༣. པ་ཏྟ་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༩༨-༦༠༢. པ་ཏྟ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ བྷ་ཎྜནྟི ཝི་ཀྐེ་ཏ་བྦ་བྷ་ཎྜཾ. ཡ་སྨཱ ཝ་ཎྞས་དྡོ ས་ཎྛཱ་ན་ཛཱ་ཏི་རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀཱ་ར་ཎ་པ་མཱ་ཎ་གུ་ཎ་པ་སཾ་སཱ་དཱི་སུ དི་སྶ་ཏི. ‘‘མ་ཧ་ནྟཾ ས་པྤ་རཱ་ཛ་ཝ་ཎྞཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༡.༡༤༢) ཧི ས་ཎྛཱ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་ཝ སེ་ཊྛོ ཝ་ཎྞོ, ཧཱི་ནོ ཨ་ཉྙོ ཝ་ཎྞོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༤༠༢) ཛཱ་ཏི. ‘‘པ་ར་མཱ་ཡ ཝ་ཎྞ་པོ་ཀྑ་ར་ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༣༠༣) རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ.
‘‘ན ཧ་རཱ་མི ན བྷ་ཉྫཱ་མི, ཨཱ་རཱ སི་ངྒྷཱ་མི ཝཱ་རི་ཛཾ;
ཨ་ཐ ཀེ་ན ནུ ཝ་ཎྞེ་ན, ག་ནྡྷ་ཏྠེ་ནོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༢༣༤; ཛཱ. ༡.༦.༡༡༦) –
ཨཱ་དཱི་སུ ཀཱ་ར་ཎཾ. ‘‘ཏ་ཡོ པ་ཏྟ་སྶ ཝ་ཎྞཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༦༠༢) པ་མཱ་ཎཾ. ‘‘ཀ་དཱ ས་ཉྙུ་ལ༹ྷཱ པ་ན ཏེ ག་ཧ་པ་ཏི ཨི་མེ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཝ་ཎྞཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༧༧) གུ་ཎོ. ‘‘ཝ་ཎྞཱ་ར་ཧ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༣) པ་སཾ་སཱ. ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་ཡོ པ་ཏྟ་སྶ ཝ་ཎྞཱ་ཏི ཏཱི་ཎི པ་ཏྟ་སྶ པ་མཱ་ཎཱ་ནཱི’’ཏི.
ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ར་ས་པ་ལཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘མཱ་སཱ་ནཾ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ར་ས་པ་ལཱ་ནི ག་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘མ་ག་དྷ་ནཱ་ལི༹ ནཱ་མ ཚ་པ་ས་ཏཱ ནཱ་ལཱི༹’’ཏི ཀེ་ཙི. ‘‘ཨ་ཊྛ་པ་ས་ཏཱ’’ཏི ཨ་པ་རེ. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མཱ་ནཾ མ་ཏེ་ན ཏི་པ་ས་ཏཱ་ཡ ནཱ་ལི༹་ཡཱ དྭེ ནཱ་ལི༹་ཡོ ཨེ་ཀཱ མ་ག་དྷ་ནཱ་ལི༹ ཧོ་ཏི, པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་པ་ས་ཏཱ་ཡ ནཱ་ལི༹་ཡཱ དྭེ ནཱ་ལི༹་ཡོ ཨེ་ཀཱ མ་ག་དྷ་ནཱ་ལི༹. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱ་ལ་ཏྠེ་རེ་ན པ་ན ‘‘པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཙ་ཏུ་མུ་ཊྛི་ཀཾ ཀུ་ཌུ་ཝཾ, ཙ་ཏུ་ཀུ་ཌུ་ཝཾ ནཱ་ལི༹་ཀཾ, ཏཱ་ཡ ནཱ་ལི༹་ཡཱ སོ་ལ༹་ས ནཱ་ལི༹་ཡོ དོ་ཎཾ, ཏཾ པ་ན མ་ག་དྷ་ནཱ་ལི༹་ཡཱ དྭཱ་ད་ས ནཱ་ལི༹་ཡོ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཏེ་ན ན་ཡེ་ན ‘‘མ་ག་དྷ་ནཱ་ལི༹ ནཱ་མ པ་ཉྩ ཀུ་ཌུ་ཝཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཉྩ མུ་ཊྛིཾ ཨེ་ཀཱ་ཡ མུ་ཊྛི་ཡཱ ཏ་ཏི་ཡ་ཉྩ བྷཱ་གཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ས་བྦ་ས་མྦྷཱ་ར་ས་ངྑ་ཏོཏི ཛཱི་ར་ཀཱ་དི་ས་བྦ་ས་མྦྷཱ་རེ་ཧི ས་ངྑ་ཏོ. ཨཱ་ལོ་པ་སྶ ཨཱ་ལོ་པ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘བྱ་ཉྫ་ན་སྶ མ་ཏྟཱ ནཱ་མ ཨོ་ད་ན་ཙ་ཏུ་ཏྠོ བྷཱ་གོ’’ཏི བྲ་ཧྨཱ་ཡུ་སུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༨༧) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨཱ་ལོ་པ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠ་བྷཱ་ག་པྤ་མཱ་ཎཾ བྱ་ཉྫ་ནཾ ཨཱ་ལོ་པ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་དྷ པ་ན སཱུ་པ་སྶེ་ཝ ཨོ་ད་ན་ཙ་ཏུ་ཏྠ་བྷཱ་ག་པྤ་མཱ་ཎ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎེ ད་སྶི་ཏེ ཨི་ཏ་ར་སྶ་པི ད་སྶི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི བྱ་ཉྫ་ན་སྶ ཏ་ཐཱ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ པ་མཱ་ཎཾ ན ད་སྶི་ཏཾ.
མ་ག་དྷ་ནཱ་ལི༹་ཡཱ ཨུ་པ་ཌྜྷ་པྤ་མཱ་ཎོ ཨི་དྷ པ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཏྠོ་ད་ན་ནྟི མ་ག་དྷ་ནཱ་ལི༹་ཡཱ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ནཱ་ལི༹་ཀོ་ད་ན’’ནྟི. ཨི་མི་ནཱ ཙ ‘‘པ་ཏྠ་དྭ་ཡཾ མ་ག་དྷ་ནཱ་ལཱི༹’’ཏི ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. པ་ཏྠོ ཙ ‘‘ཙ་ཏུ་པ་ལོ ཀུ་ཌུ་ཝོ, ཙ་ཏུ་ཀུ་ཌུ་ཝོ པ་ཏྠོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ལོ་ཀི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. བྷཱ་ཛ་ན་པ་རི་བྷོ་གེ་ནཱཏི ཨུ་ད་ཀཱ་ཧ་ར་ཎཱ་དི་ནཱ བྷཱ་ཛ་ན་པ་རི་བྷོ་གེ་ན.
༦༠༧. དྷོ་ཏེཏི པ་རི་བྷོ་གཱ་ཝ་སཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན དྷོ་ཏེ་ཡེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཏ་ཏོ པུ་རེ་ཏ་རཾ པ་རི་བྷོ་ག་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ.
༦༠༨. པ་ཉྩ་ཧི དྭཱི་ཧཱིཏི ཨི་དཾ ‘‘ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཀཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞ་ཏཱ ས་མྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཡ་དི པ་ན ཨེ་ཀེ་ན་པི པཱ་ཀེ་ན ཀཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞོ ཧོ་ཏི, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པ་གོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཧ་ཏྠཱ་ནཱ་ག་ཏ་སྶ་པི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཡ་དི་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མི་ནཱ ཙ དཱུ་རེ ཋི་ཏ་མྤི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ་ཉྩ ལ་བྷ་ཏི, ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཉྩ ན པ་མཱ་ཎ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སུ་ཏྭཱ ཝཱཏི པ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀེ་ན པེ་སི་ཏ་བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟོ ཀེ་ཝ་ལཾ ཏ་སྶ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟཾ སུ་ཏྭཱ. ན པ་མཱ་ཎནྟི ཏེ་ན ཨ་པེ་སི་ཏ་ཏྟཱ. སཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རེཏི ཨི་དཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་མ་ཏྟཾ, ཏ་ཏོ དཱུ་རེ ཋི་ཏ་མྤི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱཏི ཨི་ད་མྤི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་མ་ཏྟཾ, པ་ཏྟ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎཾ. པ་ཏྟེ ཝཱ ཚི་དྡཾ ཧོ་ཏཱིཏི མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ དྭ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟོ་ཀཱ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཚི་དྡཾ ཧོ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ནེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
པ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨཱུ་ན་པ་ཉྩ་བ་ནྡྷ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༡༠. དུ་ཏི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཧ་ཏྠེ་སུ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ཏཱིཏི པཱ་ལི༹་པ་ད་སྶ ཧ་ཏྠེ་སུ ལ་བྷི་ཏ་བྦ་པི་ཎྜ་ཏྠཱ་ཡ ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༦༡༢-༦༡༣. ‘‘ཏ་སྶ སོ ཨ་པ་ཏྟོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ སོ པ་ཏྟོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་མྤི ཝི་ཛ་ཧ་ཏི ཨ་པ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨ་པ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཧི ‘པ་ཉྩ་བ་ནྡྷ་ནཾ པ་ཏྟཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏཱི’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ན ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨ་པ་ཏྟོ་ཏི ཨི་དཾ ‘ཨ་ཉྙཾ པ་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, སོ པ་ན པ་ཏྟོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཡུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི ‘‘ཡ་སྶ པ་ཉྩ ཨེ་ཀཱ་ཡེ་ཝ ཝཱ ད་ས་ངྒུ་ལཱ, སོ བ་དྡྷོ་པི ཨ་བ་དྡྷོ་པི ཨ་པ་ཏྟོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ན ཧི མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཱ པ་ཉྩ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ དྭ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟཱ་ཧི རཱ་ཛཱི་ཧི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ, ཨེ་ཀཱ་ཡ པ་ན རཱ་ཛི་ཡཱ ད་ས་ངྒུ་ལཱ་ཡ ས་ཙེ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎོ ཚི་དྡོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཚི་དྡེ་ནེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཛ་ཧ་ནཾ སི་ཡཱ་ཏི ཡུ་ཏྟཾ ཝ་ཏྟུཾ. བ་ནྡྷ་ནོ་ཀཱ་སེ ས་ཏི ཨ་ས་ཏི ཝཱ བ་ནྡྷ་ན་ཝི་ར་ཧི་ཏོ པ་ཏྟོ ཨ་བ་ནྡྷ་ནོཏི ཝུ་ཏྟོ, བ་ནྡྷ་ནོ་ཀཱ་ས་ཝི་ར་ཧི་ཏོ་ཡེ་ཝ པ་ན ཨ་བ་ནྡྷ་ནོ་ཀཱ་སོཏི ཝུ་ཏྟོ.
