(༡) ཝི་བྷ་ངྒ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༣. ཏི་ཀ་པ་དཱ་ནཾ ཏི་ཀ་ནྟ་ར་པ་དེ་ཧི ཝི་ས་དི་ས་ཏཱ པཱ་ཀ་ཊཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏི་ཀ་པ་ད་ནཱ་ན་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ན ཝི་ནཱ’’ཏི. མཱུ་ལཱ་ཝ་སཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ‘‘ཨེ་ཀ་མཱུ་ལེ་ཀཱ་ཝ་སཱ་ནཾ ན་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་མཱུ་ལཱ་ཝ་སཱ་ན་ཝ་སེ་ན. ‘‘ན ཏཱ་ཡེ་ཝ ཝེ་ད་ནཱ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་སཱུ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཡཱ ས་དི་ས་ཏཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་དི་ས་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘ན ཏཱ་ཡེ་ཝཱ’ཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཡཱཏི ཡཱ པུ་ཙྪཱ. ས་བྦ་པུ་ཙྪཱ་ས་མཱ་ཧ་ར་ཎནྟི ས་བྦཱ་སཾ ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྙཱ་སཱ་ཡ པུ་ཙྪཱ་ནཾ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ནཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་སེ་ཏྭཱ ཀ་ཐ་ནཾ. ཨི་དྷ ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཊི་ཙྩ་ཝཱ་རུ་དྡེ་སེ ཀ་ཏྟ་བྦཾ. ཨཱ་དི་ཏོ ཧི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཝུ་ཏྟེ པ་ཙྪཱ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཏ་དེ་ཀ་དེ་ས་ཝ་ཙ་ནཾ ཡུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྙཱ་ས པུ་ཙྪཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ལ་བྷ་ནྟཱིཏི ཏ་ཏྠ ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨཱ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཡེ པཱི་ཏི་ཏྟི་ཀེ ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྙཱ་ས པུ་ཙྪཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ན ཧི ལ་བྷ་ནྟི, ཨ་ཊྛ་ཝཱི་སེ པ་ན ལ་བྷ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་ནཱཏི ཏེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཨེ་ཀེ་ན དྷ་མྨེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ནྟེ་ན, ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ ཝཱ པ་ཏྟེ་ན པཱ་པུ་ཎ་ནྟེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱིཏི ཡ་དི་པི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཡཱ་ཝ ནི་རོ་དྷ་ག་མ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ཁ་ཎ་ཏྟ་ཡ་ས་མ་ངྒཱི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎ་ས་མ་ངྒཱི་ཡེ་ཝ པ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ པ་ཊི་ཙྩ་ཝཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ཚ་ནྣཾ ཝཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ་སུ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ན ཏི་ཊྛ་ཏི.
ཨི་དྷ ཀུ་ས་ལ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ག་ཧི་ཏེ ཁ་ནྡྷེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟནྟི ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཊི་ཙྩ་ཝཱ་རེ ‘‘ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཀུ་ས་ལ་ས་དྡེ་ན ག་ཧི་ཏེ ཁ་ནྡྷེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ཙ་ཏཱུ་སུ་པི ཀུ་ས་ལ་ཁ་ནྡྷེ་སུ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟེ་སུ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ས་བྦེ ས་བྦེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨི་མ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ, ཨི་མ་སྶེ་ཝ ཨ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཙ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྐཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ དྭི་ནྣཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ ཝི་སུཾ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨེ་ཀཾ ཁ་ནྡྷཾ པ་ཊི་ཙྩ དྭེ ཁ་ནྡྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝ་ཏྟུཾ ས་ཀྐཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་སུ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཐཱཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ་པི དུ་ཀཱ་དི་བྷེ་དཱ་ན་ཉྩཱ’’ཏི ཨི་མཾ ཨ་ནུ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི.
