རཱུ་པ་ཝི་བྷ་ཏྟི
ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༩༤. པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དཱི་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ རུ་པྤ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ན ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝོ་པི སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ་ཏི ན ཧེ་ཏཱུ་སུ ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཝི་བྷཱ་ག་སྶཱ’’ཏི. ཏ་སྶ པ་ན ཝི་བྷཱ་གཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ས་རཱུ་པ་ད་སྶ་ན་མེ་ཝ ནི་དྡེ་སོ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ན་སྶ་པི ཝི་བྷཱ་ག་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ.
ཡ་དི་པི ཧི་ནོ་ཏི ཨེ་ཏེ་ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཀོ དྷ་མྨོ་ཏི ཨ་ལོ་བྷཱ་ད་ཡོ ཀེ་ཝ་ལཾ ཧེ་ཏུ་པ་ད་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཱ, ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ པ་ན མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ད་ཡོ་པི ཧེ་ཏུ-ས་དྡཱ་བྷི་དྷེ་ཡྻཱ་ཏི མཱུ་ལ་ཊྛ་ཝཱ་ཙི་ནཱ དུ་ཏི་ཡེ་ན ཧེ་ཏུ-ས་དྡེ་ན ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཧེ་ཏུ་ཧེ་ཏཱུ’’ཏི. སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཏོ ཀུ་ས་ལཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ མཱུ་ལ་ཏྠེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་དྷ་མྨཱ ‘‘ཏ་ཡོ ཀུ་ས་ལ་ཧེ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༡༠༥༩-༡༠༦༠) པ་ཊྛཱ་ནེ ཙ ཏེ་ཡེ་ཝ ‘‘ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མཱུ་ལ་ཧེ་ཏུ པ་ཙྩ་ཡ་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཝཱ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ’’ཏི. ཧི་ནོ་ཏི ཨེ་ཏེ་ན, ཨེ་ཏ་སྨཱ ཝཱ ཕ་ལཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཧེ་ཏུ, པ་ཊི་ཙྩ ཨེ་ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ-ས་དྡཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་ན་ཏྠ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཧེ་ཏུ་ས་དྡ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩ་ཡ-ས་དྡོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་དྡཱ་ནཾ ས་མཱ་ན་ཏྠ་ཏྟཱ’’ཏི. བྷཱུ་ཏ་ཏྟ་ཡ་ནི་སྶི་ཏཱ་ནི ཙ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ནི་སྶི་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་ནྟི ས་བྦ་མྤི རཱུ་པཾ ས་བྦ་དཱ ས་བྦ་ཏྠ ས་བྦཱ་ཀཱ་རཾ ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཙ ཨ་ནཱ་མ་ཊྛ་བྷེ་དཱ་ནི སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཧེ་ཏཱུ’’ཏི.
ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ་ནནྟི ས་མཱ་དཱ་ནཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ, ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨཱ་ནཾ ཝཱ. ཨ་ཉྙེ་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་སུ.
‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ, ཡཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ཨི་ཊྛོ ཀ་ནྟོ མ་ནཱ་པོ ཝི་པཱ་ཀོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཡྻ, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཋཱ་ན་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཛྫ་ཏི, ཡཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ཨ་ནི་ཊྛོ ཨ་ཀ་ནྟོ ཨ་མ་ནཱ་པོ ཝི་པཱ་ཀོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཡྻ. ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཝ་ཙཱི…པེ… མ་ནོ…པེ… ཝི་ཛྫ་ཏི…པེ… ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ, ཡཾ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏ་སྶ ཨ་ནི་ཊྛོ ཨ་ཀ་ནྟོ ཨ་མ་ནཱ་པོ ཝི་པཱ་ཀོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཡྻཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༡༣༡; ཝི་བྷ. ༨༠༩),
‘‘ཀ་མྨཾ ས་ཏྟེ ཝི་བྷ་ཛ་ཏི, ཡ་དི་དཾ ཧཱི་ན་པ་ཎཱི་ཏ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༢༨༩) – ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཀ་མྨཾ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛ་ཏཾ ནི་ཡ་མེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་ནི་ཡཱ་མ་ཀ་ཏྟཱ’’ཏི. ག་ཏི་ཨུ་པ་དྷི་ཀཱ་ལ་པ་ཡོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཝི་པ་ཏྟི་ཡོ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨོ་ཀཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན ཧི ཏེ་ཧི ཝི་ནཱ ཀོ་ཙི ཝི་པཱ་ཀོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ས་ཏི ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦཾ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཾ ‘‘ག་ཏི…པེ… ནི་པྥཱ་དི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཝི་ནཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི ཏ་སྶ པ་དྷཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨ་ན་ཉྙ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
རུ་པྤ་ནཾ རཱུ་པཾ. ཏཾ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠོ་ཡེ་ཝ རུ་པྤ་ཏཱི་ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘རུ་པྤ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་ཡུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ རཱུ་པཱི་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི. ཨེ་ཏཾ ས་བྷཱ་ཝནྟི ཨེ་ཏཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི ཚ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ས་བྷཱ་ཝཾ རཱུ་པེ ནི་ཡ་མེ་ཏི རཱུ་པ་སྶེ་ཝ ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ན རཱུ་པཾ ཨེ་ཏ་སྨིནྟི ཀཱ་ལ་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ་པི རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ན རཱུ་པཾ ཏ་ཏྠ ནི་ཡ་ནྟ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཏྠི ཧཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་ཏྠ རཱུ་པ་སྶེ་ཝ ནི་ཡ་ནྟ་བྦ་ཏཱ་བྷཱ་ཝཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ཝ་ར་ཏི. ཨེ་ཏ་མེ་ཝཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་དྡེ་སེ་ན ནི་དྡེ་སཾ སཾ་ས་ནྡེ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཏ་མེ་ཝ རཱུ་པེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝཾ ནི་ཡ་མེ་ཏ་བྦཾ ནི་དྡེ་སེ ཨེ་ཝ-ས་དྡེ་ན ནི་ཡ་མེ་ཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ ནི་ཡ་མོཏི ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི ཚ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝོ ནི་ཡ་ནྟ་བྦ་ཏཱ་ཡ ‘‘ནི་ཡ་མོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, སོ རཱུ་པེ ཨ་ཏྠི ཨེ་ཝ རཱུ་པ་སྶེ་ཝ ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ཝི་སི་ཊྛ་ཀཱ་ལ་སྶ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ ནི་ཡ་མོ, སོ རཱུ་པེ ཨ་ཏྠི་ཡེ་ཝ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི་ཡེ་ཝ, ན ཨ་རཱུ་པེ ཝི་ཡ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཀཱ་ལ་བྷེ་དནྟི ཀཱ་ལ་ཝི་སེ་སཾ. ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱཏི ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ. ཏཾ ས་བྦནྟི ཨ་ནཱ་མ་ཊྛ་ཀཱ་ལ་བྷེ་དཾ ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཨ་རཱུ་པེ་ཧི ས་མཱ་ན་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ས་བྷཱ་ཝཾ ས་བྦཾ རཱུ་པཾ. ཨུ་པྤ་ནྣནྟི ཨེ་ཏེ་ན ཀཱ་ལ་བྷེ་དཱ་མ་ས་ནེ་ན ཝི་སེ་སེ་ཏི ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཾ…པེ… མེ་ཝཱ’’ཏི.
ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀཱ་ལི་ཀཾ ས་བྦཾ རཱུ་པཾ དི་ཊྛ་སུ་ཏ་མུ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཾ, ཏཾ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཚ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ, ན ཏེ་ཧི ཨ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ. ནཱ་པི ཨུ་པྤ་ནྣ་མེ་ཝ ཚ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནི་ཡ་མཱ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏེ ཨ་ཏྠེ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏེ་པི ཙོ་ད་ཀོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ‘‘ན་ནུ ཨེ་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་བྦ་སྶ ས་བྦཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་པ་ཏྟིཾ ཙོ་དེ་ཏི. ཨི་ཏ་རོ ‘‘རཱུ་པཾ ས་བྦཾ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨི་དཾ ‘‘ས་མྤི་ཎྜེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཀ་ནྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཚ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ས་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཀི་ཉྩཱ་པི པ་ཉྩ་ནྣཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ ཝི་ས་ཡ་ནྟ་རེ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ན ས་བྦ་སྶ ས་བྦཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ, ས་བྦ་སྶ་པི པ་ན རཱུ་པ་སྶ ཚ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཚ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ཚ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏཱ་ཝ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ས་ངྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཾ ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ཚ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ཝི་ཉྙེ་ཡྻ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པྤ་ཏྟཾ པ་ཉྩ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཚ་ལཱ༹་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་དི་བྦ་སོ་ཏཱ་དི་ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཉྩ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཝི་སུཾ ཨ་ས་བྦཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟེ་པི ཨེ་ཀ་ནྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཏོ ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པྤ་ཏྟཾ པ་ཉྩ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཚ་ལཱ༹་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་རཱུ་པ་ཏོ རཱུ་པ་སྶ ཝི་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨུ་པྤ …པེ… ཝི་ཉྙེ་ཡྻ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ཚ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝོ རཱུ་པེ ནི་ཡ་མེ་ཏ་བྦོ, ན པ་ན རཱུ་པཾ ཏ་སྨིཾ ནི་ཡ་མེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ནི་ཡ་ཏ་དེ་སོ ཙ ཨེ་ཝ-ས་དྡོ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (དྷ. ས. ཨ་ཊྚ. ༥༩༤) ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ཧི ཚ་ཧི ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་རཱུ་པ་མེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་ཏྠ དོ་ས་མཱ་ཧ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝ-ས་དྡོ ཝུ་ཏྟོ, ན ཙ ཏ་སྶ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཡོ་ཛ་ནེ་ན ཀཱ་ཙི ཨི་ཊྛ་སི་དྡྷི, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནི་ཊྛ་སི་དྡྷི་ཡེ་ཝ ས་བྦ་རཱུ་པ་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནི་ཡ་མཱ་ད་སྶ་ན་ཏོ, ཏ་སྨཱ. ཡ་ཐཱ་རུ་ཏ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ནི་ཡ་མེ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ ཨུ་པྤ…པེ… པ་ཏྟི ན་ཏྠི, ཏ་ཏོ ཙ སོ་ཏ་པ་ཏི་ཏ་ཏཱ་ཡ་པི པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན་ཏྠཱི་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི ‘‘ཨ་རཱུ་པ་ཏོ ཝི་དྷུ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན.
ཉཱ་ཎ་སྶ ཝཱ ཨུ་ཏྟ་ར་སྶ པུ་རི་མ་ཉཱ་ཎཾ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠུ. ‘‘ས་ཛཱ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ས-ཀཱ་རོ ས་མཱ་ན་ས་དྡ་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཏཱ ཙ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་དཱི་ནཾ སཱི་ལ་ན་ཏྠོ ཨེ་ཝ. ཨེ་ཏེ་ན ས་མཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ ས་ཛཱ་ཏི་ས་ངྒ་ཧོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙེ་ཏ་སོ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནུ་སྶཱ་ཧ་ནཱ་ནི ཝི་ཡ ཏེ་སཾ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ་པི ཨ་ཏི་ས་ཡེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ་ཏི ‘‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙོ་པ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ་པི ཨ་ཉྙེ་སུ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨེ་སུ ཨེ་ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྒ་ཧོ ད་སྶི་ཏོ. ཡཾ པ་ན ས་ཙྩ་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༡༨༩) ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒཱ་དཱི་སུ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༥༦༨) ཙ ‘‘ཝཱ་ཡཱ་མ་ས་ཏི་ཡོ ཀི་རི་ཡ་ཏོ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨ་ས་མཱ་དྷི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཾ ཏེ་སཾ ས་མཱ་དྷི་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏྟ་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཙ ཏ་ཏྠ ‘‘ས་མཱ་དྷི་ཡེ་ཝེ་ཏྠ ས་ཛཱ་ཏི་ཏོ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏོ’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༥༦༨; ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༡༨༩) ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷ པ་ན ས་ཛཱ་ཏི་ས་ངྒ་ཧོཏི ས་མཱ་དྷི་ཏ་དུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་དེ་ས་ཝ་སེ་ན ས་ངྒ་ཧོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི. ཨ་ཝི་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ ཝི་ས་ཡ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷོ, ཨ་པྤ་ནཱ ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ད་ལ༹ྷ་ནི་པཱ་ཏོ ཏ་ད་ཝ་གཱ་ཧོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ‘‘པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ས་དི་སཾ ཀི་ཙྩ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ ཏ་དཱ་ཧ་ན་ན་པ་རི་ཡཱ་ཧ་ན་ན་མ་ནུ་གུ་ཎ་ཏཱ་ཡ ས་མཱ་ན་ནྟི པ་ཉྙཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ནཾ ཀི་ཙྩ་ས་རི་ཀྑ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ.
ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.