ཏི་པུ་སུ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝཱ བ་ནྡྷི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘བ་ནྡྷི་ཏ་བྦོ’’ཏི པཱ་ཋོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. པུ་རཱ་ཎ་པོ་ཏྠ་ཀེ་པི ཧི ཨ་ཡ་མེ་ཝ པཱ་ཋོ དི་སྶ་ཏི. སུ་དྡྷེ་ཧི…པེ… ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ཨུ་ཎྷ་བྷོ་ཛ་ནེ པ་ཀྑི་ཏྟེ ཝི་ལཱི་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཕཱ་ཎི་ཏཾ ཛྷཱ་པེ་ཏྭཱ པཱ་སཱ་ཎ་ཙུ་ཎྞེ་ན བ་ནྡྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི པཱ་སཱ་ཎ་ཙུ་ཎྞེ་ན ས་དྡྷིཾ ཕཱ་ཎི་ཏཾ པ་ཙི་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་པ་ཀྐེ་ན པཱ་སཱ་ཎ་ཙུ་ཎྞེ་ན བ་ནྡྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
༦༡༥. ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ན ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཡ་སྶ སོ པ་ཏྟོ ན རུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྶ་པི ཨ་ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཏེ་ནེ་ཝ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ཨཱུ་ན་པ་ཉྩ་བ་ནྡྷ་ན་སཱི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཙེ ཐེ་ར་སྶ པ་ཏྟོ ན རུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ན ག་ཎྷཱ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཏྟ་པ་རི་ཡ་ནྟོཏི པ་རི་ཡ་ནྟ་པ་ཏྟོ, ཨ་ཝ་སཱ་ན་པ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ཏྟཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ནྟེ་ན ཨ་ལ་ཛྫིཾ ཨ་གཱ་ཧཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀ་ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པཱི་ཋཱ་དཱི་སུ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨཱ་དྷཱ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨཱ་དྷཱ་ར་ཋ་པ་ནོ་ཀཱ་ས་སྶ ཨ་ནི་ཡ་མི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་པ་རི་བྷོ་གེ་ནཱཏི ཨ་ཡུ་ཏྟ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན.
༦༡༦. པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨ་བ་ནྡྷ་ནེ་ན པ་ཏྟེ་ན ཨ་བ་ནྡྷ་ནཾ པ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀ་བ་ནྡྷ་ནཾ པ་ཏྟཾ… དྭི་བ་ནྡྷ་ནཾ པ་ཏྟཾ… ཏི་བ་ནྡྷ་ནཾ… ཙ་ཏུ་བ་ནྡྷ་ནཾ… ཨ་བ་ནྡྷ་ནོ་ཀཱ་སཾ… ཨེ་ཀ… དྭི… ཏི… ཙ་ཏུ་བ་ནྡྷ་ནོ་ཀཱ་སཾ པ་ཏྟཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀེ་ཀེ་ན པ་ཏྟེ་ན ད་ས་དྷཱ ད་ས་ཝི་དྷཾ པ་ཏྟཾ ཙེ་ཏཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ས་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟཾ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞ་མྤི པ་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པ་ག་པ་ཏྟ་སྶ ཨཱུ་ན་པ་ཉྩ་བ་ནྡྷ་ན་ཏཱ, ཨ་ཏྟུ་དྡེ་སི་ཀ་ཏཱ, ཨ་ཀ་ཏ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི, ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཨཱུ་ན་པ་ཉྩ་བ་ནྡྷ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. བྷེ་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༢༢. ཏ་ཏི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཡེ་སཾ མཾ་སཾ ཀ་པྤ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ཡེ་སཾ མཾ་སཾ ན ཀ་པྤ་ཏི, ཏེ་སཾ ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནི ན ཀ་པྤ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. མ་ནུ་སྶ་ཁཱི་རཱ་དཱི་ནི་པི ཧི ནོ ན ཀ་པྤ་ནྟི, ཀུ་ཏོ ས་ས་སྶ ས་པྤཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡེ་ས་ཉྷི ཁཱི་རཾ ཨ་ཏྠི, ས་པྤི་པི ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཨི་ད་ཉྩ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་ཏྟནྟི ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ས་ཡ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ. ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ ནི་རཱ་མི་ས་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཏ་ད་ཧུ་པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ ནི་རཱ་མི་སཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཀ་སྨཱ སཱ་མཾ་པཱ་ཀོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ ཏཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཧི སཱ་མཾ་པཱ་ཀོ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུ་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི. པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ཧཱིཏི པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཁཱི་ར་ད་དྷཱི་ཧི. པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མྤི ཙ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀེ་ཧི ཀ་ཏཾ ཨ་བྦྷ་ཉྫ་ནཱ་དཱི་སུ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ས་མྤཱིཏི པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཁཱི་ར་ད་དྷཱི་ཧི ཙ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀེ་ཧི ཙ ཀ་ཏཱ་ནཾ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་ས་ས་པྤི་མྷཱིཏི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་ས་ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་པྤི་མྷི. ཀཱ་ར་ཎ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀཾ ཝ་ཏྭཱཏི ས་ཛཱ་ཏི་ཡཱ་ནཾ ས་པྤི་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཀཱ་ར་ཎ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀཾ ཝ་ཏྭཱ.
ས་པྤི་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦནྟི ནི་རཱ་མི་ས་མེ་ཝ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ན་ཝ་ནཱི་ཏེ. དྷོ་ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨ་དྷོ་ཏཾ ཙེ, ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ དྷོ་ཏཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཐེ་རཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་ཀྐ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ཊ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཁཱ་དིཾ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ཀྐ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ཊ་མ་ཏྟཾ ཨ་དྷོ་ཏ་མྤི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཙི་ཏྭཱ ཝཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫིཾ་སཱུ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཐེ་ར་སྶ ཧི ད་དྷི་གུ་ལི༹་ཀཱ་དི་ས་ཧི་ཏ་མྤི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ པ་ཙྪཱ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཙི་ཏྭཱ ཝཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ དོ་སོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ཏེ་ནེ་ཝ ཐེ་ར་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ‘‘ཏ་སྨཱ ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟེ་ན…པེ… ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཏ་ཀྐ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ཊ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཁཱ་དིཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ‘‘ཏ་ཀྐ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ཊ་མ་ཏྟཾ ཨ་དྷོ་ཏ་མྤི ད་དྷི་གུ་ལི༹་ཀཱ་དི་ས་ཧི་ཏཾ ཝི་ཀཱ་ལེ་པི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ན ཧི ད་དྷི་གུ་ལི༹་ཀཱ་དི་ཨཱ་མི་སེ་ན སཾ་ས་ཊྛ་ར་སཾ ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟེ་ནཱཏི ཨ་དྷོ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟེ་ན. ད་དྷི ཨེ་ཝ ད་དྷི་ག་ཏཾ ཡ་ཐཱ ‘‘གཱུ་ཐ་ག་ཏཾ མུ་ཏྟ་ག་ཏ’’ནྟི (མ. ནི. ༢.༡༡༩). ཁ་ཡཾ ག་མི་སྶ་ཏཱིཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཁཱི་རཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་ས་པྤི་ཨཱ་དི་པི ཝི་ཀཱ་ལེ ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ནྟི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི ཏ་ཏྠ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ས་བྦྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. བྷེ་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ‘‘ནི་བྦ་ཊྚི་ཏ་ས་པྤི ཝཱ ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ ཝཱ པ་ཙི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཱ་ནི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ཏཱ་ནི ཁཱི་ར་ད་དྷཱི་ནི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ.
པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་བྷེ་ས་ཛྫེ་ཧཱིཏི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་བྷེ་ས་ཛྫེ་ཧི. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཡ་ཐཱ ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་ནི ན པ་ཙྩ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ལ་ཛྫཱི་ཡེ་ཝ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ དེ་ཏཱི་ཏི ལ་ཛྫཱི་སཱ་མ་ཎེ་ར་གྒ་ཧ་ཎཾ, ཨ་པི་ཙ ཨ་ལ་ཛྫི་ནཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རཱ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ་པི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཏི་ལེ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཏེ་ལནྟི ཨ་ཏྟ་ནཱ བྷ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་ཀ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་ཏེ་ལཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘སཱ་མི་ས་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ནི་བྦ་ཊྚི་ཏ་ཏྟཱཏི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཝི་ཝེ་ཙི་ཏ་ཏྟཱ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ པ་རེ་ན ཙ ཀ་ཏཾ. ཡཱ་ཝ ཨ་རུ་ཎ་སྶ ཨུ་གྒ་མ་ནཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, ནི་སྶ་གྒི་ཡནྟི ས་ཏྟ་མ་དི་ཝ་སེ ཀ་ཏ་ཏེ་ལཾ ས་ཙེ ཡཱ་ཝ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ.
