༢. པ་ཝ་ཏྟི་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨-༢༡. ཨེ་ཏ་སྨིནྟི པ་ཝ་ཏྟི་ཝཱ་རེ. པུ་ཙྪཱ་མ་ཏྟ་ལཱ་བྷེ་ནཱཏི མོ་གྷ་པུ་ཙྪཱ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨེ་ཀེ་ཀནྟི ‘‘ཡ་སྶ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨེ་ཀེ་ཀཾ. པ་ཉྩཱཏི ‘‘ཡ་སྶ ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ ག་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ. པུ་ཙྪཱ་མ་ཏྟ་ལཱ་བྷེ་ན ས་ངྒ་ཧཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟོ ‘‘ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཧཱ་པེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཝ་ཀྑ་ཏི ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ས་མ་ཏྠེ་ཏི.
ས་དི་ས་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནནྟི སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་སེ་ས་ནི་ཝི་ཊྛ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏཾ ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པུ་གྒ་ལ་ཝཱ་ར་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ པ་ན ས་དི་ས་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཏཱ་ཡ ཨ་བྱཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ ཡ་ཏྠ ས་དི་སཾ, ཏ་ཏྠཱ་པི ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨོ་ཀཱ་ས་ཝཱ་རེ པ་ན…པེ… ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏནྟི དུ་ཏི་ཡཾ. པུ་གྒ་ལ་ཝཱ་རེ་པཱིཏི ཡ་ཏྠ ས་དི་སཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ, ཏ་ཏྠ པུ་གྒ་ལ་ཝཱ་རེ་པི ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏཾ, པ་གེ་ཝ ཨོ་ཀཱ་ས་ཝཱ་རེ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝི་ར་ཏྟ་ཀཱ་མ་ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟ་སྶཱཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལེ་ན ཝི་ར་ཏྟོ ཀཱ་མོ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝི་ར་ཏྟ་ཀཱ་མཾ, རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀ་མྨཾ, ཏ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟ་སྶ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཨེ་ཝ བཱི་ཛཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་བཱི་ཛཾ, ཏ་སྶ. ‘‘ཨེ་ཝཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་ནི་དཱ་ན་ཀ་མྨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནི གྷཱ་ནཱ་དཱི་ནཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ག་ནྡྷཱ་ད་ཡོ ཙ ན ས་ནྟཱིཏི ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཏེ་ས་མྤི ཨ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.
‘‘ས་ཙྩ’’ནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ ཙོ་ད་ཀེ་ན ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ པུ་ན ཡེ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཏཱ་ནི ཡ་མ་ཀཱ་ནི ས་དི་ས་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཏ་ཏྠ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ན་མཱུ་ལ་ཀེ་སུ གྷཱ་ནཱ་ཡ་ཏ་ན་ཡ་མ་ཀེ་ན ‘‘ས་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྷཱ་ན་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡཱ་ཡ་ཏ་ན་ཡ་མ་ཀཱ་ནི ཡ་ཐཱ ས་དི་ས་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི, ཏ་ཐཱ ཨི་དྷ གྷཱ་ནཱ་ཡ་ཏ་ན་མཱུ་ལ་ཀེ་སུ གྷཱ་ནཱ་ཡ་ཏ་ན་ཡ་མ་ཀེ་ན ཏཱ་ནི ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡཱ་ཡ་ཏ་ན་ཡ་མ་ཀཱ་ནི ‘‘ཡ་སྶ གྷཱ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ཨཱ་མ་ནྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་དི་ས་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨུ་བྷ་ཡེ་སཾ ཝི་སུཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་དི་ས་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཏཱ་ཡ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་དི་ས་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཏཱ་ཡ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་དི་ས་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཏཱ པཱ་ལི༹་ཨ་ནཱ་རུ་ལ༹ྷ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ན་མཱུ་ལ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀི་མ་ཏྠི་ཡ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ནི་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ནི་ད་སྶ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་དི་ས་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ནི་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ, ན པ་ན ཏེ་སཾ ནི་ད་སྶི་ཏ་བྦེ་ཧི ས་བྦ་ཐཱ ས་དི་ས་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏེ་སུ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཝནྟི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨཱ་མ་ནྟཱ’’ཏི པ་ཊི་ཝ་ཙ་ན་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་སྶེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ནཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི. སཱཏི དུ་ཏི་ཡ་པུ་ཙྪཱ. གྷཱ་ནཱ་ཡ་ཏ་ན་ཡ་མ་ཀེ་ནཱཏི ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ན་མཱུ་ལ་ཀེ་སུ གྷཱ་ནཱ་ཡ་ཏ་ན་ཡ་མ་ཀེ་ནེ་ཝ. ཏཾ་སེ་སཱ་ནཱིཏི ཏེ་ན གྷཱ་ནཱ་ཡ་ཏ་ན་མཱུ་ལ་ཀ་ཀཱ་ཡཱ་ཡ་ཏ་ན་ཡ་མ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ སེ་སཱ་ནི. ས་དི་ས་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་རུ་ལ༹ྷཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ནཱ་རུ་ལ༹ྷཱ་ནཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཏ་ཐཱ-ས་དྡེ་ན ཨ་ནུ་ཀ་ཌྜྷཱི་ཡ་ཏི, ན ‘‘ས་དི་ས་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཐཱ་ཏི…པེ… ས་མ་ཉྙེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཀཱ་ར་ཎ་སཱ་མ་ཉྙེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་སྶ ས་དི་ས་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཏྟ་སྶ ཏ་ཏྠ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ས་ཧ་ཙཱ་རི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི པ་དཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཐཱ ‘‘ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀེ་སུ ཙ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ན’’ནྟི. ཨི་ཏ་རཱ་ནི གྷཱ་ནཱ་ཡ་ཏ་ན་མཱུ་ལ་ཀཱ་ནི ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡཱ་ཡ་ཏ་ན་ཡ་མ་ཀཱ་ནི དྭེ ན ཝི་སྶ་ཛྫཱི་ཡ་ནྟི, གྷཱ་ནཱ་ཡ་ཏ་ན་མཱུ་ལ་ཀེ་སུ ཙ ཡ་མ་ཀེ་སུ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏེ་སུ ཨི་ཏ་ར་དྭ་ཡ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ནི ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡཱ་ཡ་ཏ་ན་མཱུ་ལ་ཀཱ་ནི ན ཝི་སྶ་ཛྫཱི་ཡ་ནྟི ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ཝི་སེ་ས་ཏྟཱ ཙཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡཱ་ཡ་ཏ་ན་ཡ་མ་ཀེ དུ་ཏི་ཡ་པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་ཝི་སེ་སོ, ཨི་ཏ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་སེ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཧི ས་དྡྷིནྟི ཨི་དཾ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་མཱུ་ལ་ཀ་མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན…པེ… ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་མཱུ་ལ་ཀེ་སུ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་མ་ཀཱ་ནནྟི རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་མཱུ་ལ་ཀ་ག་ནྡྷ་ར་ས་ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ཡ་ཏ་ན་ཡ་མ་ཀཱ་ནཾ. དུ་ཏི་ཡ་པུ་ཙྪཱ་ནནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཡ་མ་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ དུ་ཏི་ཡ་པུ་ཙྪཱ་ནཾ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི ‘‘ས་རཱུ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟེ་ན ན་ཡེ་ན. ཨཱ་དི་པུ་ཙྪཱ་ནནྟི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཡ་མ་ཀཱ་ནཾ པ་ཋ་མ་པུ་ཙྪཱ་ནཾ.
