༣. བྷེ་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༢༢. ཏ་ཏི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཡེ་སཾ མཾ་སཾ ཀ་པྤ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ཡེ་སཾ མཾ་སཾ ན ཀ་པྤ་ཏི, ཏེ་སཾ ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནི ན ཀ་པྤ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. མ་ནུ་སྶ་ཁཱི་རཱ་དཱི་ནི་པི ཧི ནོ ན ཀ་པྤ་ནྟི, ཀུ་ཏོ ས་ས་སྶ ས་པྤཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡེ་ས་ཉྷི ཁཱི་རཾ ཨ་ཏྠི, ས་པྤི་པི ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཨི་ད་ཉྩ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་ཏྟནྟི ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ས་ཡ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ. ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ ནི་རཱ་མི་ས་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཏ་ད་ཧུ་པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ ནི་རཱ་མི་སཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཀ་སྨཱ སཱ་མཾ་པཱ་ཀོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ ཏཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཧི སཱ་མཾ་པཱ་ཀོ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུ་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི. པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ཧཱིཏི པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཁཱི་ར་ད་དྷཱི་ཧི. པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མྤི ཙ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀེ་ཧི ཀ་ཏཾ ཨ་བྦྷ་ཉྫ་ནཱ་དཱི་སུ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ས་མྤཱིཏི པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཁཱི་ར་ད་དྷཱི་ཧི ཙ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀེ་ཧི ཙ ཀ་ཏཱ་ནཾ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་ས་ས་པྤི་མྷཱིཏི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་ས་ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་པྤི་མྷི. ཀཱ་ར་ཎ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀཾ ཝ་ཏྭཱཏི ས་ཛཱ་ཏི་ཡཱ་ནཾ ས་པྤི་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཀཱ་ར་ཎ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀཾ ཝ་ཏྭཱ.
ས་པྤི་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦནྟི ནི་རཱ་མི་ས་མེ་ཝ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ན་ཝ་ནཱི་ཏེ. དྷོ་ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨ་དྷོ་ཏཾ ཙེ, ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ དྷོ་ཏཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཐེ་རཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་ཀྐ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ཊ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཁཱ་དིཾ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ཀྐ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ཊ་མ་ཏྟཾ ཨ་དྷོ་ཏ་མྤི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཙི་ཏྭཱ ཝཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫིཾ་སཱུ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཐེ་ར་སྶ ཧི ད་དྷི་གུ་ལི༹་ཀཱ་དི་ས་ཧི་ཏ་མྤི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ པ་ཙྪཱ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཙི་ཏྭཱ ཝཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ དོ་སོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ཏེ་ནེ་ཝ ཐེ་ར་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ‘‘ཏ་སྨཱ ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟེ་ན…པེ… ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཏ་ཀྐ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ཊ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཁཱ་དིཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ‘‘ཏ་ཀྐ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ཊ་མ་ཏྟཾ ཨ་དྷོ་ཏ་མྤི ད་དྷི་གུ་ལི༹་ཀཱ་དི་ས་ཧི་ཏཾ ཝི་ཀཱ་ལེ་པི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ན ཧི ད་དྷི་གུ་ལི༹་ཀཱ་དི་ཨཱ་མི་སེ་ན སཾ་ས་ཊྛ་ར་སཾ ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟེ་ནཱཏི ཨ་དྷོ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟེ་ན. ད་དྷི ཨེ་ཝ ད་དྷི་ག་ཏཾ ཡ་ཐཱ ‘‘གཱུ་ཐ་ག་ཏཾ མུ་ཏྟ་ག་ཏ’’ནྟི (མ. ནི. ༢.༡༡༩). ཁ་ཡཾ ག་མི་སྶ་ཏཱིཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཁཱི་རཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་ས་པྤི་ཨཱ་དི་པི ཝི་ཀཱ་ལེ ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ནྟི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི ཏ་ཏྠ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ས་བྦྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. བྷེ་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ‘‘ནི་བྦ་ཊྚི་ཏ་ས་པྤི ཝཱ ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ ཝཱ པ་ཙི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཱ་ནི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ཏཱ་ནི ཁཱི་ར་ད་དྷཱི་ནི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ.
པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་བྷེ་ས་ཛྫེ་ཧཱིཏི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་བྷེ་ས་ཛྫེ་ཧི. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཡ་ཐཱ ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་ནི ན པ་ཙྩ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ལ་ཛྫཱི་ཡེ་ཝ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ དེ་ཏཱི་ཏི ལ་ཛྫཱི་སཱ་མ་ཎེ་ར་གྒ་ཧ་ཎཾ, ཨ་པི་ཙ ཨ་ལ་ཛྫི་ནཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རཱ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ་པི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཏི་ལེ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཏེ་ལནྟི ཨ་ཏྟ་ནཱ བྷ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་ཀ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་ཏེ་ལཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘སཱ་མི་ས་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ནི་བྦ་ཊྚི་ཏ་ཏྟཱཏི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཝི་ཝེ་ཙི་ཏ་ཏྟཱ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ པ་རེ་ན ཙ ཀ་ཏཾ. ཡཱ་ཝ ཨ་རུ་ཎ་སྶ ཨུ་གྒ་མ་ནཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, ནི་སྶ་གྒི་ཡནྟི ས་ཏྟ་མ་དི་ཝ་སེ ཀ་ཏ་ཏེ་ལཾ ས་ཙེ ཡཱ་ཝ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ.
༦༢༣. ཨ་ཙྪ་ཝ་སནྟི དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་ནོ ཝ་སཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ཏཾ་ས་དི་སཱ་ནཾ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་ས་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་སཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ, ན ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝ་སཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶ་ཝ་ས’’ནྟི. སཾ་ས་ཊྛནྟི པ་རི་སྶཱ་ཝི་ཏཾ. ‘‘ཀཱ་ལེ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཝི་ཀཱ་ལེ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན་པི ནི་པྤ་ཀྐཾ སཾ་ས་ཊྛ་ཉྩ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ དྭེ་པི དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནི ཧོ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཡ་སྨཱ ཁཱི་ར་ད་དྷི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏེ་ལཾ པ་ཙ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཀ་ས་ཊཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏེ་ལ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཀྐ་ཏེ་ལ་ཀ་ས་ཊེ ཝི་ཡ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ས་ཙེ ཝ་སཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ པ་ཀྐ་ཏྟཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨི་དཾ ཀ་སྨཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪ་ནྟཱ ‘‘བྷ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧཾ་སུ. ཨེ་ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ན་ནུ ཨེ་ཏཾ ད་དྷི་གུ་ལི༹་ཀཱ་དཱི་ཧི པ་ཀྐཾ ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
‘‘མ་དྷུ་ཀ་རཱི་ཧི ནཱ་མ མ་དྷུ་མ་ཀྑི་ཀཱ་ཧཱིཏི ཨ་ཡཾ ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ བྷ་མ་ར་མ་ཀྑི་ཀཱ་ན་ཉྩ སཱ་མ་ཉྙ་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ད་ཎྜ་ཀེ་སུ མ་དྷུ་ཀ་རཱ མ་དྷུ་ཀ་རཱི མ་ཀྑི་ཀཱ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཧི མ་དྷུ་ཀ་རཱི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཏཱི་ཧི མ་ཀྑི་ཀཱ་ཧི ཀ་ཏཾ མ་དྷུ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. བྷ་མ་ར་མ་ཀྑི་ཀཱ་ཧཱིཏི མ་ཧཱ་བྷ་མ་ར་མ་ཀྑི་ཀཱ་ཧི. སི་ལེ་ས་ས་དི་སནྟི གྷ་ན་པ་ཀྐཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏ་རནྟི ཏ་ནུ་ཀ་མ་དྷུ. མ་དྷུ་པ་ཊ་ལནྟི མ་དྷུ་ར་ཧི་ཏཾ ཀེ་ཝ་ལཾ མ་དྷུ་པ་ཊ་ལཾ. ‘‘ས་ཙེ མ་དྷུ་ས་ཧི་ཏཾ པ་ཊ་ལཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པ་ནྟི, པ་ཊ་ལ་སྶ བྷཱ་ཛ་ན་ཊྛཱ་ནི་ཡ་ཏྟཱ མ་དྷུ་ནོ ཝ་སེ་ན ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ‘‘མ་དྷུ་མ་ཀྑི་ཏཾ པ་ན མ་དྷུ་ག་ཏི་ཀ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏཾ ན ས་མེ་ཏི.