ཨེ་ཏ་སྨིནྟི ‘‘ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཀི་རི་ཡཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ. ‘‘ས་བྦ་སྨིཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཀ་ཏྠ པ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ རཱུ་པ་ནྟི ཨེ་ཏྠེ་ཝཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ཋ་མེ ཝཱ་ཀྱེ ཨ་ཏི་བྱཱ་པི་ཏཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡེ ཨ་བྱཱ་པི་ཏཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ ‘‘ན ཀེ་ཝ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཀི་རི་ཡཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ ཏ་སྶ་པི ཨཱ་རུ་པྤེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ རཱུ་པེ་ན ཝི་ནཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་ཐཱ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ རཱུ་པ་ནྟི རཱུ་པ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཨཱ་རུ་པྤེ ཝི་པཱ་ཀོ་པི ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་ན ས་དྡྷིཾ ན ག་ཧི་ཏོ. ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷ་མེ་ཝ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ས་རཱུ་པ་ཏོ པཱ་ཀ་ཊ་ཏ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་པ་ཙྪི་མ་ཙི་ཏྟཱ་ནི པ་ནེ་ཏྠ ས་ཏི་པི རཱུ་པ་སྶ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནེ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སྶཱཏི ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུ་སྶ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏཱ་པ་ཏྟིཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏུཾ, ཀ་ཐཾ? པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཀ་ཏྠ? ‘‘ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཙ རཱུ་པ’’ནྟི ཨེ་ཏ་སྨིཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ནེ ‘‘ཁ་ནྡྷེ པ་ཊི་ཙྩ ཝ་ཏྠཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝ་ཉྷི་སྶ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་པེ་ཀྑཾ ཝ་ཙ་ན་དྭ་ཡནྟི ‘‘ཁ་ནྡྷེ པ་ཊི་ཙྩ ཝ་ཏྠུ, ཝ་ཏྠུཾ པ་ཊི་ཙྩ ཁ་ནྡྷཱ’’ཏི པ་ད་དྭ་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. སཱ་མ་ཉྙེ་ན ག་ཧི་ཏནྟི ‘‘ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཙ རཱུ་པ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ནེ་ན, ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཝཱ ག་ཧི་ཏཾ.
ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཝི་ནཱ ‘‘ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ’’ནྟི ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པཾ ‘‘ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཾ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ན ད་སྶ་ནེཏི ‘‘མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་པི པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠ་ད་སྶ་ནེ. ཁ་ནྡྷ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ཧི་ཏནྟི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཾ, པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ རཱུ་པཾ ཝ་ད་ཏི. ཨ་ས་ཧི་ཏནྟི པ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷཾ ཨ་ས་ཉྙ་བྷ་ཝ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཉྩ རཱུ་པཾ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡ་མྤཱིཏི པི-ས་དྡེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡ་མྤི ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཾ ཨ་ཉྙ་ཉྩ ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་ནྟི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ཏྠ བྷཱུ་ཏེ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ རཱུ་པ་སྶ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ‘‘ཁ་ནྡྷེ པ་ཊི་ཙྩ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ རཱུ་པཾ བྷཱུ་ཏེ་པི པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ད་མེ་ཏཾ, བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཝཱ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་ར་ཎ་ཀཱ་ར་ཎ་མྤི ཧི ཀཱ་ར་ཎ་ནྟྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘ཙོ་རེ་ཧི གཱ་མོ ད་ཌྜྷོ’’ཏི.
བྷཱུ་ཏེ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པནྟི པ་དུ་དྡྷཱ་རོ ཀ་ཏོ, ‘‘མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ’’ནྟི པ་ན པཱ་ཋོ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ཏ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡཾ ཧེ་ཏྠ་ཏྠོ – ‘‘མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ’’ནྟི ཨི་མ་སྨིཾ པཱ་ཋེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་མྤི ཀུ་ས་ལེ ཁ་ནྡྷེ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ ཙ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ཀོ པ་ན སོ ན་ཡོ་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ…པེ… ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ཝུ་ཏྟོཏི ‘‘མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ པ་ཊི་ཙྩ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ རཱུ་པཾ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏེ ཁ་ནྡྷེ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ ཙ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཀུ་ས་ལེ ཁ་ནྡྷེ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ ཙ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༥༤. རཱུ་པེ་ན ཝི་ནཱ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཾ ན ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ཡཱ པུ་ཙྪཱ ཨ་རཱུ་པ་མི་སྶ་ཀཱ་ཝ་སཱ་ནཱ, ཏཱ་པི ཨི་དྷ ན ག་ཡ྄ཧ་ནྟི, པ་གེ་ཝ རཱུ་པཱ་ཝ་སཱ་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༥༧. ཏཱ་ཡ ས་མཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱཏི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཏཱ་ཡ ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ས་མཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ. པ་རི་པུ་ཎྞ་དྷ་མྨཱ་ནནྟི པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཝི་བྷཱ་གཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་སེ.
ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པནྟི ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པཾ ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ་ཉྩ. པུ་ན ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ པུ་ན་ག་ཧ་ཎཾ ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་པེ་ཀྑཾ. ན ཧི ཏཾ པུ་བྦེ བཱ་ཧི་ར་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ན ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ, ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཀ་སྨཱ པུ་ན་ག་ཧ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠཱཏི ཨ་ས་ཉྙ་ས་ཏྟེ་སུ. ཏ་སྶཱཏི ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སྶ. ཨཱ་དི་མྷཱིཏི བཱ་ཧི་ར་ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཨ་ས་ཉྙ་ས་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་ཝཱ་རེ་ཧི པ་ཋ་མ་ཝཱ་རེ. ཨ་ཝི་སེ་ས་ཝ་ཙ་ནནྟི བཱ་ཧི་རཱ་དི་ཝི་སེ་སཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་རཱུ་པ་མྤི པ་ཙྩ་ཡཾ ལ་བྷ་ནྟཾ ཨ་ཏྠཾ ཧེ་ཏཱ་དི་ཀེ པ་ཙྩ་ཡེ ལ་བྷ་ནྟཾ ས་ཧ ས་ངྒ་ཎྷི་ཏྭཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་སྶཱཏི, ཏ་ཏྠཱཏི ཙ པ་ད་དྭ་ཡེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ པ་ཋ་མ་ཝཱ་ར་མེ་ཝ པ་ཙྩཱ་མ་ས་ཏི. ཏཾ་ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀནྟི ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ག་ཏི་ཀཾ. ཨི་དྷཱ་པཱིཏི ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་སེ་པི. ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཝི་ཡཱཏི ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་སེ ཝི་ཡ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པ་མྤི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སོ ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ན ཧི…པེ… ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཨ་ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱཏི ‘‘ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་སེ་སཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ. ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་ནྟི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ་ཝ ཀ་སྨཱ པ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་སཱུཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ས་ཧཱཏི ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པཾ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ཏོ. ཝི་སུནྟི ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ རཱུ་པཾ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པ་ཏོ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ. ཏ་ཏྠ བཱ་ཧི་ར་གྒ་ཧ་ཎཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཡཱཏི ཡ་ཐཱ ‘‘བཱ་ཧི་རཾ ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ བཱ་ཧི་ར་ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎེ་ཧི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཝི་སེ་སི་ཏཱ་ནི, ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏྠ ‘‘མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ པ་ཊི་ཙྩཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་དྡེ་སེ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཀེ་ན་ཙི ཝི་སེ་ས་ནེ་ན ཨ་ཝི་སེ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝེ་ཧི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙེ་ན་པི ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ན ཀོ་ཙི པ་ཙྩ་ཡོཏི ཨི་དཾ པ་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་ག་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ན རཱུ་པཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཧེ་ཏཱ་དཱི་སཱུ’’ཏི. ཏ་ད་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ན ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཡ་ཏོ ཨི་དྡྷི་ཙི་ཏྟ་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནི ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནི ཙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ན་ནུ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ས་ཙྩཾ ཧོ་ཏི, སོ པ་ན ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཏྟེ་ན, ན ཛ་ན་ཀ་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར…པེ… ཛ་ན་ཀ’’ནྟི. ཀིཾ པ་ན ཏེ་སཾ ཛ་ན་ཀ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནེ་ཝ…པེ… ཛ་ན་ཀཱ་ནཱི’’ཏི. ཙི་ཏྟེ་ན ཀ་མྨུ་ནཱ ཙ ཝི་ནཱ ཨ་བྷཱ་ཝེ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པ་བྷཱུ་ཏཱ་ནེ་ཝཱཏི ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ. ཨ་ཉྙཱ་ནཱིཏི ཨུ་ཏུ་ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནི ཝ་ད་ཏི. ཝི་སེ་ས་ནཾ ཀ་ཏཾ ‘‘ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ རཱུ་པཾ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ’’ནྟི. ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀེ་ན རཱུ་པེ་ན ཨུ་ཏུ་ནཱ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ན ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པཱ་ཀ་ཊ་ཝི་སེ་ས་ནཱ་ནེ་ཝཱཏི ཨི་དཾ ཡེ་ཧི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཏཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནི, ཏེ་སཾ ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝི་སེ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཝི་སེ་ས་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟི ན ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦཱ་ནི ཀཱ་ར་ཎ་ཝི་སེ་ས་ནེ་ནེ་ཝ ཝི་སེ་ས་སྶ སི་དྡྷ་ཏྟཱ, ‘‘མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ’’ནྟྭེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏཱ་ནི པ་ན ཙི་ཏྟ་ཛ་ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པཱ་ནི.
