༢. ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཀ་ཎྜཾ
༡. སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨི་དཱ་ནི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ས་མ་ན་ནྟ་རཱ ཡཱ ཏེ་ར་ས་ཀཱ་དི་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ས་མཱ་ར་དྡྷཱ, ཏ་སྶཱ་པི –
ཨ་ནཱ་ཀུ་ལཱ ཨ་ས་ནྡེ་ཧཱ, པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཱ;
ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ནྣཱ, ཧོ་ཏི སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནཱི.
ཏེ་ར་ས་ཀ་སྶཱཏི ཏེ་ར་ས སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི པ་རི་མཱ་ཎཱ་ནི ཨ་སྶ ཀ་ཎྜ་སྶཱ་ཏི ཏེ་ར་ས་ཀཾ, ཏ་སྶ ཏེ་ར་ས་ཀ་སྶ ཀ་ཎྜ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༢༣༤. ཨ་ན་བྷི་ར་ཏོཏི ཨ་ཉྙ་ཏྠ གི་ཧི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནོ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨི་དྷ པ་ན ཀཱ་མ་རཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟོཏི་ཨཱ་དི.
༢༣༦-༢༣༧. ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཱཏི ཨེ་ཏྠ སཾ-ས་དྡོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྠ་ཏཱ་ཡ སཱ་ཏྠ་ཀོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་སྶཱཏི. ཏ་ཏྠ ཙེ་ཏ་ནཱཏི ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟཱ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཙེ་ཏ་ནཱ. ཨ་སྶཱཏི སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ཡཱ. ཨི་མ་སྨིཾ ཝི་ཀ་པྤེ ཨི་ཀ-ས་དྡ་སྶ ཝི་སུཾ ཨ་ཏྠོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཝ ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཱཏི. ཨི་དཱ་ནི སཾ-ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨི་ཀ-ས་དྡོ་ཝ ཨ་སྶ་ཏྠི་ཨ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ཝཱ ཨ་སྶཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཱཏི དུ་ཏི་ཡ་ཝི་ཀ་པྤ་མཱ་ཧ. སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་སྶཱ་ཏི པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ཝ་ཏྟ་བྦེ བྱ་ཉྫ་ནེ ཨཱ་ད་རཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཛཱ་ན་ནྟོཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པ་ཀྐ་མཱ་མཱི་ཏི ཛཱ་ན་ནྟོཏི མོ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མཱ་མཱི་ཏི ཛཱ་ན་ནྟོ.
ཨཱ་ས་ཡ་བྷེ་ད་ཏོཏི པི་ཏྟཱ་དི་ཨཱ་ས་ཡ་བྷེ་ད་ཏོ. བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ན་མྤི ཧི ར་ཉྙོ་པི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སྶ པི་ཏྟ་སེ་མྷ་པུ་བྦ་ལོ་ཧི་ཏཱ་ས་ཡེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཨཱ་ས་ཡོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ, མ་ནྡ་པ་ཉྙཱ་ནཾ པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ཨཱ་ས་ཡཱ ཧོ་ནྟི. དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏོཏི པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ, ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ, ར་ས་སོ་ཎི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ནཱ་ན་ཏྟ་ཏོ.
ཝ་ཏྠི་སཱི་སནྟི ཝ་ཏྠི་པུ་ཊ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ མ་ཏྠ་ཀ་པ་སྶཾ. ‘‘རཱ་ག…པེ… ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ’’ཏི རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. རཱ་ཛཱ པ་ན ‘‘ས་མྦྷ་ཝ་སྶ ས་ཀ་ལ་ཀཱ་ཡོ ཋཱ་ན’’ནྟི སུ་ཏ་པུ་བྦ་ཏྟཱ ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ད་ཀ་སོ་ཏནྟི མུ་ཏྟ་མ་གྒཾ, ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་པྤ་དེ་ས་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ད་ཀ་སོ་ཏོ་རོ་ཧ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ན ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཏོ ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་མྦྷ་ཝེ ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ རཱུ་པཾ ཨ་ཝ་སི་སྶ་ཏི, སེ་སཾ ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ས་ནྟཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཝི་སེ་སོ ས་མྦྷ་ཝོ, སོ ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀེ་སུ ས་མྦྷ་ཝ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. སོ པ་ན སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ རཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི ནཱ་མ རཱ་ག་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི, ཏཾ ས་མྦྷ་ཝ་སྶ ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ན པ་ན ས་མྦྷ་ཝོ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏུཾ, ཏེ་ནེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཝི་སྶ་ཊྛི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ. ‘‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ པ་ན བྲ་ཧྨཱ་ན་ཉྩ ས་མྦྷ་ཝོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱ་ལ་ཏྠེ་རེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཀ་ཐཱ. ཨ་ཊྛ. ༣༠༧) ‘‘ཏཱ་སཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི, ཏ་མྤི ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ན པ་ན དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ས་བྦ་སོ ས་མྦྷ་ཝ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ. ཚ་ནྣ་མྤི པ་ན ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཀཱ་མཱ པཱ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ཡེ་ཝ. མ་ནུ་སྶཱ ཝི་ཡ ཧི ཏེ དྭ་ཡཾ་དྭ་ཡ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ མེ་ཐུ་ནཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ནྟི, ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ན ནི་སྶ་ནྡཱ་བྷཱ་ཝོ ཏེ་སཾ ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཏ་ངྑ་ཎི་ཀ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཝཱུ་པ་ས་མཱ་ཝ་ཧཾ ས་མྥ་སྶ་སུ་ཁ་མེ་ཝ ཧི ཏེ་སཾ ཀཱ་མ་ཀི་ཙྩཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ དྭ་ཡཾ་དྭ་ཡ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་མ་ཀི་ཙྩཾ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཡཱ་མཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨཱ་ལི་ངྒ་ན་མ་ཏྟེ་ན, ཏུ་སི་ཏཱ་ནཾ ཧ་ཏྠཱ་མ་ས་ན་མ་ཏྟེ་ན, ནི་མྨཱ་ན་ར་ཏཱི་ནཾ ཧ་སི་ཏ་མ་ཏྟེ་ན, པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀི་ཏ་མ་ཏྟེ་ན ཀཱ་མ་ཀི་ཙྩཾ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ ཏཱ་དི་ས་སྶ ཀཱ་མེ་སུ ཝི་ར་ཛྫ་ན་སྶ ཏེ་སུ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་མཱ་ན་ཉྩ ཨུ་ཏྟ་རུ་ཏྟ་རི པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་ར་པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་མ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཏ་ཐེ་ཝཱཏི ‘‘མོ་ཙ་ན་སྶཱ་དེ་ན ནི་མི་ཏྟེ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. ‘‘ཝི་སྶ་ཊྛཱི་ཏི ཋཱ་ན་ཏོ ཙཱ་ཝ་ནཱ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ད་ཀ་སོ་ཏཾ ཨོ་ཏི་ཎྞ་མ་ཏྟེཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ད་ཀ་སོ་ཏོ་རོ་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠཱཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏྠཱཏི ཏཱི་སུ་པི ཝཱ་དེ་སུ. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱཏི ནི་མི་ཏྟེ ཨུ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ན ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ. ཨ་ནྟ་རཱ ནི་ཝཱ་རེ་ཏུནྟི ཋཱ་ན་ཏོ ཙུ་ཏཾ ད་ཀ་སོ་ཏཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ ནི་ཝཱ་རེ་ཏུཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ཋཱ་ནཱ ཙུ་ཏ་ཉྷི ཨ་ཝ་སྶཾ ད་ཀ་སོ་ཏཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏཱིཏི. ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ན་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝཱཏི ད་ཀ་སོ་ཏཾ ཨ་ནོ་ཏི་ཎྞེ་པཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ས་ཀ་ལོ ཀཱ་ཡོ ཋཱ་ན’’ནྟི ཝཱ་དེ ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ནཾ ཝ་ད་ནྟེ་ན ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་ར་ཏོ ཙུ་ཏ་སྶ་པི ད་ཀ་སོ་ཏོ་རོ་ཧ་ཎ་ཏོ པུ་བྦེ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ལ༹་སྶ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རེ ཝཱ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཋི་ཏ་སྶ ཋཱ་ནཱ ཙུ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ན་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ནི་མི་ཏྟེ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶེ་ཝཱཏི མོ་ཙ་ན་སྶཱ་དེ་ན ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ. ཧ་ཏྠ་པ་རི་ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ ས་ཏི་པི མོ་ཙ་ན་སྶཱ་དེ ནི་མི་ཏྟེ ཨུ་པ་ཀྐ་མཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན་ཏྠི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཧ་ཏྟ་པ་རི་ཀ་མྨ…པེ… ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི. ཨ་ཡཾ ས་བྦཱ་ཙ་རི་ཡ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོཏི ‘‘ད་ཀ་སོ་ཏོ་རོ་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟོ ཏི་ཎྞ་མྤི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ཁོ་བྷ་ཀ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ ནཱ་མ ཝི་ས་བྷཱ་ག་བྷེ་ས་ཛྫ་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ཧཱ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡོ. ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ན་ཏྠ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཝཱཏི པ་ས་ནྣཱ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ, ཀུ་དྡྷཱ ཨ་ན་ཏྠ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ. ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝཱཏི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཱ་ཡ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ. ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ནྟཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ དེ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ནེ་ནྟི. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏཱ ཝི་ཡ པུ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ནི་མི་ཏྟནྟི ཏ་དཱ ཀི་ར པུ་རེ པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ས་ཏྟ་མ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་ག་ཏ་སུ་རཱ་པཱ་ནཾ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷཱ་དི་ཝི་བྷཱུ་ཏི་ས་མྤ་ནྣཾ ན་ཀྑ་ཏྟ་ཀཱི་ལ༹ཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ པཱ་ཏོ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ག་ནྡྷོ་ད་ཀེ་ན ནྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ཝི་བྷཱུ་སི་ཏཱ ཝ་ར་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ སི་རི་ག་བྦྷཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ སི་རི་ས་ཡ་ནེ ནི་པ་ནྣཱ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མ་མཱ་ནཱ ཨི་མཾ སུ་པི་ནཾ ཨ་དྡ་ས – ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀི་ར ནཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ས་ཡ་ནེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ་ད་ཧཾ ནེ་ཏྭཱ ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ དི་བྦ་ཝ་ཏྠཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ དི་བྦ་ག་ནྡྷེ་ཧི ཝི་ལི་མྤེ་ཏྭཱ དི་བྦ་པུ་པྥཱ་ནི པི་ལ༹་ནྡྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ར་ཛ་ཏ་པ་བྦ་ཏོ, ཏ་སྶ ཨ་ནྟོ ཀ་ན་ཀ་ཝི་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨིཾ པཱ་ཙཱི་ན་ཏོ སཱི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་སུཾ. ཨ་ཐ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ སེ་ཏ་ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎོ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨེ་ཀོ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་བྦ་ཏོ, ཏ་ཏྠ ཙ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ར་ཛ་ཏ་པ་བྦ་ཏཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཀ་ན་ཀ་ཝི་མཱ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མཱ་ཏ་རཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶཾ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ཀུ་ཙྪིཾ པ་ཝི་ཊྛ་ས་དི་སོ ཨ་ཧོ་སི. ཨི་མཾ སུ་པི་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏཱ ཝི་ཡ པུ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི.
པ་ཉྩ མ་ཧཱ་སུ་པི་ནེཏི (ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༥.༡༩༦) མ་ཧ་ནྟེ་ཧི པུ་རི་སེ་ཧི པ་སྶི་ཏ་བྦ་ཏོ མ་ཧ་ནྟཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཏྠཱ་ནཾ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མ་ཧཱ་སུ་པི་ནེ. ཏེ པ་ན པ་ཉྩ མ་ཧཱ་སུ་པི་ནེ ནེ་ཝ ལོ་ཀི་ཡ་མ་ཧཱ་ཛ་ནོ པ་སྶ་ཏི, ན མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ, ན ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛཱ་ནོ, ན ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ, ན པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ, ན ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ, ཨེ་ཀོ ས་བྦ་ཉྙུ་བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་ཡེ་ཝ པ་སྶ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཝི་ཡ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་སུ་པི་ནེ’’ཏི. ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ པ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀ་དཱ ཏེ སུ་པི་ནེ པ་སྶཱི་ཏི? ‘‘སྭེ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཡཾ པ་ཀྑ་སྶ ར་ཏྟི་ཝི་བྷཱ་ཡ་ན་ཀཱ་ལེ པ་སྶི. ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཧི དི་ཝཱ དི་ཊྛོ སུ་པི་ནོ ན ས་མེ་ཏི, ཏ་ཐཱ པ་ཋ་མ་ཡཱ་མེ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ ཙ. པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མེ བ་ལ་ཝ་པ་ཙྩཱུ་སེ པ་ན ཨ་སི་ཏ་པཱི་ཏ་སཱ་ཡི་ཏེ ས་མྨཱ་པ་རི་ཎཱ་མ་ག་ཏེ ཀཱ་ཡ་སྨིཾ ཨོ་ཛཱ་ཡ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ཨ་རུ་ཎེ ཨུ་གྒ་ཙྪ་མཱ་ནེ དི་ཊྛ་སུ་པི་ནོ ས་མེ་ཏི. ཨི་ཊྛ་ནི་མི་ཏྟཾ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ནྟོ ཨི་ཊྛཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི, ཨ་ནི་ཊྛ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་སྶ་ནྟོ ཨ་ནི་ཊྛཾ, ཏ་སྨཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ནྟོ ར་ཏྟི་ཝི་བྷཱ་ཡ་ན་ཀཱ་ལེ པ་སྶི.
ཀེ པ་ན ཏེ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་སུ་པི་ནཱ་ཏི? ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པུ་བྦེ་ཝ ས་མྦོ་དྷཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶེ་ཝ ས་ཏོ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་སུ་པི་ནཱ པཱ་ཏུ་ར་ཧེ་སུཾ (ཨ. ནི. ༥.༡༩༦) – ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི མ་ཧཱ་ས་ཡ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི, ཧི་མ་ཝཱ པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛཱ བི་མྦོ་ཧ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི, པུ་ར་ཏྠི་མེ ས་མུ་དྡེ ཝཱ་མ་ཧ་ཏྠོ ཨོ་ཧི་ཏོ ཨ་ཧོ་སི, པ་ཙྪི་མེ ས་མུ་དྡེ ད་ཀྑི་ཎ་ཧ་ཏྠོ ཨོ་ཧི་ཏོ ཨ་ཧོ་སི, ད་ཀྑི་ཎ་ས་མུ་དྡེ ཨུ་བྷོ པཱ་དཱ ཨོ་ཧི་ཏཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མོ མ་ཧཱ་སུ་པི་ནོ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི.
པུ་ན ཙ་པ་རཾ ད་བྦ་ཏི་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཏི་རི་ཡཱ ནཱ་མ ཏི་ཎ་ཛཱ་ཏི ན་ངྒ་ལ་མ་ཏྟེ་ན ར་ཏྟ་ད་ཎྜེ་ན ནཱ་བྷི་ཏོ ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ ཏ་སྶ པ་སྶ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཝི་ད་ཏྠི་མ་ཏྟཾ ར་ཏ་ན་མ་ཏྟཾ བྱཱ་མ་མ་ཏྟཾ ཡ་ཊྛི་མ་ཏྟཾ གཱ་ཝུ་ཏ་མ་ཏྟཾ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟཾ ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶཾ ན་བྷཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཋི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོ མ་ཧཱ་སུ་པི་ནོ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི.
པུ་ན ཙ་པ་རཾ སེ་ཏཱ ཀི་མཱི ཀ་ཎྷ་སཱི་སཱ པཱ་དེ་ཧི ཨུ་སྶ་ཀྐི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་སུཾ, ཨ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡོ མ་ཧཱ་སུ་པི་ནོ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི.
པུ་ན ཙ་པ་རཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཀུ་ཎཱ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི དི་སཱ་ཧི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ ས་བྦ་སེ་ཏཱ ས་མྤ་ཛྫིཾ་སུ, ཨ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠོ མ་ཧཱ་སུ་པི་ནོ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི.
པུ་ན ཙ་པ་རཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མ་ཧ་ཏོ མཱི་ལ༹ྷ་པ་བྦ་ཏ་སྶ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཙ་ངྐ་མ་ཏི ཨ་ལི་པྤ་མཱ་ནོ མཱི་ལ༹ྷེ་ན, ཨ་ཡཾ པ་ཉྩ་མོ མ་ཧཱ་སུ་པི་ནོ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. ཨི་མེ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་སུ་པི་ནཱ.
ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷི་ཡཱ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, དུ་ཏི་ཡོ ཨ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་སྶ མ་གྒ་སྶ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སུ་པྤ་ཀཱ་སི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཏ་ཏི་ཡོ བ་ཧཱུ་ནཾ ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ་ནཾ གི་ཧཱི་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝ་ཎྞཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་ཝི་མུ་ཏྟི་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, པ་ཉྩ་མོ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ལཱ་བྷི་ཏཱ་ཡ ཏེ་སུ ཙ ཨ་ནུ་པ་ལི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ.
ཨ་པི་ཙ ཡཾ སོ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝིཾ སི་རི་ས་ཡ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་དྡ་ས, ཏཾ བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཡཾ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛཱ་ནཾ བི་མྦོ་ཧ་ནཾ ཨ་དྡ་ས, ཏཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་བི་མྦོ་ཧ་ན་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཡཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ ས་མུ་དྡ་སྶ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི་བྷཱ་གེ་ན ག་ནྟྭཱ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མ་ཏྠ་ཀེ ཋི་ཏེ ཨ་དྡ་ས, ཏཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡ་བྷཱ་ཝེ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཡཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཀཾ ནི་པ་ནྣཾ ཨ་དྡ་ས, ཏཾ ཏཱི་སུ བྷ་ཝེ་སུ ཨ་ཝ་ཀུ་ཛྫཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཡཾ ཨ་ཀྑཱི་ནི ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ པ་སྶ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི, ཏཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཡཾ ཡཱ་ཝ བྷ་ཝ་གྒཱ ཨེ་ཀཱ་ལོ་ཀཾ ཨ་ཧོ་སི, ཏཾ ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཨི་ཏི ཏཾ་ཏཾ་ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མ་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏེ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་སུ་པི་ནེ པ་སྶི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཝི་ཡ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་སུ་པི་ནེ’’ཏི.
ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ སོ་ལ༹་ས སུ་པི་ནེཏི –
‘‘ཨུ་ས་བྷཱ རུ་ཀྑཱ གཱ་ཝི་ཡོ ག་ཝཱ ཙ,
ཨ་སྶོ ཀཾ་སོ སི་ངྒཱ་ལཱི ཙ ཀུ་མྦྷོ;
པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི ཙ ཨ་པཱ་ཀ་ཙ་ནྡ་ནཾ,
ལཱ་བཱུ་ནི སཱི་ད་ནྟི སི་ལཱ པླ་ཝ་ནྟི.
‘‘མ་ཎྜཱུ་ཀི་ཡོ ཀ་ཎྷ་ས་པྤེ གི་ལ་ནྟི,
ཀཱ་ཀཾ སུ་ཝ་ཎྞཱ པ་རི་ཝཱ་ར་ཡ་ནྟི;
ཏ་སཱ ཝ་ཀཱ ཨེ་ལ༹་ཀཱ་ནཾ བྷ་ཡཱ ཧཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡.༧༧) –
ཨི་མེ སོ་ལ༹་ས སུ་པི་ནེ པ་སྶ་ནྟོ ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ.
༡. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཀི་ར ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ ར་ཏྟིཾ ནི་དྡཱུ་པ་ག་ཏོ པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མེ སོ་ལ༹་ས སུ་པི་ནེ པ་སྶི (ཛཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.མ་ཧཱ་སུ་པི་ན་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ). ཏ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་ཉྫ་ན་ཝ་ཎྞཱ ཀཱ་ལ༹་ཨུ་ས་བྷཱ ‘‘ཡུ་ཛ྄ཛྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི དི་སཱ་ཧི རཱ་ཛ་ངྒ་ཎཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨུ་ས་བྷ་ཡུ་དྡྷཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱ’’ཏི མ་ཧཱ་ཛ་ནེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ ཡུ་ཛ྄ཛྷ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ན་དི་ཏྭཱ ག་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་ཡུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ་ཝ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཱ. ཨི་མཾ པ་ཋ་མཾ སུ་པི་ནཾ ཨ་དྡ་ས.