ཧེ་ཊྛི་མེ་ཧཱིཏི ཨི་དཾ ཨ་ཝི་སེ་ས་ཝ་ཙ་ན་མྤི ཡེ་སུ ས་དི་ས་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཏཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཏ་ད་པེ་ཀྑ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ག་ནྡྷ་ར་ས…པེ… ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཨུ་དྡི་ཊྛ་དྷ་མྨེ་སུ ཨུ་དྡེ་སཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཝི་སེ་ས་ཀ་ཐ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ, ཡོ ཏ་ཏྠ ན ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཨུ་དྡེ་སཱ་ནུ་རཱུ་པ་གུ་ཎེ་ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་ཀ་ཐ་ན་མྤི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་མེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་ནེ་ཝ ཨ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏཱ་ད་སྶ་ནེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏཱ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི.
ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཀ་ལ་སོ་ཏ་ཝི་ཀ་ལཱ ཝི་ཡ ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏ་ཝི་ཀ་ལོ་པི ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི སོ པ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པི-ས་དྡེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཛ་ཙྩ་ནྡྷ་མྤི…པེ… ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ན་མེ་ཝ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཊྛཱ་ན་པྤ་ཡུ་ཏྟོ ཨེ་ཝ-ས་དྡོ་ཏི ཏ་སྶ ཋཱ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ཏ་ཏྠ ཨ་ནི་ཡ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ་པི ས་ངྒ་ཧོ སི་དྡྷོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏེ་ན ཛ་ཙྩ་ནྡྷ་བ་དྷི་ར་མྤི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏཱ ན ནི་ཝཱ་རི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
༢༢-༢༥༤. ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ནཱ་མ་ཊྛ་ཏྟཱཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཡཱ་ཝ་ཏཱ ‘‘རཱུ་པཱི་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ པུ་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ་པི ཨོ་ཀཱ་སོ་ཡེ་ཝ ཨཱ་མ་ཊྛོ་ཏི. ‘‘ཨཱ་མ་ནྟཱ’’ཏི པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནེ་ཝ ‘‘ཀ་སྨཱ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ’’ནྟི ཙོ་ད་ནཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘ན་ནཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ག་ནྟྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་ཏཱིཏི པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝི་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཏ་ད་ཝ་ཏྠ་སྶཱཏི པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝཱ་ཝ་ཏྠ་སྶ. བྷ་ཝི་སྶ་ནྟ་སྶཱཏི བྷཱ་ཝི་ནོ. པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་བྦ་ཏྟཱཏི ‘‘ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ.
ཨ་ཐ ཀ་སྨཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཡ་དི ‘‘ཡ་སྶ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟེ་ན ཝི་དྷི་ནཱ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཨ་ཐ ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན པ་ཊི་ལོ་མེ ‘‘ཡ་སྶ ཝཱ པ་ན རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪཱ་ཡ ‘‘ཨཱ་མ་ནྟཱ’’ཏི པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏཾ, ན་ནུ ཨི་དཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་རུ་དྡྷ་ནྟི? ན་ནཱུཏི་ཨཱ་དི་ནཱ་པི ཙོ་ད་ཀོ ཏ་མེ་ཝ ཝི་རོ་དྷཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ནོ ཙ ནུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཏ་སྨིཾ བྷ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཏ་སྶ པ་རི་ཧཱ་རོ. ཏ་ཏྠ ཏ་སྨིཾ བྷ་ཝེཏི ཡ་སྨིཾ བྷ་ཝེ ‘‘རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཏྟཱ, ཏ་སྨིཾ བྷ་ཝེ. ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཝ་ཙ་ན་ཏོཏི བྷཱ་ཝཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ ཨཱ་ར་དྡྷུ་པྤཱ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘བྷ་ཝ་ནྟ་རེ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ན པ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པཱ་ཋ་ནྟ་རེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ས་མ་ཏྠེ་ཏི.