ས་ཝི་སེ་སེ་ནཱཏི ཡེ་ན ཝི་སེ་སེ་ན ཝི་སེ་སི་ཏཱ, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཙི་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི, ཨི་ཏ་རཾ པ་ན ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི, ཀ་མྨཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏ་རཱ་ནཱིཏི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི་པི ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནི. མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ཝི་སེ་ས་ནེ་ནེ་ཝ ཝི་སེ་སི་ཏཱ་ནཱིཏི ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩཱ’’ཏི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ཝི་སེ་ས་ནེ་ནེ་ཝ ཛ་ན་ཀ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨཱ་ཧཱ་རེ་ན ཨུ་ཏུ་ནཱ ཙ ཝི་སེ་སི་ཏཱ་ནི. ཨི་དྷཱཏི ‘‘ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ རཱུ་པཾ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ’’ནྟི ཨི་མ་སྨིཾ ཝ་ཙ་ནེ. ཨེ་ཏྠ ཧི ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏཾ་ནི་སྶ་ཡཱ་ན་མྤི ཏ་བྦྷཱ་ཝོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཝི་སེ་ས་ནཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ཝི་སེ་ས་ནཾ ཧོ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡེ་སཾ ཨ་ཝི་ནི་བྦྷོ་གེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ.
༥༨. པུ་བྦེཏི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་སུ. ཝི་སུཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཨེ་ཀཾ ཁ་ནྡྷཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷཱ ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཙ རཱུ་པ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཏྠུ་སྶ ཝི་སུཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝི་སུཾ་ཡེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ད་སྶི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ, ‘‘ཁ་ནྡྷེ པ་ཊི་ཙྩ ཝ་ཏྠུ, ཝ་ཏྠུཾ པ་ཊི་ཙྩ ཁ་ནྡྷཱ’’ཏི པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏོ་པི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་རུ་ཙིཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ་ཧཱ’’ཏི. ཡོ པ་ན་ཏྠོ ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཁ་ནྡྷེ པ་ཊི་ཙྩ ཝ་ཏྠཱུ་ཏི ཨི་དཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ་ཊྛ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ་ད་སྶ་ནཾ, ཝ་ཏྠུ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སྶ པ་ཊི་ཙྩ་ཊྛ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ་ད་སྶ་ནཾ, ན ཁ་ནྡྷཱ་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་དྷེ་ཝཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡེ ཨེ་ཝ. ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་སུ་པི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ན་ཡོ, ཏ་ཏྠ ཧི པ་ཊི་ཙྩ་ཊྛ་ཕ་ར་ཎ་སྶ ས་མཱ་ན་ཏཱ. ད་སྶི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ཙྩ་ཊྛ་དྭ་ཡ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ. ཁ་ནྡྷ་ཝ་ཏྠཱུ་ན་ཉྩ ད་སྶི་ཏཱ་ཡེ་ཝཱཏི ཁ་ནྡྷ་ཝ་ཏྠཱུ་ན་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཏོ པ་ཊི་ཙྩ་ཊྛ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ་ཡེ་ཝ.