༢. ཁུ་དྡ་ཀཱ རུ་ཀྑཱ ཙེ་ཝ ག་ཙྪཱ ཙ པ་ཐ་ཝིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཝི་ད་ཏྠི་མ་ཏྟ་མྤི ར་ཏ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ནུ་གྒ་ནྟྭཱ་ཝ པུ་པྥ་ནྟི ཙེ་ཝ ཕ་ལ་ནྟི ཙ. ཨི་མཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་དྡ་ས.
༣. གཱ་ཝི་ཡོ ཏ་ད་ཧུ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཙྪཱ་ནཾ ཁཱི་རཾ པི་ཝ་ནྟི་ཡོ ཨ་དྡ་ས. ཨ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡོ སུ་པི་ནོ.
༤. དྷུ་ར་ཝཱ་ཧེ ཨཱ་རོ་ཧ་པ་རི་ཎཱ་ཧ་ས་མྤ་ནྣེ མ་ཧཱ་གོ་ཎེ ཡུ་ག་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ཨ་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཏ་རུ་ཎེ གོ་ད་མྨེ དྷུ་རེ ཡོ་ཛེ་ནྟེ ཨ་དྡ་ས, ཏེ དྷུ་རཾ ཝ་ཧི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ, ས་ཀ་ཊཱ་ནི ན་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ་སུ. ཨ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠོ སུ་པི་ནོ.
༥. ཨེ་ཀཾ ཨུ་བྷ་ཏོ་མུ་ཁཾ ཨ་སྶཾ ཨ་དྡ་ས, ཏ་སྶ ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ ཡ་ཝ་སཱི་སཾ དེ་ནྟི, སོ དྭཱི་ཧི་པི མུ་ཁེ་ཧི ཁཱ་ད་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ཉྩ་མོ སུ་པི་ནོ.
༦. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀཾ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏིཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དྷ པ་སྶཱ་ཝཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་སྶ ཛ་ར་སི་ངྒཱ་ལ་སྶ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སི, ཏཾ ཏ་ཏྠ པ་སྶཱ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟཾ ཨ་དྡ་ས. ཨ་ཡཾ ཚ་ཊྛོ སུ་པི་ནོ.
༧. ཨེ་ཀོ པུ་རི་སོ ར་ཛྫུཾ ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་ཀྑི་པ་ཏི, ཏེ་ན ནི་སི་ནྣ་པཱི་ཋ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ས་ཡི་ཏཱ ཚཱ་ཏ་སི་ངྒཱ་ལཱི ཏ་སྶ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶེ་ཝ ཏཾ ཁཱ་ད་ཏི. ཨི་མཾ ས་ཏྟ་མཾ སུ་པི་ནཾ ཨ་དྡ་ས.
༨. རཱ་ཛ་དྭཱ་རེ བ་ཧཱུ་ཧི ཏུ་ཙྪ་ཀུ་མྦྷེ་ཧི པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ ཨེ་ཀཾ མ་ཧ་ནྟཾ པཱུ་རི་ཏ་ཀུ་མྦྷཾ ཨ་དྡ་ས, ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི པ་ན ཝ་ཎྞཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི དི་སཱ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ནུ་དི་སཱ་ཧི ཙ གྷ་ཊེ་ཧི ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པཱུ་རི་ཏ་ཀུ་མྦྷ་མེ་ཝ པཱུ་རེ་ནྟི, པཱུ་རི་ཏ་པཱུ་རི་ཏཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡ་ཏི, ཏེ་པི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་སི་ཉྩ་ནྟི, ཏུ་ཙྪ་ཀུ་མྦྷེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱ་པི ན་ཏྠི. ཨ་ཡཾ ཨ་ཊྛ་མོ སུ་པི་ནོ.
༩. ཨེ་ཀཾ པ་ཉྩ་པ་དུ་མ་ས་ཉྪ་ནྣཾ ག་མྦྷཱི་རཾ ས་བྦ་ཏོ་ཏི་ཏྠཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཨ་དྡ་ས, ས་མ་ནྟ་ཏོ དྭི་པ་ད་ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝ་ནྟི, ཏ་སྶཱ མ་ཛ྄ཛྷེ ག་མྦྷཱི་ར་ཊྛཱ་ནེ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཝི་ལཾ, ཏཱི་ར་པྤ་དེ་སེ དྭི་པ་ད་ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ་ནཾ ཨ་ཀྐ་མ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཙྪཾ ཝི་པྤ་ས་ནྣཾ ཨ་ནཱ་ཝི་ལཾ. ཨ་ཡཾ ན་ཝ་མོ སུ་པི་ནོ.
༡༠. ཨེ་ཀི་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཙ ཀུ་མྦྷི་ཡཱ པ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ཨོ་ད་ནཾ ཨ་པཱ་ཀཾ ཨ་དྡ་ས, ‘‘ཨ་པཱ་ཀ’’ནྟི ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ ཝི་ཡ ཏཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་སྶེ ཨ་ཏི་ཀི་ལི་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨུ་ཏྟ་ཎྜུ་ལོ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ སུ་པ་ཀྐོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ད་ས་མོ སུ་པི་ནོ.
༡༡. ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀཾ ཙ་ནྡ་ན་སཱ་རཾ པཱུ་ཏི་ཏ་ཀྐེ་ན ཝི་ཀྐི་ཎ་ནྟེ ཨ་དྡ་ས. ཨ་ཡཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མོ སུ་པི་ནོ.
༡༢. ཏུ་ཙྪ་ལཱ་བཱུ་ནི ཨུ་ད་ཀེ སཱི་ད་ནྟཱ་ནི ཨ་དྡ་ས. ཨ་ཡཾ དྭཱ་ད་ས་མོ སུ་པི་ནོ.
༡༣. མ་ཧ་ནྟ་མ་ཧ་ནྟཱ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་པྤ་མཱ་ཎཱ གྷ་ན་སི་ལཱ ནཱ་ཝཱ ཝི་ཡ ཨུ་ད་ཀེ པླ་ཝ་མཱ་ནཱ ཨ་དྡ་ས. ཨ་ཡཾ ཏེ་ར་ས་མོ སུ་པི་ནོ.
༡༤. ཁུ་དྡ་ཀ་མ་དྷུ་ཀ་པུ་པྥ་པྤ་མཱ་ཎཱ མ་ཎྜཱུ་ཀི་ཡོ མ་ཧ་ནྟེ ཀ་ཎྷ་ས་པྤེ ཝེ་གེ་ན ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ལ་ནཱ་ལེ༹ ཝི་ཡ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ གི་ལ་ནྟི་ཡོ ཨ་དྡ་ས. ཨ་ཡཾ ཙུ་དྡ་ས་མོ སུ་པི་ནོ.
༡༥. ད་ས་ཧི ཨ་ས་དྡྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ གཱ་མ་གོ་ཙ་རཾ ཀཱ་ཀཾ ཀ་ཉྩ་ན་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞ་ཏཱ་ཡ ‘‘སུ་ཝ་ཎྞཱ’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ སུ་ཝ་ཎྞ་རཱ་ཛ་ཧཾ་སེ པ་རི་ཝཱ་རེ་ནྟེ ཨ་དྡ་ས. ཨ་ཡཾ པ་ནྣ་ར་ས་མོ སུ་པི་ནོ.
༡༦. པུ་བྦེ དཱི་པི་ནོ ཨེ་ལ༹་ཀེ ཁཱ་ད་ནྟི, ཏེ པ་ན ཨེ་ལ༹་ཀེ དཱི་པི་ནོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ མུ་རཱ་མུ་རཱ་ཏི ཁཱ་ད་ནྟེ ཨ་དྡ་ས, ཨ་ཐ་ཉྙེ ཏ་སཱ ཝ་ཀཱ ཨེ་ལ༹་ཀེ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ དི་སྭཱ ཏ་སི་ཏཱ ཏཱ་ས་པྤ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ལ༹་ཀཱ་ནཾ བྷ་ཡཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ གུ་མྦ་ག་ཧ་ནཱ་ནི པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་ལཱི་ཡིཾ་སུ. ཨ་ཡཾ སོ་ལ༹་ས་མོ སུ་པི་ནོ.
༡. ཏ་ཏྠ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ན་ཉྩ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཀཱ་ལེ ལོ་ཀེ ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཀུ་ས་ལེ ཨོ་ས་ནྣེ ཨ་ཀུ་ས་ལེ ཨུ་སྶ་ནྣེ ལོ་ཀ་སྶ པ་རི་ཧཱི་ན་ཀཱ་ལེ དེ་ཝོ ན ས་མྨཱ ཝ་སྶི་སྶ་ཏི, མེ་གྷ་པཱ་དཱ ཚི་ཛྫི་སྶ་ནྟི, ས་སྶཱ་ནི མི་ལཱ་ཡི་སྶ་ནྟི, དུ་བྦྷི་ཀྑཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཝ་སྶི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཝི་ཡ ཙ་ཏཱུ་ཧི དི་སཱ་ཧི མེ་གྷཱ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨི་ཏྠི་ཀཱ་ཧི ཨཱ་ཏ་པེ པ་ཏྠ་ཊཱ་ནཾ ཝཱི་ཧི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཏེ་མ་ན་བྷ་ཡེ་ན ཨ་ནྟོ པ་ཝེ་སི་ཏ་ཀཱ་ལེ པུ་རི་སེ་སུ ཀུ་དཱ་ལ་པི་ཊ་ཀེ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ལི༹་བ་ནྡྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཀྑ་ནྟེ་སུ ཝ་སྶ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ག་ཛྫི་ཏྭཱ ཝི་ཛྫུ་ལ་ཏཱ ནི་ཙྪཱ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་ས་བྷཱ ཝི་ཡ ཨ་ཡུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སྶི་ཏྭཱ་ཝ པ་ལཱ་ཡི་སྶ་ནྟི. ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ.
༢. ལོ་ཀ་སྶ པ་རི་ཧཱི་ན་ཀཱ་ལེ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་རི་ཏྟཱ་ཡུ་ཀ་ཀཱ་ལེ ས་ཏྟཱ ཏི་བྦ་རཱ་གཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཨ་ས་མྤ་ཏྟ་ཝ་ཡཱ་ཝ ཀུ་མཱ་རི་ཡོ པུ་རི་ས་ནྟ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཨུ་ཏུ་ནི་ཡོ ཙེ་ཝ ག་བྦྷི་ནི་ཡོ ཙ ཧུ་ཏྭཱ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏཱ་ཧི ཝ་ཌྜྷི་སྶ་ནྟི. ཁུ་དྡ་ཀ་རུ་ཀྑཱ་ནཾ པུ་པྥཾ ཝི་ཡ ཧི ཏཱ་སཾ ཨུ་ཏུ་ནི་བྷཱ་ཝོ, ཕ་ལཾ ཝི་ཡ ཙ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏ་རོ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ.
༣. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཛེ་ཊྛཱ་པ་ཙཱ་ཡི་ཀ་ཀ་མྨ་སྶ ན་ཊྛ་ཀཱ་ལེ ས་ཏྟཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་སུ ཝཱ ས་སྶུ་ས་སུ་རེ་སུ ཝཱ ལ་ཛྫཾ ཨ་ནུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཀུ་ཊུ་མྦཾ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ནྟཱ་ཝ གྷཱ་ས་ཙྪཱ་ད་ན་མ་ཏྟ་མྤི མ་ཧ་ལླ་ཀཱ་ནཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ད་སྶ་ནྟི, ཨ་དཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ན ད་སྶ་ནྟི, མ་ཧ་ལླ་ཀཱ ཨ་ནཱ་ཐཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ས་ཡཾ་ཝ་སཱི དཱ་ར་ཀེ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་སྶ་ནྟི ཏ་ད་ཧུ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཙྪཱ་ནཾ ཁཱི་རཾ པི་ཝ་ནྟི་ཡོ མ་ཧཱ་གཱ་ཝི་ཡོ ཝི་ཡ. ཨ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ.
༤. ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཀཱ་ལེ ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་རཱ་ཛཱ་ནོ པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ པ་ཝེ་ཎི་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠཱ་ནཾ མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཡ་སཾ ན ད་སྶ་ནྟི, དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཊྛཱ་ནེ་པི པ་ཎྜི་ཏེ ཝོ་ཧཱ་ར་ཀུ་ས་ལེ མ་ཧ་ལླ་ཀེ ཨ་མ་ཙྩེ ན ཋ་པེ་སྶ་ནྟི. ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏཱ་ནཾ པ་ན ཏ་རུ་ཎ་ཏ་རུ་ཎཱ་ནཾ ཡ་སཾ ད་སྶ་ནྟི, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ ཨེ་ཝ ཙ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སྶ་ནྟི, ཏེ རཱ་ཛ་ཀ་མྨཱ་ནི ཙེ་ཝ ཡུ་ཏྟཱ་ཡུ་ཏྟ་ཉྩ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ནེ་ཝ ཏཾ ཡ་སཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི, ན རཱ་ཛ་ཀ་མྨཱ་ནི ནི་ཏྠ་རི་ཏུཾ, ཏེ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཀ་མྨ་དྷུ་རཾ ཚ་ཌྜེ་སྶ་ནྟི, མ་ཧ་ལླ་ཀཱ་པི པ་ཎྜི་ཏཱ ཨ་མ་ཙྩཱ ཡ་སཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ ཀི་ཙྩཱ་ནི ནི་ཏྠ་རི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཀིཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཏེ་ཧི, མ་ཡཾ བཱ་ཧི་ར་ཀཱ ཛཱ་ཏཱ, ཨ་བྦྷ་ནྟ་རི་ཀཱ ཏ་རུ་ཎ་དཱ་ར་ཀཱ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ན ཀ་རི་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཐཱ་པི ཏེ་སཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཧཱ་ནི་ཡེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, དྷུ་རཾ ཝ་ཧི་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠཱ་ནཾ ཝ་ཙྪ་ད་མྨཱ་ནཾ དྷུ་རེ ཡོ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ, དྷུ་ར་ཝཱ་ཧཱ་ན་ཉྩ མ་ཧཱ་གོ་ཎཱ་ནཾ ཡུ་ག་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ཨ་ཡོ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ.
༥. ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་བཱ་ལ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཨ་དྷ་མྨི་ཀེ ལོ་ལ་མ་ནུ་སྶེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ ཋ་པེ་སྶ་ནྟི, ཏེ པཱ་པ་པུ་ཉྙེ་སུ ཨ་ནཱ་ད་རཱ བཱ་ལཱ ས་བྷཱ་ཡཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ དེ་ནྟཱ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཨ་ཏྠ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ ལ་ཉྫཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁཱ་དི་སྶ་ནྟི ཨ་སྶོ ཝི་ཡ དྭཱི་ཧི མུ་ཁེ་ཧི ཡ་ཝ་སཱི་སཾ. ཨ་ཡཾ པ་ཉྩ་མ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ.
༦. ཨ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ཡེ་ཝ ཝི་ཛཱ་ཏི་རཱ་ཛཱ་ནོ ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ངྐཱ་ཡ ཡ་སཾ ན ད་སྶ་ནྟི, ཨ་ཀུ་ལཱི་ནེ ཝ་ཌྜྷེ་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ཀུ་ལཱ་ནི དུ་གྒ་ཏཱ་ནི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ལཱ་མ་ཀ་ཀུ་ལཱ་ནི ཨི་སྶ་རཱ་ནི. ཏེ ཙ ཀུ་ལཱི་ནཱ པུ་རི་སཱ ཛཱི་ཝི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ‘‘ཨི་མེ ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨ་ཀུ་ལཱི་ནཱ་ནཾ དྷཱི་ཏ་རོ ད་སྶ་ནྟི, ཨི་ཏི ཏཱ་སཾ ཀུ་ལ་དྷཱི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ལཱི་ནེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝཱ་སོ ཛ་ར་སི་ངྒཱ་ལ་སྶ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏི་ཡཾ པ་སྶཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ས་དི་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཚ་ཊྛ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ.
༧. ག་ཙྪ་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ ཨི་ཏྠི་ཡོ པུ་རི་ས་ལོ་ལཱ སུ་རཱ་ལོ་ལཱ ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ལོ་ལཱ ཝི་སི་ཁཱ་ལོ་ལཱ ཨཱ་མི་ས་ལོ་ལཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི དུ་སྶཱི་ལཱ དུ་རཱ་ཙཱ་རཱ. ཏཱ སཱ་མི་ཀེ་ཧི ཀ་སི་གོ་ར་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཀི་ཙྪེ་ན ཀ་སི་རེ་ན ས་མྦྷ་ཏཾ དྷ་ནཾ ཛཱ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སུ་རཾ པི་ཝ་ནྟི་ཡོ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ནཾ དྷཱ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་ནྟོ་གེ་ཧེ ཨ་ཙྩཱ་ཡི་ཀ་མྤི ཀི་ཙྩཾ ཨ་ནོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ གེ་ཧ་པ་རི་ཀྑེ་པ་སྶ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གེ་ན་པི ཚི་དྡ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི་པི ཛཱ་རེ ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ སྭེ ཝ་པི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ བཱི་ཛ་མྤི ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟ་ཁ་ཛྫ་ཀཱ་ནི ས་ཛྫེ་ཏྭཱ ཁཱ་ད་མཱ་ནཱ ཝི་ལུ་མྤི་སྶ་ནྟི ཧེ་ཊྛཱ་པཱི་ཋ་ཀ་ནི་པ་ནྣ་ཀ་ཚཱ་ཏ་ཀ་སི་ངྒཱ་ལཱི ཝི་ཡ ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ར་ཛྫུཾ. ཨ་ཡཾ ས་ཏྟ་མ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ.
༨. ག་ཙྪ་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ ལོ་ཀོ པ་རི་ཧཱ་ཡི་སྶ་ཏི, ར་ཊྛཾ ནི་རོ་ཛཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, རཱ་ཛཱ་ནོ དུ་གྒ་ཏཱ ཀ་པ་ཎཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. ཡོ ཨི་སྶ་རོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རེ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟཱ ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཏེ ཨེ་ཝཾ དུ་གྒ་ཏཱ ས་བྦེ ཛ་ན་པ་དེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ར་ཡི་སྶ་ནྟི, ཨུ་པ་དྡུ་ཏཱ མ་ནུ་སྶཱ ས་ཀེ ཀ་མྨ་ནྟེ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱུ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པུ་བྦ་ཎྞཱ་པ་ར་ཎྞཱ་ནི ཝ་པ་ནྟཱ ར་ཀྑ་ནྟཱ ལཱ་ཡ་ནྟཱ མ་དྡ་ནྟཱ པ་ཝེ་སེ་ནྟཱ ཨུ་ཙྪུ་ཁེ་ཏྟཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟཱ ཡ་ནྟཱ་ནི ཝཱ་ཧེ་ནྟཱ ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་ནི པ་ཙ་ནྟཱ པུ་པྥཱ་རཱ་མེ ཕ་ལཱ་རཱ་མེ ཙ ཀ་རོ་ནྟཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ནི་པྥ་ནྣཱ་ནི པུ་པྥ་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་ར་མེ་ཝ པཱུ་རེ་སྶ་ནྟི, ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧེ་སུ ཏུ་ཙྪ་ཀོ་ཊྛེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱ་པི ན བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཏུ་ཙྪ་ཏུ་ཙྪ་ཀུ་མྦྷེ ཨ་ནོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ པཱུ་རི་ཏ་ཀུ་མྦྷ་པཱུ་ར་ཎ་ས་དི་ས་མེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཨ་ཊྛ་མ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ.
༩. ག་ཙྪ་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ རཱ་ཛཱ་ནོ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཚ་ནྡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སྶ་ནྟི, དྷ་མྨེ་ན ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ནཱ་མ ན ད་སྶ་ནྟི, ལ་ཉྫ་ཝི་ཏྟ་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི དྷ་ན་ལོ་ལཱ, ར་ཊྛ་ཝཱ་སི་ཀེ་སུ ཏེ་སཾ ཁ་ནྟི་མེ་ཏྟཱ་ནུ་དྡ་ཡཾ ནཱ་མ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཀ་ཀྑ་ལཱ༹ ཕ་རུ་སཱ ཨུ་ཙྪུ་ཡ་ནྟེ ཨུ་ཙྪུ་ག་ཎྛི་ཀཱ ཝི་ཡ མ་ནུ་སྶེ པཱི་ལེ༹་ནྟཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ བ་ལིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ དྷ་ནཾ ག་ཎྷི་སྶ་ནྟི, མ་ནུ་སྶཱ བ་ལི་པཱི་ལི༹་ཏཱ ཀི་ཉྩི དཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ གཱ་མ་ནི་ག་མཱ་ད་ཡོ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ནྟཾ ག་ནྟྭཱ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སྶ་ནྟི, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཛ་ན་པ་དོ སུ་ཉྙོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, པ་ཙྩ་ནྟོ གྷ་ན་ཝཱ་སོ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷེ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཝི་ལཾ པ་རི་ཡ་ནྟེ ཝི་པྤ་ས་ནྣཾ. ཨ་ཡཾ ན་ཝ་མ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ.
