༢. པ་ཝ་ཏྟི་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩. ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ན་ཉྩ ཨོ་ཀཱ་ས་ཏྟཱཏི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ, ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཛྷཱ་ན་སྶ ཨོ་ཀཱ་ས་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, བྷཱུ་མི པ་ན ཡ་ད་གྒེ་ན པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨོ་ཀཱ་སོ, ཏ་ད་གྒེ་ན ས་ངྑཱ་རཱ་ན་མྤི ཨོ་ཀཱ་སོ. ‘‘དུ་ཏི་ཡེ ཛྷཱ་ནེ ཏ་ཏི་ཡེ ཛྷཱ་ནེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཛྷཱ་ནཾ, ‘‘ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རེ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བྷཱུ་མི ཙ ཝི་སུཾ ཨོ་ཀཱ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏཱ. ཨི་ཏཱིཏི ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ, ཡ་སྨཱ ཛྷཱ་ན་མྤི ཨོ་ཀཱ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་གྒ་ལ་ཝཱ་རེ ཙ ཨོ་ཀཱ་ས་ཝ་སེ་ན པུ་གྒ་ལ་གྒ་ཧ་ཎེཏི པུ་གྒ་ལ་ཝཱ་རེ ཙ ཡ་དཱ པུ་གྒ་ལོ་ཀཱ་ས་ས་ངྑཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨོ་ཀཱ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཡ྄ཧ་ཏི, ཏ་དཱ ཏེ་སཾ དྭི་ནྣཾ ཨོ་ཀཱ་སཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ག་ཡ྄ཧ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡ་ཏྠ སོ པུ་གྒ་ལོ, ཡ་ཉྩ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, ཏེ་སཾ དྭི་ནྣཾ བྷཱུ་མི་ཛྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཨོ་ཀཱ་སཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ ཀ་ཐ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨེ་ཏ་དེ་ཝ, ཏ་སྨཱ. དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནོ་ཀཱ་ས་ཝ་སེ་ནཱཏི དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨོ་ཀཱ་ས་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏཱ. ཀ་ཐཾ? ‘‘ཝི་ནཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཧི ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ག་ཧི་ཏཱ པུ་གྒ་ལཱ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཱ. ཀེ་ན? ཏེ་ནེ་ཝ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ར་ཧི་ཏ་ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ་ནཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
པ་ཋ་མ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཛྷཱ་ནོ་ཀཱ་ས་ཝ་སེ་ན པུ་གྒ་ལ་ད་སྶ་ནཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པུ་ན…པེ… ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི. བྷཱུ་མི་ཨོ་ཀཱ་ས་ཝ་སེ་ན པུ་གྒ་ལཾ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. དྭི་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནནྟི ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཨོ་ཀཱ་ས་བྷེ་དེ་ན དུ་ཝི་དྷཱ་ནཾ. ཏེ་སནྟི པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ. ‘‘པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ན’’ནྟི ཙ ཨི་དཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ག་ཧེ་ཏ་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་སྶ ཙ ཨ་ཝ་ཙྪེ་ད་ཀཾ ‘‘ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ’’ཏི ཨི་ད་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝི་སེ་ས…པེ… ཁ་ཎེ’’ཏི. ཏེ་ན ཝི་སེ་ས་ནེ་ན. ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ན་མྤཱིཏི པི-ས་དྡོ ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ. ཏེ་ན ན ཀེ་ཝ་ལཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རེ་སུ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ན་མྤཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི. ཀཱི་དི་སཱ་ནཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ག་བྦྷ་ག་ཏཱ་དཱི་ན’’ནྟི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨུ་ད་ཀ་ནི་མུ་གྒ་ཝི་ས་ཉྙི་བྷཱུ་ཏཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ, ན མ་ཏ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ནྣ་ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ནྣཱ. ཏེ ཧི ཨ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཏཱ་ཡ ཝི་ཡ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏཱ. ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཏྟཱཏི ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཏྟཱ. ནི་ད་སྶི་ཏཱཏི རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ ནི་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, ན ཏ་བྦི་ར་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནོ་ཀཱ་སཱ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ཝི་ར་ཧ་ཝི་སི་ཊྛཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ཋ་མ་ཉྩེ་ཏྠ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མ་ངྒཱི་ནཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ, དུ་ཏི་ཡཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ག་བྦྷ་ག་ཏཱ་དཱི་ནཾ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ནཱཏི ཡྭཱ་ཡཾ ‘‘ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ན་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཛྷཱ་ནོ་ཀཱ་ས་བྷཱུ་མི་ཨོ་ཀཱ་ས་ཝ་སེ་ན པུ་གྒ་ལ་ཝི་བྷཱ་ག་ན་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨུ་པཱ་ཡེ་ན. ས་བྦ་ཏྠ ས་བྦ་པུ་ཙྪཱ་སུ.