ཨེ་ཝ་མཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏི. ན་ནུ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཡཱཏི ས་དི་སཱུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་ནྟི ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཡཾ ‘‘ཨེ་ཀཾ, ཏ་ཡོ, དྭེ ཙ ཁ་ནྡྷེ པ་ཊི་ཙྩཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཛཱ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛོ ཧི པ་ཊི་ཙྩ་ཊྛོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏེ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཨེ་ཝ ན ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ཨེ་ཏེ་ན ན པ་ཊི་ཙྩ་ཊྛ་ཕ་ར་ཎ་ཀ་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀོ ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ས ན་ཡོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་སཱུ’’ཏི. ན ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏོ དྷ་མྨོ པ་ཊི་ཙྩ་ཊྛཾ ཕ་ར་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྩ ‘‘ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི.
པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་རེ་ན་པི ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ་མ་ཏྟ་མྤི ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཙྩ་ཝཱ་རེ ཝཱ་ར་ནྟ་རེ ཙ ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ཨུ་པ་ཙ་ཡེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘པ་ཙྩ་ཡ་ཝཱ་རེ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏཾ་པ་ཙྩ་ཡཱཏི ཝ་ཏྠུ་པ་ཙྩ་ཡཱ, ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ཝ་ཏྠུཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེཏི ཀུ་ས་ལེ ཁ་ནྡྷེ པ་ཊི་ཙྩ. ཏེ་སནྟི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ. པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཨི་དཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་སྶ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་སུ དི་ཊྛ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ཏེ ཏེ་སཾ བྷ་ཝེ་ཡྻུ་ནྟི པ་ར་སྶ ཨཱ་ས་ངྐ་ནི་རཱ་ས་ངྐཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་དྡོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ནི་ར་པེ་ཀྑོཏི ཨ་ཉྙ་ནི་ར་པེ་ཀྑོ. ན ཧི ཧེ་ཏུ་དྷ་མྨོ དྷ་མྨ་ནྟ་རཱ་པེ་ཀྑོ ཧུ་ཏྭཱ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ས་དྡ་སཱི་སེ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་པེ་ཀྑོཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ་ཀཱ་རི་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ, ཨི་ཏ་རཾ ཝཱ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་པེ་ཀྑོ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཏ་རེ་ཏ་རཱ་པེ་ཀྑོཏི ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི་བྷེ་དཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨི་ཏ་རེ་ཏ་རཾ མི་ཐུ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཨི་ཏ་རེ་ཏ་རཱ་པེ་ཀྑོ. པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ ཙ ཁ་ནྡྷཱ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཨི་དྷ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུནྟི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཁ་ནྡྷཱ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, ཨ་ཐ ཁ་ནྡྷཱ ཙ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཙཱ་ཏི ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ག་ཡ྄ཧེ་ཡྻུཾ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ‘‘མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ན ཀོ་ཙི པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
ཡ་སྶ ས་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡོ, ཏ་ཏོ ཏེ་ན ཏ་ནྣི་སྶི་ཏེ་ན ཝཱཏི ཡ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ས་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ དྷ་མྨ་ཏོ ས་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཀ་ཐཾ ཏེ་ན དྷ་མྨེ་ན ཏ་ནྣི་སྶི་ཏེ་ན ཝཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏཾ ཏཾ དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི ‘‘ཡ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཁ་ནྡྷེ པ་ཊི་ཙྩ ཁ་ནྡྷཱ’’ཏི ཨི་དཾ ‘‘ཏེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན’’ནྟི ཨི་མ་སྶ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ, ‘‘ཝ་ཏྠུཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ཁ་ནྡྷཱ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན ‘‘ཏ་ནྣི་སྶི་ཏེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཏ་སྶ. ཏ་སྨཱཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩཱ་མ་ས་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན ཧི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཡ་ཏོ ཁ་ནྡྷ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་ད་པེ་ཀྑ་ཏྟཱཏི ཨི་ཏ་རེ་ཏ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་པེ་ཀྑ་ཏྟཱ. ཁ་ནྡྷེ པ་ཊི་ཙྩ པ་ཙྩ་ཡཱ ཙཱཏི པ་ཊི་ཙྩ་ཝཱ་རེ ཝུ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ ཁ་ནྡྷེ པ་ཊི་ཙྩ, པ་ཙྩ་ཡ་ཝཱ་རེ ཝུ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མེ་ན