༡༠. ག་ཙྪ་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ རཱ་ཛཱ་ནོ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཏེ་སུ ཨ་དྷ་མྨི་ཀེ་སུ རཱ་ཛ་ཡུ་ཏྟཱ་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ་པི ནེ་ག་མ་ཛཱ་ན་པ་དཱ་པཱི་ཏི ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་བྦེ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཏེ་སཾ ཨཱ་ར་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ བ་ལི་པ་ཊི་གྒཱ་ཧི་ཀ་དེ་ཝ་ཏཱ རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛ་ཀ་དེ་ཝ་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ དེ་ཝ་ཏཱ་པི ཨ་དྷ་མྨི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་རཱ་ཛཱུ་ནཾ ར་ཛྫེ ཝཱ་ཏཱ ཝི་ས་མཱ ཁ་རཱ ཝཱ་ཡི་སྶ་ནྟི, ཏེ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛ་ཀ་ཝི་མཱ་ནཱ་ནི ཀ་མྤེ་སྶ་ནྟི, ཏེ་སུ ཀ་མྤི་ཏེ་སུ དེ་ཝ་ཏཱ ཀུ་པི་ཏཱ དེ་ཝཾ ཝ་སྶི་ཏུཾ ན ད་སྶ་ནྟི, ཝ་སྶ་མཱ་ནོ་པི ས་ཀ་ལ་ར་ཊྛེ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ན ཝ་སྶི་སྶ་ཏི, ཝ་སྶ་མཱ་ནོ་པི ས་བྦ་ཏྠ ཀ་སི་ཀ་མྨ་སྶ ཝཱ ཝ་པྤ་ཀ་མྨ་སྶ ཝཱ ཨུ་པ་ཀཱ་རོ ཧུ་ཏྭཱ ན ཝ་སྶི་སྶ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ར་ཊྛེ, ཨེ་ཝཾ ཛ་ན་པ་དེ་པི གཱ་མེ་པི ཨེ་ཀ་ཏ་ལཱ༹་ཀ་སྶ་རེ་པི ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ན ཝ་སྶི་སྶ་ཏི, ཏ་ལཱ༹་ཀ་སྶ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གེ ཝ་སྶ་ནྟོ ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱ་གེ ན ཝ་སྶི་སྶ་ཏི, ཧེ་ཊྛཱ ཝ་སྶ་ནྟོ ཨུ་པ་རི ན ཝ་སྶི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཀ་སྨིཾ བྷཱ་གེ ས་སྶཾ ཨ་ཏི་ཝ་སྶེ་ན ན་སྶི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ཝ་སྶ་ནྟོ མི་ལཱ་ཡི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་མྨཱ ཝ་སྶ་མཱ་ནོ ས་མྤཱ་དེ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་སྶ ར་ཉྙོ ར་ཛྫེ ཝུ་ཏྟཱ ས་སྶཱ ཏི་པྤ་ཀཱ་རཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཨེ་ཀ་ཀུ་མྦྷི་ཡཱ ཨོ་ད་ནོ ཝི་ཡ. ཨ་ཡཾ ད་ས་མ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ.
༡༡. ག་ཙྪ་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ སཱ་ས་ནེ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟེ པ་ཙྩ་ཡ་ལོ་ལཱ ཨ་ལ་ཛྫི་ཀཱ བ་ཧཱུ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཙྩ་ཡ་ལོ་ལུ་པྤཾ ནི་མྨ་ཐེ་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཧེ་ཏུ པ་རེ་སཾ དེ་སེ་སྶ་ནྟི, པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི མུ་ཙྪི་ཏྭཱ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་པ་ཀྑེ ཋི་ཏཱ ནི་བྦཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་སེ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི, ཀེ་ཝ་ལཾ ‘‘པ་ད་བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཉྩེ་ཝ མ་དྷུ་ར་ས་དྡ་ཉྩ སུ་ཏྭཱ མ་ཧ་གྒྷཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ད་སྶ་ནྟི’’ཨི་ཙྩེ་ཝཾ དེ་སེ་སྶ་ནྟི. ཨ་པ་རེ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཙ་ཏུ་ཀྐ་རཱ་ཛ་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ཨ་ཌྜྷ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་པཱ་ད་མཱ་ས་ཀ་རཱུ་པཱ་དཱི་ནི་པི ནི་སྶཱ་ཡ དེ་སེ་སྶ་ནྟི. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ནི་བྦཱ་ན་གྒྷ་ན་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་སི་ཏཾ དྷ་མྨཾ ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྠཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ཨ་ཌྜྷ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཙ ཝི་ཀྐི་ཎི་ཏྭཱ དེ་སེ་ནྟཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀཾ ཙ་ནྡ་ན་སཱ་རཾ པཱུ་ཏི་ཏ་ཀྐེ་ན ཝི་ཀྐི་ཎ་ནྟཱ ཝི་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ.
༡༢. ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ ལོ་ཀེ ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟེ་ཡེ་ཝ རཱ་ཛཱ་ནོ ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཡ་སཾ ན ད་སྶ་ནྟི, ཨ་ཀུ་ལཱི་ནཱ་ན་ཉྙེ་ཝ ད་སྶ་ནྟི, ཏེ ཨི་སྶ་རཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཨི་ཏ་རེ ད་ལི་དྡཱ. རཱ་ཛ་ས་མྨུ་ཁེ་པི རཱ་ཛ་དྭཱ་རེ་པི ཨ་མ་ཙྩ་ས་མྨུ་ཁེ་པི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཊྛཱ་ནེ་པི ཏུ་ཙྪ་ལཱ་བུ་ས་དི་སཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ལཱི་ནཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཀ་ཐཱ ཨོ་སཱི་དི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ ཝི་ཡ ནི་ཙྩ་ལཱ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ས་ངྒྷ་ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་པི ས་ངྒྷ་ཀ་མྨ་ག་ཎ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཙེ་ཝ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་པ་རི་ཝེ་ཎཱ་དི་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཙ དུ་སྶཱི་ལཱ་ནཾ པཱ་པ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཀ་ཐཱ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ལ་ཛྫི་བྷི་ཀྑཱུ་ན་ནྟི ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཐཱ་པི ཏུ་ཙྪ་ལཱ་བཱུ་ནཾ སཱི་ད་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨ་ཡཾ དྭཱ་ད་ས་མ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ.
༡༣. ཏཱ་དི་སེ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ལེ ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཨ་ཀུ་ལཱི་ནཱ་ནཾ ཡ་སཾ ད་སྶ་ནྟི, ཏེ ཨི་སྶ་རཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཀུ་ལཱི་ནཱ དུ་གྒ་ཏཱ. ཏེ་སུ ན ཀེ་ཙི གཱ་ར་ཝཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི, ཨི་ཏ་རེ་སུ་ཡེ་ཝ ཀ་རི་སྶ་ནྟི, རཱ་ཛ་ས་མྨུ་ཁེ ཝཱ ཨ་མ་ཙྩ་ས་མྨུ་ཁེ ཝཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ གྷ་ན་སི་ལཱ་ས་དི་སཱ་ནཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་ཐཱ ན ཨོ་གཱ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་སྶ་ཏི. ཏེ་སུ ཀ་ཐེ་ནྟེ་སུ ‘‘ཀིཾ ཨི་མེ ཀ་ཐེ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་ཏ་རེ པ་རི་ཧཱ་ས་མེ་ཝ ཀ་རི་སྶ་ནྟི, བྷི་ཀྑུ་ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་པི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ནེ་ཝ པེ་ས་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ག་རུ་ཀཱ་ཏ་བྦེ མ་ཉྙི་སྶ་ནྟི, ནཱ་པི ནེ་སཾ ཀ་ཐཱ པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་སྶ་ཏི, སི་ལཱ་ནཾ པླ་ཝ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཏེ་ར་ས་མ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ.
༡༤. ལོ་ཀེ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟེ་ཡེ་ཝ མ་ནུ་སྶཱ ཏི་བྦ་རཱ་གཱ་དི་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཀི་ལེ་སཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་རུ་ཎ་ཏ་རུ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝ་སེ ཝ་ཏྟི་སྶ་ནྟི, གེ་ཧེ དཱ་ས་ཀ་མྨ་ཀ་རཱ་ད་ཡོ་པི གོ་མ་ཧིཾ་སཱ་ད་ཡོ་པི ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞ་མྤི ས་བྦཾ ཏཱ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཡ་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ པ་རི་ཙྪེ་དཱ་དི་ཛཱ་ཏཾ ཝཱ ཀ་ཧ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཡ་ཏྠ ཝཱ ཏ་ཏྠ ཝཱ ཧོ་ཏུ, ཀིཾ ཏུ་ཡ྄ཧི་མི་ནཱ བྱཱ་པཱ་རེ་ན, ཏྭཾ མ་ཡ྄ཧཾ གྷ་རེ ས་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ས་ནྟཾ ཝཱ ཛཱ་ནི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ མུ་ཁ་ས་ཏྟཱི་ཧི ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ དཱ་ས་ཙེ་ཊ་ཀཾ ཝི་ཡ ཝ་སེ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ མ་དྷུ་ཀ་པུ་པྥ་པྤ་མཱ་ཎ་མ་ཎྜཱུ་ཀ་པོ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་སཱི་ཝི་སེ ཀ་ཎྷ་ས་པྤེ གི་ལ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཙུ་དྡ་ས་མ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ.
༡༥. དུ་བྦ་ལ་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ རཱ་ཛཱ་ནོ ཧ་ཏྠི་སི་པྤཱ་དཱི་སུ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཡུ་དྡྷེ་སུ ཨ་ཝི་སཱ་ར་དཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ རཱ་ཛཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ ཨཱ་ས་ངྐ་མཱ་ནཱ ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་ད་མཱུ་ལི་ཀ་ནྷཱ་པ་ཀ་ཀ་པྤ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ད་སྶ་ནྟི, ཛཱ་ཏི་གོ་ཏྟ་ས་མྤ་ནྣཱ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་སྶ་རི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཛཱ་ཏི་གོ་ཏྟ་ཧཱི་ནེ ཨ་ཀུ་ལཱི་ནེ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱ ཝི་ཙ་རི་སྶ་ནྟི, སུ་ཝ་ཎྞ་རཱ་ཛ་ཧཾ་སེ་ཧི ཀཱ་ཀ་སྶ པ་རི་ཝཱ་རི་ཏ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ནྣ་ར་ས་མ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ.
༡༦. ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཙ ཨ་ཀུ་ལཱི་ནཱ་ཝ རཱ་ཛ་ཝ་ལླ་བྷཱ ཨི་སྶ་རཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཀུ་ལཱི་ནཱ ཨ་པྤ་ཉྙཱ་ཏཱ དུ་གྒ་ཏཱ. ཏེ རཱ་ཛ་ཝ་ལླ་བྷཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཐཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ བ་ལ་ཝ་ནྟོ ཧུ་ཏྭཱ དུ་བྦ་ལཱ་ནཾ པ་ཝེ་ཎི་ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་ཨཱ་དཱི་ནི ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟ་ཀཱ་ནི ཨེ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཨ་བྷི་ཡུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཏེ ‘‘ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, ཨ་མྷཱ་ཀ’’ནྟི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཝི་ཝ་ད་ནྟེ ཝེ་ཏྟ་ལ་ཏཱ་དཱི་ཧི པ་ཧཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ གཱི་ཝཱ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་པ་ཀ་ཌྜྷཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ པ་མཱ་ཎཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཐ, ཨ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝི་ཝ་ད་ཐ, ཨི་དཱ་ནི ཝོ ར་ཉྙོ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་ཙྪེ་དཱ་དཱི་ནི ཀཱ་རེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་ནྟ་ཛྫེ་སྶ་ནྟི, ཏེ ཏེ་སཾ བྷ་ཡེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཱ་ནི ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཏཱ་ནི, ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧཱ་ནི པ་ཝི་སི་ཏྭཱ བྷཱི་ཏཱ ནི་པ་ཛྫི་སྶ་ནྟི. པཱ་པ་བྷི་ཀྑཱུ་པི པེ་ས་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི ཝི་ཧེ་ཋེ་སྶ་ནྟི, པེ་ས་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ག་ཧ་ན་ཊྛཱ་ནེ་སུ ནི་ལཱི་ཡི་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཧཱི་ན་ཛ་ཙྩེ་ཧི ཙེ་ཝ པཱ་པ་བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཙ ཨུ་པ་དྡུ་ཏཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི་མ་ནྟ་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ན་ཉྩེ་ཝ པེ་ས་ལ་བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ ཨེ་ལ༹་ཀཱ་ནཾ བྷ་ཡེ་ན ཏ་ས་ཝ་ཀཱ་ནཾ པ་ལཱ་ཡ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨ་ཡཾ སོ་ལ༹་ས་མ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ. ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏེ སོ་ལ༹་ས སུ་པི་ནེ པ་སྶི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ སོ་ལ༹་ས སུ་པི་ནེ’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ན་ཏྠ་ནི་མི་ཏྟཾ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་སྶ་ཏི, ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ན་ཏྠ་ནི་མི་ཏྟཾ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ནྟོ པ་ན ས་བྦ་ས་ཏྟ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཀ་མྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཀུ་དྡྷཱ ཧི དེ་ཝ་ཏཱཏི ནཱ་ག་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ མ་ཧཱ་ཐེ་ར་སྶ ཀུ་དྡྷཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཝི་ཡ. རོ་ཧ་ཎེ ཀི་ར ནཱ་ག་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨ་ན་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ་ཝ ཨེ་ཀཾ ནཱ་ག་རུ་ཀྑཾ ཚི་ནྡཱ་པེ་སི. རུ་ཀྑེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཐེ་ར་སྶ ཀུ་དྡྷཱ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ནཾ ས་ཙྩ་སུ་པི་ནེ་ན པ་ལོ་བྷེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ‘‘ཨི་ཏོ ཏེ ས་ཏྟ་དི་ཝ་ས་མ་ཏྠ་ཀེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ རཱ་ཛཱ མ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི སུ་པི་ནེ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཐེ་རོ ཏཾ ཀ་ཐཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ རཱ་ཛོ་རོ་དྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. ཏཱ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ མ་ཧཱ་ཝི་ར་ཝཾ ཝི་ར་ཝིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ‘‘ཀིཾ ཨེ་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪི. ཏཱ ‘ཨེ་ཝཾ ཐེ་རེ་ན ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཨཱ་རོ་ཙ་ཡིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ དི་ཝ་སེ ག་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧེ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ ཐེ་ར་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ ཚི་ནྡཱ་པེ་སི. ཨེ་ཀ་ནྟ་ས་ཙྩ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱིཏི ཕ་ལ་སྶ ས་ཙྩ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ, ད་སྶ་ནཾ པ་ན ཝི་པ་ལླ་ཏྠ་མེ་ཝ. ཏེ་ནེ་ཝ པ་ཧཱི་ན་ཝི་པ་ལླཱ་སཱ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏ་མྤི སུ་པི་ནཾ ན པ་སྶ་ནྟི, དྭཱི་ཧི ཏཱི་ཧི ཝཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཀ་དཱ་ཙི སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཾ་ས་གྒ་བྷེ་ད་ཏོ’’ཏི. ‘‘ཨ་སེ་ཀྑཱ ན པ་སྶ་ནྟི པ་ཧཱི་ན་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཾ ཝི་པ་ལླཱ་སོ ཨེ་ཝ མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཏནྟི སུ་པི་ན་ཀཱ་ལེ པ་ཝ་ཏྟཾ བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟཾ. རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎནྟི ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟ་ག་ཏི་ནི་མི་ཏྟ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ན ཧོ་ཏི. ཨཱི་དི་སཱ་ནཱིཏི པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦ་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཙེ་ཝ རཱ་གཱ་དི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི ཙ. ས་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ནཱཏི པ་ཀ་ཏི་ཙི་ཏྟེ་ན. དྭཱི་ཧི ཨ་ནྟེ་ཧི མུ་ཏྟོཏི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི དྭཱི་ཧི ཨ་ནྟེ་ཧི མུ་ཏྟོ. ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀྑ་ཎེཏི ཨི་དཾ ཡཱ་ཝ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎུ་པྤ་ཏྟི, ཏཱ་ཝ པ་ཝ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་ཝཱ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘སུ་པི་ནེ་ནེ་ཝ དི་ཊྛཾ ཝི་ཡ མེ, སུ་ཏཾ ཝི་ཡ མེ་ཏི ཀ་ཐ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ན ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟེ་ཧི པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ དུ་ཏི་ཡ་མོ་གྷ་ཝཱ་རེ ཝི་ཡ མ་ནོ་དྭཱ་རེ་པི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ དྭ་ཏྟི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཛ་ཝ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ‘‘དི་ཊྛཾ ཝི་ཡ མེ, སུ་ཏཾ ཝི་ཡ མེ’’ཏི ཀ་པྤ་ནཱ་ཡ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘སུ་པི་ན་ནྟེ་པི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ་པི སུ་པི་ན་ནྟེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཡ་དི་པི སུ་པི་ན་ནྟེ ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ རཱུ་པཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་མྷི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ་པི སུ་པི་ན་ནྟེ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཀ་པྤ་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དུ་བྦ་ལ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏྟཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡ་སྶ ནི་རུ་སྶཱ་ཧ་ས་ནྟ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ཏ་ནྣི་སྶི་ཏཾ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ ན སུ་པྤ་ས་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ ཏ་ནྣི་སྶི་ཏཱ་པི ཙི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི ན སུ་པྤ་ས་ནྣཱ ཨ་སུ་པྤ་ས་ནྣ་ཝ་ཊྚི་ནི་སྶི་ཏ་དཱི་པ་པྤ་བྷཱ ཝི་ཡ, ཏ་སྨཱ དུ་བྦ་ལ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏྠ དུ་བྦ་ལ་ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏྟཱ’’ཏི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི, ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
སུ་པི་ན་ནྟ་ཙེ་ཏ་ནཱཏི མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཛ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ སུ་པི་ན་ནྟེ ཙེ་ཏ་ནཱ. སུ་པི་ན་ཉྷི པ་སྶ་ནྟོ མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀེ་ནེ་ཝ ཛ་ཝ་ནེ་ན པ་སྶ་ཏི, ན པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀེ་ན. པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ ཙ མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ན པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀེ་ན. ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟ་སྶ ཧི མ་ཧཱ་ཝ་ཊྚིཾ ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ དཱི་པེ ཙ་ཀྑུ་ས་མཱི་པཾ ཨུ་པ་ནཱི་ཏེ པ་ཋ་མཾ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ བྷ་ཝ་ངྒཾ ན ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏི, མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་མེ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏི, ཨ་ཐ ཛ་ཝ་ནཾ ཛ་ཝི་ཏྭཱ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏི, ཏ་ཏོ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནི ཛ་ཝ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ བྷ་ཝ་ངྒཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ་ན བྷ་ཝ་ངྒེ ཨཱ་ཝ་ཊྚི་ཏེ མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཛ་ཝ་ནཾ ཛ་ཝ་ཏི, ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ‘‘ཀིཾ ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨཱ་ལོ་ཀོ’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་ཐཱ ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟ་སྶ ཀ་ཎྞ་ས་མཱི་པེ ཏཱུ་རི་ཡེ་སུ པ་གྒ་ཧི་ཏེ་སུ གྷཱ་ན་ས་མཱི་པེ སུ་ག་ནྡྷེ་སུ ཝཱ དུ་གྒ་ནྡྷེ་སུ ཝཱ པུ་པྥེ་སུ ཨུ་པ་ནཱི་ཏེ་སུ མུ་ཁེ ས་པྤི་མྷི ཝཱ ཕཱ་ཎི་ཏེ ཝཱ པ་ཀྑི་ཏྟེ པི་ཊྛི་ཡཾ པཱ་ཎི་ནཱ པ་ཧཱ་རེ དི་ནྣེ པ་ཋ་མཾ སོ་ཏ་དྭཱ་རི་ཀཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ནི བྷ་ཝ་ངྒཾ ན ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ནྟི, མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་མེ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏི, ཨ་ཐ ཛ་ཝ་ནཾ ཛ་ཝི་ཏྭཱ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ སོ་ཏ་དྭཱ་རི་ཀཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ནི བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ནྟི, ཏ་ཏོ སོ་ཏ་གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནི ཛ་ཝ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ བྷ་ཝ་ངྒཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ་ན བྷ་ཝ་ངྒེ ཨཱ་ཝ་ཊྚི་ཏེ མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཛ་ཝ་ནཾ ཛ་ཝ་ཏི, ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ས་དྡོ, ས་ངྑ་ས་དྡོ བྷེ་རི་ས་དྡོ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཀིཾ ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ག་ནྡྷོ, མཱུ་ལ་ག་ནྡྷོ སཱ་ར་ག་ནྡྷོ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཀིཾ ཨི་དཾ མ་ཡ྄ཧཾ མུ་ཁེ པ་ཀྑི་ཏྟཾ, ས་པྤི ཕཱ་ཎི་ཏ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཀེ་ན་མྷི པི་ཊྛི་ཡཾ པ་ཧ་ཊོ, ཨ་ཏི་ཐ་དྡྷོ མེ པ་ཧཱ་རོ’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཛ་ཝ་ནེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ན པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀེ་ན. སུ་པི་ན་མྤི ཏེ་ནེ་ཝ པ་སྶ་ཏི, ན པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀེ་ན.
