༩. དུ་ཏི་ཡ་དུ་ཊྛ་དོ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༩༡. ན་ཝ་མེ དི་སྭཱཏི ཨ་ཛི་ཀཱ་ཡ ཝི་པྤ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟཾ ཚ་ག་ལ་ཀཾ དི་སྭཱ. མེ་ཏྟི་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནིནྟི ཏ་སྶཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཀཱ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཝོ་ཧ་ར་ནྟི. ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ་ཡེ་ཝཱཏི ཐེ་ར་སྶ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝེ་ལཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཝུ་ཏྟ་བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཝེ་ལཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་ཙྩི ནོཏི ཀ་ཙྩི ནུ. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུནྟི ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཀ་ཉྩི་དེ་སཾ ལེ་ས་མ་ཏྟཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན དྷ་མྨེ་ན ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ.
ཨ་ཉྙ་བྷཱ་ག་སྶཱཏི ཨ་ཉྙ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་སྶ, ཐེ་ར་སྶ མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཚ་ག་ལ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཀོ་ཊྛཱ་ས་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་དནྟི སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སེ་ན ཚ་ག་ལ་ཀཾ ནི་དྡི་ས་ཏི, ཨི་དཾ ཚ་ག་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ, ཨ་ཡཾ ཚ་ག་ལ་ཀོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ས་དྡཱ་པེ་ཀྑོ ཝཱ ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ, ཨི་དཾ ཚ་ག་ལ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གོཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཚ་ག་ལ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གོ, ཨ་ཉྙ་ཀོ་ཊྛཱ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་སྶཱཏི ཚ་ག་ལ་ཀ་སྶ. ‘‘ཨ་ཉྙ་བྷཱ་ག་ས་མྦ་ནྡྷཱི ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ’’ནྟི པ་ཋ་མ་ཝི་གྒ་ཧ་སྶ ཨ་ཏྠོ, ‘‘ཨ་ཉྙ་བྷཱ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ’’ནྟི དུ་ཏི་ཡ་ཝི་གྒ་ཧ་སྶ. དྭཱི་ཧི་པི ཝི་གྒ་ཧེ་ཧི ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་ནྟི ཚ་ག་ལ་ཀོ་ཝ ཝུ་ཏྟོ. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཚ་ག་ལ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཝི་སུཾ ཚ་ག་ལ་ཀེ ཨ་ས་ཏི་པི ‘‘པ་ཊི་མཱ་ཡ ས་རཱི་ར’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨ་བྷེ་དེ་པི བྷེ་ད་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨ་ཉྙ་བྷཱ་ག་སྶ ཨི་དཾ, ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གོ ཝཱ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨི་དཱ་ནི དྭཱི་ཧི་པི ཝི་གྒ་ཧེ་ཧི ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡོ ཧི སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. སོཏི སོ ཚ་ག་ལ་ཀོ. ཏ་སྶ ‘‘ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏོཏི ཏ་ཏོ མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཏོ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ. སོ ཝཱ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གོཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཚ་ག་ལ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གོ. ཨ་སྶཱཏི ཚ་ག་ལ་ཀ་སྶ. སོ ཚ་ག་ལ་ཀོ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཨཱ་དྷཱ་རོ, ཝ་ཏྠུ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་སྨཱ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏེ་སནྟི མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ་ནཾ. ཨི་མནྟི ཚ་ག་ལ་ཀཾ. ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ས་ཉྙཱ་ཡཱཏི ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ སོ ཚ་ག་ལ་ཀོ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཉྷི ས་ནྡྷཱ་ཡཱཏི ‘‘ཨ་ཝ་སྶཾ ཏུ་མྷེ་ཧི ལེ་སོ ཨོ་ཌྜི་ཏོ, ཀིཾ ཝ་ད་ཐ, ཀིཾ པ་སྶི་ཏྠཱ’’ཏི ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟེ་ཧི ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ‘‘ཚ་ག་ལ་ཀ་སྶ ཝི་པྤ་ཊི་པ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ ད་བྦ་སྶ ནཱ་མཾ ཏ་སྶ ཀ་རི་མྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་སྶ ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཏཾ ཚ་ག་ལ་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ. ཏེ བྷི་ཀྑཱུཏི ཏེ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ. ཨཱ་པ་ཏྟི་ལེ་ས་མྤི པུ་གྒ་ལ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ལེ་སཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ན…པེ… ཝེ་དི་ཏ་བྦནྟི ཨི་མི་ནཱ ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཚ་ག་ལ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ཝ་ཙ་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༣༩༣. ‘‘ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཨཱ་ག་ཏ་ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ས་དྡ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀཾ ཨ་ཉྙཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ས་དྡཾ པཱ་ལི༹་ཨཱ་ག་ཏ་ཏ་ད་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ ཨུ་བྷ་ཡ་པ་ད་ཏྠཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཧི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ས་དྡ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀོ ཨ་ཉྙོ ས་དྡོ ཨུ་བྷ་ཡ་པ་ད་ཏྠོ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏ་བྦོ, ན ཙ ཨ་ཉྙཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝ་ཏྟ་བྦོ, ཏ་སྨཱ པཱ་ལི༹་ཨཱ་ག་ཏ་ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ས་དྡ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀོ ཨ་ཉྙོ་ཡེ་ཝ ཨུ་བྷ་ཡ་པ་ད་ཏྠ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ས་དྡོ ཨུ་དྡྷ་ཊོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཝ་ཙ་ན་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནཱི’’ཏི. ཡཱ ཙ སཱ ཨ་ཝ་སཱ་ནེ…པེ… ཙོ་ད་ནཱ ཝུ་ཏྟཱཏི བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ དི་ཊྛོ ཧོ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་དི་ཊྛཱི ཧོ་ཏི, ཏ་ཉྩེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན ཙོ་དེ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི.
མེ་ཐུ་ན་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཝ་ཏྠུ་ཏོ ས་བྷཱ་གཱ, ཨི་ཏ་རཱ་སཾ པ་ན ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ་དི་ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ས་མཱ་ནེ་པི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཝི་ས་བྷཱ་གཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྷཱ་ག་ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཏྠུ་ཏོ’’ཏི. ས་བྷཱ་ཝ་ས་རི་ཀྑཱ་ས་རི་ཀྑ་ཏོཏི ས་བྷཱ་ཝེ་ན ས་དི་སཱ་ས་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཉྷི པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ མེ་ཐུ་ན་རཱ་གེ་ན ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་དི་སཾ, དོ་ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧེ་ན ཨ་ས་དི་སཾ. ན་ནུ ཙ ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ སི་ཡཱ ཏ་བྦྷཱ་གི་ཡཾ, སི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་དྡེ་སཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཏ་བྦྷཱ་གི་ཡ་ཏཾ ཨ་ནི་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་ཏཱ པ་ཋ་མཾ ཀ་སྨཱ ནི་དྡི་ཊྛཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ‘‘ས་བྷཱ་ག་ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཏྠུ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན.
‘‘ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཱ་ནི ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨ་ཏོ ཀི་ཙྩཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་སུཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀིཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཀི་ཙྩ་མེ་ཝ ཀི་ཙྩཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཱ་ན་མེ་ཝེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཱ་ནི ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་སྶ ཏ་སྶ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཾ ཨི་ཏི་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎཾ་ཡེ་ཝ ཏ་ཏོ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨ་སྶ ནི་པྥ་ཛྫ་ན་ཏོ ཕ་ལཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ས་ངྒྷ་ཀ་མྨ་ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཾ ཀ་མྨ་ལ་ཀྑ་ཎཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ’’ཏི. པ་རི་ཝཱ་སཱ་དི་ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ནི་སྶཱ་ཡ མཱ་ན་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨ་སཱི་མཱ་ས་མྨུ་ཏི་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནི ཨི་སྶཱ་ཡ ཨོ་སཱ་ར་ཎ་སཱི་མཱ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ནཱ་དི་ཀ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཙ ‘‘པུ་རི་མཾ པུ་རི་མཾ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
༣༩༥-༤༠༠. ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱཏི པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ. དཱི་གྷཱ་དི་ནོཏི དཱི་གྷ་ར་སྶ་ཀཱ་ལ༹་ཨོ་དཱ་ཏཱ་དི་ནོ. དི་ཊྛཱ་དི་ནོཏི དི་ཊྛ་སུ་ཏཱ་དི་ནོ. ལོ་ཧ་པ་ཏྟ་ས་དི་སོཏི ཨ་ཡོ་པ་ཏྟ་ས་དི་སོ. ཨ་ངྒཱ་ནི པ་ཋ་མ་དུ་ཊྛ་དོ་སེ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སཱ་ནི, ཨི་དྷ པ་ན ཀ་ཉྩི་དེ་སཾ ལེ་ས་མ་ཏྟཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནཱ ཨ་དྷི་ཀཱ.
དུ་ཏི་ཡ་དུ་ཊྛ་དོ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.