ཁ་ནྡྷེ པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ. ན་ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཝུ་ཏྟཱཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྨཱ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དི་ཏོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ཏྠུཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱཏི ཝ་ཏྠུཾ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ. ཏ་ནྣི་སྶི་ཏེ་ན ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡེ་ནཱཏི ཏཾ ཝ་ཏྠུཾ ནི་སྶི་ཏེ་ན ཁ་ནྡྷེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝ་ཏྠུཾ པ་ཙྩ་ཡཱ…པེ… ཝུ་ཏྟཱ, ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ན ཨུ་ཛུ་ཀཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཝ་ཏྠུ་སྶ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༥༩. སཱ ན ག་ཧི་ཏཱཏི ཡཱ ‘‘ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནཾ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, སཱ ཨི་དྷ པ་ཊི་ཙྩ་ཝཱ་རེ ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཏྠོ པ་ཊི་ཙྩ་ཏྠོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནི…པེ… ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི. ཡེ་སཾ པ་ན ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་རཱུ་པི་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཚ་དྷཱ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ ཨི་ཙྪི་ཏོ, ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཨི་དྷ ཝི་བྷ་ཏྟོ ཨེ་ཝ. ཀ་ཐཾ རཱུ་པི་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟོ་ཏི ཙེ? ‘‘ཝ་ཏྠུཾ པ་ཊི་ཙྩ ཁ་ནྡྷཱ’’ཏི ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶི་ཏོ ཨེ་ཝ. ཨི་ཏ་རེ་ས་མྤི ཝ་སེ་ན ‘‘ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ད་སྶི་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཧི ‘‘ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ས་ཏི་པི པ་ཊི་ཙྩ་ཊྛ་ཕ་ར་ཎེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནཾ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནི་སྶ་ཡ…པེ… ན ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི.
༦༠. དྭཱི་སུ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་སཱུཏི ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་སུ. ཀུ་ས་ལཱ་པི པ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏཱཏི པི-ས་དྡེ་ན ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏེ མ་ཧ་གྒ་ཏེ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི ‘‘ཀུ་ས་ལཱ་པི མ་ཧ་གྒ་ཏཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ན ལ་བྷ་ནྟི, པ་གེ་ཝ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ’’ཏི. ཀ་དཱ་ཙི ན ལ་བྷ་ནྟི, ཡ་དཱ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ ན པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༦༡. ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་སུ. པ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ནི་དྡི་སི་ཏྭཱཏི པ་ཙྩ་ཡཾ དྷ་མྨཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨ་ནི་དྡི་སི་ཏྭཱ. ན ཧི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་སཱ་དཱི་སུ ཨ་ལོ་བྷཱ་དི་ཀུ་ས་ལཱ་དི་ས་རཱུ་པ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དི་དྷ་མྨཱ ད་སྶི་ཏཱ. ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་སཱུཏི ཨི་དཾ ཨ་ལོ་བྷཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ནཾ. ཏེ་ན ཡ་ཐཱ ཨ་ལོ་བྷཱ་དཱི་སུ ཨ་ཡ་མེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ནི་ཡ་མོ ན་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ ཏ་བྦི་སེ་སེ་སུ ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་སཱུ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ. ཝ་ཏྠུ་ན་ཝ་ཏྠུ་དྷ་མྨེ་སཱུཏི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ བྷུ་མྨཾ. པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ, ཨཱ་རུ་པྤེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཙ ཁ་ནྡྷེ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་མེ་ཝ ག་ཧི་ཏཾ, ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ནྟི ཙོ་ད་ནཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་མྤི ཧི ཝ་ཏྠུ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏེ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ ན ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་སྶཱཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ. ན ཨུ་དྡྷ་ཊོཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀཱ་ཏུཾ ‘‘ནེ་ཝ་ཝི་པཱ་ཀ…པེ… ཏཱི་ཎཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ལཱ་བྷ་ཏོཏི ཡ་དི ལ་བྦྷེ་ཡྻ, ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟི་ཀེ. ཏཱི་ཎཱིཏི ‘‘ཝི་པཱ་ཀཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝི་པཱ་ཀོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ, ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་དྷ་མྨཾ, ནེ་ཝ་ཝི་པཱ་ཀ་ན་ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩཱ’’ཏི ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི.