ཨ་སྶཱཏི ཨ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི་ནི་ཀཱ་ཡ་སྶ. ན་ནུ ཙ ཨ་ཡུ་ཏྟོ་ཡཾ ནི་དྡེ་སོ ‘‘ས་ངྒྷོ ཨཱ་དི་མྷི ཙེ་ཝ སེ་སེ ཙ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ ཨ་སྶཱ’’ཏི. ན ཧི ཨཱ་པ་ཏྟི་ནི་ཀཱ་ཡ་སྶ ཨཱ་དི་མྷི ཙེ་ཝ སེ་སེ ཙ ས་ངྒྷོ ཨི་ཙྪི་ཏོ, ཀི་ཉྩ་ར་ཧི ཝུ་ཊྛཱ་ན་སྶཱ་ཏི ཨི་མཾ ཙོ་ད་ནཾ མ་ན་སི ས་ནྣི་དྷཱ་ཡ ཡ་ཐཱ ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟོ ‘‘ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨཱ་དི་མྷི ཙེ་ཝ སེ་སེ ཙ ཨི་ཙྪི་ཏོ ས་ངྒྷོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ་ཝ ཨི་ཙྪི་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝུ་ཊྛཱ་ནནྟི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཀ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ཙ་ན་ཀཱ་ར་ཎནྟི ‘‘ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཙ་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ. ས་མུ་དཱ་ཡེ ནི་རུ་ལ༹ྷོ ནི་ཀཱ་ཡ-ས་དྡོ ཏ་དེ་ཀ་དེ་སེ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ་པི ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ རུ་ལ༹ྷི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ རུ་ལཱི༹་ས་དྡེ་ནཱཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཀི་ཉྩི ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏི་པི ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཏཾ་ནི་མི་ཏྟ་ཡུ་ཏྟེ ཀི་སྨི་ཉྩི་དེ་ཝ ཝི་ས་ཡེ ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ ཙི་ར་ཀཱ་ལ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ནི་མི་ཏྟ་ཝི་ར་ཧེ་པི པ་ཝ་ཏྟ་ནི་རུ་ལ༹ྷོ རུ་ལ༹ྷཱི ནཱ་མ. ཡ་ཐཱ མ་ཧི་ཡཾ སེ་ཏཱི་ཏི མ་ཧིཾ་སོ, ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི གོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ནི་ཀཱ་ཡ-ས་དྡ་སྶ་པི རུ་ལ༹ྷི་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཀ་སྨི་མྤི ཝི་སི་ཊྛེ ས་ཏི་པི སཱ་མ་ཉྙཱ ཝི་ཡ ས་མུ་དཱ་ཡེ པ་ཝ་ཏྟ་ཝོ་ཧཱ་རོ ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་པི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ ས་མཱུ་ཧ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཝཱཏི. ན་ཝ་མ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶཱཏི ཝཱི་མཾ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ.
༢༣༨-༢༣༩. ལོ་མཱ ཨེ་ཏེ་སཾ ས་ནྟཱི་ཏི ལོ་མ་སཱ, བ་ཧུ་ལོ་མཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་རོ་གོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱིཏི རཱ་ག་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཏོ ནི་རོ་གོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི. མོ་ཙ་ནེ་ནཱཏི མོ་ཙ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཀ་ར་ཎེ་ན. ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཀ་ར་ཎ་ཉྷེ་ཏྠ མོ་ཙ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ མོ་ཙེ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ. བཱི་ཛཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཙོ་ལ༹་གྒ་ཧ་ཎཱ་དི་ཀ་མྨཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
༢༤༠. དྭེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཱིཏི ཁ་ཎྜ་ཙ་ཀྐཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ཙྪ་ནྟེ་ན པ་ན ཁ་ཎྜ་ཙ་ཀྐཱ་དི་བྷེ་དེ་ན་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ག་ཎ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. མི་སྶ་ཀ་ཙ་ཀྐནྟི ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ནཱི་ལ་ཉྩ པཱི་ཏ་ཀ་ཉྩཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨ་ནེ་ཀ་ཝ་ཎྞཱ་ནཾ མོ་ཙ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན མོ་ཙ་ནཾ བྷ་ཝ་ཏུ ཝཱ མཱ ཝཱ, ཨི་མི་ནཱ་པི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨུ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མོ་ཙེ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ན ཧི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ནཱི་ལཱ་དཱི་ནཾ ས་བྦེ་ས་མྤི མུ་ཏྟི ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཨ་ཉྙཾ ཝ་ད་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ དོ་སཾ ཨུ་ཛུཾ ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ པུ་ན པུ་ཊྛོ ཨ་ཉྙཾ བྷ་ཎ་ཏི.
མོ་ཙ་ན་སྶཱ་དོཏི མོ་ཙ་ན་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ པ་ཝ་ཏྟ་ཨ་སྶཱ་དོ. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘མོ་ཙེ་ཏུཾ ཨ་སྶཱ་དོ མོ་ཙ་ན་སྶཱ་དོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. གེ་ཧ་སྶི་ཏ་པེ་མནྟི ཨེ་ཏྠ གེ་ཧ-ས་དྡེ་ན གེ་ཧེ ཋི་ཏཱ མཱ་ཏུ་བྷ་གི་ནཱི་ཨཱ་ད་ཡོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ཉཱ་ཏ་ཀཱ ག་ཧི་ཏཱ. ཏེ་སུ མཱ་ཏུ་པེ་མཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣོ སི་ནེ་ཧོ གེ་ཧ་སྶི་ཏ་པེ་མཾ, ཨ་ཉྙ་ཏྠ པ་ན གེ་ཧ་སྶི་ཏ་པེ་མ་ནྟི པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀ་རཱ་གོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་སྶཱ་ད་སཱི་སེ་ནཱཏི རཱ་ག་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་མུ་ཁེ་ན. ཨེ་ཀེ་ན པ་དེ་ནཱཏི གེ་ཧ་སྶི་ཏ་པེ་མ-པ་དེ་ན.
ཏ་ཐེ་ཝཱཏི མོ་ཙ་ན་སྶཱ་ད་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ. པུ་བྦ་བྷཱ་གེ མོ་ཙ་ན་སྶཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏ་པྤ་ཡོ་གཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ་ཝ ས་ཡི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ས་ཙེ པ་ན…པེ… ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་ན སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཏ་སྶ པ་ཡོ་ག་སྶ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ཏྟཱ ‘‘སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ…པེ… ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཛ་གྒ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི དྷོ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨ་ནོ་ཀཱ་སནྟི ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་པྤ་དེ་སཾ.
༢༦༣-༢༦༤. གེ་ཧ་སྶི་ཏ་ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐནྟི པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཾ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ. ཝ་ཏྠིཾ ད་ལ༹ྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་སྶ ཨ་གྒེ པ་སྶཱ་ཝ་ནི་གྒ་མ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཙ་མྨཾ ད་ལ༹ྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ནི་མི་ཏྟེ ཨུ་པ་ཀྐ་མཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘མོ་ཙ་ན་སྶཱ་དཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ་པི མུ་ཏྟེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༢༦༥. ‘‘ཨེ་ཧི མེ ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ཏི ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཀ་ཏོ་པི པ་ཡོ་གོ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཀ་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་དི པ་ན ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟོ ས་ཡ་མེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ངྒ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. སུ་ཏྟ་སཱ་མ་ཎེ་ར་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨ་སུ་ཙི་མྷི མུ་ཏྟེ་པི ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་སྶ ག་ཧ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན མུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ.
༢༦༦. ཀཱ་ཡ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཙ་ལ་ན་ཝ་སེ་ན ཡ་ཐཱ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏེ་པི ཨུ་པ་ཀྐ་མོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི ཝི་ཛ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ. ‘‘པ་ཙྪ་ཏོ ཝཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ ཀ་ཊི་ཡཾ ཨཱུ་རུ་པྤ་དེ་སོ་པི ག་ཧི་ཏོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ, ཏ་སྨཱ ཨུ་བྷོ་སུ་པི པ་སྶེ་སུ ཋ་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟ་སྶ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ‘‘ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ནི་མི་ཏྟནྟི པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒོ་ཝ ཝུ་ཏྟོ. ཨུ་མྨཱི་ལ་ན་ནི་མཱི་ལ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ན ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོཏི ཨུ་མྨཱི་ལ་ན་ནི་མཱི་ལ་ན་པྤ་ཡོ་ག་ཝ་ས་ཨེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་དོ ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནེ་ཀ་ཀྑ་ཏྟུ་མྤི ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ ནི་མཱི་ལེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཀྑཱི་ནི ཨ་ཝི་པྥ་ནྡེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ས་མྤ་ཏྟ་སྶ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ནི་མི་ཏྟོ་ལོ་ཀ་ནེ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ‘‘དཱ་རུ་དྷཱི་ཏ་ལི་ཀ་ལེ་པ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་པི དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི.
༢༦༧. པུ་པྥཱ་ཝ་ལཱིཏི ཀཱི་ལཱ༹་ཝི་སེ་ས་སྶཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟཱ ན་དཱི་ཨཱ་དཱི་སུ ཚི་ནྣ་ཏ་ཊཾ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཙི་ཀྑ་ལླཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨུ་བྷོ པཱ་དེ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ པ་པ་ཏ་ནྟི. ‘‘པུ་པྥཱ་ཝ་ལི་ཡ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ. པ་ཝེ་སེ་ནྟ་སྶཱཏི དྭི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏྟཱ ཝཱ་ལི་ཀཾ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་ནྟི ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ཝཱ་ལི་ཀནྟི ཝཱ་ལི་ཀཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙེ་ཏ་ནཱ, ཨུ་པ་ཀྐ་མོ, མུ་ཙྩ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༩. དུ་ཏི་ཡེ ཡེ་སུ ཝི་ཝ་ཊེ་སུ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ནི ཝི་ཝ་ར་ནྟོཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སི. ཏེ་ན ཀ་ཏ་སྶ་པི ཝི་པྤ་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་ནི ཀ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་པྤ་ཀཱ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་ལཱ༹་ར་ཏྟ་ཏཱཏི ཨུ་ལཱ༹་ར་ཙི་ཏྟ་ཏཱ, པ་ཎཱི་ཏཱ་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༢༧༠. ཨོ་ཏི་ཎྞོཏི ཨི་དཾ ཀ་མྨ་སཱ་དྷ་ནཾ ཀ་ཏྟུ་སཱ་དྷ་ནཾ ཝཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཀྑཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཡ ས་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ས་མ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱཏི ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ, ཡ་ཐཱ ཏེ ར་ཏི་ཛ་ན་ཀཱ རཱུ་པཱ་ད་ཡོ ཝི་ས་ཡཱ ཨ་ནི་ཙྩ་དུ་ཀྑཱ་སུ་བྷཱ་ན་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ, ཏ་ཐཱ ཨ་པ་སྶི་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༢༧༡. ས་ཉྙ་མ་ཝེ་ལནྟི སཱི་ལ་མ་རི་ཡཱ་དཾ. ཨཱ་ཙཱ་རོཏི ཨཱ་ཙ་ར་ཎཾ ཧ་ཏྠ་ག་ཧ་ཎཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ. ཨ་སྶཱཏི ‘‘ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི པ་ད་སྶ.
༢༧༣. ཨེ་ཏེ་སཾ པ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ནཱཏི ཨཱ་མ་ས་ནཱ་དི་པ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན. ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ…པེ… ས་ཉྩོ་པེ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠཾ ཝཱ ཀཱ་ཡཾ ཝཱ ཏི་རི་ཡཾ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ས་ཉྩཱ་རེ་ཏི. ‘‘ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨ་མོ་ཙེ་ཏྭཱ་ཝཱཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ མ་ཏྠ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧ་ཏྠཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཏོ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྠ་སཱ་ཊ་ཀཱུ་པ་རི ཨོ་མ་ས་ནྟ་སྶ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, སཱ་ཊ་ཀ་ཏོ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཛ་ངྒྷ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀཱ་ཡཾ ཨོ་མ་ས་ནྟ་སྶ པུ་ན ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
དྭཱ་ད་ས་སུ་པི ཨཱ་མ་ས་ནཱ་དི་པྤ་ཡོ་གེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ པ་ཡོ་གེ ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨ་མོ་ཙི་ཏེ ཨེ་ཀེ་ཀཱ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མཱུ་ལ་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཝ པ་མཱ་ཎ’’ནྟི. ཨི་ད་ཉྩ ཨེ་ཀེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ཀཱ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ཀཱ་ཡ་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀེ་ན པ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རེ་ན ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡཾ པ་རཱ་མ་ས་ཏོ པ་ཡོ་ག་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ཡཾ པ་ན ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ, ཨ་པི་ཙ ས་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན་པཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙི་སྶ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ’’ཏི. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏོ ཙ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་པུ་རི་ས་སྶ ཙ ག་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ས་མ་སཱ་རཱ་གོཏི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན ཨེ་ཀ་ས་དི་ས་རཱ་གོ. པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ར་ཛྫུ་ཝ་ཏྠཱ་དཱི་ཧི པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན. པུ་ན པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ས་མ་སཱ་རཱ་གོ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ན་ནྟ་ར་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཨཱ་མ་ས་ན་ན་ཡེ་ན. ཝེ་ཎི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ལོ་མཱ་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ལོ་མཱ་ནཾ ཕུ་ས་ནེ་པི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ཝུ་ཏྟོ. ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀེ་ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཡ་ཐཱ་ནི་དྡི་ཊྛ་ནི་དྡེ་སེཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་ནི་དྡེ་སེ. ཏེ་ནཱཏི ཏེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ས་ཉྙཱ་ཡ ཝི་རཱ་གི་ཏ་མྷཱིཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ར་དྡྷཱ་ཡ. ལི་ངྒ་བྱ་ཏྟ་ཡེ་ན ‘‘ཝི་རཱ་གི་ཏ་མྷཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མཾ ནཱ་མ ཝ་ཏྠུནྟི ཨི་མ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨཱ་ག་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཨ་ཉྙ་མྤི ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྠུཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི་པི ཀེ་ཙི. སཱ་ར་ཏྟནྟི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན སཱ་ར་ཏྟཾ. ཝི་ར་ཏྟནྟི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་ག་ར་ཧི་ཏཾ མཱ་ཏུ་བྷ་གི་ནཱི་ཨཱ་དིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ‘‘ཝི་ར་ཏྟཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝི་ར་ཏྟཾ ག་ཎྷི, དུ་ཀྐ་ཊནྟི མཱ་ཏུ་པེ་མཱ་དི་ཝ་སེ་ན ག་ཧ་ཎེ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨི་མཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་མེ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀ་ཐཾ ས་མེ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ཡ་དི ཧི ‘‘ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱ ཝི་རཱ་གི་ཏཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་གྒ་ཧ་ཎེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ཝ་ད་ནྟེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨི་ཏྠཱི ཙ ཧོ་ཏི ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱི ཙཱ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཝུ་ཏྟ་ཉྩ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀཱ་ཡཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱ ཝི་རཱ་གི་ཏཱ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཀཱ་ཡཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཡ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་མེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་རེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝཱ་དོ ཨི་མཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་མེ་ཏི. ཡོ པ་ནེ་ཏྠ ‘‘ས་ཏི་པི ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ག་ཧ་ཎ་ས་མ་ཡེ ‘ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’ཏི ས་ཉྙཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘ཨི་ཏྠིཾ ག་ཎྷཱ་མཱི’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝ་ཏྠུ་ས་ཉྙཱ་ནཾ བྷི་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་ཡུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་དེ་ཡྻ, སོ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཝ་ཏྠཱ་དིཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཨི་ཏྠི་ཡཱ རཱ་གེ་ན ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཝ་ཏྠཱ་དཱི་སུ རཱ་གེ་ནཱ’’ཏི. ཡ་དི ‘‘ཝ་ཏྠཱ་དཱི་སུ རཱ་གེ་ན ག་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི ཝ་དེ་ཡྻ, ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཋི་ཏཾ ཝ་ཏྠཱ་དིཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ་པི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ སི་ཡཱ, ཏ་སྨཱ ཨི་ཏྠཱི ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱ སཱ་ར་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ག་ཧ་ཎ་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ངྒ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་ར་ཝཱ་དོ་ཝ ཡུ་ཏྟ་ཝཱ་དོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ་ཧི ཙ ས་མེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡ་དི ས་ཉྙཱ་ཝི་རཱ་གེ་ན ཝི་རཱ་གི་ཏཾ ནཱ་མ སི་ཡཱ, ‘‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ བཱ་ཧཱ་ཧི པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙི་སྶ ‘‘མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏི་ཏྠི་ཡོ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ན སི་ཡཱ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་ཉྙཱ་ཝི་རཱ་གེ་ན ཝི་རཱ་གི་ཏཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ སི་དྡྷོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི. ནཱི་ལེ་ན དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལི༹་ཏྠཱི ཝུ་ཏྟཱ.
༢༧༩. སེ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོཏི ཕ་སྶ་སུ་ཁ་སེ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀཱ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་སྶ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷཱ་མ་ས་ན་ཝཱ་རེ་པི ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷཱ་མ་ས་ནེ་པི ཀཱ་ཡ་ས་མྦ་ནྡྷ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝཱ་རེ. མོ་ཀྑཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཋ་མཾ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ ས་ཏི་པི པ་ཙྪཱ མོ་ཀྑཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
༢༨༡. པཱ་རི་པ་ནྠི་ཀཱཏི ཝི་ལུ་མྤ་ནི་ཀཱ, ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ན་དཱི་སོ་ཏེ་ན ཝུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཾ མཱ་ཏ་རནྟི ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙཱ་སུ་པི པ་ན ཨི་ཏྠཱི་སུ ཀཱ་རུ་ཉྙཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན མཱ་ཏ་རི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ནེ་ཝ་ཏྠི དོ་སོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘མཱ་ཏ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙཱ་སཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟཱ་པི ཨ་ཏྠི. ཏི་ཎ་ཎྜུ་པ་ཀནྟི ཧི་རཱི་ཝེ་རཱ་དི་མཱུ་ལེ་ཧི ཀ་ཏ་ཙུ་མྦ་ཊ་ཀཾ. ཏཱ་ལ་པ་ཎྞ་མུ་དྡི་ཀནྟི ཏཱ་ལ་པ་ཎྞེ་ཧི ཀ་ཏ་ཨ་ངྒུ་ལི་མུ་དྡི་ཀཾ. པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ, ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨ་པ་ནཱ་མེ་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ, པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་ཝི་ཏཱ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ, པཱུ་ཛཱ་དི་ཨ་ཏྠཾ ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་མྤི ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཨི་ཏྠི་ས་ཎྛཱ་ནེ་ན ཀ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཧེ་ཊྛི་མ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏི་ཏྠཱི་ན་མྤི ཨ་ནཱ་མཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏཱ་དི་སཾ ཨི་ཏྠི་ས་ཎྛཱ་ནེ་ན ཀ་ཏཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་རཱུ་པ་མྤི ཨ་ནཱ་མཱ་ས་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི པ་ཊི་མཱ་རཱུ་པཾ ཨཱ་མ་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ. ཨི་ཏྠི་རཱུ་པཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཝ་ཏྠ་ཉྩ པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་ཉྩ བྷི་ཏྟི་ཉྩ ཨི་ཏྠི་རཱུ་པཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. བྷི་ནྡི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ཧ་ཏྠེ་ན ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ད་ཎྜཱ་དི་ནཱ བྷི་ནྡི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཨ་ནཱ་མཱ་ས་མྤི ཧ་ཏྠེ་ན ཨ་པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱ ད་ཎྜཱ་དི་ནཱ ཀེ་ན་ཙི བྷི་ནྡི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ག་ཎྷ་ནྟེ་ན མཱ་ཏུ་གཱ་མ་ས་རཱི་རེ་པི ས་ཏྠཱ་དཱི་ཧི ཝ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ ག་ཧི་ཏ་མ་ཎྜཱུ་ཀ་ས་པྤི་ནིཾ ད་ཎྜཱ་དཱི་ཧི ནི་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ མ་ཎྜཱུ་ཀཾ ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
མ་གྒཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡཱཏི མ་གྒེ ག་ཙྪཱ་མཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ མ་གྒ་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱི་ལ༹་ནྟེ་ནཱཏི ཨི་དཾ གི་ཧི་ས་ནྟ་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, བྷི་ཀྑུ་ས་ནྟ་ཀཾ པ་ན ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ དུ་རུ་པ་ཙི་ཎྞ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏཱ་ལ་པ་ན་སཱ་དཱི་ནཱིཏི ཙེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་ལ་བུ་ཛ་ཏི་པུ་ས་ཨ་ལཱ་བུ་ཀུ་མྦྷ་ཎྜ་པུ་སྶ་ཕ་ལ་ཨེ་ལཱ༹་ལུ་ཀ་ཕ་ལཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ‘‘ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཕ་ལཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ཀཱི་ལཱ༹་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨཱ་མ་ས་ནཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པཱ་སཱ་ཎ་ས་ཀྑ་རཱ་དཱི་ནི ཀཱི་ལཱ༹་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན་པི ཨཱ་མ་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
མུ་ཏྟཱཏི ཧ་ཏྠི་ཀུ་མྦྷ་ཛཱ་དི་ཀཱ ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཱ མུ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཧ་ཏྠི་ཀུ་མྦྷཾ, ཝ་རཱ་ཧ་དཱ་ཋཾ, བྷུ་ཛ་ངྒ་སཱི་སཾ, ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཾ, ཝེ་ལུ༹, མ་ཙྪ་སི་རོ, ས་ངྑོ, སི་པྤཱི་ཏི ཨ་ཊྛ མུ་ཏྟཱ་ཡོ་ནི་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཧ་ཏྠི་ཀུ་མྦྷ་ཛཱ པཱི་ཏ་ཝ་ཎྞཱ པ་བྷཱ་ཝི་ཧཱི་ནཱ. ཝ་རཱ་ཧ་དཱ་ཋ་ཛཱ ཝ་རཱ་ཧ་དཱ་ཋ་ཝ་ཎྞཱ་ཝ. བྷུ་ཛ་ངྒ་སཱི་ས་ཛཱ ནཱི་ལཱ་དི་ཝ་ཎྞཱ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཱ ཝ་ཊྚ་ལཱ. ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་ཛཱ ཨཱ་བྷཱ་སཱུ་རཱ དུ་བྦི་བྷཱ་ག་རཱུ་པཱ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཝི་དྡྷ་མ་ནྟི་ཡོ ཏི་ཊྛ་ནྟི, དེ་ཝཱུ་པ་བྷོ་གཱ ཨེ་ཝ ཙ ཧོ་ནྟི. ཝེ་ལུ༹་ཛཱ ཀ་ར་ཀ་ཕ་ལ་ས་མཱ་ན་ཝ་ཎྞཱ ན ཨཱ་བྷཱ་སཱུ་རཱ, ཏེ ཙ ཝེ་ལཱུ༹ ཨ་མ་ནུ་སྶ་གོ་ཙ་རེ ཨེ་ཝ པ་དེ་སེ ཛཱ་ཡ་ནྟི. མ་ཙྪ་སི་ར་ཛཱ པཱ་ཋཱི་ན་པི་ཊྛི་ས་མ་ཨཱ་ན་ཝ་ཎྞཱ ཝ་ཊྚ་ལཱ ལ་གྷ་ཝོ ཙ ཧོ་ནྟི པ་བྷཱ་ཝི་ཧཱི་ནཱ ཙ, ཏེ ཙ མ་ཙྪཱ ས་མུ་དྡ་མ་ཛ྄ཛྷེ་ཡེ་ཝ ཛཱ་ཡ་ནྟི. ས་ངྑ་ཛཱ ས་ངྑ་ཨུ་ད་ར་ཙྪ་ཝི་ཝ་ཎྞཱ ཀོ་ལ་ཕ་ལ་པྤ་མཱ་ཎཱ་པི ཧོ་ནྟི པ་བྷཱ་ཝི་ཧཱི་ནཱ་ཝ. སི་པྤི་ཛཱ པ་བྷཱ་ཝི་སེ་ས་ཡུ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི ནཱ་ནཱ་ས་ཎྛཱ་ནཱ. ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ཏི་ཏོ ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཱ་སུ མུ་ཏྟཱ་སུ ཡཱ མ་ཙྪ་ས་ངྑ་སི་པྤི་ཛཱ, ཏཱ སཱ་མུ་དྡི་ཀཱ. བྷུ་ཛ་ངྒ་ཛཱ་པི ཀཱ་ཙི སཱ་མུ་དྡི་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཨི་ཏ་རཱ ཨ་སཱ་མུ་དྡི་ཀཱ. ཡ་སྨཱ བ་ཧུ་ལཾ སཱ་མུ་དྡི་ཀཱ་ཝ མུ་ཏྟཱ ལོ་ཀེ དི་སྶ་ནྟི, ཏ་ཏྠཱ་པི ས་པྤི་ཛཱ་ཝ, ཨི་ཏ་རཱ ཀ་དཱ་ཙི ཀཱ་ཙི, ཏ་སྨཱ ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ ‘‘མུ་ཏྟཱ་ཏི སཱ་མུ་དྡི་ཀཱ མུ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
མ་ཎཱིཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝེ་ལུ༹་རི་ཡཱ་དི་ཀེ སེ་སོ ཛོ་ཏི་ར་སཱ་དི་བྷེ་དོ ས་བྦོ་པི མ་ཎི. ཝེ་ལུ༹་རི་ཡོཏི ཝཾ་ས་ཝ་ཎྞ་མ་ཎི. ས་ངྑོཏི སཱ་མུ་དྡི་ཀ་ས་ངྑོ. སི་ལཱཏི ཀཱ་ལ༹་སི་ལཱ་པ་ཎྜུ་སི་ལཱ་སེ་ཏ་སི་ལཱ་དི་བྷེ་དཱ ས་བྦཱ་པི སི་ལཱ. ར་ཛ་ཏནྟི ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་དི་ཀཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སཾ ར་ཏ་ན་ས་མྨ་ཏཾ. ཛཱ་ཏ་རཱུ་པནྟི སུ་ཝ་ཎྞཾ. ལོ་ཧི་ཏ་ངྐོཏི ར་ཏྟ་མ་ཎི. མ་སཱ་ར་ག་ལླནྟི ཀ་བ་ར་མ་ཎི. བྷ་ཎྜ་མཱུ་ལ་ཏྠཱ་ཡཱཏི པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་བྷ་ཎྜ་མཱུ་ལ་ཏྠཱ་ཡ. ཀུ་ཊྛ་རོ་ག་སྶཱཏི ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ, ཏཱ་ཡ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏ་བྦ་སྶ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི རོ་ག་སྶ་ཏྠཱ་ཡ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ‘‘བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠ་ཉྩ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡེ་ཝ མུ་ཏྟཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཀ་ར་མུ་ཏྟོཏི ཨཱ་ཀ་ར་ཏོ མུ་ཏྟ་མ་ཏྟོ. ‘‘བྷ་ཎྜ་མཱུ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨཱ་མ་སི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པ་ཙི་ཏྭཱ ཀ་ཏོཏི ཀཱ་ཙ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ཙི་ཏྭཱ ཀ་ཏོ.
དྷོ་ཏ་ཝི་དྡྷོ ཙ ར་ཏ་ན་མི་སྶོཏི ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ཏྠཾ ཀ་ཉྩ་ན་ལ་ཏཱ་དིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏོ ར་ཏ་ན་ཁ་ཙི་ཏོ དྷོ་ཏ་ཝི་དྡྷོ ཨ་ནཱ་མཱ་སོ. དྷོ་ཏ་ཝི་དྡྷོ ཙ ར་ཏ་ན་མི་སྶོ ཙཱ་ཏི ཝི་སུཾ ཝཱ པ་དཾ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. པཱ་ནཱི་ཡ་ས་ངྑོཏི ཨི་མི་ནཱ ཙ ས་ངྑེ་ན ཀ་ཏ་པཱ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཛ་ན་པི་དྷཱ་ནཱ་དི་ས་མ་ཎ་པ་རི་ཀྑཱ་རོ་པི ཨཱ་མ་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ. སེ་སནྟི ར་ཏ་ན་མི་སྶཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ. མུ་གྒ་ཝ་ཎྞཾ་ཡེ་ཝ ར་ཏ་ན་ས་མྨི་སྶཾ ཀ་རོ་ནྟི, ན ཨ་ཉྙ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘མུ་གྒ་ཝ་ཎྞཱ་ཝཱ’’ཏི, མུ་གྒ་ཝ་ཎྞཱ ར་ཏ་ན་མི་སྶཱ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སེ་སཱཏི ར་ཏ་ན་ས་མྨི་སྶཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ མུ་གྒ་ཝ་ཎྞཱ ནཱི་ལ་སི་ལཱ.
བཱི་ཛ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱཏི དྷཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ. སུ་ཝ་ཎྞ་ཙེ་ཏི་ཡནྟི དྷཱ་ཏུ་ཀ་ར་ཎྜ་ཀཾ. པ་ཊི་ཀྑི་པཱིཏི ‘‘དྷཱ་ཏུ་ཊྛ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི པེ་སི་ཏ་ཏྟཱ པ་ཊི་ཀྑི་པི. སུ་ཝ་ཎྞ་བུ་བྦུ་ལ༹་ཀནྟི སུ་ཝ་ཎྞ་ཏཱ་ར་ཀཾ. ‘‘ཀེ་ལཱ༹་པ་ཡི་ཏུནྟི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ས་ཉྩཱ་ར་ནྟེ་ཧི ཨཱ་མ་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་ཙ་ཝ་ར་མེ་ཝ ཧ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཙེ་ཏི་ཡ་གོ་པ་ཀཱ ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཧོ་ནྟུ ཨ་ཉྙེ ཝཱ, ཧ་ཏྠེ་ན་པི པུ་ཉྪི་ཏྭཱ ཀ་ཙ་ཝ་རཾ ཨ་པ་ནེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, མ་ལ་མྤི པ་མ་ཛྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ཨཱ་ར་ཀཱུ་ཊ་ལོ་ཧནྟི ཀི་ཏྟི་མ་ལོ་ཧཾ. ཏཱི་ཎི ཧི ཀི་ཏྟི་མ་ལོ་ཧཱ་ནི ཀཾ་ས་ལོ་ཧཾ, ཝ་ཊྚ་ལོ་ཧཾ, ཨཱ་ར་ཀཱུ་ཊ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཏི་པུ་ཏ་མྦེ མི་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཀཾ་ས་ལོ་ཧཾ, སཱི་ས་ཏ་མྦེ མི་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཝ་ཊྚ་ལོ་ཧཾ, པ་ཀ་ཏི་ར་ས་ཏ་མྦེ མི་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཨཱ་ར་ཀཱུ་ཊཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཏཾ་ཀ་ར་ཎེ་ན ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཀི་ཏྟི་མ་ལོ་ཧ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ག་ཏི་ཀ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨཱ་ར་ཀཱུ་ཊཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ས་དི་ས་མེ་ཝ ཨཱ་མ་སི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཉྙཾ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨཱ་ར་ཀཱུ་ཊཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏ་བྦ་ཏོ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ག་ཏི་ཀ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ཝི་ཡ ཨཱ་མ་སི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ཙ ཨ་ཏྠོ ག་ཎྛི་པ་ད་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ.
སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ པེ་སེ་ཏ་བྦནྟི སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་ཏ་བྦཾ. བྷི་ནྡི་ཏྭཱཏི ཧ་ཏྠེ་ན ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ. བྷེ་རི་ས་ངྒྷཱ་ཊོཏི ས་ངྒྷ་ཊི་ཏ་ཙ་མྨ་བྷེ་རཱི. ཝཱི་ཎཱ་ས་ངྒྷཱ་ཊོཏི ས་ངྒྷ་ཊི་ཏ་ཙ་མྨ་ཝཱི་ཎཱ. ཙ་མྨ་ཝི་ན་དྡྷཱ་ནཾ བྷེ་རི་ཝཱི་ཎཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏུ་ཙྪ་པོ་ཀྑ་རནྟི ཨ་ཝི་ན་དྡྷ་ཙ་མྨཾ བྷེ་རི་པོ་ཀྑ་རཾ ཝཱི་ཎཱ་པོ་ཀྑ་ར་ཉྩ. ཨཱ་རོ་པི་ཏ་ཙ་མྨནྟི བྷེ་རི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ན་དྡྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ ཨཱ་རོ་པི་ཏ་ཙ་མྨཾ ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་སུཾ ཋ་པི་ཏ་ཙ་མྨ་ཉྩ. ཨོ་ན་ཧི་ཏུཾ ཝཱཏི བྷེ་རི་པོ་ཀྑ་རཱ་དཱི་ནི ཙ་མྨཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ན་ནྡྷི་ཏུཾ. ཨོ་ན་ཧཱ་པེ་ཏུཾ ཝཱཏི ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཝི་ན་ནྡྷཱ་པེ་ཏུཾ. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་པྤ་ཧོ་ན་ཀ་ཀཱ་ལེཏི ཨ་ཀུ་ཐི་ཏ་ཀཱ་ལེ.
༢༨༢. ས་ངྐ་མཱ་དི བྷཱུ་མི་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ན ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཊྛཱ་ནི་ཡ་ནྟི དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀ་པ་དི་ཀ་ས་ངྐ་མོཏི ཁུ་དྡ་ཀ་སེ་ཏུ. ས་ཀ་ཊ་མ་གྒ་ས་ངྐ་མོཏི ས་ཀ་ཊ་མ་གྒ་བྷཱུ་ཏོ མ་ཧཱ་སེ་ཏུ. ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ལེ་ཏུནྟི ར་ཛྫུཾ ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ལེ་ཏུཾ. པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏ་བྦཱཏི ཨ་པ་ནེ་ཏ་བྦཱ. མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི, ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གོ, ཏེ་ན རཱ་གེ་ན ཝཱ་ཡཱ་མོ, ཧ་ཏྠ་གྒཱ་ཧཱ་དི་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨༣. ཏ་ཏི་ཡེ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན ཚི་ནྣ་ཨོ་ཏྟ་པྤཱ ‘‘ཚི་ནྣི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཚི་ནྣི་ཀཱ་ཏི ཚི་ནྣ་ཨོ་ཏ་པྤཱ’’ཏི.
༢༨༥. ཡ་ཐཱ ཡུ་ཝཱ ཡུ་ཝ་ཏིནྟི ཨེ་ཏེ་ན ཨོ་བྷཱ་ས་ནེ ནི་རཱ་ས་ངྐ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. མེ་ཐུ་ནུ་པ་ས་ཉྷི་ཏཱ་ཧཱིཏི ཨི་དཾ དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ. ཨི་ཏྠི་ལ་ཀྑ་ཎེ་ནཱཏི ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ‘‘སུ་བྷ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ན ཏཱ་ཝ སཱི་སཾ ཨེ་ཏཱིཏི ‘‘ཨི་ཏྠི་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ནཾ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ་པ་ཏྟི་ཛ་ན་ཀཾ ཧུ་ཏྭཱ མ་ཏྠ་ཀཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ན་ཉྷི ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨི་ཏྠི་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་སཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ པ་ན དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙ་སྶཱ་ད་རཱ་ག་ཝ་སེ་ན བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི པ་དེ་ཧི ཨ་གྷ་ཊི་ཏེ སཱི་སཾ ན ཨེ་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི པ་དེ་ཧི ཨ་གྷ་ཊི་ཏེ ཨ་ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ནཾ སཱི་སཾ ན ཨེ་ཏི, ཨ་ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ནཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. གྷ་ཊི་ཏེ་པཱིཏི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི པ་དེ་ཧི ཨ་ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ནེ གྷ་ཊི་ཏེ་པི. ཨི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི གྷ་ཊི་ཏེ་ཡེ་ཝ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོཏི ‘‘སི་ཁ་ར་ཎཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཏཱི་ཧི་ཡེ་ཝ པ་དེ་ཧི ཨ་ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ནེ གྷ་ཊི་ཏེ་ཡེ་ཝ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒ་སྶ ནི་ཡ་ཏ་ཝ་ཙ་ན་ཏྟཱ ཨ་ཙྩོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏྟཱ ཙ. ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་སཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི པ་ན ཨ་ཊྛ་ཧི པ་དེ་ཧི གྷ་ཊི་ཏེ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ན་མེ་ཝ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ན ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ, ཏ་སྨཱ ཏཱ་ནི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི་ཏི ཀེ་ཙི. ཨ་ཀྐོ་ས་ན་མ་ཏྟ་ཏྟཱ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི་ཏི ཨ་པ་རེ. པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཝི་ཡ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་མེ་ཝེ་ཏྠ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རཾ དི་སྶ་ཏི. ཀུ་ཉྩི་ཀ་པ་ཎཱ་ལི་མ་ཏྟནྟི ཀུ་ཉྩི་ཀཱ་ཚི་དྡ་མ་ཏྟཾ.
༢༨༦-༢༨༧. ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟིནྟི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཧ་ས་ནྟོ ཧ་ས་ནྟོཏི ས་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཧ་ས་ནྟོ་པི ཝཱ་ཙ་སྶཱ་ད་རཱ་གེ་ན པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝ་ད་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏོཏི ཧ་ཏྠ་མུ་དྡཱ་ཡ ཨོ་བྷཱ་ས་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི.
༢༨༨. ཏ་སྨཱ དུ་ཀྐ་ཊནྟི ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཧེ་ཏུ དུ་ཀྐ་ཊཾ, པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནྟི་ཡཱ པ་ན ཨ་ཁེ་ཏྟ་པ་ད་ཏྟཱ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནྟི་ཡཱ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ཝ་ཀྑ་ཏི.
༢༨༩. ཨ་ས་དྡྷ་མྨཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧཱཏི ‘‘ཝཱ་པི་ཏ’’ནྟི ཨི་མ་སྶ བཱི་ཛ་ནི་ཀྑེ་པ་ཝ་ཙ་ན་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. སཾ་སཱི་ད་ཏཱིཏི ཝ་ཧ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ སཾ་སཱི་ད་ཏཱིཏི སཾ་སཱི་དི་སྶ་ཏི. མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི, ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙི་ཏཱ, དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙ་སྶཱ་ད་རཱ་གོ, ཏེ་ན རཱ་གེ་ན ཨོ་བྷཱ་ས་ནཾ, ཏ་ངྑ་ཎ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི.
དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩༠. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཙཱི་ཝ་རནྟི ནི་ཝཱ་ས་ནཱ་དི ཡཾ ཀི་ཉྩི ཙཱི་ཝ་རཾ. པི་ཎྜ་པཱ་ཏནྟི ཡོ ཀོ་ཙི ཨཱ་ཧཱ་རོ. སོ ཧི པི་ཎྜོ་ལྱེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཏྟེ པ་ཏ་ན་ཏོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ལ་དྡྷ་བྷི་ཀྑཱ་ནཾ པི་ཎྜཱ་ནཾ པཱ་ཏོ ས་ནྣི་པཱ་ཏོ་ཏི ཝཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སེ་ནཱ་ས་ནནྟི ས་ཡ་ན་ཉྩ ཨཱ་ས་ན་ཉྩ. ཡ་ཏྠ ཧི ཝི་ཧཱ་རཱ་དི་ཀེ སེ་ཏི ནི་པ་ཛྫ་ཏི ཨཱ་ས་ཏི ནི་སཱི་ད་ཏི, ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ. པ་ཏི ཨེ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ་ཏི པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཏི་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི. རོ་ག་སྶ པ་ཏི་ཨ་ཡ་ན་ཊྛེ་ན ཝཱ པ་ཙྩ་ཡོ, པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ག་མ་ན་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏྠེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཧི ཏཾ་ཧེ་ཏུ་ཀ་དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཝཱ རོ་ག་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ པ་ཏི་ཨ་ཡ་ན་ཊྛོ. ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙཱིཏི ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི. ས་པྤཱ་ཡ་སྶཱཏི ཧི་ཏ་སྶ ཝི་ཀཱ་ར་ཝཱུ་པ་ས་མེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. བྷི་ས་ཀྐ་སྶ ཀ་མྨཾ ཏེ་ན ཝི་དྷཱ་ཏ་བྦ་ཏོ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི. ན་ག་ར་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ཧཱིཏི ན་ག་རཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ར་ཀྑ་ཎ་ཀེ་ཧི. ཨཱ་ཝཱ་ཊ་པ་རི་ཀྑེ་པོ པ་རི་ཁཱ ཨུ་དྡཱ་པོ པཱ་ཀཱ་རོ ཨེ་སི་ཀཱ པ་ལི་གྷོ པཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྠ་ཀ་མ་ཎྜ་ལ་ནྟི ས་ཏྟ ན་ག་ར་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. སེ་ཏ་པ་རི་ཀྑཱ་རོཏི སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལཱ་ལ་ངྐཱ་རོ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཧི ཨི་དྷ ‘‘ར་ཐོ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏ་སྶ ཙ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ད་ཡོ ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ཊྛེ་ན ‘‘པ་རི་ཀྑཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཙ་ཀྐ་ཝཱི་རི་ཡོཏི ཝཱི་རི་ཡ་ཙ་ཀྐོ. ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱཏི ཛཱི་ཝི་ཏ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. ས་མུ་དཱ་ནེ་ཏ་བྦཱཏི ས་མྨཱ ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་དྡྷཾ ཨཱ་ནེ་ཏ་བྦཱ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཱ. པ་རི་ཝཱ་རོ་པི ཧོ་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ནཾ པ་རི་ཏོ ཝཱ་ར་ཎ་ཏོ, ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཛཱི་ཝི་ཏ…པེ… ར་ཀྑ་ཎ་ཏོ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ནྟ་རནྟི ཝི་ཝ་རཾ, ཨོ་ཀཱ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ར་ཀྑ་ཎ་ཏོཏི ཝེ་རི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་མཱི་ནཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སེ་ཝ་ཀཱ ཝི་ཡ ར་ཀྑ་ཎ་ཏོ. ཨ་སྶཱཏི ཛཱི་ཝི་ཏ་སྶ. ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཙི་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ར་སཱ་ཡ་ན་བྷཱུ་ཏ་ཉྷི བྷེ་ས་ཛྫཾ སུ་ཙི་ར་མྤི ཀཱ་ལཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི་ཡེ་ཝ.
༢༩༡. ཨུ་པ་ཙཱ་རེཏི ཡ་ཏྠ ཋི་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏཱ་དི་སེ. ཀཱ་མོ ཙེ་ཝ ཧེ་ཏུ ཙ པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ ཙ ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ བྱ་ཉྫ་ནནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ’’ནྟི པ་དཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་མཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཧེ་ཏུཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་རི་ཙ་རི་ཡ་ནྟི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་ཏྠཱ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་སུ པ་ཋ་མེ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ ཀཱ་མོ ཙ ཧེ་ཏུ ཙ པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ ཙ ཨ་ཏྠོ, སེ་སཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་པ་ད་མེ་ཀཾ བྱ་ཉྫ་ནཾ པ་ཋ་མ་ཝི་གྒ་ཧེ ཏ་ད་ཏྠ་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཏྟཱ. དུ་ཏི་ཡེ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཙ པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ ཙ ཨ་ཏྠོ, ཀཱ་མོ ཙ ཧེ་ཏུ ཙཱ་ཏི སེ་སཾ པ་ད་དྭ་ཡཾ བྱ་ཉྫ་ནཾ ཏེ་སཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏྟཱ་རི པ་དཱ་ནི དྭི་ནྣཾ ཝི་གྒ་ཧཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི. ག་ཎྛི་པ་དེ ཙ ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ཙཱུ་ལ༹་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་མ་ཧཱ་ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ པ་ན ‘‘པ་ཋ་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ ཀཱ་མོ ཙ ཧེ་ཏུ ཙ པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ ཙ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏྠོ, སེ་སཾ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཀཱ་མེ་ནཱ་ཏི་ཨཱ་དི ཝི་གྒ་ཧ་ཝཱ་ཀྱཾ ཨ་ཀྑ་ར་ཝི་ཝ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་ཏོ བྱ་ཉྫ་ན་མ་ཏྟཾ. དུ་ཏི་ཡེ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཙ པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ ཙ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏྠོ, སེ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀཱ་མི་ཏཱ ཨི་ཙྪི་ཏཱ་ཏི་ཨཱ་དི ཝི་གྒ་ཧ་ཝཱ་ཀྱཾ ཨ་ཀྑ་ར་ཝི་ཝ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་ཏོ བྱ་ཉྫ་ན་མ་ཏྟ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ‘‘བྱ་ཉྫ་ནེ ཨཱ་ད་རཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ ཨི་དྷ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. བྱ་ཉྫ་ནེ ཨཱ་ད་རཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཝི་གྒ་ཧ་ཝ་སེ་ན བྱ་ཉྫ་ནེ ཨཱ་ད་རཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ དཱི་པི་ཏོ.
ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ་ན སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་མཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧེ་ཏུཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་རི་ཙ་རི་ཡ་ནྟི ཧི ཝུ་ཏྟེ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི པ་ཎྜི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཧེ་ཏུ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་མཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་རི་ཙ་རི་ཡ’’ནྟི ཙ ཝུ་ཏྟེ ཀཱ་མེ་ན པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་མཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧེ་ཏུཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་རི་ཙ་རི་ཡ་ནྟི ཨི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀཱ་མེ་ན པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝི་ཉྙཱུ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི. ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ས་དྡ་སྶ ཀཱ་མི་ཏ་ས་དྡེ་ན ས་མཱ་ན་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་རི་ཙ་རི་ཡ་ནྟི ཨི་མ་སྶ ཙ ཨུ་བྷ་ཡ་ཝི་གྒ་ཧ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཀཱ་མི་ཏ་ཊྛེ་ན ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤོ དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ད་སྶི་ཏོ་ཏི ཝི་ཉྙཱུ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟཱི་ཏི.
ཨེ་ཏ་ད་གྒནྟི ཨེ་སཱ ཨ་གྒཱ. དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཀི་ཉྩཱ་པི མེ་ཐུ་ན་ཡཱ་ཙ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཏ་ཐཱ་པི ཏཾ དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙ་སྶཱ་ད་རཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ མེ་ཐུ་ན་སྶཱ་ད་རཱ་ག་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ. ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ‘‘ཏེ་ན ཧི བྷ་གི་ནི ཨ་གྒ་དཱ་ནཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི, ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ རཱ་གོ, ཏེ་ན རཱ་གེ་ན ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ནཾ, ཏ་ངྑ་ཎ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ས་ཉྩ་རི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩༦. པ་ཉྩ་མེ པ་ཎྜི་ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ པ་ཎྜི་ཙྩཾ, ཉཱ་ཎ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ག་ཏི་མ་ནྟཱཏི ཉཱ་ཎ་ག་ཏི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. པ་ཎྜི་ཏཱཏི ཨི་མི་ནཱ ས་བྷཱ་ཝ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, བྱ་ཏྟཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨི་ཏྠི་ཀ་ཏྟ་བྦེ་སུ ཝི་སཱ་ར་ད་པ་ཉྙཱ་ཡ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པཱ་ཡ་ཉྙཱུ ཝི་སཱ་ར་དཱ’’ཏི. མེ་དྷཱ་ཝི་ནཱིཏི ཋཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་པ་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠ་ཀི་ཙྩེ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ ཋཱ་ན་སོ ཏ་ངྑ་ཎེ ཨེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དི་ཊྛཾ དི་ཊྛཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི. ཚེ་ཀཱཏི ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟ་ས་མྤཱ་ད་ནཱ་དཱི་སུ ནི་པུ་ཎཱ. ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྤ་ནྣཱཏི ཀཱ་ཡི་ཀེ་ན ཝཱི་རི་ཡེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ, ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙཱ ཀུ་སཱི་ཏཱ ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སི་ནྣཱ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏཱ་ཝ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ཝི་པྥཱ་རི་ཀེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ས་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ནི་པྥཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་ཡཱཏི ནི་མི་ཏྟ་ཏྠེ བྷུ་མྨཾ, ཧེ་ཏུ་མྷི ཝཱ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི. ཨཱ་ཝ་ཧ་ནཾ ཨཱ་ཝཱ་ཧོ, པ་རི་གྒ་ཧ་བྷཱ་ཝེ་ན དཱ་རི་ཀཱ་ཡ ག་ཎྷཱ་པ་ནཾ, ཏ་ཐཱ དཱ་པ་ནཾ ཝི་ཝཱ་ཧོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དཱ་ར་ཀ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༢༩༧-༢༩༨. བྷ་ཏྟ་པཱ་ཙ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ར་ནྡྷཱ་པ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི པཱ་ཙ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཙཱ་པ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. དུ་ཊྛུཾ ཀུ་ལཾ ག་ཏཱ དུ་གྒ་ཏཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཏྠ ཝཱ ག་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨཱ་ཧ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ. ན ཨུ་པཱ་ཧ་ཊནྟི ན དི་ནྣཾ. ཀ་ཡོ ག་ཧ་ཎཾ, ཝི་ཀྐ་ཡོ དཱ་ནཾ. ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ས་ངྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ‘‘ཝོ་ཧཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཎྜི་ཏ་པ་སཱ་དྷི་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ བཱ་ཧི་རུ་པ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨ་ལ་ངྐ་ར་ཎཾ མ་ཎྜ་ནཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནཾ ཀེ་སཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ས་ཎྛ་པ་ནཾ པ་སཱ་དྷ་ནཾ.
༣༠༠. ‘‘ཨ་བྦྷུ་ཏཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ‘‘པ་རཱ་ཛི་ཏེ་ན དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་དེ་ནྟོ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཙི་ར་ཀཱ་ལེ ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཙི་ར་ཀཱ་ལཱ་དྷི་ཀཱ་རི་ཀཾ, ས་ཉྩ་རི་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་ཙི་ར་ཀཱ་ལཱ་ཙཱ་རི་ཀ’’ནྟི ཝཱ པཱ་ཋོ, ཨ་ཙི་ར་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ཙཱ་རོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཙི་ར་ཀཱ་ལཱ་ཙཱ་རི་ཀཾ.
ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ ཙེ་ཝ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ ཙ ས་ཉྩ་རི་ཏྟཱ་དི་པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, ཏེ་སཾ པ་ན ན ས་བྦ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟཱ ཏེ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཀཱ་ལཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཏ་ནྟིཾ ཋ་པེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་དྷཱ་པི ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ནེ་ཝ ཀ་མྨེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྲ ཡྭཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ…པེ… ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨཱ་ཧ, ན པ་ན ནེ་སཾ ས་ཉྩ་རི་ཏྟཱ་དི་ཨཱ་པ་ཛྫ་ནེ ཨ་བྷ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་པི ཧི ཨ་པྤ་སྶུ་ཏཱ ཀི་ཉྩཱ་པི ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཾ ནཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཡཾ པ་ན ཨ་ཀོ་ཝི་ད་ཏྟཱ ཝི་ཧཱ་ར་ཀཱ་རཾ ཀུ་ཊི་ཀཱ་རཾ ས་ཧཱ་གཱ་རཾ ས་ཧ་སེ་ཡྻ་ནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, ས་ཉྩ་རི་ཏྟཾ པ་ད་སོ་དྷ་མྨཾ ཨུ་ཏྟ་རི་ཚ་པྤ་ཉྩ་ཝཱ་ཙཾ བྷཱུ་ཏཱ་རོ་ཙ་ན་ནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་སཱ་དི་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན མ་ནོ་དྭཱ་རེ རཱུ་པི་ཡ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི.
༣༠༡. ས་ཉྩ་ར་ཎཾ ས་ཉྩ་རོ, སོ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་ཉྩ་རཱི, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ས་ཉྩ་རི་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཉྩ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ’’ནྟི, ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ས་ཉྩ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཛཱ་ཡ་ཏྟ་ནེ ཛཱ་ར་ཏྟ་ནེཏི ཙ ནི་མི་ཏྟ་ཏྠེ བྷུ་མྨཾ, ཛཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ ཛཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏྠ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཛཱ་ཡ་བྷཱ་ཝེཏི བྷ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. ཛཱ་ར་བྷཱ་ཝེཏི སཱ་མི་ཀ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཨི་མ་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ‘‘ཛཱ་རཱི བྷ་ཝི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཛཱ་ར་ཏྟ་ནེ་ཏི པ་ན ནི་དྡེ་ས་སྶ ཨུ་བྷ་ཡ་ལི་ངྒ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ པུ་རི་ས་ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན་པི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་ཏྠི་ཡཱ མ་ཏིཾ པུ་རི་ས་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟོ ཛཱ་ར་ཏྟ་ནེ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏྠ ཧི ‘‘ཛཱ་རོ བྷ་ཝི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨི་ཏྠི་ཡཱ མ་ཏིཾ པུ་རི་ས་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟོ ཛཱ་ར་ཏྟ་ནེ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི ནཱ་མ. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀ་ཏཱ, ཏ་ད་ནུ་སཱ་རེ་ན པུ་རི་ས་ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན་པི ས་ཀྐཱ ཡོ་ཛེ་ཏུ་ནྟི.
ཨི་དཱ་ནི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན་པི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པ་ཏི བྷ་ཝི་སྶ་སཱིཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ‘‘སཱ་མི་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་སཱི’’ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི. ཨི་ད་ཉྩ ཛཱ་ར་ཏྟ་ནེ་ཏི ནི་དྡེ་ས་སྶ ཨུ་བྷ་ཡ་ལི་ངྒ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. མུ་ཧུ་ཏྟི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་སཱིཏི ཨ་སཱ་མི་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཛཱ་རཱི བྷ་ཝི་སྶ་སཱིཏི ས་སཱ་མི་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ. ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏ་ངྑ་ཎི་ཀཱ་ཡ་པཱིཏི ཨི་དཾ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝུ་པཱ་ཡེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༣༠༣. སེ་རི་ཝི་ཧཱ་རནྟི ས་ཙྪ་ནྡ་ཙཱ་རཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཎཾ. གོ་ཏྟནྟི གོ་ཏ་མ་གོ་ཏྟཱ་དི་ཀཾ གོ་ཏྟཾ. དྷ་མྨོཏི པ་ཎྜ་ར་ངྒ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་དཱི་ནཾ, ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཝཱ ཀུ་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨོ. གོ་ཏྟ་ཝ་ནྟེ་སུ གོ་ཏྟ་ས་དྡོ, དྷ་མྨ་ཙཱ་རཱི་སུ ཙ དྷ་མྨ་ས་དྡོ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་གོ་ཏྟེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ས་གོ་ཏྟེ་ཧཱིཏི ས་མཱ་ན་གོ་ཏྟེ་ཧི, ཨེ་ཀ་ཝཾ་ས་ཛཱ་ཏེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཀ་སྶ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ ས་ཧ་ཙ་རི་ཏ་བྦ་དྷ་མྨེ་ཧི, ས་མཱ་ན་ཀུ་ལ་དྷ་མྨེ་ཧི ཝཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀཾ ས་ཏྠཱ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨེ་ཀཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་དྡི་སྶ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ཧཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཎྜ་ར་ངྒ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ད་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ, ཨེ་ཀ་ག་ཎ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ་ཧཱིཏི མཱ་ལཱ་ཀཱ་རཱ་དི་ཨེ་ཀ་ག་ཎ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ་ཧི.
ས་སཱ་མི་ཀཱ སཱ་ར་ཀྑཱ. ཡ་སྶཱ ག་མ་ནེ ར་ཉྙཱ ད་ཎྜོ ཋ་པི་ཏོ, སཱ ས་པ་རི་ད་ཎྜཱ. པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ དྭི་ནྣནྟི སཱ་ར་ཀྑ་ས་པ་རི་ད་ཎྜཱ་ནཾ མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏི ཏཱ་སཾ ས་སཱ་མི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན ཨི་ཏ་རཱ་སནྟི ཨི་ཏ་རཱ་སཾ མཱ་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ པུ་རི་ས་ནྟ་ར་ག་མ་ནེ ན་ཏྠི མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ ཏཱ་སཾ ཨ་སཱ་མི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡཱ ཧི སཱ་མི་ཀ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ ཕ་སྶཾ ཐེ་ནེ་ཏྭཱ པ་རེ་སཾ ཨ་བྷི་ར་ཏིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟི, ཏཱ་སཾ མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ, ན ཙ མཱ་ཏཱ་ད་ཡོ ཏཱ་སཾ ཕ་སྶེ ཨི་སྶ་རཱ. མཱ་ཏཱ་ད་ཡོ ཧི ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ཕ་སྶཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཏྠཾ ཏཱ ར་ཀྑ་ནྟི, ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ནི་སེ་དྷེ་ནྟཱ པུ་རི་ས་ནྟ་ར་ག་མ་ནཾ ཏཱ་སཾ ཝཱ་རེ་ནྟི. པུ་རི་ས་སྶ པ་ན ཨེ་ཏཱ་སུ ཨ་ཊྛ་སུ་པི ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ མཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཡ་ཐཱ པུ་རི་སེ་ན ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝཱ་སཾ ན ཀ་པྤེ་ཏི, ཏ་ཐཱ ར་ཀྑི་ཏ་ཏྟཱ པ་རེ་སཾ ར་ཀྑི་ཏ་གོ་པི་ཏཾ ཕ་སྶཾ ཐེ་ནེ་ཏྭཱ ཕུ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
དྷ་ནེ་ན ཀཱི་ཏཱཏི བྷ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ དྷ་ནེ་ན ཀཱི་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྨཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. བྷོ་གེ་ནཱཏི བྷོ་ག་ཧེ་ཏུ. བྷོ་ག་ཏྠ་ཉྷི ཝ་ས་ནྟཱི ‘‘བྷོ་ག་ཝཱ་སི་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ལ་བྷི་ཏྭཱཏི ཡོ ནཾ ཝཱ་སེ་ཏི, ཏ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ ལ་བྷི་ཏྭཱ. ཨུ་ད་ཀ་པ་ཏྟཾ ཨཱ་མ་སི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཱ ཨོ་ད་པ་ཏྟ་ཀི་ནཱི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་བྷི་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི. དྷ་ཛེ་ན ཨཱ་ཧ་ཊཱཏི ཨེ་ཏྠ དྷ་ཛ་ཡོ་ག་ཏོ སེ་ནཱ་ཝ དྷ་ཛ་ས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, ཨུ་སྶི་ཏ་དྡྷ་ཛཱ་ཡ སེ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ཧ་ཊཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་སྶི་ཏ་དྡྷ་ཛཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༣༠༥. བ་ཧི་དྡྷཱ ཝི་མ་ཊྛཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏཾ ཀི་རི་ཡཾ ས་མྤཱ་དེ་སྶ་ཏཱིཏི ཏ་སྶཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཏཾ ཀི་ཙྩཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏུ ཝཱ མཱ ཝཱ, ཏཾ་ཀི་རི་ཡཱ་ས་མྤཱ་ད་ནེ ཡོ་གྱ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. དཱ་ར་ཀཾ དཱ་རི་ཀ་ཉྩ ཨ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ཧི མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྟི་ཀཾ སཱ་ས་ནེ པེ་སི་ཏེ་པི ཧ་ར་ཎ་ཝཱི་མཾ་ས་ན་པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཏི་ཝ་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡཾ ཨུ་དྡི་སྶ སཱ་ས་ནཾ པེ་སི་ཏཾ, ཏཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཏ་སྶཱ མཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེ ཝ་ཏྠུ་ནོ ཨེ་ཀ་ཏྟཱ མཱ་ཏུ་ཨཱ་ད་ཡོ་པི ཁེ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ཁེ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨོ་ཏི་ཎྞ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘བུ་དྡྷཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཨུ་དཱ་ཧ་ཊཾ. ཨི་མི་ནཱ ས་མེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡ་ཐཱ ས་ཡཾ ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཝི་ས་ངྐེ་ཏོ ན་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶཱ ས་ཡཾ ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙ་ན་ཏྠཾ མཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ད་ནྟ་སྶ་པི ན་ཏྠི ཝི་ས་ངྐེ་ཏོ་ཏི. གྷ་རཾ ན་ཡ་ཏཱི་ཏི གྷ་ར་ཎཱི. མཱུ་ལ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ པུ་རི་ས་སྶ མཱ་ཏུ་ཨཱ་ད་ཡོ སཱ་ས་ན་པེ་ས་ནེ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘མཱུ་ལ་ཊྛཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. མཱ་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ་ཡ མཱ་ཏཱ བྷི་ཀྑུཾ པ་ཧི་ཎ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ དྷཱི་ཏུ ས་ནྟི་ཀཾ ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི བྷི་ཀྑུཾ པ་ཧི་ཎ་ཏི, པུ་རི་ས་སྶ ཝཱ ས་ནྟི་ཀཾ ‘‘མ་མ དྷཱི་ཏཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི པ་ཧི་ཎ་ཏཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱཏི པ་ཋ་མ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ.
