨ་ཏྠ་ཏོ ད་སྶི་ཏོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི.
ནི་སྶ་ཡོ ཀ་སྨཱ ན ཝུ་ཏྟོ? ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ནི་སྶ་ཡོ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ནི་སྶ་ཡོ་ཏི ཧི ས་ཀྐཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏུ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟོ ཝཱ ཀ་སྨཱ ན ཝུ་ཏྟོ? པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟོ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཝི་བྷ་ཛི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཾ མི་སྶ་ཀཱ་མི་སྶ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ནི་སྶ་ཡོ ཏཱ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦོ ‘‘ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. སོ ཝི་ཡཱཏི ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡོ ཝི་ཡ, ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ ཝི་ཡ ཝཱ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡོ ན ཝ་ཏྟ་བྦོ་ཝ. དྭི་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཝི་ཡ པ་བྷེ་ད་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏཱ་ན་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཐཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་མ་ཏྠེ་ཏུཾ ‘‘ཝ་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ མ་གྒ་ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ་ནཾ མ་གྒ་ཕ་ལ་ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡོ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཙ་ཏུ་ས་ནྟ་ཏི་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, ན པ་ན ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. སོཏི ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡོ.
ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ ཧེ་ཏུ་ཨཱ་ད་ཡོ ཏ་བྦི་སེ་སཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ ཙ ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝི་སེ་སེ་ཏ་བྦོ’’ཏི. སོཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ. ཝི་རུ་དྡྷ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧཱིཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་སྶ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་རུ་དྡྷེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ལ་ཝི་རུ་དྡྷེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧཱི’’ཏི.
པ་ཙྩ་ནཱི་ཡུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ག་ཎ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ན་ཧེ་ཏུ་མཱུ་ལ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༣༢. ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ་དི་བྷཱུ་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡོཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ ཝ་ད་ཏི. ཏེ ཙ ཡ་སྨཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཨེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི. པ་ནྣ་ར་ས་སཱུཏི དུ་ཏི་ཡེ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ ‘‘ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟེ་སུ པ་ནྣ་ར་ས་སུ. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ནྣཾ ཝ་སེ་ནཱཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ, ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཏཱ་ཝི་སི་ཊྛཱ ཨ་དྷི་པ་ཏི་ནི་སྶ་ཡ་ཀ་མྨཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཧེ་ཏུ་ཛྷཱ་ན་མ་གྒཱ ཙཱ་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ནྣཾ ཝ་སེ་ན. ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ ཧེ་ཏུ་ཨཱ་ད་ཡོ. ཏ་སྨིཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟེཏི ཏ་སྨིཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟེ པ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ཏོ ཋི་ཏེ. ཨ་ན་ནྟོ་ག་དྷཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ, ཀེ པ་ན ཏེ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ནི་སྶ་ཡཱ་ད་ཡོ’’ཏི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ནི་སྶ་ཡ་ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཀ་མྨཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན.
ཏ་སྨིཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟེཏི ཏ་སྨིཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟེ. ཨི་མེ ཝཱ་རཱཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏཾ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ནྟི ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་ཝཱ་རཱ. ཨེ་ཏེ ནི་སྶ་ཡཱ་ད་ཡོཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཏཱ་ཝི་སི་ཊྛེ ནི་སྶ་ཡཱ་དི་ཀེ ཝ་ད་ཏི, ན ཨི་ཏ་རེ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྨཱ ཙ…པེ… པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ’’ཏི.
ནི་སྶ་ཡཱ་དི་བྷཱུ་ཏ་ཉྩ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ནི་སྶ་ཡཱ་དི་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ ག་ཧི་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ནི་སྶ་ཡཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི པ་ཝ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙེ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟེ ‘‘ཀུ་ས་ལོ ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶཱ’’ཏི ཝཱ་རོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི. ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་ནནྟི ཨི་དཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ན་མྤི ‘‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ག་ཧ་ཎཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ས་ངྐཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ‘‘ཀུ་ས་ལོ ཙ ཀུ་ས་ལ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མུ་དཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏོཏི ཙ་ཏུ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་མུ་དཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏོ. ཨེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱུ་ཏེ་ཧཱིཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཨེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱུ་ཏེ་ཧི. ‘‘ཀུ་ས་ལོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ‘‘ན་ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན…པེ… པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ས་མཱ་དྷཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ.
རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷེ་ཀ་དེ་སོ་ཝ ཧོ་ནྟི རཱུ་པཱ་ཧཱ་ར་རཱུ་པི་ནྡྲི་ཡ་ཝ་སེ་ན, ‘‘ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ ‘‘ཏེ’’ཏི པ་ཙྩཱ་མ་ཊྛཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ་ཏི ཏེ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ’’ཏི.
༥༣༣. པ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ག་ཎ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུནྟི ཝུ་ཏྟེ་པི ན་ནུ པ་ཙྩ་ཡ་ག་ཎ་ན་མེ་ཝ ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་སྶ་ཙི ཨཱ་ས་ངྐཱ སི་ཡཱ་ཏི ཏཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ཝཱ་ར་ག་ཎ་ནཱ ཧི ད་སྶི་ཏཱ’’ཏི. བ་ལ་ཝ་ཀ་མྨཾ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏ་རཾ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་པཱ་ཀ་སྶ་པི པ་ན…པེ… ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ན་ཧེ་ཏུ་མཱུ་ལ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥༣༤. པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ག་ཎ་ནཱ་ནཱིཏི ཨི་དཾ ན ག་ཎ་ནཱ་པེ་ཀྑཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་པེ་ཀྑ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ག་ཎ་ནཱ་ནི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནཱི’’ཏི. པ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ཏོ ཋི་ཏོ་པི ཧེ་ཏུ ན་ཡཱ་ནཾ མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཋི་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཧེ་ཏུ་མཱུ་ལ་ཀེ’’ཏི, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ན་ཧེ་ཏུ་མཱུ་ལ་ཀ’’མི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ.
༥༣༨. མཱུ་ལཾ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱཏི ས་ཏྟ་མཱུ་ལ་ཀཾ ཨ་ཊྛ་མཱུ་ལ་ཀཾ ན་ཝ་མཱུ་ལ་ཀ་ཉྩ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ. དྭཱི་སཱུཏི ‘‘ཏཱི་ཎཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་སུ ཏཱི་སུ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་སུ པུ་རི་མེ་སུ དྭཱི་སུ ‘‘ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶ, ཨ་ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶཱ’’ཏི ཨི་མེ་སུ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་པཱ་ཀོ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡེཏི ‘‘ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ དྷ་མྨོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶཱ’’ཏི ཨི་མ་སྨིཾ. ཏེ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་ཀཱ་ཡོཏི ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟཱ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏེ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་ཀཱ་ཡོ.
༥༤༥. ཨེ་ཏཾ དྭ་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཡ་ཐཱ ཨ་རཱུ་པཾ ཨ་རཱུ་པ་སྶ, ཨེ་ཝཾ རཱུ་པ་མྤི རཱུ་པ་སྶ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི. རཱུ་པཱ་བྱཱ་ཀ་ཏོ ཨ་རཱུ་པཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶཱཏི ཨི་དཾ ཝ་ཏྠུ་ཁ་ནྡྷེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་རཱུ་པཱ་བྱཱ་ཀ་ཏོ རཱུ་པཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶཱཏི ཨི་དཾ པ་ན ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ་ཉྩཱ་ཏི ཏེ་སཾ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀོ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཧ་ཛཱ་ཏ…པེ… ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི. ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡ་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨ་རཱུ་པཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡ་ཝ་སེ་ན.