༦༣. ཏ་དུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནནྟི ཏེ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ. ཝ་ད་ཏཱིཏི ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎི་ཀ་ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝ་ད་ཏི ཨ་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཱ་ནནྟི ཝི་སེ་ས་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎི་ཀ་སྶ་པི ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཏ་ཐཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ན’’ནྟི དུ་ཝི་དྷོ་པི ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ.
༦༤. ཡཾ ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཡཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་རཱུ་པཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་རཱུ་པ་ཉྩ ཝ་ཏྠུ་རཱུ་པ་ཉྩ ‘‘ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
༦༩. ཀེ་ས་ཉྩཱིཏི པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་རེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ནྡྷཱ་དཱི་ནཾ. ཏེ་ས་ཉྷི ཝ་ཏྠུ ནི་ཡ་མ་ཏོ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ས་མཱ་ན་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱཏི ས་དི་ས་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ. ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ ཧི ཁ་ནྡྷཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཙ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ ཡ་སྶ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ན ས་ཡཾ ཏ་ཏོ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཾ ལ་བྷ་ནྟི ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝ་ཏྠུ་ནཱ་ཝ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ. ཨེ་ཀ་ཙྩེ པ་ན ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ ཡ་སྶ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ས་ཡ་མྤི ཏ་ཏོ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཾ ལ་བྷ་ནྟི ཡ་ཐཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཝ་ཏྠུ་ཀྑ་ནྡྷཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀེ་ས་ཉྩི ཁ་ནྡྷཱ…པེ… ནཱ་ནཱ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ་པཱི’’ཏི. པ་ཙྩ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཾ ཝ་ཏྠུཾ ཁ་ནྡྷེ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཾ པ་ཙྩ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ་ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་ར་ཎ་ཏོཏི ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ. པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཏྟི ན་ཏྠཱིཏི པ་ཊི་ཙྩ་ཊྛ་ཕ་ར་ཎཾ ན་ཏྠི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཊྛོ པ་ཊི་ཙྩ་ཊྛོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ‘‘པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝཱ་ཧ, ཀིཾ པ་ཊི་ཙྩ? ཁ་ནྡྷེ་ཏི པཱ་ཀ་ཊོ་ཡ་མ་ཏྠོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀིཾ པ་ན པ་ཊི་ཙྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཙྩཱ་ས་ཏྟི་ཉཱ་ཡེ་ན ཨ་ན་ནྟ་ར་སྶ ཝི་དྷི པ་ཊི་སེ་དྷོ ཝཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་ཏི ཏཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ན་ནྟ་ར་ཏྟཱ…པེ… ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
༧༡-༧༢. ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཱ་ནཾ ཝ་སེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟནྟི ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཏཾ ‘‘ཨི་མེ ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱ་ཙ་ནཱ་མ་གྒཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ཧི་པི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀེ་ན་པཱིཏི ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་སུ ཙ པ་དེ་སུ ཨེ་ཀེ་ན་པི པ་དེ་ན, ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཝཱ པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་སེ ཝཱ་ཀྱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨེ་ཀེ་ན་པི པ་དེ་ན. ཏ་ཡོ པ་ཙྩ་ཡཱཏི ཧེ་ཏུ་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ. ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་ཉྩ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏཾ པ་ན ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཧི ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ པ་ཙྩ་ཡེ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཱ. ཡེ པ་ནཱཏི པ་ད་ཀཱ་ར་ཀེ ཝ་ད་ཏི. ས་ངྑི་པི་ཏྭཱཏི པ་ད་སྶ ‘‘པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཾ ཨ་ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་ཉྩ ས་བྦཾ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི པཱ་ཋེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ ‘‘ས་བྦཾ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ་ཡེ་ཝ ཧི ཝ་ཛྫེ་ཏ་བྦོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝཱ་ད་ནྟ་རེ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨཱ་དི་མྷི པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཝི་བྷ་ངྒ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.