༦༢༣. ཨ་ཙྪ་ཝ་སནྟི དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་ནོ ཝ་སཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ཏཾ་ས་དི་སཱ་ནཾ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་ས་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་སཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ, ན ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝ་སཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶ་ཝ་ས’’ནྟི. སཾ་ས་ཊྛནྟི པ་རི་སྶཱ་ཝི་ཏཾ. ‘‘ཀཱ་ལེ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཝི་ཀཱ་ལེ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན་པི ནི་པྤ་ཀྐཾ སཾ་ས་ཊྛ་ཉྩ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ དྭེ་པི དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནི ཧོ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཡ་སྨཱ ཁཱི་ར་ད་དྷི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏེ་ལཾ པ་ཙ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཀ་ས་ཊཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏེ་ལ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཀྐ་ཏེ་ལ་ཀ་ས་ཊེ ཝི་ཡ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ས་ཙེ ཝ་སཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ པ་ཀྐ་ཏྟཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨི་དཾ ཀ་སྨཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪ་ནྟཱ ‘‘བྷ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧཾ་སུ. ཨེ་ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ན་ནུ ཨེ་ཏཾ ད་དྷི་གུ་ལི༹་ཀཱ་དཱི་ཧི པ་ཀྐཾ ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
‘‘མ་དྷུ་ཀ་རཱི་ཧི ནཱ་མ མ་དྷུ་མ་ཀྑི་ཀཱ་ཧཱིཏི ཨ་ཡཾ ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ བྷ་མ་ར་མ་ཀྑི་ཀཱ་ན་ཉྩ སཱ་མ་ཉྙ་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ད་ཎྜ་ཀེ་སུ མ་དྷུ་ཀ་རཱ མ་དྷུ་ཀ་རཱི མ་ཀྑི་ཀཱ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཧི མ་དྷུ་ཀ་རཱི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཏཱི་ཧི མ་ཀྑི་ཀཱ་ཧི ཀ་ཏཾ མ་དྷུ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. བྷ་མ་ར་མ་ཀྑི་ཀཱ་ཧཱིཏི མ་ཧཱ་བྷ་མ་ར་མ་ཀྑི་ཀཱ་ཧི. སི་ལེ་ས་ས་དི་སནྟི གྷ་ན་པ་ཀྐཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏ་རནྟི ཏ་ནུ་ཀ་མ་དྷུ. མ་དྷུ་པ་ཊ་ལནྟི མ་དྷུ་ར་ཧི་ཏཾ ཀེ་ཝ་ལཾ མ་དྷུ་པ་ཊ་ལཾ. ‘‘ས་ཙེ མ་དྷུ་ས་ཧི་ཏཾ པ་ཊ་ལཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པ་ནྟི, པ་ཊ་ལ་སྶ བྷཱ་ཛ་ན་ཊྛཱ་ནི་ཡ་ཏྟཱ མ་དྷུ་ནོ ཝ་སེ་ན ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ‘‘མ་དྷུ་མ་ཀྑི་ཏཾ པ་ན མ་དྷུ་ག་ཏི་ཀ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏཾ ན ས་མེ་ཏི.
‘‘ཕཱ་ཎི་ཏཾ ནཱ་མ ཨུ་ཙྪུ་མྷཱ ནི་བྦ་ཏྟ’’ནྟི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ‘‘ཨུ་ཙྪུ་ར་སཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ…པེ… ཨ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཨུ་ཙྪུ་ཝི་ཀ་ཏི ‘ཕཱ་ཎི་ཏ’ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨུ་ཙྪུ་ར་སོ་པི ནི་ཀྐ་ས་ཊོ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀེ་ན་ཙི པ་ན ‘‘མ་དྷུ་མྷི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀཱ་ལི་ཀཱ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ, ཨུ་ཙྪུ་མྷི ཙཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ས་མ་ཀྑི་ཀ་ཎྜ་སེ་ལ༹་ཀཾ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ, ཨ་ནེ་ལ༹་ཀཾ ཨུ་ད་ཀ་ས་མྦྷི་ནྣཾ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ, ཨ་ས་མྦྷི་ནྣཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ, མ་དྷུ་སི་ཏྠཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ, ཏ་ཐཱ ཨུ་ཙྪུ ཝཱ ར་སོ ཝཱ ས་ཀ་ས་ཊོ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀོ, ནི་ཀྐ་ས་ཊོ ཨུ་ད་ཀ་ས་མྦྷི་ནྣོ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀོ, ཨ་ས་མྦྷི་ནྣོ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀོ, སུ་དྡྷ་ཀ་ས་ཊཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ’’ནྟི ཙ ཝ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རི་པི བ་ཧུ་དྷཱ པ་པ་ཉྩི་ཏཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨུ་ད་ཀ་ས་མྦྷི་ནྣཾ མ་དྷུ ཝཱ ཨུ་ཙྪུ་ར་སོ ཝཱ ཨུ་ད་ཀ་ས་མྦྷི་ནྣོ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀོ’’ཏི ཨི་དཾ ནེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ, ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ས་མཱ་ནཾ ག་རུ་ཏ་ར་མྤི མུ་དྡི་ཀཱ་ཛཱ་ཏི་ར་སཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ སཾ་ས་ཊྛཾ ལ་ཧུ་ཀཾ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ནེ་ནྟཾ ཨུ་ད་ཀཾ ལ་ཧུ་ཏ་རཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ སཾ་ས་ཊྛཾ ག་རུ་ཏ་རཾ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ སོ་ཡེ་ཝ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ, ས་བྦ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ཨུ་ད་ཀ་ས་མྦྷེ་དེ་ན ག་རུ་ཏ་ར་སྶ་པི ལ་ཧུ་བྷཱ་ཝོ་པ་ག་མ་ནཾ་ཡེ་ཝ ད་སྶི་ཏཾ. པཱ་ལི༹་ཡ་མྤི ཧི ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གི་ལཱ་ན་སྶ གུ་ལ༹ཾ, ཨ་གི་ལཱ་ན་སྶ གུ་ལོ༹་ད་ཀ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༨༤) ཝ་ད་ནྟེ་ན ཨ་གི་ལཱ་ནེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཨ་ཡུ་ཏྟོ་པི གུ་ལོ༹ ཨུ་ད་ཀ་ས་མྦྷི་ནྣོ ཨ་གི་ལཱ་ན་སྶ་པི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ.
ཡ་མྤི ཙ ‘‘ཨུ་ཙྪུ ཙེ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀོ, ཨུ་ཙྪུ་ར་སོ ཙེ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀོ, ཕཱ་ཎི་ཏཾ ཙེ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ, ཏ་ཙོ ཙེ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀོ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་ཙྪུ་ར་སོ ཨུ་ད་ཀ་ས་མྦྷི་ནྣོ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀོ’’ཏི ཨ་ཉྙེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་མྤི ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷ་སྶ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨི་མི་སྶཱ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཝི་ན་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན སཱ་ར་ཏོ པ་ཙྩེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཙ ‘‘ཨུ་ཙྪུ་ར་སོ ཨུ་ད་ཀེ་ན ས་མྦྷི་ནྣོ་པི ཨ་ས་མྦྷི་ནྣོ་པི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཀེ་ཙི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཝ་ད་ནྟི. བྷེ་ས་ཛྫ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཙ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ཙྪུ་ར་ས’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༠༠) ཨེ་ཏྠ ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་ཙྪུ་ར་སོ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀོ’’ཏི.
ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ ནི་རཱ་མི་ས་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་པ་རི་སྶཱ་ཝི་ཏཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མྤི ཀ་ར་ཎ་ས་མ་ཡེ པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཀ་ས་ཊཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཛྷཱ་མ་ཨུ་ཙྪུ་ཕཱ་ཎི་ཏནྟི ཨ་གྒི་ནཱ ད་ཌྜྷེ ཨུ་ཙྪུ་ཁེ་ཏྟེ ཛྷཱ་མ་ཨུ་ཙྪུ་ནཱ ཀ་ཏ་ཕཱ་ཎི་ཏཾ. ཀོ་ཊྚི་ཏ་ཨུ་ཙྪུ་ཕཱ་ཎི་ཏནྟི ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ནི་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ པ་ཀྐཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཙ ས་ཀ་ས་ཊཾ ཕཱ་ཎི་ཏཾ. ཏཱ་དི་ས་སྶ ཙ ཀ་ས་ཊ་སྶ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་ཏྟཱ ‘‘ཏཾ ཡུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. སཱི་ཏུ་ད་ཀེ་ན ཀ་ཏནྟི མ་དྷུ་ཀ་པུ་པྥཱ་ནི སཱི་ཏོ་ད་ཀེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ མ་དྡི་ཏྭཱ པུ་པྥ་ར་སེ ཨུ་ད་ཀ་ག་ཏེ ས་ཏི ཏཾ ཨུ་ད་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཕཱ་ཎི་ཏཾ. ཁཱི་རཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ མ་དྷུ་ཀ་ཕཱ་ཎི་ཏཾ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ཁཱི་རཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་ཏེ་ལཾ ཀ་སྨཱ ཝི་ཀཱ་ལེ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ཏེ་ལེ པ་ཀྑི་ཏྟ་ཁཱི་རཾ ཏེ་ལ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙཾ པ་ན ཁཱི་རཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཁཱི་ར་བྷཱ་ཝཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཨི་ད་མེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཁ་ཎྜ་ས་ཀྑ་ར་མྤི ཁཱི་རཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་རོ་ནྟི, ཏཾ ཀ་སྨཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཁ་ཎྜ་ས་ཀྑ་རཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཁཱི་ར་ཛ་ལླི་ཀནྟི ཁཱི་ར་ཕེ་ཎཾ.