༥༤༦. ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀེ་ཀཱ་ཝ་སཱ་ནཱ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན ལ་བྦྷ་ནྟཱིཏི ཨི་དཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཏཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ པ་ཊི་ཀྑེ་པཱ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ན་པི ད་སྶེ་ཏ་བྦ་ནྟི ‘‘ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་རི་མེ་སཱུཏི ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དཱི་སུ. ན་ཝཱཏི ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ཝ་སཱ་ནཱ ན་ཝ. དྭེ་ཡེ་ཝཱཏི ‘‘ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶ, ཨ་ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶཱ’’ཏི ཨི་མེ དྭེ་ཡེ་ཝ.
པ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༥༠. ཨི་མེ་ཧེ་ཝཱཏི ‘‘ཀུ་ས་ལོ ཀུ་ས་ལ་སྶ, ཨ་ཀུ་ས་ལོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶཱ’’ཏི ཨི་མེ་ཧི ཨེ་ཝ ས་མཱ་ནཱ ཧོ་ནྟི ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཏྠཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ན ན ཨ་ནུ་རཱུ་པཱ’’ཏི. ‘‘ཀུ་ས་ལོ ཀུ་ས་ལ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཏི་པི ཨུ་དྡེ་ས་ཏོ སཱ་མ་ཉྙེ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན སི་ཡཱ ཝི་བྷ་ངྒེ ཝི་སེ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ ནི་དྡེ་ས་ཏོ ཙཱ’’ཏི.
༥༥༡. ཧེ་ཏུ་ནཱ་མནྟི ཧེ་ཏུ ཙ ཏཾ ནཱ་མ་ཉྩཱ་ཏི ཧེ་ཏུ་ནཱ་མཾ. པ་ཙྩ་ཡནྟི ཏ་མེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༥༥༢. དྭི་ནྣ་མྤི ཨ་དྷི་པ་ཏཱི་ནནྟི ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན, ཏཾ ‘‘ཀུ་ས་ལཾ ཀུ་ས་ལ་སྶ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཏོ ཙེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ནཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་ཏྟཱཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དྷི་པ་ཏི་སྶ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ ས་ཏྟཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི་སྶ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཝནྟི ཡ་ཐཱ ཨ་དྷི་པ་ཏི་མྷི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ ས་བྦ་པ་ཙྩ་ཡེ་སུ. ‘‘ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ…པེ… ཨུ་དྡྷ་རི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ག་ཎ་ནུ་དྡྷཱ་ར་སྶ སུ་ཀ་ར་ཏཾ ཨུ་པཱ་ཡ་ཉྩ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ནུ་ལོ་མེ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཏུ’’ནྟི ཨཱ་ཧ.
ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཙྩ་ནཱི་ཡཱ་ནུ་ལོ་མ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༣༡. པ་རི་ཧཱ་པ་ན་ག་ཎ་ནཱ་ཡཱཏི པ་རི་ཧཱ་པེ་ཏ་བྦ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ས་མཱ་ན་ཏྟ་ཉྩ ན ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀཾ ཨཱུ་ན་ཏ་མ་བྷཱ་ཝ་སྶ་པི ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན་ཧེ་ཏུ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་དུ་ཀ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ས་དྡྷིཾ ཡོ་ཛི་ཡ་མཱ་ནེ་ན ཨཱུ་ན་ཏ་ར་ག་ཎ་ནེ་ན ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་རི་ཧཱི་ནཱ་པཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་དྡྷིཾ པ་རི་ཧཱི་ནཱ་པཱིཏི ཝཱ ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ‘‘ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡེ་ནཱ’’ཏི ཨི་ཏྠ་མྦྷཱུ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཏནྟི ལ་ཀྑ་ཎཾ.
ཨ་ཊྛཱ་ནནྟི ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཊྛ་ནཾ. ཏི་ཊྛ་ནྟཱིཏི ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏེ་སནྟི ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ. ཨི་ཏ་རེ་སཱུཏི ཡཱ་དི་སཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ཏེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་དྷི་པ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མཱ་ནི དྭེཏི ‘‘ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶ, ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶཱ’’ཏི ཨི་མཱ་ནི ཙ དྭེ.
ན་ཧེ་ཏུ་མཱུ་ལ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.