༢༡. ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ན ཨ་ཏྠེ ས་ཏཱིཏི ཡྭཱ་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་བྷཱུ་མི་ཡཱ ཛྷཱ་ནཾ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ, ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ ཨ་ཉྙ་ཏྠ་པི ཨུ་པྤ་ཏྟི་བྷཱུ་མི་ཡཱ ཛྷཱ་ནཾ ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་ཐཱ ཙ ཨ་ནི་ཊྛཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཀིཾ པ་ན ཏཾ ཨ་ནི་ཊྛ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷཱུ་མཱི་ནཾ ཨོ་ཀཱ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶེ་ཝ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཏོ’’ཏི. ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཧི ཛྷཱ་ནཾ ག་ཡ྄ཧ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཏཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་བྷཱུ་མི་ཡཱ ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ས་ཏི ཛྷཱ་ནོ་ཀཱ་སོ་ཝ ག་ཧི་ཏོ སི་ཡཱ, ན བྷཱུ་མི་ཨོ་ཀཱ་སོ གུ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ. ཀི་ཉྩ ‘‘ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རེ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རེ’’ཏི ཨེ་ཏྠ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷཱུ་མི་ཡཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཝི་སེ་སི་ཡ་མཱ་ནེ ཏ་དེ་ཀ་དེ་སོ་ཝ ཨོ་ཀཱ་ས་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏོ སི་ཡཱ, ན ས་བྦཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཨོ་ཀཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཙཱ’’ཏི. ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མོ་ཀཱ་སཱ་ནནྟི ཛྷཱ་ནོ་ཀཱ་ས་བྷཱུ་མི་ཨོ་ཀཱ་སཱ་ནཾ.
ན་ནུ ཙ ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཨོ་ཀཱ་སེ ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ཡོ་ཛི་ཡ་མཱ་ནེ ན ས་བྦ་སྨིཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནོ་ཀཱ་སེ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རོ ཙ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཐཱ ས་བྦ་སྨིཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ་ཀཱ་སེ་ཏི ཙོ་ད་ནུ་པྤ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཏ་སྶ པ་རི་ཧཱ་རཾ ཝ་ཏྟུཾ ‘‘ཡ་དི་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠཱཏི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནོ་ཀཱ་སེ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ་ཀཱ་སེ ཙ. ཏཾ་དྭ་ཡུ་པྤ་ཏྟཱིཏི ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་ར་དྭ་ཡ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི. ཨོ་ཀཱ་ས་དྭ་ཡ་སྶ ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ག་ཧ་ཎེ ཨ་ཡ་ཉྩ གུ་ཎོ ལ་དྡྷོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་སུཾ…པེ… ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ངྒ་མ་ཏྟ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ཛྷཱ་ན་ངྒ་མ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཝི་ཏ་ཀྐ་ར་ཧི་ཏོ་པི ཝི་ཙཱ་རོ ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ…པེ… ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. མུ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏཾ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནནྟི ཙ་ཏུ་ཀྐ་ན་ཡེ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མཱ་ཧ. ཏ་ཉྷི ས་ཀ་ལ་ཀྑོ་བྷ་ཀ་ར་དྷ་མྨ་ཝི་ག་མེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཀ་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ཡི་ཀ་ཏོ སཱ་ཏི་ས་ཡ་ཏྟཱ ‘‘མུ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ལ་བྷ་ཏི. ཨ་ས་ཉྙ་ས་ཏྟཱ ཝི་ཡཱཏི ཨི་དཾ ཝི་ས་དི་སུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.
༣༧. ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཏོ པུ་བྦེ པ་ཝ་ཏྟཾ ས་བྦཾ ཙི་ཏྟཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟེ་ན ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ཨེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཋ་མ་ཏོ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་ར་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ཨཱ་དི་ད་སྶ་ན་ཏྠནྟི སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སེ ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ཨཱ་དི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཏ་ཐཱ ‘‘ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ཨཱ་དི་ད་སྶ་ན་ཏྠ’’ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི.
པ་ཝ་ཏྟི་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་ངྑཱ་ར་ཡ་མ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.