བྷེ་ས་ཛྫོ་དི་སྶཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ‘‘ས་ཏྟ་ཝི་དྷ་ཉྷི ཨོ་དི་སྶཾ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨི་ཏ་རཱ་ནི་པི ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཝི་ཀ་ཊཱ་ནཱིཏི ཨ་པ་ཀ་ཏི་བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྟཱ ཝི་ཀ་ཊཱ་ནི, ཝི་རཱུ་པཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠཱུ་ན་མྤི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སཱ་ནཾ ཝ་སཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཝ་སོ་དི་སྶ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ན་མྤི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཾ ཕ་རི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ་ནཾ ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནཾ བྷེ་ས་ཛྫ་ནཱ་མེ་ན ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘བྷེ་ས་ཛྫོ་དི་སྶ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡེཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མྤི ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཱ་ནི, ན ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཾ བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
༦༢༤. དྭཱ་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ཀ་ཝཱ་ཊེ་སཱུཏི མ་ཧཱ་དྭཱ་ར་སྶ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱ་ན་ཉྩ ཀ་ཝཱ་ཊ་ཕ་ལ་ཀེ་སུ. ཀ་སཱ་ཝེ པ་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི ཏཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝཾ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘མ་ཀྑེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, གྷུ་ཎ་པཱ་ཎ་ཀཱ་དི་པ་རི་ཧཱ་ར་ཏྠཾ མ་ཀྑེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏཱིཏི ‘‘ཨི་དཱ་ནི མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎཱི་ཡཾ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, བཱ་ཧི་ར་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ས་པྤི་ཉྩ ཏེ་ལ་ཉྩ ཝ་ས་ཉྩ མུ་དྡྷ་ནི ཏེ་ལཾ ཝཱ ཨ་བྦྷ་ཉྫ་ནཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཉྩ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
༦༢༥. ས་ཙེ དྭི་ནྣཾ ས་ནྟ་ཀཾ ཨེ་ཀེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ མ་ཛ྄ཛྷེ པཱ་ཋོ པ་རི་ཧཱི་ནོ, ཨེ་ཝཾ པ་ནེ་ཏྠ པཱ་ཋོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ‘‘ས་ཙེ དྭི་ནྣཾ ས་ནྟ་ཀཾ ཨེ་ཀེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ དྭི་ནྣ་མྤི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ པ་ན ས་དྡ་པྤ་ཡོ་གོ་པི ན ས་ངྒ་ཙྪ་ཏི. ག་ཎྛི་པ་དེ་པི ཙ ཨ་ཡ་མེ་ཝ པཱ་ཋོ ད་སྶི་ཏོ. ཏ་ཏྠ དྭི་ནྣ་མྤི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ ཨེ་ཀེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ན ཧོ་ཏི པ་ར་ས་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨེ་ཝ་མི་ད་མྤི ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་བྷ་ཡ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་མྤི ཨ་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་བྷོ་ག་སྶ ས་ཏྟཱ་ཧེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ. ‘‘ཏཱ་ནི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ པ་ན ཏཱི་སུ་པི ཨི་དྷ པཱ་ཋ་སྶ པ་རི་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ‘‘པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨི་དཾ ཨ་ནྟོ་ས་ཏྟཱ་ཧེ པ་རི་བྷོ་གཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་ཉྙཱ་ཡ ཝི་སྶཱ་ས་གྒཱ་ཧཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ, སོ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་མཾ ཏེ་ལཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་མ་ཏྟཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ ཏྭནྟི ཨི་མི་ནཱ ཡེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཏེ་ན ཨ་ནྟོ་ས་ཏྟཱ་ཧེ་ཡེ་ཝ པ་ར་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟཱིཏི པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ ཨུ་བྷི་ནྣཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཨེ་ཀེ་ན ཨི་ཏ་ར་སྶ ཝི་སྶ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་བྷ་ཡ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝི་བྷ་ཏྟ་ས་དི་སཾ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་སྶ ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཨེ་ཀ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ‘‘ཀིཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཡ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ ཛཱ་ཏཾ, ཏ་སྶཱ’’ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ནི་སྶ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཙ ཨི་དྷ ‘‘ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཡེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཏེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ད་ཉྩ ཝི་སྶ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་བྷ་ཡ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨེ་ཀ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ ཧོ་ནྟ་མྤི ཡེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ ཛཱ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ པ་ར་ས་ནྟ་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཝི་ཡ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ན་ཏྠི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ‘‘ཡེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཏེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏེ ས་ཏི ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟེ་པི ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏེ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ སི་དྡྷ་ཏྟཱ. ས་ཙེ པ་ན ཨི་ཏ་རོ ཡེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ས་ཏྟཱ་ཧེ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ག་མྤི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི, ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ སི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཡེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཏ་སྶེ་ཝ ས་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝ་མཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཨི་ཏ་ར་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཨི་མི་ནཱ ཏ་སྶ ས་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་པི ཨ་ཉྙེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ས་ཀ་ས་ནྟ་ཀེ ཝི་ཡ ཏེ་ན ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཨི་དཾ པ་ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ག་ཎྛི་པ་ད་ཀཱ་རཱ་དཱི་ཧི པ་པ་ཉྩི་ཏཾ, ན ཏཾ སཱ་ར་ཏོ པ་ཙྩེ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་པ་རི་བྷོ་གཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཀ་སྶ་ཙི ཨ་མ་ནུ་ཉྙ་སྶ པ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ པ་རི་བྷོ་གཱ་ར་ཧཾ ན ཧོ་ཏི. ཡེ་ན ཙི་ཏྟེ་ནཱཏི ཡེ་ན པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཙི་ཏྟེ་ན. ‘‘ཨ་ནྟོ་ས་ཏྟཱ་ཧེ’’ཏི ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ནྟོ་ས་ཏྟཱ་ཧེ ཨ་ན་པེ་ཀྑོ ད་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མཾ ས་མྦ་ནྡྷཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་རེ་ན ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་ནྟོ་ས་ཏྟཱ་ཧེ ད་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཏྠེ་རོ པ་ན ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཏཾ སི་དྡྷཾ, ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ པ་ན ནི་སྶ་ཊྛཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ པ་རི་བྷོ་ག་མུ་ཁ་ད་སྶ་ན་མི་ད་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘ན་ཡི་དཾ ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨ་ཉྙེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན དི་ནྣ་ཏྟཱ ས་ཡ་མྤི ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་ཏཱ, ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
བྷེ་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༢༧. ཙ་ཏུ་ཏྠེ སི་བྦ་ན་ར་ཛ་ན་ཀ་པྤ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་ན ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱཏི སཱུ་ཙི་ཀ་མྨ་ནི་ཊྛཱ་ནེ་ན ས་ཀི་མྤི ཝ་ཎྞ་བྷེ་ད་མ་ཏྟ་ར་ཛ་ནེ་ན ཀ་པྤ་བི་ནྡུ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ. ས་མ་ཡེཏི ཝ་སྶཱ་ན་ས་མ་ཡེ.
༦༢༨. ཀུ་ཙྪི་ས་མ་ཡོཏི ཨ་ནྟོ་ས་མ་ཡོ. ‘‘ཨ་ཡ་མེ་ཀོ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སོ པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཀྑེ་ཏྟ་ཉྩེ་ཝ ཀ་ར་ཎ་ཀྑེ་ཏྟ་ཉྩ. ཨེ་ཏ་སྨི་ཉྷི ཨ་ནྟ་རེ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ ཨ་ལ་དྡྷཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏུཾ ལ་དྡྷཾ ཀཱ་ཏུ་ཉྩ ཝ་ཊྚ་ཏི, ནི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུ་ཉྩ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ པཱ་ཋོ དི་སྶ་ཏི, སོ ཨ་པཱ་ཋོ. ཨེ་ཝཾ པ་ནེ་ཏྠ པཱ་ཋེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ ‘‘ཨ་ཡ་མེ་ཀོ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སོ པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཀྑེ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏ་སྨི་ཉྷི ཨ་ནྟ་རེ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ ཨ་ལ་དྡྷཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ལ་དྡྷཾ ཀཱ་ཏུཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུ་ཉྩ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ན ཧི གི་མྷཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མ་མཱ་ས་སྶ པ་ཋ་མོ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སོ ཀ་ར་ཎ་ཀྑེ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སོ སེ་སོ གི་མྷཱ་ན་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་སེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ན གི་མྷཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མ་མཱ་ས་སྶ པ་ཙྪི་མོ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སོ ཀ་ར་ཎ་ཀྑེ་ཏྟ་ཉྩེ་ཝ ནི་ཝཱ་ས་ན་ཀྑེ་ཏྟ་ཉྩ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ཝ་ཧི་ས་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ‘‘གི་མྷཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མོ མཱ་སོ པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཀྑེ་ཏྟཾ, པ་ཙྪི་མོ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སོ ཀ་ར་ཎ་ནི་ཝཱ་ས་ན་ཀྑེ་ཏྟ་མྤཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ པཱ་ལི༹་ཡཱ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙ ཨ་ཝི་རོ་དྷཾ ཨི་ཙྪ་ནྟེ་ན ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པཱ་ཋོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
‘‘ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་པྥཱ་དེ་ནྟ་སྶ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟེ་ན ‘‘པི་ཊྛི་ས་མ་ཡ་ཏྟཱ ཨི་མི་ནཱ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི དཱི་པི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ན ཧི ཉཱ་ཏ་ཀ་པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པི་ཊྛི་ས་མ་ཡེ ས་ཏུ་པྤཱ་ད་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ན་པི ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཱི ཨཱ་པ་ཏྟི ཏ་ཏོ ག་རུ་ཀ་ཏ་རཱ་ཡ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. ཏེ་ནེ་ཝ བྷ་ད་ནྟ་བུ་དྡྷ་ད་ཏྟཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཀ་ཏྭཱ པ་ན ས་ཏུ་པྤཱ་དཾ, ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཙཱི་ཝ་རཾ;
ནི་པྥཱ་དེ་ནྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ, ས་མ་ཡེ པི་ཊྛི་ས་མྨ་ཏེ.