༣༣༨. ཨེ་ཏྟོ་ཝ པ་ཀྐ་མ་ཏཱིཏི པུ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀ་སྶ ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ པ་ཀྐ་མ་ཏི. ཨ་ཉྙེ་ན ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ནཱཏི ག་མ་ན་ཧེ་ཏུ་ཝི་སུ་དྡྷི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝ པ་ན ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ག་ནྟྭཱ་པི ཀི་ཉྩི ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ནྟོ ན ཝཱི་མཾ་ས་ཏི ནཱ་མ. ཨ་ན་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱཏི ཨི་དཾ ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ས་ཏི་པི ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནེ སཱ་ས་ནཾ ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ནྟོ པ་ན ན ཝཱི་མཾ་ས་ཏི ནཱ་མ. ཏ་ཏི་ཡ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི ‘‘སོ ཏ་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ན་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན. ཝ་ཏྠུ་ག་ཎ་ནཱ་ཡཱཏི ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནཾ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་ནཾ ས་མ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི དྭི་ནྣཾ དྭི་ནྣཾ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ག་ཎ་ནཱ་ཡ. ས་ཙེ པ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་དྷི་ཀཱ་ནཾ ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༣༣༩-༣༤༠. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝཱ་རེ ཨ་ས་ཏི་པི ‘‘ག་ཙྪ་ནྟོ ན ས་མྤཱ་དེ་ཏི, ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཝི་སཾ་ཝཱ་དེ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨཱ་པ་ནྣ་མེ་ཝཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི. ཀཱ་རུ་ཀཱ་ནནྟི ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ཨཱ་དཱི་ནཾ. ཏ་ཙྪ་ཀ་ཨ་ཡོ་ཀཱ་ར་ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡ་ར་ཛ་ཀ་ནྷཱ་པི་ཏ་ཀཱ པ་ཉྩ ཀཱ་ར་ཝོ ‘‘ཀཱ་རུ་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན…པེ… ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཏཱ་དི་སཾ གི་ཧི་ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་མྤི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ.
ཀཱ་ཡ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏཱིཏི པ་ཎྞ་ཏྟིཾ ཝཱ ཨ་ལཾ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི. ཝཱ་ཙ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏཱིཏི པ་ཎྞ་ཏྟིཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨ་ལཾ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ་པི ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ལཾ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཱ ཧོ་ནྟཱིཏི དེ་ས་ཙཱ་རི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན པ་ཎྞ་དཱ་ནཱ་དི་ནཱ པ་རི་ཙྩ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི. པ་ཎྞ་ཏྟིཾ པ་ན ཛཱ་ནི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ལཾ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ་ཏི ཙ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ས་ཉྩ་རི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ‘‘ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ པ་ན ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨེ་ཏེ་ཧེ་ཝ ཏཱི་ཧི ན་ཡེ་ཧི ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཏཱ་ནེ་ཝ ཏཱི་ཎི ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཛཱ་ན་ན་ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཙི་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཛཱ་ན་ན་ཙི་ཏྟེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཛཱ་ན་ནཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ པ་ཎྞེ ལི་ཁི་ཏྭཱ དི་ནྣཾ ཧ་ར་ནྟ་སྶ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཨི་མ་སྶ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱ་ཏི ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨཱ་རོ་ཙ་ན་སྶེ་ཝ ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
༣༤༡. དུ་ཊྛུ་ལླཱ་དཱི་སུ་པཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་ཉྩ་རི་ཏྟ་མྤི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཀི་ཉྩཱ་པི ཨི་ཏྠཱི ནཱ་མ མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི, ན ཡ་ཀྑཱི, ན པེ་ཏཱི, ན ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ, པུ་རི་སོ ནཱ་མ མ་ནུ་སྶ་པུ་རི་སོ, ན ཡ་ཀྑོ་ཏི་ཨཱ་དི ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ་པི མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏ་སྨཱ ཡེ་སུ ས་ཉྩ་རི་ཏྟཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་སཾ མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀ་ཏཱ, ན ནཱ་ལཾ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏཱ, པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ན་ཝཱི་མཾ་ས་ན་པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ་ངྒཱ་ནི.
ས་ཉྩ་རི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཀུ་ཊི་ཀཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༤༢. ཚ་ཊྛེ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན དཱ་རུ་ཨཱ་དི་ནཱ. ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ཡོཏི ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་དཱ་རུ་ཨཱ་དི་པྤ་མཱ་ཎཱ་ཡོ. མཱུ་ལ་ཙྪེ་ཛྫཱ་ཡ པུ་རི་སཾ ཡཱ་ཙི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི པ་ར་ས་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཡེ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཙི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝཾ མཱུ་ལ་ཙྪེ་ཛྫཱ་ཡ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཡཱ་ཙ་ནྟ་སྶ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ. དཱ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ ‘‘དཱ་སི་དཱ་ས་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༡༠, ༡༩༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཉཱ་ཏ་ཀ་པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ན དཱ་སཾ མཱུ་ལ་ཙྪེ་ཛྫཱ་ཡ ཡཱ་ཙ་ནྟ་སྶ སཱ་དི་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན དུ་ཀྐ་ཊཾ. ས་ཀ་ཀ་མྨཾ ན ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦཱཏི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ་པི ན ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦཱཏི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཐཱ གཱ་ཧ་སྶ་པི ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ, སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་ན ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ ཡཱ་ཙ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ ན་ཏྠི.
ས་བྦ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏྠནྟི ས་བྦ་སོ ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ. མཱུ་ལཾ དེ་ཐཱ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཡ་སྨཱ མཱུ་ལཾ ད་སྶཱ་མཱ་ཏི ཏེ་ཧི པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི ན ཧོ་ཏི, ཡ་སྨཱ ཙ མཱུ་ལ་ནྟི བྷ་ཎི་ཏཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ མཱུ་ལཾ དེ་ཐཱ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ཝུ་ཏྠ་ཀནྟི ཨ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ. ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་དི ན དཱ་ཏ་བྦནྟི ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་དིཾ ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟེ་ན ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཏོ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི སཱ་རུ་པྤཾ ན ཧོ་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ ཙ ཨེ་ཏ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་དི་དཱ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ. ཏ་ཐེ་ཝ པཱ་ཙེ་ཏྭཱཏི ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པཱ་ཙེ་ཏྭཱ. ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་པི པུ་ཙྪི་ཏེ ཡ་ད་ཏྠཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛོ, ཏཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་པ་ཉྷ་ཏྟཱ.
ཝ་ཏྟནྟི ཙཱ་རི་ཏྟཾ, ཨཱ་པ་ཏྟི པ་ན ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནཱིཏི སཱ་ཁཱ་ཡ ལ་གྒ་ར་ཛ་སྨིཾ པ་ཏྟེ པ་ཏི་ཏེ་པི སཱ་ཁཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ་པི ས་ཏི སུ་ཁ་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ན་དིཾ ཝཱ…པེ… ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི ཝ་ཏྠུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. གེ་ཧ་ཏོ…པེ… པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦནྟི པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཨུ་ད་ཀ་ཏྟཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ལ་ཛྫཱི་ཧི…པེ… ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦནྟི ཨི་དཾ ཨུ་ཏྟ་རི་བྷ་ངྒཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎཱི་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. བཱ་ཧི་ར་པ་རི་བྷོ་གེ་སུ པ་ན ཨ་ལ་ཛྫཱི་ཧི་པི ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་རེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི.
གོ་ཎཾ པ་ན…པེ… ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ མཱུ་ལ་ཙྪེ་ཛྫ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊནྟི ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ སཱ་དི་ཡ་ནེ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ ‘‘ཧ་ཏྠི་ག་ཝཱ་སྶ་ཝ་ལ༹་ཝ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༡༠, ༡༩༤) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཉཱ་ཏ་ཀ་པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ་པི མཱུ་ལ་ཙྪེ་ཛྫཱ་ཡ ཡཱ་ཙི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ར་ཀྑི་ཏྭཱཏི ཡ་ཐཱ ཙོ་རཱ ན ཧ་ར་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ར་ཀྑི་ཏྭཱ. ཛ་གྒི་ཏྭཱཏི ཏི་ཎ་དཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཛ་གྒི་ཏྭཱ. ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ གོ་ཎེ སཱ་དི་ཡ་ན་སྶ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ.
ས་ཀ་ཊཾ དེ་ཐཱ་ཏི…པེ… ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི མཱུ་ལ་ཙྪེ་ཛྫ་ཝ་སེ་ན ས་ཀ་ཊཾ དེ་ཐཱ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཏྠ ཡཱ་ཙི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝ་ལླི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏེ་སུ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ག་རུ་བྷ་ཎྜ་པྤ་ཧོ་ན་ཀེ་སུ་ཡེ་ཝ ཙ ཝ་ལླི་ཨཱ་དཱི་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཝེ་ལུ༹་མུ་ཉྫ་པ་བྦ་ཛ་ཏི་ཎ་མ་ཏྟི་ཀཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཡཾ པ་ན ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་གྒྷ་ཝ་སེ་ན མ་ཧ་ནྟཾ ཧ་རི་ཏཱ་ལ་ཧི་ངྒུ་ལ་ཀཱ་དི, ཏཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟ་མྤི ཡཱ་ཙི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
སཱཏི ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ པ་རཱ་མ་ས་ཏི. སཱ ཙ ཨི་དྷ པ་རི་ཀ་ཐཱ་དི་ནཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་བྦེ་ན ས་བྦ’’ནྟི, ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན ‘‘པ་རི་ཀ་ཐཱ་དི་ཝ་སེ་ན་པི ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི དཱི་པེ་ཏི. པ་རི་ཀ་ཐོ་བྷཱ་ས་ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨ་མྤི ཧི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་སུ དྭཱི་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཙྩ་ཡེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ པ་རི་ཀ་ཐཱ་དཱི་ཧི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨཱ་ཧ་ར དེ་ཧཱི་ཏི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. པ་རི་ཀ་ཐོ་བྷཱ་ས་ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨཱ་ནི ཝ་ཊྚ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་རི་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀ་ཐ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ས་མྦཱ་དྷ་ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨོ་བྷཱ་སོ ནཱ་མ ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཝི་བྷཱུ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨོ་བྷཱ་ས་ནཾ, ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ, ཏུ་མྷེ ཀུ་ཧིཾ ཝ་ས་ཐཱ་ཏི? པཱ་སཱ་དེ, བྷ་ནྟེ་ཏི. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ན, ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ, པཱ་སཱ་དོ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ. ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ པ་ཙྩ་ཡེ ཨུ་དྡི་སྶ ཡ་ཐཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨཾ, སེ་ནཱ་ས་ན་ཏྠཾ བྷཱུ་མི་པ་རི་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ཀ་རོ་སི, ཀོ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན ཀོ་ཙཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཨི་དཱ་ནི གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཨཱ་དི་ཀཾ ས་བྦ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཐཱ ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་ན བྷེ་ས་ཛྫཾ རོ་གེ ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི? ཏ་ཏྠ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ རོ་ག་སཱི་སེ་ན པ་རི་བྷོ་ག་སྶ དྭཱ་རཾ དི་ནྣཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་རོ་ག་ཀཱ་ལེ་པི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀཱ པ་ན ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི ན ཧོ་ཏི, ཨཱ་ཛཱི་ཝཾ པ་ན ཀོ་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་ལླེ་ཁ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཋི་ཏ་སྶ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་ལླེ་ཁཾ ཀོ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨུ་ཀྐ་མ་ནྟཱིཏི ཨ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི.
༣༤༤. མ་ཎི ཀ་ཎྛེ ཨ་སྶཱ་ཏི མ་ཎི་ཀ་ཎྛོ, མ་ཎི་ནཱ ཨུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏོ ཝཱ ཀ་ཎྛོ ཨ་སྶཱ་ཏི མ་ཎི་ཀ་ཎྛོཏི མ་ཛ྄ཛྷ་པ་ད་ལོ་པཱི་ས་མཱ་སོ ད་ཊྛ་བྦོ. དེ་ཝ་ཝ་ཎྞནྟི དེ་ཝ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ. པ་ས་ནྣཱ་ཀཱ་རནྟི པ་ས་ནྣེ་ཧི ཀཱ་ཏ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ, ཀཱ་ཡ་ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. མ་ཎི་ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཡ ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་ག་མ་ནེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཌྜྷི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མ་ཎི་ནཱ མེ ཨ་ཏྠོ’’ཏི, མ་ནྟ་པ་ད་ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ཝཱ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
༣༤༥. ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ས་མཱི་པེཏི ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶ ས་མཱི་པེ ཨ་ཏཱི་ཏེ. ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟུཾ ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི ‘‘ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ས་མཱི་པ་ཏྟཱ ‘‘ཨཱ་ག་ཙྪ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཝ་ཏྟུཾ ལ་བྦྷ་ཏི. ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་དྡ་ས་ཏྠཱ་ནུ་སཱ་ར་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སོ ཨེ་ཝ ན་ཡོཏི ‘‘ཨཱ་ག་ཏོ་མྷཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘ཨཱ་ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཡ་མྤི ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ས་མཱི་པེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཝོ་ཧཱ་རོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༣༤༨-༣༤༩. ཡ་སྨཱ པ་ན ན ས་ཀྐཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཡ ཀི་ཉྩི ཀཱ་ཏུཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་ཡཾ ཡཱ་ཙི་ཏ་ཀེ་ཧི ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎེ་ཧཱི’’ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ཨུ་དྡྷཾ་མུ་ཁཾ ལི་ཏྟཱ ཨུ་ལླི་ཏྟཱ, ཨ་དྷོ་མུ་ཁཾ ལི་ཏྟཱ ཨ་ཝ་ལི་ཏྟཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨུ་དྡྷཾ་མུ་ཁཾ ལི་མྤ་ནྟཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨ་ནྟོ ལི་མྤ་ནྟི, ཨ་དྷོ་མུ་ཁཾ ལི་མྤ་ནྟཱ ཙ བ་ཧི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ནྟོ་ལི་ཏྟཱ, ཨ་ཝ་ལི་ཏྟཱ་ཏི བ་ཧི་ལི་ཏྟཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨུ་ལླི་ཏྟཱ ནཱ་མ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏུ་ལཱ་པི་ཊྛ་ས་ངྒྷཱ་ཏ་ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་དྷཱུ་མ་ཚི་དྡཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨ་ལེ་པོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ཝ་སེ་སེ ལེ་པོ་ཀཱ་སེ ཀུ་ཊྚེ་ཧི ས་དྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཚ་ད་ན་སྶ ཨ་ནྟོ སུ་དྷཱ་ཡ ཝཱ མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ལི་ཏྟཱ. ཨ་ཝ་ལི་ཏྟཱ ནཱ་མ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཚ་ད་ན་སྶ བ་ཧི ལི་ཏྟཱ. ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་ཝ་ལི་ཏྟཱ ནཱ་མ ཏ་ཐེ་ཝ ཚ་ད་ན་སྶ ཨ་ནྟོ ཙ བ་ཧི ཙ ལི་ཏྟཱ.
བྱ་ཉྫ་ནཾ ས་མེ་ཏཱིཏི ‘‘ཀཱ་ར་ཡ་མཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟུ་ཝ་སེ་ན ཨུ་དྡི་ཊྛ་པ་ད་སྶ ‘‘ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟུ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ནི་དྡེ་ས་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ བྱ་ཉྫ་ནཾ ས་མེ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘ཀ་རོ་ནྟོ ཝཱ ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟོ ཝཱ’’ཏི ཀ་སྨཱ ཏ་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྨཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝི་པྤ་ཀ་ཏཾ པ་རེ་ཧི པ་རི་ཡོ་སཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ‘‘ཀ་རོ་ནྟེ་ན་པི ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ. ཨུ་བྷོ་པེ་ཏེཏི ཀཱ་ར་ཀ་ཀཱ་རཱ་པ་ཀཱ. ཀཱ་ར་ཡ་མཱ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ་ཝ པ་དེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱཏི ཀ་ཐཾ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ན ཧི ཀཱ་ར་ཡ་མཱ་ནོ ཀ་རོ་ནྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – ཡ་སྨཱ ཀ་རོ་ནྟེ་ན་པི ཀཱ་ར་ཡ་མཱ་ནེ་ན་པི ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྨཱ ཀཱ་ར་ཡ་མཱ་ནེ་ན ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝུ་ཏྟེ པ་གེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟེ་ནཱ་ཏི ཨི་དཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ‘‘ཀཱ་ར་ཡ་མཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏོ ‘‘ཀཱ་ར་ཡ་མཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ་པི ཨ་ཏྠོ ཏེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི. བྱ་ཉྫ་ནཾ ཝི་ལོ་མི་ཏཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱཏི ཡ་སྨཱ ‘‘ཀཱ་ར་ཡ་མཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མ་སྶ ‘‘ཀ་རོ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི ཨི་དཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཝཱ ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟེ་ན ཝཱ་ཏི པ་ད་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ནི་དྡེ་སེ ཀ་ཏེ བྱ་ཉྫ་ནཾ ཝི་རུ་དྡྷཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཏྠ་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱཏི པ་ད་ཏྠ་ཏོ སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ ཙ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ.
