ཨུ་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཀེ་ན་ཙཱིཏི རཱུ་པེ་ན ཝཱ ཨ་རཱུ་པེ་ན ཝཱ. ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་ན ཏཱ་ཝ རཱུ་པ་སྶ ས་མ་ཡ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ན ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་བྱཱ་པི་ཏཱ་ཡ ཨ་ནེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཙཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ རཱུ་པཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ཏཱི་སུ ཁ་ཎེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཏཱ་ཝ ཝཱ་དེ ཙི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ས་མ་ཡེ་ན རཱུ་པཱུ་པ་པ་ཏྟི་ས་མ་ཡ་སྶ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ མཱ ཧོ་ཏུ, ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ས་བྦ་མྤི རཱུ་པཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཝཱ་དེ ཀ་ཐ་ནྟི? ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ རཱུ་པཾ ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧུ་པྤཱ་དེ་པི ཨ་ནི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷ་རཱུ་པཾ ཝི་ཡ ཨ་ཙི་ཏྟ་པ་ཊི བ་ནྡྷུ་པྤཱ་ད་ཏཱ་ཡ ན ཙི་ཏྟེ་ན ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པེ་ཏ་བྦ་ས་མ་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི. ཏེ་ན ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་ན རཱུ་པ་སྶ ས་མ་ཡ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ན བྱཱ་པཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ནེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ནི་ཡ་ཏེ ཧི ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙི་ཏྟེ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ་སྶ སི་ཡཱ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ནྟི.
ཀེ་ས་ཉྩཱིཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནཾ. ཀ་ཏྠ་ཙཱིཏི ཨཱ་རུ་པྤེ. ཀེ་ས་ཉྩཱིཏི ཝཱ ཀེ་ས་ཉྩི པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ. ཀ་ཏྠ་ཙཱིཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཙ་རི་མ་ཀྑ་ཎེ ཙ. ‘‘ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཕ་སྶོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༡) ཙི་ཏྟ་ས་ཧ་བྷཱ་ཝི་ནཾ ཨེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ན ས་མ་ཡ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཙི་ཏྟ་ས་ཧ་བྷུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི. ཏེ་སནྟི ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ. ཡོ ཡ་སྶ ས་ཧ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ, སོ ཨེ་ཝ ཏ་སྶ ས་མ་ཡ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཧ་ཛཱ་ཏ…པེ… ཏྟ་ན་ཏོ’’ཏི. ནཱ་པི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་ཧཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི. ཀེ་ས་ཉྩཱིཏི ཨ་ཀ་མྨ་ཛཱ་དཱི་ནཾ. ཀེ་ཧི་ཙཱིཏི ཀ་མྨ་ཛཱ་དཱི་ཧི. པ་ཝ་ཏྟི་ཏོཏི པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ས་ཧཱཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ. ཨ་བྷཱ་ཝཱཏི ནི་ཡོ་ག་ཏོ ཨ་བྷཱ་ཝཱ.
ཝི་ཉྙ་ཏྟི …པེ… ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ས་མ་ཡ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ ཏེ་ཧི ཨ་ཡཱ་ཝ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་ལེཏི་ཨཱ་དི་ནཱ་པི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ས་མ་ཡ་ནི་ཡ་མ་ནེ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ‘‘ཏ་ཐཱ ཝི་བྷ་ཛ་ན་ཏྠ’’ནྟི, ‘‘ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུ’’ནྟི ཙ ཨི་མེ་སཾ པ་དཱ་ནཾ ‘‘ཝི་བྷ་ཏྟཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་ཉྩ ས་བྦཾ ས་ངྒ་ཎྷ་ནྟོ ཨཱ་ཧཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་མ་ཡ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་དྡི་སི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ནི་པྤ་དེ་ས་ཏཱ་ཡ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ ནི་དྡི་སི་ཏྭཱ སཱ་མ་ཉྙེ་ན ནི་ག་མ་ནཾ ཡུ་ཏྟཾ, ཨ་ཀ་ཏྭཱ པ་ན ས་མ་ཡ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ནི་དྡི་ས་ནེ་ན ཏ་ཐཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མ་ཡ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟེཏི ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཝི་ཡ ན པུ་བྦེ ཝི་བྷ་ཏྟེ. ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦེཏི བྷེ་ད་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཝི་བྷ་ཛ་ནཱ་ར་ཧེ. ད་སྶི་ཏེཏི ཨུ་དྡི་ས་ན་ཝ་སེ་ན ད་སྶི་ཏེ. ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏ་རེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཏྠ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཝི་པཱ་ཀཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ ན་ཡ་ནཾ ན་ཡོ, སོ་ཝ ད་སྶ་ན་ནྟི ན་ཡ་ད་སྶ་ནཾ. ‘‘དེ་ས་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧེ་ཊྛཱ ག་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ན་ཡ་ད་སྶ་ནནྟི. དུ་ཏི་ཡ་ཝི་ཀ་པྤེ པ་ན ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ནཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ན་ཡོ, ཀི་རི་ཡཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ. ཏ་སྶ ད་སྶ་ནཾ ན་ཡ་ད་སྶ་ན་ནྟི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. དུ་ཀཱ་དཱི་སུ ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་རེ ཙ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནོ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཏཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་ཝི་ཀ་པྤོ ཝུ་ཏྟོ, ཨེ་ཀ་ཀེ པ་ན ཝ་ཏྠུ་པི ག་ཧི་ཏ་ནྟི ‘‘ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཉྩཱ’’ཏི དུ་ཏི་ཡ་ཝི་ཀ་པྤེ ཝུ་ཏྟཾ. ཀིཾ པ་ན ཀཱ་ར་ཎཾ དུ་ཀཱ་དཱི་སུ ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་རེ ཙ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ ན ག་ཧི་ཏ་ནྟི? ཨི་ཏ་ར་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཨ་ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ དེ་ས་ནཱ་བྷེ་ད་ཏོ ཙ. ཡ་ཐཱ ཧི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནི ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཙ་ཀྑཱ་དི་ནི་སྶ་ཡཱ་ནི, ན ཨེ་ཝཾ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནི་སྶ་ཡཾ, ནི་སྶི་ཏ་མུ་ཁེ་ན ཙ ཝ་ཏྠུ་དུ་ཀཱ་དི་དེ་ས་ནཱ པ་ཝ་ཏྟཱ. ཡ་མྤི ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནི་སྶ་ཡཾ, ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ‘‘ཨ་ཏྠི རཱུ་པཾ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝ་ཏྠཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དུ་ཀཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ་སུ་པི ཏ་ད་ནུ་ཀཱུ་ལ་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་དུ་ཀཱ་ད་ཡོ ན ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི. ན ཧི ‘‘ཨ་ཏྠི རཱུ་པཾ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཨ་ཏྠི རཱུ་པཾ ན མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུ་ནྟི ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎ་དུ་ཀ་དེ་ས་ནཱ བྷི་ནྣ་ག་ཏི་ཀཱ སི་ཡུཾ, ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀཱ ཙ ཏཱ དེ་སེ་ཏུཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ. ཨེ་སཱ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཱ པ་ཀ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཎྜེ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཨ་ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ཝི་ཙཱ་ར་པ་ད་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ ཝི་ཙཱ་རོ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྐཱ་ཏི ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟ་པ་ད་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ་པི ཝི་ཏ་ཀྐོ ན ཨུ་དྡྷ་ཊོ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཙཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏ་ར་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཨ་ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ དེ་ས་ནཱ་བྷེ་ད་ཏོ ཙ དུ་ཀཱ་དཱི་སུ ཨུ་དྡེ་སེ ན ག་ཧི་ཏཾ. ཨུ་དྡི་ཊྛ་སྶེ་ཝ ཧི ནི་དྡི་ས་ན་ཏོ ནི་དྡེ་སེ་པི ན ག་ཧི་ཏཾ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ཙ་ཀྑཱ་དི་ད་ས་ཀཱ ས་ཏྟཱཏི ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏ་གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡ་ཨི་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་པུ་རི་ས་བྷཱ་ཝ་ད་ས་ཀཱ ས་ཏྟ, ཨེ་ཀ་ས་ནྟཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏ་གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཏྠུ་ད་ས་ཀཱ ས་ཏྟ. ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨ་ས་ཏི་པི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ བྷེ་དེ པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་བྷེ་དོ་པི བྷེ་དོ་ཡེ་ཝ ཝོ་ཧཱ་ར་ཝི་ས་ཡེ་ཏི ཀ་ཏྭཱ སོ་པཱ་དི་སེ་སཱ་དིབྷེ་དོ ཝུ་ཏྟོ.