‘‘ཕཱ་ཎི་ཏཾ ནཱ་མ ཨུ་ཙྪུ་མྷཱ ནི་བྦ་ཏྟ’’ནྟི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ‘‘ཨུ་ཙྪུ་ར་སཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ…པེ… ཨ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཨུ་ཙྪུ་ཝི་ཀ་ཏི ‘ཕཱ་ཎི་ཏ’ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨུ་ཙྪུ་ར་སོ་པི ནི་ཀྐ་ས་ཊོ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀེ་ན་ཙི པ་ན ‘‘མ་དྷུ་མྷི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀཱ་ལི་ཀཱ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ, ཨུ་ཙྪུ་མྷི ཙཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ས་མ་ཀྑི་ཀ་ཎྜ་སེ་ལ༹་ཀཾ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ, ཨ་ནེ་ལ༹་ཀཾ ཨུ་ད་ཀ་ས་མྦྷི་ནྣཾ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ, ཨ་ས་མྦྷི་ནྣཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ, མ་དྷུ་སི་ཏྠཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ, ཏ་ཐཱ ཨུ་ཙྪུ ཝཱ ར་སོ ཝཱ ས་ཀ་ས་ཊོ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀོ, ནི་ཀྐ་ས་ཊོ ཨུ་ད་ཀ་ས་མྦྷི་ནྣོ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀོ, ཨ་ས་མྦྷི་ནྣོ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀོ, སུ་དྡྷ་ཀ་ས་ཊཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ’’ནྟི ཙ ཝ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རི་པི བ་ཧུ་དྷཱ པ་པ་ཉྩི་ཏཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨུ་ད་ཀ་ས་མྦྷི་ནྣཾ མ་དྷུ ཝཱ ཨུ་ཙྪུ་ར་སོ ཝཱ ཨུ་ད་ཀ་ས་མྦྷི་ནྣོ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀོ’’ཏི ཨི་དཾ ནེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ, ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ས་མཱ་ནཾ ག་རུ་ཏ་ར་མྤི མུ་དྡི་ཀཱ་ཛཱ་ཏི་ར་སཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ སཾ་ས་ཊྛཾ ལ་ཧུ་ཀཾ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ནེ་ནྟཾ ཨུ་ད་ཀཾ ལ་ཧུ་ཏ་རཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ སཾ་ས་ཊྛཾ ག་རུ་ཏ་རཾ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ སོ་ཡེ་ཝ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ, ས་བྦ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ཨུ་ད་ཀ་ས་མྦྷེ་དེ་ན ག་རུ་ཏ་ར་སྶ་པི ལ་ཧུ་བྷཱ་ཝོ་པ་ག་མ་ནཾ་ཡེ་ཝ ད་སྶི་ཏཾ. པཱ་ལི༹་ཡ་མྤི ཧི ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གི་ལཱ་ན་སྶ གུ་ལ༹ཾ, ཨ་གི་ལཱ་ན་སྶ གུ་ལོ༹་ད་ཀ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༨༤) ཝ་ད་ནྟེ་ན ཨ་གི་ལཱ་ནེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཨ་ཡུ་ཏྟོ་པི གུ་ལོ༹ ཨུ་ད་ཀ་ས་མྦྷི་ནྣོ ཨ་གི་ལཱ་ན་སྶ་པི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ.
ཡ་མྤི ཙ ‘‘ཨུ་ཙྪུ ཙེ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀོ, ཨུ་ཙྪུ་ར་སོ ཙེ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀོ, ཕཱ་ཎི་ཏཾ ཙེ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ, ཏ་ཙོ ཙེ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀོ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་ཙྪུ་ར་སོ ཨུ་ད་ཀ་ས་མྦྷི་ནྣོ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀོ’’ཏི ཨ་ཉྙེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་མྤི ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷ་སྶ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨི་མི་སྶཱ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཝི་ན་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན སཱ་ར་ཏོ པ་ཙྩེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཙ ‘‘ཨུ་ཙྪུ་ར་སོ ཨུ་ད་ཀེ་ན ས་མྦྷི་ནྣོ་པི ཨ་ས་མྦྷི་ནྣོ་པི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཀེ་ཙི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཝ་ད་ནྟི. བྷེ་ས་ཛྫ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཙ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ཙྪུ་ར་ས’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༠༠) ཨེ་ཏྠ ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་ཙྪུ་ར་སོ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀོ’’ཏི.
ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ ནི་རཱ་མི་ས་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་པ་རི་སྶཱ་ཝི་ཏཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མྤི ཀ་ར་ཎ་ས་མ་ཡེ པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཀ་ས་ཊཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཛྷཱ་མ་ཨུ་ཙྪུ་ཕཱ་ཎི་ཏནྟི ཨ་གྒི་ནཱ ད་ཌྜྷེ ཨུ་ཙྪུ་ཁེ་ཏྟེ ཛྷཱ་མ་ཨུ་ཙྪུ་ནཱ ཀ་ཏ་ཕཱ་ཎི་ཏཾ. ཀོ་ཊྚི་ཏ་ཨུ་ཙྪུ་ཕཱ་ཎི་ཏནྟི ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ནི་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ པ་ཀྐཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཙ ས་ཀ་ས་ཊཾ ཕཱ་ཎི་ཏཾ. ཏཱ་དི་ས་སྶ ཙ ཀ་ས་ཊ་སྶ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་ཏྟཱ ‘‘ཏཾ ཡུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. སཱི་ཏུ་ད་ཀེ་ན ཀ་ཏནྟི མ་དྷུ་ཀ་པུ་པྥཱ་ནི སཱི་ཏོ་ད་ཀེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ མ་དྡི་ཏྭཱ པུ་པྥ་ར་སེ ཨུ་ད་ཀ་ག་ཏེ ས་ཏི ཏཾ ཨུ་ད་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཕཱ་ཎི་ཏཾ. ཁཱི་རཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ མ་དྷུ་ཀ་ཕཱ་ཎི་ཏཾ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ཁཱི་རཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་ཏེ་ལཾ ཀ་སྨཱ ཝི་ཀཱ་ལེ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ཏེ་ལེ པ་ཀྑི་ཏྟ་ཁཱི་རཾ ཏེ་ལ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙཾ པ་ན ཁཱི་རཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཁཱི་ར་བྷཱ་ཝཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཨི་ད་མེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཁ་ཎྜ་ས་ཀྑ་ར་མྤི ཁཱི་རཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་རོ་ནྟི, ཏཾ ཀ་སྨཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཁ་ཎྜ་ས་ཀྑ་རཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཁཱི་ར་ཛ་ལླི་ཀནྟི ཁཱི་ར་ཕེ་ཎཾ.
བྷེ་ས་ཛྫོ་དི་སྶཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ‘‘ས་ཏྟ་ཝི་དྷ་ཉྷི ཨོ་དི་སྶཾ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨི་ཏ་རཱ་ནི་པི ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཝི་ཀ་ཊཱ་ནཱིཏི ཨ་པ་ཀ་ཏི་བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྟཱ ཝི་ཀ་ཊཱ་ནི, ཝི་རཱུ་པཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠཱུ་ན་མྤི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སཱ་ནཾ ཝ་སཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཝ་སོ་དི་སྶ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ན་མྤི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཾ ཕ་རི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ་ནཾ ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནཾ བྷེ་ས་ཛྫ་ནཱ་མེ་ན ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘བྷེ་ས་ཛྫོ་དི་སྶ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡེཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མྤི ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཱ་ནི, ན ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཾ བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
༦༢༤. དྭཱ་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ཀ་ཝཱ་ཊེ་སཱུཏི མ་ཧཱ་དྭཱ་ར་སྶ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱ་ན་ཉྩ ཀ་ཝཱ་ཊ་ཕ་ལ་ཀེ་སུ. ཀ་སཱ་ཝེ པ་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི ཏཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝཾ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘མ་ཀྑེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, གྷུ་ཎ་པཱ་ཎ་ཀཱ་དི་པ་རི་ཧཱ་ར་ཏྠཾ མ་ཀྑེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏཱིཏི ‘‘ཨི་དཱ་ནི མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎཱི་ཡཾ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, བཱ་ཧི་ར་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ས་པྤི་ཉྩ ཏེ་ལ་ཉྩ ཝ་ས་ཉྩ མུ་དྡྷ་ནི ཏེ་ལཾ ཝཱ ཨ་བྦྷ་ཉྫ་ནཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཉྩ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
༦༢༥. ས་ཙེ དྭི་ནྣཾ ས་ནྟ་ཀཾ ཨེ་ཀེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ མ་ཛ྄ཛྷེ པཱ་ཋོ པ་རི་ཧཱི་ནོ, ཨེ་ཝཾ པ་ནེ་ཏྠ པཱ་ཋོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ‘‘ས་ཙེ དྭི་ནྣཾ ས་ནྟ་ཀཾ ཨེ་ཀེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ དྭི་ནྣ་མྤི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ པ་ན ས་དྡ་པྤ་ཡོ་གོ་པི ན ས་ངྒ་ཙྪ་ཏི. ག་ཎྛི་པ་དེ་པི ཙ ཨ་ཡ་མེ་ཝ པཱ་ཋོ ད་སྶི་ཏོ. ཏ་ཏྠ དྭི་ནྣ་མྤི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ ཨེ་ཀེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ན ཧོ་ཏི པ་ར་ས་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨེ་ཝ་མི་ད་མྤི ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་བྷ་ཡ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་མྤི ཨ་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་བྷོ་ག་སྶ ས་ཏྟཱ་ཧེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ. ‘‘ཏཱ་ནི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ པ་ན ཏཱི་སུ་པི ཨི་དྷ པཱ་ཋ་སྶ པ་རི་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ‘‘པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨི་དཾ ཨ་ནྟོ་ས་ཏྟཱ་ཧེ པ་རི་བྷོ་གཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་ཉྙཱ་ཡ ཝི་སྶཱ་ས་གྒཱ་ཧཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ, སོ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་མཾ ཏེ་ལཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་མ་ཏྟཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ ཏྭནྟི ཨི་མི་ནཱ ཡེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཏེ་ན ཨ་ནྟོ་ས་ཏྟཱ་ཧེ་ཡེ་ཝ པ་ར་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟཱིཏི པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ ཨུ་བྷི་ནྣཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཨེ་ཀེ་ན ཨི་ཏ་ར་སྶ ཝི་སྶ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་བྷ་ཡ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝི་བྷ་ཏྟ་ས་དི་སཾ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་སྶ ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཨེ་ཀ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ‘‘ཀིཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཡ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ ཛཱ་ཏཾ, ཏ་སྶཱ’’ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ནི་སྶ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཙ ཨི་དྷ ‘‘ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཡེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཏེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ད་ཉྩ ཝི་སྶ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་བྷ་ཡ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨེ་ཀ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ ཧོ་ནྟ་མྤི ཡེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ ཛཱ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ པ་ར་ས་ནྟ་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཝི་ཡ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ན་ཏྠི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ‘‘ཡེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཏེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏེ ས་ཏི ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟེ་པི ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏེ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ སི་དྡྷ་ཏྟཱ. ས་ཙེ པ་ན ཨི་ཏ་རོ ཡེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ས་ཏྟཱ་ཧེ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ག་མྤི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི, ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ སི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཡེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཏ་སྶེ་ཝ ས་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝ་མཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཨི་ཏ་ར་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཨི་མི་ནཱ ཏ་སྶ ས་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་པི ཨ་ཉྙེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ས་ཀ་ས་ནྟ་ཀེ ཝི་ཡ ཏེ་ན ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཨི་དཾ པ་ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ག་ཎྛི་པ་ད་ཀཱ་རཱ་དཱི་ཧི པ་པ་ཉྩི་ཏཾ, ན ཏཾ སཱ་ར་ཏོ པ་ཙྩེ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་པ་རི་བྷོ་གཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཀ་སྶ་ཙི ཨ་མ་ནུ་ཉྙ་སྶ པ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ པ་རི་བྷོ་གཱ་ར་ཧཾ ན ཧོ་ཏི. ཡེ་ན ཙི་ཏྟེ་ནཱཏི ཡེ་ན པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཙི་ཏྟེ་ན. ‘‘ཨ་ནྟོ་ས་ཏྟཱ་ཧེ’’ཏི ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ནྟོ་ས་ཏྟཱ་ཧེ ཨ་ན་པེ་ཀྑོ ད་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མཾ ས་མྦ་ནྡྷཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་རེ་ན ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་ནྟོ་ས་ཏྟཱ་ཧེ ད་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཏྠེ་རོ པ་ན ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཏཾ སི་དྡྷཾ, ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ པ་ན ནི་སྶ་ཊྛཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ པ་རི་བྷོ་ག་མུ་ཁ་ད་སྶ་ན་མི་ད་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘ན་ཡི་དཾ ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨ་ཉྙེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན དི་ནྣ་ཏྟཱ ས་ཡ་མྤི ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་ཏཱ, ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
བྷེ་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.