‘‘ཧོ་ཏི ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ་པ་ཏྟི, ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ཉཱ་ཏ་ཀཱ་དི་ནོ;
ཏེ་སུ་ཡེ་ཝ ཙ ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ, ཀ་ཏྭཱ ནི་པྥཱ་ད་ནེ ཏ་ཐཱ’’ཏི.
ཀེ་ན་སྶ ཧོ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཨ་སྶ མཱ་ཏ་རཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཡཱ་ཙ་ནྟ་སྶ ཀེ་ན སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ‘‘པ་རི་ཎ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟ་སྶ པ་རི་ཎཱ་མ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཙོ་ད་ནཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི ནོ ཙ ས་ངྒྷེ པ་རི་ཎ་ཏནྟི. ཨ་ཐ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ནཱ་ཏི ཙེ, ཨེ་ཏ་མྤི ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཙ ཉཱ་ཏ་ཀེ’’ཏི. ‘‘ཉཱ་ཏ་ཀེ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ. ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱཏི པི་ཊྛི་ས་མ་ཡེ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་ཏྠཾ ཉཱ་ཏ་ཀ་པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ས་ཏུ་པྤཱ་ད་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟིཾ, ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་ཡ.
ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ…པེ… དུ་ཀྐ་ཊནྟི ཨི་དཾ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ ཨ་དི་ནྣ་པུ་བྦེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྷེ་དེ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝུ་ཏྟཾ, དི་ནྣ་པུ་བྦེ་སུ པ་ན ཝ་ཏྟ་བྷེ་དོ ན་ཏྠི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཡེ མ་ནུ་སྶཱ…པེ… ཝ་ཏྟ་བྷེ་དོ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཨི་དནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་པྥཱ་དེ་ནྟ་སྶཱཏི ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་པྥཱ་དེ་ནྟ་སྶ. པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་དཱ་ཡ་ཀཱ ནཱ་མ ས་ངྒྷ་ཝ་སེ་ན ཝཱ པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ་ནཾ དཱ་ཡ་ཀཱ. ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་མི་ནཱ་པི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀུ་ཙྪི་ས་མ་ཡེ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཏ་ཀ་པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ‘‘དེ་ཐ མེ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟ་སྶ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ དེ་ཐ མེ་ཏི ཨི་ད་ཉྷི པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏེ ཨེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྷི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཏ་ཀ་པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ན ‘དེ་ཐ མེ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ་པི པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦ’’ནྟི.
༦༢༩. ‘‘ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏོ པ་ཏི་ཏ་ཨུ་ད་ཀེ་ནེ་ཝཱཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཚ་ད་ན་ཀོ་ཊི་ཡཱ པ་ཏི་ཏ་ཨུ་ད་ཀེ་ན ན་ཧཱ་ཡ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ.
༦༣༠. ཚ མཱ་སེ པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ་པི ཡཱ་ཝ ཝ་སྶཱ་ན་སྶ པ་ཙྪི་མ་དི་ཝ་སཱ ཨ་ཀ་ཏཱ པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཡ་སྨཱ མཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཧེ་མ་ནྟ་སྶ པ་ཙྪི་མུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྨཱ གི་མྷཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཏིཾ་ས་དི་ཝ་སེ པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཨ་པྤ་ཀཾ ཨཱུ་ན་མ་དྷི་ཀཾ ཝཱ ག་ཎ་ནཱུ་པ་གཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་ཏོ པ་ར་མྤི…པེ… ཨེ་ཀ་མཱ་ས’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀཱ་ཧ་དྭཱི་ཧཱ་དི་ཝ་སེ་ན…པེ… ལ་དྡྷཱ ཙེ་ཝ ནི་ཊྛི་ཏཱ ཙཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཀཱ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ ལ་དྡྷཱ ཙེ་ཝ ནི་ཊྛི་ཏཱ ཙ, དྭཱི་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་ཡ…པེ… ད་སཱ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ ལ་དྡྷཱ ཙེ་ཝ ནི་ཊྛི་ཏཱ ཙ, ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ ཝཱ ལ་དྡྷཱ ཙེ་ཝ ནི་ཊྛི་ཏཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་མཱ་ས་སྶ ཛུ་ཎྷ་པ་ཀྑ་པུ་ཎྞ་མི་ཡཾ ལ་དྡྷཱ ཙེ་ཝ ནི་ཊྛི་ཏཱ ཙ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ ‘‘ཨེ་ཀཱ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ ལ་དྡྷཱ ཙེ་ཝ ནི་ཊྛི་ཏཱ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ཛུ་ཎྷ་པ་ཀྑ་སྶ ཚ་ཊྛི་ཡཾ ལ་དྡྷཱ ཙེ་ཝ ནི་ཊྛི་ཏཱ ཙ ‘‘ད་སཱ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ ལ་དྡྷཱ ཙེ་ཝ ནི་ཊྛི་ཏཱ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡཱ་ཝ པ་ཋ་མ་ཀ་ཏྟི་ཀ་ཏེ་མཱ་ས་པུ་ཎྞ་མཱི, ཏཱ་ཝ ཨ་ནྟོ་ཏེ་མཱ་སེ ལ་དྡྷཱ ཙེ་ཝ ནི་ཊྛི་ཏཱ ཙ ‘‘ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ ལ་དྡྷཱ ཙེ་ཝ ནི་ཊྛི་ཏཱ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཋ་མ་ཀ་ཏྟི་ཀ་ཏེ་མཱ་ས་པུ་ཎྞ་མི་ཏོ པ་ར་ཉྷི ལ་དྡྷཱ ཙེ་ཝ ནི་ཊྛི་ཏཱ ཙ ཡཱ་ཝ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལོ ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨ་ན་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ན ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི.
ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟེ་པི ཝ་སྶཱ་ན་ཏོ པུ་བྦེ ཨེ་ཀཱ་ཧ་དྭཱི་ཧཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ ལ་དྡྷཱ ཏེ་ཧི དི་ཝ་སེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ད་སཱ་ཧཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟེ་ན ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཀྑེ་ཏྟཾ ས་མྤ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ, ན ཏ་ཏོ པུ་བྦེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ཁེ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ པ་ན ལ་དྡྷཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ ལ་དྡྷ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ད་སཱ་ཧཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ.
ན་ནུ ཙ ཝ་སྶཱ་ན་ཏོ པུ་བྦེ ཨ་ན་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ད་སཱ་ཧཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ཁེ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏེ་པི དི་ཝ་སེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ? ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ ལ་དྡྷཱ་པི ཡཱ་ཝ ན ནི་ཊྛཱ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨ་ན་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ད་སཱ་ཧཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཀྑེ་ཏྟ་ས་དི་སཱ་པི ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་དི་ཝ་སཱ ད་སཱ་ཧཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏྭཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ག་ཎ་ནཱུ་པ་གཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ནི་ཊྛི་ཏ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཝ་སྶཱ་ན་ཏོ པུ་བྦེ ཨ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཀྑེ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཱ་པི དི་ཝ་སཱ ལ་དྡྷ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ག་ཎ་ནཱུ་པ་གཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧེ’’ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ད་སཱ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ ཚ་ཊྛི་ཡཾ ལ་དྡྷཱ པུ་ཎྞ་མི་ཡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི ‘‘ཙཱ་ཏུ་མཱ་སཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུ’’ནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ‘‘ད་སཱ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀིཾ པ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི ཙེ? ཝ་སྶཱ་ན་ཏོ པུ་བྦེ་ཡེ་ཝ ད་སཱ་ཧེ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་སེ ནི་ཊྛི་ཏཱ ཏ་ད་ཧེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨི་ད་མེ་ཏྠ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ནི་ཊྛི་ཏཱ ཏ་ད་ཧེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི.
ད་སཱ་ཧེ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལཾ ནཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ཏ་བྦཱཏི ཏེ་མཱ་ས་བྦྷ་ནྟ་རེ ད་སཱ་ཧེ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ ལ་དྡྷཱ ཙེ་ཝ ནི་ཊྛི་ཏཱ ཙ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལཾ ནཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ‘‘པ་ཋ་མ་ཀ་ཏྟི་ཀ་ཏེ་མཱ་ས་པུ་ཎྞ་མི་ཏོ པུ་བྦེ ས་ཏྟ་མི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ལ་དྡྷཱ ཙེ་ཝ ནི་ཊྛི་ཏཱ ཙ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ ད་སཱ་ཧེ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་ནྟེ་ཡེ་ཝ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལཾ ཨོ་ཏི་ཎྞ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ན་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ་པི ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨི་མཾ དཱི་པེ་ཏི – ཨ་ཀ་ཏཱ ཙེ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ, ཝ་སྶཱ་ནཾ ཙཱ་ཏུ་མཱ་སཾ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི, ཀ་ཏཱ་ཡ པ་ན ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨ་ཝི་ཀོ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་ཧཱ་རོ ཝ་ཏྟ་བྦོ་ཏི.
ཡ་དཱ ཝཱ ཏ་དཱ ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཙཱ་ཏུ་མཱ་ས་བྦྷ་ནྟ་རེ ད་སཱ་ཧེ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ་པི ན་ཏྠི དོ་སོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཀ་དཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ…པེ… ཡ་དི ན་པྤ་ཧོ་ཏི, ཡཱ་ཝ ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ་པི ཀུ་རུ་ནྡི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ་ཡ ཙཱ་ཏུ་མཱ་སཾ པ་རི་ཧཱ་རོ, ཀ་ཏཱ་ཡ ད་སཱ་ཧ་མེ་ཝ པ་རི་ཧཱ་རོ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ དཱི་པི་ཏོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ན་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ, ཨུ་དཱ་ཧུ ན་གྒ་སྶ ན་ཧཱ་ཡ་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི? ཀི་མེ་ཏྠ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ས་བྦ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ ཧི ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ མཱུ་ལ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་པྤ་ས་ངྒོ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་རོ ཨཱ་ར་བྷཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨི་དྷཱ་པི ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ནྟི ཡུ་ཏྟཾ ཝ་ཏྟུཾ. ན ཧི མཱུ་ལཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་རོ ཨཱ་ར་བྷཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ན་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཙྪི་ནྣ་སེ་ས་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ན་ཊྛ་སེ་ས་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཙ ཨ་ས་མ་ཡེ ནི་ཝཱ་སེ་ནྟ་སྶ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟ་སྶ ཙ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨཱ་པ་དཱ་སཱུ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནི་ཝ་ཏྠཾ ཙོ་རཱ ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི ཨ་ས་མ་ཡེ ནི་ཝཱ་སེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི. མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡམྤི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཝཱ ན་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཝཱ ཨ་ནི་ཝ་ཏྠཾ ཙོ་རཱ ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་པ་དཱ་སུ ཝཱ ནི་ཝཱ་ས་ཡ་ཏོ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ན་གྒ་སྶ ན་ཧཱ་ཡ་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊེ་ནེ་ཝ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཏཾ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ས་ཉྷི ན་གྒཱ་ནཾ ཀཱ་ཡོ་ཝ་སྶཱ་པ་ནེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ མ་ཧ་གྒྷ་ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ན་ཧཱ་ཡ་ནྟ་སྶ ཙོ་རུ་པ་དྡ་ཝོ ཨཱ་པ་དཱ ནཱ་མཱ’’ཏི ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཐ ཨུ་བྷ་ཡེ་ན་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷ་ནྟི ཨེ་ཝ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ སི་ཡཱ, ཨེ་ཝ་མྤི ‘‘ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཏཾ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ ‘‘ཨ་ཙྪི་ནྣ་སེ་ས་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ན་ཊྛ་སེ་ས་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཝཱ ཨ་ས་མ་ཡེ ནི་ཝཱ་སེ་ནྟ་སྶ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟ་སྶ ཙ ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་སྶ ན་ཊྛ་ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་སྶ ཝཱ ན་གྒ་སྶ ན་ཧཱ་ཡ་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཨཱ་པ་དཱ་སུ ཨ་ནི་ཝ་ཏྠཾ ཙོ་རཱ ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི ཨ་ས་མ་ཡེ ནི་ཝཱ་ས་ཡ་ཏོ ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, མ་ཧ་གྒྷ་ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ན་ཧཱ་ཡ་ནྟ་སྶ ཙོ་རཱ ཧ་ར་ནྟི, ན་གྒ་སྶ ན་ཧཱ་ཡ་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
ཨ་ངྒེ་སུ པ་ན ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཏྟུ་དྡེ་སི་ཀ་ཏཱ, ཨ་ས་མ་ཡེ པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཏཱ, ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཏཱ་ཝ པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་ཙཱི་ཝ་ར་ཏཱ, ཨཱ་པ་དཱ་བྷཱ་ཝོ, ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ་ཡ ས་ཀ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ས་མ་ཡེ ནི་ཝཱ་ས་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནི ནི་ཝཱ་ས་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཙཱི་ཝ་ར་ཨ་ཙྪི་ནྡ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༣༡. པ་ཉྩ་མེ ཡ་མྤི ཏྱཱ་ཧནྟི ཨེ་ཏྠ ཡནྟི ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཡཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཧཾ ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དཱ་སིཾ, ཏཾ ན ཀ་རོ་སཱི་ཏི ཀུ་པི་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ ཨ་ཙྪི་ནྡཱི་ཏི. ཡནྟི ཝཱ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རཱ་མ་ས་ཏི, ཏ་ཏྠ ‘‘མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཡ་མྤི ཏེ ཨ་ཧཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དཱ་སིཾ, ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཀུ་པི་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ ཨ་ཙྪི་ནྡཱི’’ཏི ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ.
༦༣༣. ཨཱ་ཎ་ཏྟོ བ་ཧཱུ་ནི ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨེ་ཀཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡནྟི ‘‘ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཎྷཱ’’ཏི ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ དུ་ཀྐ་ཊནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཙྪི་ནྣེ་སུ ཝ་ཏྠུ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནི. ཨེ་ཀ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོཏི ཨི་དཾ ཨ་ཙྪི་ནྣེ་སུ ཝ་ཏྠུ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་པ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ པ་ན དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ.
༦༣༤. ཨེ་ཝནྟི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཝ་ཏྠུ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་དཾ པ་རཱ་མ་ས་ཏི. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི སི་ཐི་ལཾ གཱ་ལ༹ྷ་ཉྩ པ་ཀྑི་ཏྟཱ་སུ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ བ་ཧུ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཉྩ ཨ་ཏི་དི་སྶ་ཏི.
༦༣༥. ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་ཡནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ག་ཎྷི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་པི ཏེ་ནེ་ཝ དི་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཎྷི་སྶ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ་པི དཱ་ནཾ དཱི་པེ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཀི་ཉྩཱ་པི པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘བྷི་ཀྑུ་སྶ སཱ་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ད་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ་པི ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཀཱ་ལེ ད་ཏྭཱ་པི ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཙྪི་ནྡ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཙྪི་ནྡ་ན་ས་མ་ཡེ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ ཧེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎཾ. དེ་ཏཱིཏི ཏུ་ཊྛོ ཝཱ ཀུ་པི་ཏོ ཝཱ དེ་ཏི. རུ་ནྡྷ་ཐཱཏི ནི་ཝཱ་རེ་ཐ. ཨེ་ཝཾ པ་ན དཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ དི་ནྣཾ ན ཏཱ་ཝ ཏ་སྶ ས་ནྟ་ཀ་ནྟི ཨ་ན་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏུཾ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ དི་ནྣཾ བྷ་ཏི་ས་དི་ས་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཙ་ཛི་ཏྭཱ དི་ནྣནྟི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ད་ཏྭཱ ཨ་ན་པེ་ཀྑེ་ན ཧུ་ཏྭཱ ཏ་སྶེ་ཝ དི་ནྣཾ. བྷ་ཎྜ་གྒྷེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོཏི ས་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ནཱ ག་ཎྷ་ནྟོ བྷ་ཎྜཾ ཨ་གྒྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་པ་ཙྪི་མ་ཙཱི་ཝ་ར་ཏཱ, སཱ་མཾ དི་ནྣ་ཏཱ, ས་ཀ་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ, ཀོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཙྪི་ནྡ་ནཾ ཨ་ཙྪི་ནྡཱ་པ་ནཾ ཝཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཙཱི་ཝ་ར་ཨ་ཙྪི་ནྡ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. སུ་ཏྟ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༣༦. ཚ་ཊྛེ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ས་མ་ཡེཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨ་ས་མ་ཡ་ཏྟཱ ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་སོ ཝུ་ཏྟོ, ཨ་ཐ་ཉྙོ་པི པ་ན ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨ་ཀཱ་ལོ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ས་མ་ཡོ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
༦༣༨. པ་ཉྩ་ཧི་པི མི་སྶེ་ཏྭཱཏི ཁོ་མཱ་དཱི་ཧི པ་ཉྩ་ཧི མི་སྶེ་ཏྭཱ. ཝཱི་ཏ་ཝཱི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཡ་ཏྠ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ནྟི, ཏ་སྶ ཏུ་རཱིཏི ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. སུ་ཏྟཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ནྟཱ གྷ་ན་བྷཱ་ཝཾ ས་མྤཱ་དེ་ནྟི, ཏཾ ཝེ་མནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡཾ ཡནྟི ཡཾ ཡཾ པ་ཡོ་གཾ. ཏ་ནྟཱུ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་ཏྟཱ ཝཱི་ཏ་ཝཱི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དཱི་གྷ་ཏོ…པེ… ཝཱི་ཏེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི. པཱ་ལི༹་ཡ་མྤི ཧི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཡཱ་ཝ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝ་ཌྜྷ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨི་མི་ནཱ པ་མཱ་ཎེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཝ་ཌྜྷ་ནྟི.
སེ་སོ ཀ་པྤི་ཡོཏི ཨེ་ཏྠ ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨ་ཡཱ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན. པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡནྟི དཱི་གྷ་སོ ཝི་ད་ཏྠི་མ་ཏྟེ ཏི་རི་ཡཾ ཧ་ཏྠ་མ་ཏྟེ ཙ ཝཱི་ཏེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱཏི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡེ་ན. ཏ་ཐེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊནྟི པ་རི་ཙྪེ་དེ པ་རི་ཙྪེ་དེ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཀེ་དཱ་ར་བ་དྡྷཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་ཙྪི་མ་ཎྜ་ལ་བ་དྡྷཱ་དི ག་ཧི་ཏཾ. ཏ་ནྟེ ཋི་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘པ་ཙྪཱ ཝཱི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ག་ཏི་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, པུ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. ས་ཙེ པ་ན པ་རི་ཙྪེ་དཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཨ་ཝཱི་ཏཾ ཧོ་ཏི, པུ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་པྤ་མཱ་ཎ་མ་ཏྟེ ཝཱི་ཏེ ཏ་ནྟེ ཋི་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པི་ཏ་སུ་ཏྟཾ, ཨ་ཏྟུ་དྡེ་སི་ཀ་ཏཱ, ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཡཱ་པ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. སུ་ཏྟ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) པ་ན ཝཱ་ཡཱ་པེ་ཡྻཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཙཱི་ཝ་རཾ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝཱ་ཡ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ་ཡཱ་པེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཏྭཱ ཨ་ངྒེ་སུ་པི ‘‘ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡེ་ན ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ་ཡཱ་པ་ན’’ནྟི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷཾ པ་ན ཝི་སེ་ས་ཝ་ཙ་ནཾ ནེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ, ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི. པཱ་ལི༹་ཡ་མྤི ‘‘ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ པ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་རེ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ སུ་ཏྟ་ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡཱ་ན་མེ་ཝ ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན བ་ཧུ་དྷཱ ན་ཡོ ད་སྶི་ཏོ, ན ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི. ‘‘ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ་ཡཱ་པེ་ཡྻཱ’’ཏི ཙ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝ་ད་ནྟེ་ན ཨ་ཡཾ ནཱ་མ ཀ་པྤི་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི ཝི་སུཾ ན ད་སྶི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
སུ་ཏྟ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. མ་ཧཱ་པེ་ས་ཀཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༤༢. ས་ཏྟ་མེ ཀི་ཉྩི་མ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་པ་ད་ཛྫེ་ཡྻཱཏི ཨི་དཾ ཏ་སྶ ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ནཾ, དཱ་ནཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ངྒཾ ན ཧོ་ཏི སུ་ཏྟ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ་པི ‘‘ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏཾ ཝཱ ཝི་ཏྠ་ཏཾ ཝཱ ཨ་པྤི་ཏཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཏི, པ་ཡོ་གེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡ’’ནྟི སུ་ཏྟ་ཝ་ཌྜྷ་ནཱ་ཀཱ་ར་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ. མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡམྤི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. མ་ཧཱ་པེ་ས་ཀཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན བྷི་ཀྑུ་ནོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་དཱ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཏཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཏེ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཙཱི་ཝ་ར་སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ སུ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱི་ས་ཀ་མྤི ཨཱ་ཡ་ཏཾ ཝཱ ཝི་ཏྠ་ཏཾ ཝཱ ཨ་པྤི་ཏཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ཐ ཏེ་སཾ པ་ཡོ་གེ བྷི་ཀྑུ་ནོ དུ་ཀྐ་ཊཾ, པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨཱ་ཡ་ཏཱ་དཱི་སུ ས་ཏྟ་སུ ཨཱ་ཀཱ་རེ་སུ ཨཱ་དི་མྷི ཏ་ཡོ ཨཱ་ཀཱ་རེ སུ་ཏྟ་ཝ་ཌྜྷ་ནེ་ན ཝི་ནཱ ན ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ཏྟ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཨཱ་ཀཱ་ར་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི. སུ་ཝཱི་ཏཱ་ད་ཡོ ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ ཝི་ནཱ་པི སུ་ཏྟ་ཝ་ཌྜྷ་ནེ་ན ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུཾ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ནཾ ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤ་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏཱ, ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨ་ཏྟུ་དྡེ་སི་ཀ་ཏཱ, ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་ན སུ་ཏྟ་ཝ་ཌྜྷ་ནཾ, ཙཱི་ཝ་ར་སྶ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི.
མ་ཧཱ་པེ་ས་ཀཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༤༦. ཨ་ཊྛ་མེ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏྠནྟི ད་སཱ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་དེ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏྠཾ. པ་ཋ་མ་པ་ད་སྶཱཏི ད་སཱ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ད་སྶ. ཏཱ་ནི དི་ཝ་སཱ་ནཱིཏི ཏེ་སུ དི་ཝ་སེ་སུ. ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻཱཏི ས་ངྒྷ་ཏོ ཝཱ ག་ཎ་ཏོ ཝཱ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ. པ་ཉྩ་མི་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ཝ་སྶཾ ཝ་ས་ནྟ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཉྩ་མི་ཏོ པུ་བྦེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཉྩ་མི་ཡཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཾ ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་པ་རི་ཧཱ་ར་མེ་ཝ ལ་བྷ་ཏི. ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཙེ, པ་ཉྩ་མི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་མེ་ཝ ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི, ན ཏ་ཏོ པུ་བྦེ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ས་དྡྷཱ་མ་ཏྟ་ཀནྟི དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་དཱི་ཧི ཏ་ངྑ་ཎུ་པྤ་ནྣཾ ས་དྡྷཱ་མ་ཏྟ་ཀཾ. ཨཱ་རོ་ཙི་ཏཾ ཙཱི་ཝ་རནྟི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ དི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་རཾ. ཚ་ཊྛི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མོ ཨ་རུ་ཎོ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལེ ཨུ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཚ་ཊྛི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཋ་པི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་མྤཱིཏི པ་དྷཱ་ན་ཙཱི་ཝ་ར་ད་སྶ་ན་མུ་ཁེ་ན ས་བྦ་མྤི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ‘‘ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་སེ་པི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཀུ་ཏོ ལ་དྡྷ་ནྟི ཙེ? ‘‘ཝི་སུཾ ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏེ་པི ཨི་མ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ ‘ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལ་ས་མ་ཡོ ནཱ་མ ཨ་ན་ཏྠ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ ཝ་སྶཱ་ན་སྶ པ་ཙྪི་མོ མཱ་སོ, ཨ་ཏྠ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ པ་ཉྩ མཱ་སཱ’ཏི ཝ་ད་ནྟེ་ན ཏ་ཏི་ཡ་ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ‘ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱ་མ ཨ་ན་ཏྠ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཱ་སེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཨ་ཏྠ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ ས་ཏྟ་མཱ་སེ ཨུ་པྤ་ནྣ’ནྟི ཝ་ད་ནྟེ་ན ཙ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ན་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཙ ཀེ་ཙི.
༦༥༠. ཨི་དཱ་ནི པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ནཱ་དི་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ཧི ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ པ་རི་ཧཱ་རཾ ཨི་དྷེ་ཝ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་ཏི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ད་སཱ་ཧཾ པ་རི་ཧཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ‘‘ཨ་ན་ཏྠ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་དི་ཝ་སཱ་དྷི་ཀོ མཱ་སོ, ཨ་ཏྠ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་དི་ཝ་སཱ་དྷི་ཀཱ པ་ཉྩ མཱ་སཱ’’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝ པཱ་ཋོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཀེ་ཙི པ་ནེ་ཏྠ ‘‘ཀཱ་མ་ཉྩེ་ས ‘ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦ’ནྟི ཨི་མི་ནཱ་ཝ སི་དྡྷོ, ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨ་པུ་བྦཾ ཝི་ཡ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཋ་པི་ཏ’’ནྟི པཱ་ཋཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ད་ས་དི་ཝ་སཱ་དྷི་ཀོ མཱ་སོ, ད་ས་དི་ཝ་སཱ་དྷི་ཀཱ པ་ཉྩ མཱ་སཱ་ཏི པཱ་ཋེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ ཏ་སྶ པ་མཱ་ད་པཱ་ཋ་ཏྟཱ. ན ཧི ད་སཱ་ཧེ་ན ཨ་ས་མྤ་ཏྟཱ་ཡ ཀ་ཏྟི་ཀ་ཏེ་མཱ་སི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལ་ཏོ པུ་བྦེ ད་ས དི་ཝ་སཱ ཨ་དྷི་ཀཱ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ‘‘ན་ཝཱ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏཾ ཀ་ཏྟི་ཀ་ཏེ་མཱ་སི་ཀ་པུ་ཎྞ་མ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ‘‘པ་ཝཱ་ར་ཎ་མཱ་ས་སྶ ཛུ་ཎྷ་པ་ཀྑ་པ་ཉྩ་མི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ནི་དྷཱ་ན་ཀཱ་ལོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀཱ་མ་ཉྩེ་ས ‘ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦ’ནྟི ཨི་མི་ནཱ་ཝ སི་དྡྷོ, ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨ་པུ་བྦཾ ཝི་ཡ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཋ་པི་ཏ’’ནྟི པཱ་ཋོ ད་སྶི་ཏོ, སོ་པི པ་མཱ་ད་པཱ་ཋོ་ཡེ་ཝ. ‘‘ཛུ་ཎྷ་པ་ཀྑ་པ་ཉྩ་མི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ པུ་བྦཱ་པ་ར་ཝི་རོ་དྷོ་པི སི་ཡཱ, ཚ་ཊྛི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ‘‘ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ནེ་ཝ སི་དྡྷ’’ནྟི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. ཨི་མ་མེ་ཝ ཙ པ་མཱ་ད་པཱ་ཋཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷ་ད་ནྟ་བུ་དྡྷ་ད་ཏྟཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཙ –
‘‘ཏ་སྶཱ་ཙྩཱ་ཡི་ཀ་ཝ་ཏྠ་སྶ, ཀ་ཐི་ནེ ཏུ ཨ་ན་ཏྠ་ཏེ;
པ་རི་ཧཱ་རེ་ཀ་མཱ་སོ་ཝ, ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མོ མ་ཏོ.
‘‘ཨ་ཏྠ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ ཏ་སྶ, པ་ཉྩ མཱ་སཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ;
པ་རི་ཧཱ་རོ མུ་ནི་ནྡེ་ན, ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མཱ པ་ནཱ’’ཏི. –
ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་ས་དི་སེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘པ་ཉྩ་མི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ན་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ད་སཱ་ཧཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མ་ཡ་ཏོ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལ་ཏོ པུ་བྦེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ན ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མེ, ཏ་སྨཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མེ པུ་ན ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘ཨ་ན་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རེ ཨ་ན་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ཉྙཱི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’ཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་ཏཱ, ད་སཱ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཀ་ཏྟི་ཀ་ཏེ་མཱ་སི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཨ་ཝི་ཀ་པྤི་ཏ་ཏཱ, ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. སཱ་ས་ངྐ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༥༢. ན་ཝ་མེ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེཏི ཨ་ནྟ་རེ གྷ་རཱ་ནི ཨེ་ཏྠ, ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་ར་ནྟི ལ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རེ གོ་ཙ་ར་གཱ་མེ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ’’ཏི. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝི་པྤ་ཝ་ས་ནྟཱིཏི ཨི་དཾ ཡ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ནྟཱ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པིཾ་སུ, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨི་ཉྷི ཝི་ཧཱ་རེ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝ་སི་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ཝཱ་སོ ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. དུ་བྦ་ལ་ཙོ་ལཱ༹ དུ་ཙྩོ་ལཱ༹ ཝི་རཱུ་པ་ཙོ་ལཱ༹ ཝཱ, དུ་ཙྩོ་ལ༹་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ལཱུ་ཁ་ཙཱི་ཝ་རཱ.
༦༥༣. ‘‘པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫཱ’’ཏི ཨུ་དྡྷ་རི་ཏ་བྦེ ‘‘ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ’’ནྟི ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཡོ པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ལཱ་བྷོ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡཱ’’ཏི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཾ ཝཱ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱཏི ཨུ་པ-ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠ་མཱ་ཧ. ཝ་སི་ཏྭཱཏི ཨ་ཁ་ཎྜཾ ཝ་སི་ཏྭཱ. ‘‘ཡེ་ན ཡ་སྶ ཧི ས་མྦ་ནྡྷོ, དཱུ་ར་ཊྛ་མྤི ཙ ཏ་སྶ ཏ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ‘‘ཨི་མ་སྶ…པེ… ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨི་མ་སྶཱཏི ‘‘ཨུ་པ་ཝ་སྶ’’ནྟི པ་ད་སྶ. ནི་ཀྑི་པེ་ཡྻཱཏི ཋ་པེ་ཡྻ.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཁ་ཎྜཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶེ་ན ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀེ་སུ སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ་ན ས་ཀ་ལཾ ཀ་ཏྟི་ཀ་མཱ་སཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་པྤ་ཝ་སི་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ན་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ན་སྶ ཧི ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་སེ ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ ན ཝ་ཊྚ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ནཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཙཱ་ར་སྶ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨ་ན་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ནཱ་ནཾ ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་སེ་པི ཨ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཙཱ་རོ ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ བ་ཧུ་དྷཱ པ་པ་ཉྩེ་ནྟི, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. བྱ་ཉྫ་ན་ཝི་ཙཱ་ར་ཎནྟི ‘‘ཨུ་པ་ཝ་སྶ ཨུ་པ་ཝ་སྶི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཾ. ཏ་སྶ་པཱིཏི ‘‘ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶཱ་ན’’ནྟི ཝི་བྷ་ངྒ་པ་ད་སྶ. ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶཱ་ནནྟི ཙ ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ’’ཏི. སེ་ནཱ་ས་ནེ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ་སཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ.
པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ན་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ དྭེ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ པ་ན གཱ་མ་སྶ པ་རི་ཡ་ནྟེ ཋི་ཏ་གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཀོ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏོ པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨི་ད་མེ་ཏྠ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེཔི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༣༡) ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ པ་ཋ་མ་ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི. ས་བྦ་པ་ཋ་མནྟི གཱ་མཱ་བྷི་མུ་ཁ་དི་སཱ་བྷཱ་ག་ཏོ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ. ཏཾ པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཏཾ པ་ཋ་མ་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་དིཾ པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨི་ད་ཉྩ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ་ནཾ མ་ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ་ནཾ མ་ཏེ་ན པ་ན ‘‘སེ་ནཱ་ས་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཋི་ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ མི་ནི་ཏ་བྦ’’ནྟི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ ཝ་ད་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཝི་ཧཱ་ར་སྶ་པི གཱ་མ་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ མི་ནི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཉྩ་དྷ་ནུ་ས་ཏི་ཀནྟི ཨཱ་རོ་པི་ཏེ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་ནུ་ནཱ པ་ཉྩ་དྷ་ནུ་ས་ཏ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ མ་གྒཾ པི་ད་ཧ་ཏཱིཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཁུ་དྡ་ཀ་མ་གྒཾ པི་ད་ཧ་ཏི. དྷུ་ཏ་ངྒ་ཙོ་རོཏི ཨི་མི་ནཱ ཨི་མ་སྶ་པི སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཨ་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི.
‘‘སཱ་ས་ངྐཱ་ནཱི’’ཏི ས་མྨ་ཏཱ་ནཱིཏི ཙོ་རཱ་ནཾ ནི་ཝི་ཊྛོ་ཀཱ་སཱ་དི་ད་སྶ་ནེ་ན ‘‘སཱ་ས་ངྐཱ་ནཱི’’ཏི ས་མྨ་ཏཱ་ནི. ས་ནྣི་ཧི་ཏ་བ་ལ་ཝ་བྷ་ཡཱ་ནཱིཏི ཙོ་རེ་ཧི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཧ་ཏ་ཝི་ལུ་ཏྟཱ་ཀོ་ཊི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ ས་ནྣི་ཧི་ཏ་བ་ལ་ཝ་བྷ་ཡཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཙེ པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་མུ་ཁེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཡ་ཏྲ ཧི པི་ཎྜཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎ་མེ་ཝ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི. སཱ་ས་ངྐ་ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡ་མེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ སཱ་ས་ངྐཾ ཝཱ ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ, ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ.
པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘སི་ཡཱ ཙ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀོ་ཙི་དེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡོ ཏེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་པྤ་ཝཱ་སཱ་ཡ, ཚཱ་ར་ཏྟ་པ་ར་མཾ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཏེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་པྤ་ཝ་སི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ནྟ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་མ་ན་ཀི་ཙྩེ ས་ཏི ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ བ་ཧི ཚཱ་ར་ཏྟཾ ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ. ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཧི ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཚཱ་ར་ཏྟཾ ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ ཝུ་ཏྟོ, ན ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ནྟ་སྶ. ཏེ་ན ཙ ‘‘པུ་ན གཱ་མ་སཱི་མཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཙེ གོ་ཙ་ར་གཱ་མ་ཏོ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ སེ་ནཱ་ས་ནཾ, ཨ་ཡ་ཉྩ པ་ཙྪི་མ་དི་སཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཙ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡམྤི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. སཱ་ས་ངྐ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ‘‘ཏ་ཏོ ཙེ ཨུ་ཏྟ་རི ཝི་པྤ་ཝ་སེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཚཱ་ར་ཏྟ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི ཏ་སྨིཾ སེ་ནཱ་ས་ནེ ས་ཏྟ་མཾ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. བྷ་ད་ནྟ་བུ་དྡྷ་ད་ཏྟཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན པ་ན པཱ་ཀ་ཊ་ཏ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཏེ་ན –
‘‘ཡཾ གཱ་མཾ གོ་ཙ་རཾ ཀ་ཏྭཱ, བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀེ ཝ་སེ;
ཏ་སྨིཾ གཱ་མེ ཋ་པེ་ཏུཾ ཏཾ, མཱ་ས་མེ་ཀ་ནྟུ ཝ་ཊྚ་ཏི.
‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྠེ་ཝ ཝ་ས་ནྟ་སྶ, ཚཱ་ར་ཏྟ་པ་ར་མཾ མ་ཏཾ;
ཨ་ཡ་མ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ’’ཏི.
‘‘ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ གི་ལཱ་ནོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཀོ་ས་མྦ་ཀ་ས་མྨུ་ཏི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀོ་ས་མྦ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་མྨུ་ཏི ཀོ་ས་མྦ་ཀ་ས་མྨུ་ཏི. སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱཏི ཝུ་སི་ཏ་ཝི་ཧཱ་ར་སྶེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་སྨིཾ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རེ་པི ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝ་སི་ཏྭཱཏི ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ. ག་ཏ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ཏི་དཱུ་ར་ཏྟཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ.
སཱ་ས་ངྐ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. པ་རི་ཎ་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༥༧-༦༥༩. ད་ས་མེ ཨུ་དྡི་སྶ ཋ་པི་ཏ་བྷཱ་གེཏི ཨ་ཏྟ་ནོ གྷ་རེ་པི ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཝི་སུཾ ཋ་པི་ཏ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ. ‘‘ཨེ་ཀཾ མ་ཡ྄ཧཾ, ཨེ་ཀཾ ཨི་མ་སྶ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ ཨེ་ཀ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨཱ་བྷ་ཏཱ་ནཱིཏི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་བྷ་ཏཱ་ནི ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནི. པ་རི་ཎ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་པི ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷི་ནཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟེ་ན ཏེ་སཾ ས་ནྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་པི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘མ་ཡ྄ཧ་མྤི དེ་ཐཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི.
༦༦༠. པུ་པྥ་མྤི ཨཱ་རོ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ པ་རི་ཎ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ པ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཙེ་ཏི་ཡེ པཱུ་ཛི་ཏཾ པུ་པྥཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཙེ་ཏི་ཡེ པཱུ་ཛེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཋི་ཏཾ དི་སྭཱཏི སེ་ས་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ དི་སྭཱ. ཨི་མ་སྶ སུ་ན་ཁ་སྶ མཱ དེ་ཧི, ཨེ་ཏ་སྶ དེ་ཧཱིཏི ཨི་དཾ པ་རི་ཎ་ཏེ་ཡེ་ཝ. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་སྶ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ དི་ནྣེ པ་ན ཏཾ པ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ བྷུ་ཉྫཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཀ་ཏྠ དེ་མཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨེ་ཀེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ད་སྶི་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ པ་ན ཨ་པུ་ཙྪི་ཏེ་པི ཨ་པ་རི་ཎ་ཏཾ ཨི་ད་ནྟི ཛཱ་ན་ནྟེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ ཡ་ཏྠ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏྠ དཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཏྠ ཨི་ཙྪ་ཐ, ཏ་ཏྠ དེ་ཐཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ རུ་ཙི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཡ་ཏྠ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏྠ དཱ་པེ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ‘‘ཡ་ཏྠ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན. ས་ངྒྷ་པ་རི་ཎ་ཏ་བྷཱ་ཝོ, ཏཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཎཱ་མ་ནཾ, པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
པ་རི་ཎ་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་ཊྛི་ཏོ པ་ཏྟ་ཝ་གྒོ ཏ་ཏི་ཡོ.
ཨི་ཏི ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཝི་ན་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ
ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དུ་ཏི་ཡོ བྷཱ་གོ ནི་ཊྛི་ཏོ.