༥༨༤. ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་ཎྜ་ས་ཎྛཱ་ནེ པ་རི་མ་ཎྜ་ལ-ས་དྡོ དི་སྶ་ཏི, ཙ་ཀྐ་ས་ཎྛཱ་ན་ཏཱ པ་ན ཝ་ཊྚ་ས་ཎྛཱ་ནེ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ པ་རི་མ་ཎྜ་ལ-ས་དྡོ ཝ་ཊྚ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ སི་ཡཱ. ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠཱ ཧི ས་དྡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཊྚཾ པ་རི་མ་ཎྜ་ལ’’ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ སི་ནེ་རུ་ཡུ་ག་ནྡྷ་རཱ་དཱི་ནཾ ས་མུ་དྡ་ཏོ ཨུ་པ་རི་ཨ་དྷོ་བྷཱ་གཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨུ་བྦེ་དྷོ ཝུ་ཏྟོ, ཨཱ་ཡཱ་མ་ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཧི་པི སི་ནེ་རུ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་མཱ་ཎོ་ཝ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘སི་ནེ་རུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛཱ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨཱ་ཡཱ་མེ་ན, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༧.༦༦). སི་ནེ་རུཾ པཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ ཡུ་ག་ནྡྷ་རཱ་ད་ཡོ, སི་ནེ་རུ་ཡུ་ག་ནྡྷ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ་པི སཱི་ཏ་ས་མུ་དྡཱ ནཱ་མ. ‘‘ཏེ ཝི་སཱ་ལ་ཏོ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ སི་ནེ་རུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཙྩུ་གྒ་མ་ན་ས་མཱ་ན་པ་རི་མཱ་ཎཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་སྶེ་ཝ ཨཱ་ཎཱ་ཁེ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་སྶ ཛཱ་ཏི་ཁེ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝི་ཀ་པྤ་ས་མཱ་ན་ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ་སུ ཝི་ཡ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ ཨ་ནི་ཡ་མེ ཙ ཝཱ-ས་དྡོ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཐཱ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀ་ཏཱ. ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠཱ ཧི ནི་པཱ་ཏཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ནེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཏྠོ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཏྠོ.
སཱི་ལཱ་དི་ཝི་སུ་དྡྷི་ས་མྤཱ་ད་ནེ་ན, ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝཱ མ་ཧཱ་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ མ་ཧ་ནྟེ་ན ཝཱ་ཡཱ་མེ་ན. ས་ཏི་པི ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་བྷེ་དེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨེ་ཝ ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཀ་ལཱ་པ་ཝུ་ཏྟི་ཏོ མ་ཧ་ནྟཱ་ནི བ་ཧཱུ་ནི བྷཱུ་ཏཱ་ནི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཝཱ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཡ་ཐཱ ‘‘མ་ཧཱ་ཛ་ནོ’’ཏི. ཨེ་ཝནྟི ‘‘ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ’’ནྟི ཨ་ཏྠེ ས་ཏི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་ས་མྦྷཱུ་ཏ་ཏཱ་དཱི་པ་ན་ཏོ. ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་སྶི་ཏ་སྶཱ’’ཏི. ‘‘བྷ་ཝ་ཏི ཧི ནི་སྶ་ཡ་རཱུ་པཱ་ནཾ སཱ་མི་བྷཱ་ཝོ’’ཏི ཨཱ་དྷཱ་རཱ་དྷེ་ཡྻ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཝ་ཙ་ནི་ཙྪཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏོ་པི ཨ་ཏྠོ སཾ་སཱ་མི་ས་མྦ་ནྡྷ་ཝ་ཙ་ནི་ཙྪཱ་ཡ སཱ་མི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘རུ་ཀྑ་སྶ སཱ་ཁཱ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཏི་ཝི་དྷ་རཱུ་པ་ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༨༥. ཝི་ཉྙ་ཏྟི་དུ་ཀོ ཙཱཏི ཙ-ས་དྡེ་ན ཙི་ཏྟ་ས་ཧ་བྷུ་ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་དུ་ཀཱ་པི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་ཀྐཱ ཧི ཨེ་ཏེ་ན ན་ཡེ་ན…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཏུནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ཉྩ་ཝཱི་སཱ་ཡ ཏཱ་ཝ ཝ་ཏྠུ་དུ་ཀེ་སུ པ་ཋ་མ་དུ་ཀ་པ་ཉྩ་ཀཱ་ད་ཡོ ཙུ་དྡ་ས་ཧི་པི པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་དུ་ཀེ་ཧི ཨ་ཝ་སི་ཊྛེ་ཧི ཝ་ཏྠུ་དུ་ཀེ་ཧི པ་ཉྩ་ཝཱི་སཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་དུ་ཀེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི བཱ་ཧི་རཱ་ཡ་ཏ་ན་དུ་ཀེ་ཧི རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་དུ་ཀཱ་དཱི་ཧི པ་ཉྩ་ཧི དྷཱ་ཏུ་དུ་ཀེ་ཧི པ་ཙྪི་མ་ཀེ་ཧི ཏཱི་ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡ་དུ་ཀེ་ཧི དྭཱ་ད་ས་ཧི་པི སུ་ཁུ་མ་རཱུ་པ་དུ་ཀེ་ཧི པ་ཋ་མཱ་དི་ཝ་ཛྫེ་ཧི ཨ་ཝ་སི་ཊྛེ་ཧི ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཨི་ནྡྲི་ཡ་དུ་ཀེ་ཧི ཙ ཡོ་ཛ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟི. པ་ཉྩ་ཝཱི་སཱ་ཡ པ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་དུ་ཀེ་སུ པུ་རི་མ་ཀོ དུ་ཀ་པ་ཉྩ་ཀོ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཨུ་པཱ་དི་ནྣུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡ་ས་ནི་ད་སྶ་ན་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཙི་ཏྟ་ས་ཧ་བྷུ་ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་དུ་ཀ་ཝ་ཛྫེ་ཧི པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་དུ་ཀེ་ཧི ས་བྦེ་ཧི་པི ཝ་ཏྠུ་དུ་ཀེ་ཧི རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་དུ་ཀ་ཝ་ཛྫེ་ཧི ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་དུ་ཀེ་ཧི ས་བྦེ་ཧི་པི ཨི་ནྡྲི་ཡ་དུ་ཀ་སུ་ཁུ་མ་རཱུ་པ་དུ་ཀེ་ཧི ཡོ་ཛ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་དུ་ཀ་པ་ཉྩ་ཀཱ་དཱི་སུ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་དྡ་དྷཱ་ཏུ་དུ་ཀཱ་ད་ཡོ ཡོ་ཛ་ནཾ ན ག་ཙྪ་ནྟི, རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་དུ་ཀཱ་ད་ཡོ ག་ཙྪ་ནྟི. པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་དུ་ཀེ་སུ ས་ནི་ད་སྶ་ན་དུ་ཀ་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝི་སེ་སོ. ཡ་ཐཱ ཙ ཝ་ཏྠུ་དུ་ཀེ་སུ, ཨེ་ཝཾ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ན་ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ་ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཱ་དི་དུ་ཀ་པ་ཉྩ་ཀེ་སུ. ཡ་ཐཱ ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་དུ་ཀེ་སུ, ཨེ་ཝཾ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དི་དུ་ཀ་པ་ཉྩ་ཀེ་སུ ཏི་ཀ་ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡ་པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་དུ་ཀཱ སུ་ཁུ་མ་རཱུ་པ་དུ་ཀཱ ཙ ས་བྦེ་ཧི་པི དུ་ཀེ་ཧི ཡོ་ཛ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཏི་ཀ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ན་ནུ ཙཱ་ཡ་མྤི ཡོ་ཛ་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ན དེ་སི་ཏཱ་ཏི ན ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི? ན་ཡི་དཾ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀཾ. ཀ་སྨཱ? བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དི་ནྣ་ན་ཡེ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ དེ་ས་ནཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༡-༦) ‘‘ཧེ་ཏཱུ ཙེ་ཝ དྷ་མྨཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཙཱ་ཏི ཨི་ད་མྤི ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་མྦྷ་ཝོ ཧི ག་ཧ་ཎ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཙ.
ཏི་ཝི་དྷ་རཱུ་པ་ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ་དི་རཱུ་པ་ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༨༦. ཙི་ཏྟ་ཏོ ཨེ་ཝ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨི་མ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཝི་ཉྙ་ཏྟི་དུ་ཀཱ་དཱི་ཧི ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀོ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་དུ་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏེ ཧི སཱ་མ་ཉྙེ ཡཾ རཱུ་པཾ ཛ་ན་ཀ་པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཙི་ཏྟ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཏཾ ཙི་ཏྟ་ཏོ ཨེ་ཝ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི. ཝི་ཉྙ་ཏྟི་དུ་ཀཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཙི་ཏྟ་ས་ཧ་བྷུ་ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་དུ་ཀེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ལ་བྦྷ་མཱ་ནོཏི ཡཾ ཏཾ རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དཱ, ཏཾ ཨ་ཏྠི ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་ཏྠི ན ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ. ཡཾ ཏཾ རཱུ་པཾ ནུ་པཱ་དཱ, ཏཾ ཨ་ཏྠི ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་ཏྠི ན ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨེ་ཝཾ ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ. ས་ནི་ད་སྶ་ན་དུ་ཀཱ་དཱི་ནནྟི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་པྤ་ཊི་གྷ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་དུ་ཀཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏེ་ནཱཏི ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་དུ་ཀེ་ན. ཏ་སྶཱཏི ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་དུ་ཀ་སྶེ་ཝ. ཨ་ཉྙེ པ་ནཱཏི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཙི་ཏྟ་ས་ཧ་བྷུ་ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་དུ་ཀེ་ཧི ཨ་ཉྙེ་པི པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་དུ་ཀཱ.
ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཏྟཱ ‘‘སོ་ཏ་ས་མྥ་སྶཱ་ར་མྨ་ཎ་དུ་ཀཱ་ད་ཡོ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཏུ་ཀྐཱ ལ་བྦྷ་ནྟཱིཏི ཡཾ ཏཾ རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣཾ, ཏཾ ཨ་ཏྠི ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཨ་ཏྠི ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་སྶ ནཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཡཾ ཏཾ རཱུ་པཾ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣཾ, ཏཾ ཨ་ཏྠི ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཨ་ཏྠི ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་སྶ ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ ས་བྦཱ་ར་མྨ་ཎ་བཱ་ཧི་རཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་དུ་ཀེ་ཧི ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཀྐཱ ལ་བྦྷ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཝ་སེ་སེ་ཧཱིཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བཱ་ཧི་རཱ་ཡ་ཏ་ན་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་དུ་ཀཱ་དི་ཏོ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་དུ་ཀེ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་དུ་ཀ་རཱ་སི་ཏོ ཨ་ཝ་སེ་སེ་ཧི. ཏེ་སནྟི ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཨུ་པཱ་དི་ནྣུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་དུ་ཀཱ་ནཾ. ཨ་ཉྙེ་སནྟི ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་དུ་ཀཱ་དི་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨུ་པཱ་དཱ་དུ་ཀཱ་དཱི་ནཾ. ཝ་ཏྠུ་དུ་ཀཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ན་དུ་ཀཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨ་ཝ་སེ་སེ་ཧི ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ཀྐཱ ན ལ་བྦྷ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ་དི་རཱུ་པ་ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨུ་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.