ཡ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཡེ་ཧི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཏཾ་ཏཾ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ཀ་མྨེ་ན ཨ་ཝ་སྶཾ་བྷཱ་ཝཱི་ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ས་ཏྟ་སྶ, ས་ནྟཱ་ན་སྶ ཝཱ, ‘‘ཡ་སྶ ཝཱ པ་ན རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི་ཏི? ཨཱ་མ་ནྟཱ, ཡ་སྶ ཝཱ པ་ན རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི་ཏི? ཨཱ་མ་ནྟཱ’’ཏི ཙ ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཾ པུ་ཙྪཱ་དྭ་ཡ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ ཛཱ་ཏི་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་པ་ནྣཾ བྷ་ཝ་ཏི. པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝི་ཀཱ་ད་ཡོཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་རཱུ་པེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ན་ཀཱ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ནྟི. ཨི་ད་མྤི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ. ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏ་བྦ་ཏྟཱཏི ‘‘ཨཱ་མ་ནྟཱ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ.
ཡཾ པ་ན ཨ་གྷཱ་ན་ཀཱ་ནཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ གྷཱ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ ཨུ་པ་ཙྪི་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཏཾ གྷཱ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ཀ་མྨ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་ཐཾ པ་ནཱི་དི་སཾ ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྶ ཡ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཝ་མྤི ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀོ ཨེ་ཝ ཨི་དྷ ཨ་གྷཱ་ན་ཀོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཀ་ཐ་མི་དཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ‘‘ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ཝ་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ སཱ་དྷེ་ཏུཾ ‘‘དྷ་མྨ་ཧ་ད་ཡ་ཝི་བྷ་ངྒེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝ་ཙ་ན་ཏྟ་མྤི ཧི ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨ་སཱ་ས་ནེ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཡ་མ་ཀེ. ཡ་ཐཱ་ད་སྶི་ཏཱ་སཱུཏི ‘‘ཡ་སྶ ཝཱ པ་ན སོ་ཏཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཡ་སྶ ཡ་ཏྠ གྷཱ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་ཏྠ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙ ད་སྶི་ཏ་པྤ་ཀཱ་རཱ་སུ པུ་ཙྪཱ་སུ. ཨཱ་མ་ནྟཱ་ཏི ཝུ་ཏྟནྟི ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏཱ་སུ པུ་ཙྪཱ་སུ ཀ་སྨཱ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ན ཀ་ཏ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྠ་སྶཱཏི ‘‘ཡ་སྶ ཝཱ པ་ན སོ་ཏཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཡ་སྶ ཡ་ཏྠ གྷཱ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀེ་ན ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་པ་དེ་ན ག་ཧི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ. ཨེ་ཀ་དེ་སེ སཾ་ས་ཡ་ཏྠ་སྶ ས་མྦྷ་ཝེ་ནཱཏི ཨེ་ཀ་དེ་སེ སཾ་ས་ཡི་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ས་མྦྷ་ཝེ་ན ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཏྠ་པ་ཊི་ཡོ་ག་བྷཱུ་ཏ་སཾ་ས་ཡ་ཏྠ་སྶ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ‘‘ཨཱ་མ་ནྟཱ’’ཏི པ་ཊི་ཝ་ཙ་ན་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་སྶ ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏོ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘བྷི་ནྡི་ཏ་བྦེ་ཧི ན པ་ཊི་ཝ་ཙ་ན་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཡ་དི སི་ཡཱཏི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦེ་པི ཨ་ཏྠེ ཡ་དི པ་ཊི་ཝ་ཙ་ན་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ སི་ཡཱ, པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་མེ་ཝ ན སི་ཡཱ ཨ་ནོ་ཀཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ བྷི་ནྡི་ཏ་བྦ་ཏོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་རེ པ་རི་ནི་བྦ་ནྟཱ་ནཾ, ཨ་རཱུ་པེ པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝི་ཀཱ་ནཾ, ཡེ ཙ ཨ་རཱུ་པཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཙ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཏེ་སཾ སོ་ཏཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉྩ ནུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉྩ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཙ, ཏ་ཐཱ ‘‘རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རེ པ་རི་ནི་བྦ་ནྟཱ་ནཾ, ཨ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ཏ་ཏྠ གྷཱ་ནཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉྩ ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉྩ ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཏ་ཏྠ ཝི་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ པཱ་ཋ་སེ་སོ. ཨ་ཐ ཀ་སྨཱཏི ཡ་དི ཨ་བྷི་ནྡི་ཏ་བྦེ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ན་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ, ན བྷི་ནྡི་ཏ་བྦེ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ‘‘ཡ་སྶ ཝཱ པ་ན སོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ཨཱ་མ་ནྟཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ན་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་ན ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀཱ་ནཾ སོ་མ་ན་སྶ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི ན་ཏྠཱི་ཏི ཀ་སྨཱ ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, བྷི་ནྡི་ཏ་བྦེ ན པ་ཊི་ཝ་ཙ་ན་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ནྟི? ཏཾ ན, ཨ་ཉྙཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཏ་ད་ཏྠ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
‘‘ཡཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི, ནུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི་ཏི? ཨཱ་མ་ནྟཱ’’ཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཙི་ཏྟ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ཡ་ཐཱ ཝུ་ཏྟོ, ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཀ་མྨ་ཛ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཏ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དེ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཏེ་ནེ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་སྶ ནཱ་མ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ནི་རོ་དྷོ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཀི་མ་ངྒཾ པ་ན ཨེ་ཀ་ས་ནྟཱ་ན་སྶཱ’’ཏི. ས་བྦ་ཏྠ ས་བྦ་སྨིཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཝཱ་རེ. ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟཱ་ནཾ ཨེ་ཝ ཝ་སེ་ན སོ ནི་རོ་དྷོ ཏ་ཐཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟོ, ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ནི་རོ་དྷོ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་སྶེ་ཝ ཡ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཀ་མྨ་ཛ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ ཨེ་ཝ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ནི་རོ་དྷོ ཨཱ་ར་དྡྷོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ. བྷེ་དེ ས་ཏི་པི ཀཱ་ལ་བྷེ་དཱ་མ་ས་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎེ ས་ཏི་པི. ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལཱ་མ་ས་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ནི་རོ་དྷ་སྶེ་ཝ ཝ་སེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་དྭ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣ་མེ་ཝ ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝ་སེ་ན ནི་རོ་དྷ་སྶེ་ཝ ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཡ་དི ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཨ་ན་ནྟ་རཾ ནི་རོ་དྷོ ཨཱ་ར་དྡྷོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཙུ་ཏི་ཡཱ ནི་རོ་དྷ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཏ་ནྣི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ན ཙུ་ཏི་ཡཱ ནི་རོ་དྷ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ཏ་ནྣི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཏ་སྶ ས་ནྟཱ་ན་སྶ ནི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་ཝ་ཏྟེཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ་ཏྠ་སྶ པཱ་ཀ་ཊ་ཀ་ར་ཎཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་སྶཱཏི ས་ནྟཱ་ན་སྶ. ཝ་ཀྑ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་པི པ་ཝ་ཏྟེ ནི་རོ་དྷཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཙུ་ཏི་ནི་རོ་དྷ་སྶེ་ཝ ག་ཧི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་ནཱཏི ཏེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན པཱ་ཋ་ནྟ་ར་ཝ་ཙ་ནེ་ན. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ‘‘ཡ་སྶ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀེ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཡ་མ་ཀེ. ཡ་དི པ་ཝ་ཏྟེ ནི་རུ་དྡྷ་སྶ་པི ཙུ་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཝ ནི་རོ་དྷོ ཨི་ཙྪི་ཏོ, ‘‘ས་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ་ན་ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ་ན་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྠོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ཏེཏི ཨ་རཱུ་པེ པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝི་ཀཱ. ཨ་ཙ་ཀྑུ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ སཱ་ཝ་སེ་ས་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
པ་ཝ་ཏྟི་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཡ་མ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.