ཨུ་དྡེ་སོཏི ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦོ. ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀནྟི ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ‘‘ཨཱ་ཡཱ་མ་ཏོ ཙ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཙཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤ་ཏྠ་སྶ ཝཱ-ས་དྡ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ཏོ་བྷཱ་གེ་ན ཝ་ཌྜྷི་ཏེ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏི་ཧ་ཏྠཱཏི ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ཧ་ཏྠེ་ན ཏི་ཧ་ཏྠཱ. པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟོ མ་ཉྩོཏི པ་ཀ་ཏི་ཝི་ད་ཏྠི་ཡཱ ན་ཝ་ཝི་ད་ཏྠི་པྤ་མཱ་ཎོ མ་ཉྩོ. པ་མཱ་ཎི་ཀཱ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦཱཏི ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པྤ་མཱ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པྤ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟཱ་ཝ ཀུ་ཊི ཨ་དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་མཱ་ཎ་ཏོ པ་ན ཨཱུ་ན་ཏ་རཱ ཨ་དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་པི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཀ་སྶ་ཙི ས་ནྡེ་ཧོ སི་ཡཱ་ཏི ཏཾ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ‘‘པ་མཱ་ཎ་ཏོ ཨཱུ་ན་ཏ་ར་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པ་མཱ་ཎ་ཏོ ཨཱུ་ན་ཏ་རནྟི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ཨཱུ་ན་ཏ་རཾ. པ་ཙྪི་མེ་ན པ་མཱ་ཎེ་ན ཙ་ཏུ་ཧ་ཏྠ་ཏོ ཨཱུ་ན་ཏ་རཱ ཀུ་ཊི ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཏུ་ཧ་ཏྠ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀུ་ཊི་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཏྟཾ ཀུ་ཊིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཙ་ཏུ་ཧ་ཏྠཾ པ་ཉྩ་ཧ་ཏྠ་མྤཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་ལ་ལ་ལེ་པོཏི ཀེ་ན་ཙི སི་ལེ་སེ་ན ཀ་ཏ་ལེ་པོ, ཏ་མྦ་མ་ཏྟི་ཀཱ་དི་ཀ་ལ་ལ་ལེ་པོ ཝཱ. ཨ་ལེ་པོ ཨེ་ཝཱཏི ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པི་ཊྛ་ས་ངྒྷཱ་ཊོ དྭཱ་ར་བཱ་ཧཱ. ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ་པཱིཏི ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ་པི, ཨ་པ་ལོ་ཀ་ན་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན་པི ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༣༥༣. ཡ་ཐཱ སཱི་ཧཱ་དཱི་ནཾ གོ་ཙ་རཱ་ཡ པ་ཀྐ་མ་ནྟཱ་ནཾ ནི་བ་དྡྷ་ག་མ་ན་མ་གྒོ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཧ་ཏྠཱི་ན་མྤི ནི་བ་དྡྷ་ག་མ་ན་མ་གྒོ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཏེ་སནྟི སཱི་ཧཱ་དཱི་ནཾ. ཙཱ་རི་བྷཱུ་མཱིཏི གོ་ཙ་ར་བྷཱུ་མི. ན ག་ཧི་ཏཱཏི ན ཝཱ་རི་ཏཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨཱ་རོ་གྱ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ནི་རུ་པ་དྡ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ. སེ་སཱ་ནཱིཏི པུ་བྦ་ཎྞ་ནི་སྶི་ཏཱ་དཱི་ནི. པུ་བྦ་ཎྞ་ནི་སྶི་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ པུ་བྦ་ཎྞ་ཝི་རུ་ཧ་ན་ཊྛཱ་ནཾ པུ་བྦ་ཎྞ-ས་དྡེ་ན ག་ཧི་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ས་ཏྟ་ནྣཾ དྷ་ཉྙཱ་ནཾ…པེ… ཋི་ཏ’’ནྟི. ཨ་བྷི་ཧ་ན་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་བྦྷཱ་གྷཱ་ཏཾ. ‘‘ཝེ་རི་གྷ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཙོ་རཱ་ནཾ མཱ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. དྷ་མྨ་ག་ནྡྷི་ཀཱཏི ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་དི་ཚི་ནྡ་ན་ག་ནྡྷི་ཀཱ.
ཨཱ་ཝི་ཛྫི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཚི་ནྡ་ཏ་ཊཱ་དི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ན ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི ཨཱ་ཝི་ཛྫི་ཏུཾ. པཱ་ཙི་ནནྟི ཀུ་ཊི་ཝ་ཏྠུ་སཱ་མ་ནྟཱ ཙི་ནི་ཏ་བྦ་ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཨི་དྷ པུ་བྦ་པ་ཡོ་ག་ས་ཧ་པ་ཡོ་གཱ་ནཾ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནེ ཝི་ཡ ཝི་སེ་སོ ན་ཏྠི, ཏ་ཐཱ་པི ཏེ་སཾ ཝི་བྷཱ་གེ་ན ད་སྶ་ནཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ པུ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཀུ་ཊི་ཡཱ བྷེ་ད་ན་པ་རི་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཀ་ཏཾ. ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཏ་ཙྪ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏནྟི ཨ་དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུཾ པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ཝཱ ཀ་ཏཾ. དཱ་རུ་ནཱ ཀ་ཏཾ ཀུ་ཊྚཾ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི དཱ་རུ་ཀུ་ཊྚི་ཀཱ, ཀུ་ཊི. སི་ལཱ་ཀུ་ཊྚི་ཀནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པ་ཎྞ་སཱ་ལནྟི བ་ཧི པ་ཎྞེ་ཧི ཚཱ་དེ་ཏ་བྦཾ ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་ཝ་ལི་ཏྟཾ ཀུ་ཊི་མེ་ཝ ཝ་ད་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ས་བྷི་ཏྟི་ཙྪ་ད་ནཾ ལི་མྤི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
ཨ་ནྟོ་ལེ་པེ་ནེ་ཝ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ནྟོ་ལེ་པེ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. བ་ཧི་ལེ་པེ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་སྨིཾ དྭཱ་ར་བ་དྡྷེ ཝཱ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ ཝཱ ཋ་པི་ཏེ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྶོ་ཀཱ་སནྟི ཏ་སྶ དྭཱ་ར་བ་དྡྷ་སྶ ཝཱ ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་སྶ ཝཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ. པུ་ན ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཝཱཏི པུ་བྦེ་ཝ ཋ་པི་ཏོ་ཀཱ་སཾ ཁུ་དྡ་ཀཾ ཙེ, བྷེ་ད་ནེ་ན པུ་ན ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ. ལེ་པོ ན གྷ་ཊི་ཡ་ཏཱིཏི པུ་བྦེ དི་ནྣ་ལེ་པོ དྭཱ་ར་བ་དྡྷེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ་ན ཝཱ ས་དྡྷིཾ ན གྷ་ཊི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཾ ཧུ་ཏྭཱ ན ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏནྟི དྭཱ་ར་བ་དྡྷཾ ཝཱ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ ཝཱ. པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོཏི ལེ་པ་ཀི་ཙྩ་སྶ ནི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ དྭཱ་ར་བ་དྡྷཾ ཝཱ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ ཝཱ ཋ་པ་ན་ཏོ པུ་བྦེ་ཡེ་ཝ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟེ་ན ཨ་པྤ་ཏྟ་ཙྪ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ མེ ཨཱ་པ་ཏྟི ན སི་ཡཱ་ཏི བྷི་ཏྟི་ཡཾ ཝཱ ཚ་ད་ནེ ཝཱ ཨེ་ཀ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟ་མྤི ཨོ་ཀཱ་སཾ ལེ་པེ་ན ཨ་གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. མ་ཏྟི་ཀཱ་ཀུ་ཊྚ་མེ་ཝ མ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ་པ་ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་ཙེ མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ཀུ་ཊྚཾ ཀ་རོ་ཏི, ཚ་ད་ན་ལེ་པེ་ན ས་དྡྷིཾ གྷ་ཊ་ནེ ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི. ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱིཏི པུ་རི་མ་སྶ ལེ་པ་སྶ ཨ་གྷ་ཊི་ཏ་ཏྟཱ དུ་ཏི་ཡ་སྶ ཨ་ཏྟུ་དྡེ་སི་ཀ་ཏཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཏ་སྨཱ ཝི་ནཱ་པི ཝ་ཏྟ་སཱི་སེ་ན ཏེ་ན ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟོ ཏ་སྶ ཀ་རོ་མཱི་ཏི ཀ་རོ་ཏི, ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ས་ཙེ ཏེ་ན ཨཱ་ཎ་ཏྟོ ཀ་རོ་ཏི, མཱུ་ལ་ཊྛ་སྶེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི.
༣༥༤. ཚ་ཏྟིཾ་ས ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་ནི ནཱ་མ ‘‘བྷི་ཀྑུ ཀུ་ཊིཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མྷི པ་ཋ་མ་ཝཱ་རེ ཨ་དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ པ་མཱ་ཎི་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཨ་དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎི་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ནྟི ཚ ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་ནི, ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་དི་ས་ཏི་ཝཱ་རཱ་དཱི་སུ་པི པ་ཉྩ་སཱུ་ཏི ཚ་ཏྟིཾ་ས. ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནཱིཏི ‘‘སཱ་ར་མྦྷེ ཙེ བྷི་ཀྑུ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨ་པ་རི་ཀྐ་མ་ནེ’’ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ སཱ་ར་མྦྷ་ཨ་པ་རི་ཀྐ་མ་ནེ་སུ་པི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ་ཝ སི་ཡཱ་ཏི མི་ཙྪཱ་གཱ་ཧ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ སཱ་ར་མྦྷེ ཨ་པ་རི་ཀྐ་མ་ནེ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨ་དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ་ཡ པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཙ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི.
༣༥༥-༣༦༡. ‘‘དྭཱི་ཧི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཝི་བྷ་ཏྟི་བྱ་ཏྟ་ཡེ་ན ཙ ཝ་ཙ་ན་བྱ་ཏྟ་ཡེ་ན ཙ དྭི་ནྣཾ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ་ནཱཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘དྭཱི་ཧི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ་ཧི…པེ… ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཉྙ་སྶ ཝཱ དཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་པྤ་ཀ་ཏཾ ཀུ་ཊིཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ་པི ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་པ་ཙི་ནི་ཏ་བྦཱཏི ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏ་བྦཱ. བྷཱུ་མི་ས་མཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཀུ་ཊི་ཝ་ཏྠུ་ས་མཾ ཀ་ཏྭཱ.
༣༦༤. ན ཧེ་ཏྠ ལེ་པོ གྷ་ཊི་ཡ་ཏཱིཏི ཚ་ད་ན་ལེ་པ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ, ཝི་སུཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ པ་ན ས་ཙེ་པི ལེ་ཎ་སྶ ཨ་ནྟོ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གེ ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨཱ་དི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ལེ་པཾ དེ་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ལེ་པ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀ་ཏཱ ཨི་ཊྛ་ཀཱ་དི་གུ་ཧཱ གུ་ཧཱ ནཱ་མཱ་ཏི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཏི་ཎེ་ཧི ཝཱ པ་ཎྞེ་ཧི ཝཱ ཚཱ་དི་ཏ་ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཝ ཝུ་ཏྟཱཏི ‘‘ཀུ་ཀྐུ་ཊ་ཙྪི་ཀ་གེ་ཧཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཚ་ད་ནཾ ད་ཎྜ་ཀེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་ན ཏཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ཧི ཏི་ཎ་པ་ཎྞ་ཙྪ་ད་ནཱ ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ. ཚ་ད་ནཾ ད་ཎྜ་ཀེ་ཧི ཛཱ་ལ་བ་ནྡྷཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཚ་ད་ནཾ དཱི་གྷ་ཏོ ཏི་རི་ཡ་ཏོ ཙ ཋ་པི་ཏ་ད་ཎྜ་ཀེ་ཧི ཛཱ་ལཾ ཝི་ཡ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ. ཨོ་གུ་མྥེ་ཏྭཱཏི ཏི་ཎཱ་དིཾ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏྭཱ. བྷི་ཏྟི་ལེ་པེ་ན ས་དྡྷིཾ ལེ་པེ གྷ་ཊི་ཏེཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་ཝ་ལི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཚ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་ཙེ་པི བྷི་ཏྟི་ལེ་པེ་ན ཨ་ན་ཏྠི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཚ་ད་ན་ལེ་པེ ས་མ་ནྟ་ཏོ བྷི་ཏྟི་ཡཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན་པི གྷ་ཊི་ཏེ བྷི་ཏྟི་ལེ་པེ་ན ཝི་ནཱ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་མོ་ཙ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ཧེ་ཊྛཱ པཱ་སཱ་ཎ་ཀུ་ཊྚཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ལི་མྤི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ལི་མྤ་ཏི, ལེ་པོ ན གྷ་ཊི་ཡ་ཏི ནཱ་མ, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏཾ ན ས་མེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི ‘‘བྷི་ཏྟིཾ ཨ་ལི་མྤི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཚ་ད་ན་ལེ་པེ པཱ་སཱ་ཎ་ཀུ་ཊྚེ་ན ས་དྡྷིཾ གྷ་ཊི་ཏེ་པི ཏ་ཏྠ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི, ཏ་མྤི ན ཡུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་མོ་ཙ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པཱ་སཱ་ཎ་ཀུ་ཊྚེ པུ་ན ལི་མྤི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཏཾ ཨ་ལི་མྤི་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་དི་བྷཱ་ཝོ…པེ… ཚ་ད་ན་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟོ’’ཏི ཨི་དཾ ས་ཏི་པི བྷི་ཏྟི་ལེ་པེ ཚ་ད་ན་ལེ་པེ་ན ཝི་ནཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཚ་ད་ན་ལེ་པ་སྶ པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན བྷི་ཏྟི་ལེ་པེ་ན ཝི་ནཱ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཨི་ད་མེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ཡུ་ཏྟ་ཏ་ར་ནྟི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་ནྟི. ཨེ་ཏྠཱཏི ཏི་ཎ་ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཏི་ཎ་ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡ ཨེ་ཝ ས་བྦ་ཐཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་སྶ ད་སྶ་ནཾ པ་རི་ཝཱ་ར་པཱ་ལི༹ཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཏི་ཎ་ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡ སཱ་ར་མྦྷཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝོ སུ་ཁེ་ན ས་ཀྐཱ སཱ་དྷེ་ཏུ་ནྟི ཀ་ཏཾ. ཏི་ཎ་ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡ ཙ ས་བྦ་ཐཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ སཱ་དྷི་ཏེ ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ལེ་ཎ་གུ་ཧཱ་དཱི་སུ་པི སཱ་ར་མྦྷཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝོ ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུ་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཡཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏི་ཎ་ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡ སཱ་ར་མྦྷཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ སཱ་དྷི་ཏེ ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ་པི སཱ་ར་མྦྷཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ད་སྶི་ཏོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི བྷི་ཀྑུ ས་མཱ་དི་སི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མ་ཏི ‘‘ཀུ་ཊིཾ མེ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི, ས་མཱ་དི་ས་ཏི ཙ དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཙ ཧོ་ཏུ ཨ་ནཱ་ར་མྦྷཱ ཙ ས་པ་རི་ཀྐ་མ་ནཱ ཙཱ་ཏི, ཏ་སྶ ཀུ་ཊིཾ ཀ་རོ་ནྟི ཨ་དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ སཱ་ར་མྦྷཾ ཨ་པ་རི་ཀྐ་མ་ནཾ. ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟི ཀཱ་རུ་ཀཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ དུ་ཀྐ་ཊཱ་ན’’ནྟི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ་པི སཱ་ར་མྦྷཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི དུ་ཀྐ་ཊཾ ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨི་མཾ ཙོ་ད་ནཾ མ་ན་སི ནི་དྷཱ་ཡ ‘‘ཡཾ པ་ན…པེ… ཨ་ཀ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ་པི སཱ་ར་མྦྷཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟི ཀཱ་རུ་ཀཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ དུ་ཀྐ་ཊཱ་ན’’ནྟི ཨི་དཾ པ་ན ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ན སཱ་ར་མྦྷཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཀི་ཉྩ་ར་ཧི ཡ་ཐཱ་ས་མཱ་དི་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཀ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ནྟི. ཡ་སྨཱ བ་ཧཱུ་སུ པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ས་ཏ་སོ་དྷི་ཏ་ས་མྨ་ཏེ ཙ པུ་རཱ་ཎ་པོ་ཏྠ་ཀེ ཨ་ཡ་མེ་ཝ པཱ་ཋ་ཀྐ་མོ དི་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛ་པཱ་ཋཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ. ཀ་ཏྠ་ཙི པོ་ཏྠ་ཀེ པ་ན ‘‘ཀུ་ཊི་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཏྟ་མྤི ཀུ་ཊིཾ…པེ… ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཨི་མ་སྶཱ་ན་ནྟ་རཾ ‘‘ཡཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་པཱ་ཋཾ ལི་ཁ་ནྟི, ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི ཏ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ པཱ་ཀ་ཊོ་ཡེ་ཝ. ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝ་ཏྭཱཏི ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་ར་ཉྩ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་ཧ་ཉྩ ཝ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝཱ་སཱ་གཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨ་ནི་ཡ་མི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝ་ཏྭཱ.
པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཀུ་ཊི་ཀ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཀི་རི་ཡཱ་ཡེ་ཝ, ཨ་དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་མཱུ་ལི་ཀཱ་ཡ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ངྒཾ ཧོ་ཏི པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱུ་ལི་ཀཱ་ཡ་པི, ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་ཏྠུཾ ཨ་དེ་སཱ་པེ་ཏྭཱ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟཾ ཀུ་ཊིཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ་པི ཝ་ཏྠུཾ དེ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀུ་ཊི་ཀ་ར་ཎ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡ་ཏོ་ཝ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀནྟི པ་ཎྞ་ཏྟི་ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ. ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཏཱ, ཧེ་ཊྛི་མ་པྤ་མཱ་ཎ་ས་མྦྷ་ཝོ, ཨ་དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཏཱ, པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཏཱ, ཨ་ཏྟུ་དྡེ་སི་ཀ་ཏཱ, ཝཱ་སཱ་གཱ་ར་ཏཱ, ལེ་པ་གྷ་ཊྚ་ནཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཚ ཝཱ ས་ཏྟ ཝཱ ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཀུ་ཊི་ཀཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཝི་ཧཱ་ར་ཀཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༦༥. ས་ཏྟ་མེ ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ན་ག་རེཏི ཀོ་ས་མྦཱི་ནཱ་མ་ཀེ. ཏ་སྶ ཀི་ར ན་ག་ར་སྶ ཨཱ་རཱ་མ་པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཀོ་ས་མྦ་རུ་ཀྑཱ་ཝ ཨུ་སྶ་ནྣཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཏ་སྨཱ ཀོ་ས་མྦཱི་ཏི ས་ངྑྱཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཀུ་སུ་མྦ་སྶ ནཱ་མ ཨི་སི་ནོ ཨ་སྶ་མ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ མཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨེ་ཀེ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཀུ་སུ་མྦ་སྶ ཨི་སི་ནོ ནི་ཝཱ་ས་བྷཱུ་མི ཀོ་ས་མྦཱི, ཏ་སྶ ཙ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ བྷ་ཝ་ཏྟཱ ན་ག་རཾ ཀོ་ས་མྦཱི་ཏི ས་ངྑྱཾ ག་ཏ་ནྟི. གྷོ་སི་ཏ་ནཱ་མ་ཀེ་ན ཀི་ར སེ་ཊྛི་ནཱ སོ ཀཱ་རི་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ཀོ གྷོ་སི་ཏ་སེ་ཊྛི, ཀ་ཐ་ཉྩཱ་ནེ་ན སོ ཨཱ་རཱ་མོ ཀཱ་རི་ཏོ་ཏི? པུ་བྦེ ཀི་ར ཨ་དྡི་ལ་ར་ཊྛཾ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏོ ཀོ་ཏཱུ་ཧ་ལ་ཀོ ནཱ་མ ད་ལི་དྡོ ཚཱ་ཏ་ཀ་བྷ་ཡེ་ན ས་པུ་ཏྟ་དཱ་རོ སུ་བྷི་ཀྑཾ ར་ཊྛཾ ག་ཙྪ་ནྟོ པུ་ཏྟཾ ཝ་ཧི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི. མཱ་ཏཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཏཱ. ཏེ ཨེ་ཀཾ གོ་པཱ་ལ་ཀ་གཱ་མཾ པ་ཝི་སིཾ་སུ. གོ་པཱ་ལ་ཀཱ་ན་ཉྩ ཏ་དཱ བ་ཧུ་པཱ་ཡཱ་སོ པ་ཊི་ཡ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ པཱ་ཡཱ་སཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫིཾ་སུ. ཨ་ཐ སོ པུ་རི་སོ བ་ཧུ་ཏ་རཾ པཱ་ཡཱ་སཾ བྷུ་ཏྟོ ཛཱི་རཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ སུ་ན་ཁི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀུ་ཀྐུ་རོ ཛཱ་ཏོ, སོ གོ་པཱ་ལ་ཀ་སྶ པི་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. གོ་པཱ་ལ་ཀོ ཙ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ་པི བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་ཀཱ་ལེ ཀུ་ཀྐུ་ར་སྶ ཨེ་ཀཾ པི་ཎྜཾ དེ་ཏི. སོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ སི་ནེ་ཧཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ གོ་པཱ་ལ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཎྞ་སཱ་ལ་མྤི ག་ཙྪ་ཏི, གོ་པཱ་ལ་ཀེ ཨ་ས་ནྣི་ཧི་ཏེ བྷ་ཏྟ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ས་ཡ་མེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ཀཱ་ལཱ་རོ་ཙ་ན་ཏྠཾ པ་ཎྞ་སཱ་ལ་དྭཱ་རེ བྷུ་སྶ་ཏི, ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ་པི ཙ་ཎྜ་མི་གེ དི་སྭཱ བྷུ་སྶི་ཏྭཱ པ་ལཱ་པེ་ཏི. སོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ མུ་དུ་ཀེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་ཏྲཱ་སྶ ‘‘གྷོ་ས་ཀ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ’’ཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི.