༡༢. དུ་བྦ་ཙ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༢༤. དྭཱ་ད་ས་མེ ཝ་མྦྷ་ན་ཝ་ཙ་ནནྟི ག་ར་ཧ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་པ་སཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོཏི ཁི་པི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཏ་ཛྫེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཝཱ, གྷ་ཊྚེ་ཏུ་ཀཱ་མོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་ཊས་དྡོ པ་ཏི་ཏ་ས་དྡེ་ན ས་མཱ་ན་ཏྠོ. ཝི་སེ་ས་ན་སྶ ཙ པ་ར་ནི་པཱ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛ་པ་ཎྞ་ས་ཊ་ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ཏི་ཏཾ ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛ་པ་ཎྞ’’ནྟི. ཀེ་ནཱ་པཱིཏི ཝཱ་ཏ་ས་དི་སེ་ན ན་དཱི་ས་དི་སེ་ན ཙ ཀེ་ནཱ་པི.
༤༢༥-༤༢༦. ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻོཏི ཀི་སྨི་ཉྩི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ཨ་ས་ཧ་ན་ཏོ ཨོ་ཝ་དི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻོ. དུ་ཀྑཾ ཝ་ཙོ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཝི་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལ་གྒཱ་ཧེ ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཝཱ་དེ ཨ་ནཱ་ད་རེ པུ་གྒ་ལེ་ཏི དུ་བྦ་ཙོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དུ་ཀྑེ་ན ཀི་ཙྪེ་ན ཝ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི་ཨཱ་དི. དུ་བྦ་ཙ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ཧཱིཏི དུ་བྦ་ཙ་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ར་ཀེ་ཧི. ཀ་ཏྟུ་ཨ་ཏྠེ ཨ་ནཱི་ཡ་ས་དྡོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཡེ དྷ་མྨཱ དུ་བྦ་ཙཾ པུ་གྒ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. པཱ་པི་ཀཱ ཨི་ཙྪཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི པཱ་པི་ཙྪོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ པཱ་པི་ཙྪ་ཏཱ, ཨ་ས་ནྟ་གུ་ཎ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ན་ཏཱ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཙ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ པཱ་པི་ཙྪ་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཏྟུ་ཀྐཾ་ས་ཀཱ ཙ ཏེ པ་ར་ཝ་མྦྷ་ཀཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྟུ་ཀྐཾ་ས་ཀ་པ་ར་ཝ་མྦྷ་ཀཱ. ཡེ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ནྟི ཨུ་ཀྑི་པ་ནྟི ཨུ་ཙྩེ ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟི, པ་ར་ཉྩ ཝ་མྦྷེ་ནྟི ག་ར་ཧ་ནྟི ནཱི་ཙེ ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟི, ཏེ་ས་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་སཾ བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྟུ་ཀྐཾ་ས་ཀ་པ་ར་ཝ་མྦྷ་ཀ་ཏཱ. ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ན་སཱི་ལོ ཀོ་དྷ་ནོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཀོ་དྷ་ན་ཏཱ. ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཀོ་དྷ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ.
པུ་བྦ་ཀཱ་ལེ ཀོ་དྷོ, ཨ་པ་ར་ཀཱ་ལེ ཨུ་པ་ནཱ་ཧོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀོ་དྷ་ཧེ་ཏུ ཨུ་པ་ནཱ་ཧི་ཏཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ན་ཧ་ན་སཱི་ལོ, ཨུ་པ་ནཱ་ཧོ ཝཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨུ་པ་ནཱ་ཧཱི, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨུ་པ་ནཱ་ཧི་ཏཱ. པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཀོ་དྷ་སྶེ་ཝེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་ཀི་ཉྷི ཨུ་པྤ་ནྣོ ཀོ་དྷོ ཀོ་དྷོ་ཡེ་ཝ, ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི ཨུ་པ་ནཱ་ཧོ. ཨ་བྷི་ས་ངྒོཏི དུ་མྨོ་ཙ་ནཱི་ཡོ བ་ལ་ཝ་ཨུ་པ་ནཱ་ཧོ. སོ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་བྷི་ས་ངྒཱི, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨ་བྷི་ས་ངྒི་ཏཱ. དུ་མྨོ་ཙ་ནཱི་ཡ་སྶ བ་ལ་ཝ་ཨུ་པ་ནཱ་ཧ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཙོ་ད་ཀཾ པ་ཊི་པྥ་ར་ཎ་ཏཱཏི ཙོ་ད་ཀ་སྶ པ་ཊི་ཝི་རུ་དྡྷེ་ན པ་ཙྩ་ནཱི་ཀེ་ན ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ. ཙོ་ད་ཀཾ ཨ་པ་སཱ་ད་ན་ཏཱཏི ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཏུ་ཡ྄ཧཾ བཱ་ལ་སྶ ཨ་བྱ་ཏྟ་སྶ བྷ་ཎི་ཏེ་ན, ཏྭ་མྤི ནཱ་མ བྷ་ཎི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཙོ་ད་ཀ་སྶ གྷ་ཊྚ་ནཱ. ཙོ་ད་ཀ་སྶ པ་ཙྩཱ་རོ་པ་ན་ཏཱཏི ‘‘ཏྭ་མྤི ཁོ་སི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཏཾ ཏཱ་ཝ པ་ཊི་ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཙོ་ད་ཀ་སྶ ཨུ་པ་རི པ་ཊི་ཨཱ་རོ་པ་ན་ཏཱ.
ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཎ་ཏཱཏི ཨ་ཉྙེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན, ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་སྶ, ཝ་ཙ་ན་སྶ ཝཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཙ་ར་ཎ་ཏཱ. པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏྠོ ཨེ་ཝ ཝཱ ཙ་རས་དྡོ ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཏྟཱ དྷཱ་ཏཱུ་ན་ནྟི པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧི པུ་གྒ་ལོ ཡཾ ཙོ་ད་ཀེ་ན དོ་ས་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ, ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ནེ་ཝ ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་མཱུ་ལི་ཀ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ནེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན, ཏ་ད་ཏྠ་བོ་དྷ་ཀེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏི. ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཀོ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཀིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཀི་སྨིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཀཾ བྷ་ཎ་ཐ, ཀིཾ བྷ་ཎ་ཐཱ’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀི་ཉྩི ཏ་ཡཱ དི་ཊྛ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན སུ་ཎཱ་མཱི’’ཏི སོ་ཏཾ ཝཱ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཝི་ཀྑེ་པཾ ཀ་རོ་ནྟོ་པི ཨ་ཉྙེ་ན་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏི. ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ་སཱི’’ཏི པུ་ཊྛེ ‘‘པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟཾ ག་ཏོ་མྷཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘ན ཏ་ཝ པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟ་ག་མ་ནཾ པུ་ཙྪཱ་མ, ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པུ་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏ་ཏོ ‘‘རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ག་ཏོ་མྷཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཝཱ ཡཱ་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧཾ ཝཱ, ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཏ་ཏྠ མེ སཱུ་ཀ་ར་མཾ་སཾ ལ་དྡྷ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཀ་ཐཱ་ཝི་ཀྑི་པ་ན་མྤི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཎ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝི་སུཾ ན ག་ཧི་ཏཾ.
ཨ་པ་དཱ་ནེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ་རི་ཡཱ་ཡ. ཨ་པ་དཱི་ཡ་ནྟི ཧི དོ་སཱ ཨེ་ཏེ་ན ད་ཀྑཱི་ཡ་ནྟི, ལུ་ཡ་ནྟི ཚི་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ ཨ་པ་དཱ་ནཾ, ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་མྨཱ མི་ཙྪཱ ཝཱ ཝ་ཏྟ་པྤ་ཡོ་གོ. ན ས་མྤཱ་ཡ་ན་ཏཱཏི ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏྭཾ ཀུ་ཧིཾ ཝ་ས་སི, ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ས་སཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཡཾ ཏྭཾ ཝ་དེ་སི ‘མ་ཡཱ ཨེ་ས ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ དི་ཊྛོ’ཏི, ཏྭཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཀིཾ ཀ་རོ་སི, ཨ་ཡཾ ཀིཾ ཀ་རོ་ཏི, ཀ་ཏྠ ཙ ཏྭཾ ཨ་ཧོ་སི, ཀ་ཏྠ ཨ་ཡ’’ནྟི ཝཱ ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཙ་རི་ཡཾ པུ་ཊྛེ་ན ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ཀ་ཐ་ནཾ.
མ་ཀྑི་པ་ལཱ༹་སི་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ར་གུ་ཎ་མ་ཀྑ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ མ་ཀྑོ, སོ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི མ་ཀྑཱི. ཏཱ་དི་སོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་གཱ་རི་ཡོ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡོ ཝཱ ས་མཱ་ནོ པ་རེ་སཾ སུ་ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ནཱ་སེ་ཏི. ཨ་གཱ་རི་ཡོ་པི ཧི ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀེ་ན ད་ལི་དྡོ ས་མཱ་ནོ ཨུ་ཙྩ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པི་ཏོ, ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ‘‘ཀིཾ ཏ་ཡཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ཏ་སྶ སུ་ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ནཱ་སེ་ཏི. ཨ་ན་གཱ་རི་ཡོ་པི སཱ་མ་ཎེ་ར་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨུ་དྡེ་ས་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་དཱི་ཧི ཙ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཀོ་ས་ལླཱ་དཱི་ནི སི་ཀྑཱ་པི་ཏོ, ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན རཱ་ཛ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི ས་ཀྐ་ཏོ ག་རུ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་སུ ཨ་ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏོ ཙ་ར་མཱ་ནོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་མྷེ་ཧི ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཝ ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏོ སཾ་ཝ་དྡྷི་ཏོ ཙ, ཨ་ཐ ཙ པ་ནི་དཱ་ནི ནི་སྶི་ནེ་ཧོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ‘‘ཀིཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཏུ་མྷེ་ཧི ཀ་ཏ’’ནྟི ཏེ་སཾ སུ་ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ནཱ་སེ་ཏི.
‘‘བ་ཧུ་སྶུ་ཏེ་པི པུ་གྒ་ལེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཨཱི་དི་ས་སྶ ཙེ་ཝ བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་སྶ ཨ་ནི་ཡ་ཏཱ ག་ཏི, ཏ་ཝ ཝཱ མ་མ ཝཱ ཀོ ཝི་སེ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཡུ་ག་གྒཱ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎོ པ་ལཱ༹་སོ. སོ པ་ར་གུ་ཎེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎཱ་ནཾ ས་མ་ཀ་ར་ཎ་ར་སོ. ཏ་ཐཱ ཧེ་ས པ་རེ་སཾ གུ་ཎེ ཌཾ་སི་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎེ་ཧི ས་མེ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི པ་ལཱ༹་སོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, སོ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པ་ལཱ༹་སཱི. མ་ཀྑཱི ཙ པ་ལཱ༹་སཱི ཙ མ་ཀྑི་པ་ལཱ༹་སི་ནོ, ཏེ་སཾ བྷཱ་ཝོ མ་ཀྑི་པ་ལཱ༹་སི་ཏཱ. ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན མ་ཀྑོ ཙེ་ཝ པ་ལཱ༹་སོ ཙ.
ཨི་སྶ་ཏི པ་ར་ས་མྤ་ཏྟིཾ ན ས་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨི་སྶུ་ཀཱི. མ་ཙྪ་རཱ་ཡ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མྤ་ཏྟིཾ ནི་གཱུ་ཧ་ཏི, པ་རེ་སཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ན ས་ཧ་ཏི, མ་ཙྪེ་རཾ ཝཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི མ་ཙྪ་རཱི. ས་ཋ་ཡ་ཏི ན ས་མྨཱ བྷཱ་ས་ཏཱི་ཏི ས་ཋོ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་གུ་ཎ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན སཱ་ཋེ་ཡྻེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཀེ་རཱ་ཊི་ཀ་པུ་གྒ་ལོ. ཀེ་རཱ་ཊི་ཀོ ཙ ཨཱ་ན་ནྡ་མ་ཙྪོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ན་ནྡ་མ་ཙྪོ ནཱ་མ ཀི་ར མ་ཙྪཱ་ནཾ ན་ངྒུ་ཊྛཾ ད་སྶེ་ཏི, ས་པྤཱ་ནཾ སཱི་སཾ ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དི་སོ ཨ་ཧ’’ནྟི ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏུཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཀེ་རཱ་ཊི་ཀོ པུ་གྒ་ལོ ཡཾ ཡཾ སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀཾ ཝཱ ཨཱ་བྷི་དྷ་མྨི་ཀཾ ཝཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི ‘‘ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི, ཏུ་མྷེ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀཱ, ནཱ་ཧཾ ཏུ་མྷེ མུ་ཉྩཱ་མཱི’’ཏི ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ ‘ས་གཱ་ར་ཝོ ཨ་ཡཾ ཨ་མྷེ་སུ ས་པྤ་ཏི་སྶོ’ཏི མ་ཉྙི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. སཱ་ཋེ་ཡྻེ་ན ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ས་ནྟ་གུ་ཎ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ནེ་ན ཙི་ཏྟཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་ཧ་ར་ཏོ ‘‘ཨེ་ཝཾ་ཙི་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ་ཀི་རི་ཡོ’’ཏི དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཀུ་ཙྪིཾ ཝཱ པི་ཊྛིཾ ཝཱ ཛཱ་ནི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ. ཡ་ཏོ སོ –
‘‘ཝཱ་མེ་ན སཱུ་ཀ་རོ ཧོ་ཏི, ད་ཀྑི་ཎེ་ན ཨ་ཛཱ་མི་གོ;
ས་རེ་ན ནེ་ལ་ཀོ ཧོ་ཏི, ཝི་སཱ་ཎེ་ན ཛ་ར་གྒ་ཝོ’’ཏི. (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༩༦; ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༨༩༤; མ་ཧཱ་ནི. ཨ་ཊྛ. ༡༦༦) –
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ཡ་ཀྑ་སཱུ་ཀ་ར་ས་དི་སོ ཧོ་ཏི. ཀ་ཏ་པཱ་པ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ མཱ་ཡཱ, སཱ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི མཱ་ཡཱ་ཝཱི.
ཐ་མྦྷ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ་ཡ ཐ་དྡྷོ. ཝཱ་ཏ་བྷ་རི་ཏ་བྷ་སྟཱ་ས་དི་ས་ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་པ་གྒ་ཧི་ཏ་སི་ར་ཨ་ནི་ཝཱ་ཏ་ཝུ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཀ་རོ་ཏི ཐ་མྦྷོ. ཡེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པུ་གྒ་ལོ གི་ལི་ཏ་ན་ངྒ་ལ་ས་དི་སོ ཝི་ཡ ཨ་ཛ་ག་རོ, ཝཱ་ཏ་བྷ་རི་ཏ་བྷ་སྟཱ ཝི་ཡ ཙ ཐ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡེ དི་སྭཱ ཨོ་ན་མི་ཏུ་མྤི ན ཨི་ཙྪ་ཏི, པ་རི་ཡ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཙ་ར་ཏི. ཨ་བྦྷུ་ནྣ་ཏི་ལ་ཀྑ་ཎོ ཨ་ཏི་མཱ་ནོ, སོ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏི་མཱ་ནཱི.
སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ དི་ཊྛིཾ པ་རཱ་མ་ས་ཏི ས་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པ་ར་ཏོ ཨཱ་མ་ས་ཏཱི་ཏི ས་ནྡི་ཊྛི་པ་རཱ་མཱ་སཱི. ཨཱ་དྷཱ་ནཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་དྷཱ་ན་གྒཱ་ཧཱི. ‘‘ཨཱ་དྷཱ་ན’’ནྟི ད་ལ༹ྷཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ད་ལ༹ྷ་གྒཱ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡུ་ཏྟཾ ཀཱ་ར་ཎཾ དི་སྭཱ་ཝ ལ་དྡྷིཾ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱི, དུ་ཀྑེ་ན ཀི་ཙྪེ་ན ཀ་སི་རེ་ན བ་ཧུ་མྤི ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ན ས་ཀྐཱ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒིཾ ཀཱ་ཏུ་ནྟི དུ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱི, ཡོ ཨ་ཏྟ་ནོ དི་ཊྛིཾ ‘‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩ’’ནྟི ད་ལ༹ྷཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཨ་པི བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ན པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏཱ་དི་སོ ཧི པུ་གྒ་ལོ ཡཾ ཡ་དེ་ཝ དྷ་མྨཾ ཝཱ ཨ་དྷ་མྨཾ ཝཱ སུ་ཎཱ་ཏི, ཏཾ ས་བྦཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཀ་ཐི་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ ཨ་མྷེ་ཧི སུ་ཏ’’ནྟི ཀུ་མྨོ་ཝ ཨ་ངྒཱ་ནི ས་ཀེ ཀ་པཱ་ལེ ཨ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ས་མོ་ད་ཧ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི ཀ་ཙྪ་པོ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་དཱ་དི་ཀེ ཨ་ངྒེ ཀེ་ན་ཙི གྷ་ཊྚི་ཏེ ས་བྦཱ་ནི ཨ་ངྒཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་པཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ས་མོ་ད་ཧ་ཏི, ན བ་ཧི ནཱི་ཧ་ར་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་ཡ་མྤི ‘‘ན སུ་ནྡ་རོ ཏ་ཝ གཱ་ཧོ, ཚ་ཌྜེ་ཧི ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ ཏཾ ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི, ཨ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ད་ཡེ ཨེ་ཝ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཡ་ཐཱ ཀུ་མྦྷཱི་ལཱ ག་ཧི་ཏཾ ན པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཀུ་མྦྷཱི་ལ་གྒཱ་ཧཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི. མ་ཀྑི་པ་ལཱ༹་སི་ཏཱ་དི་ཡུ་ག་ལ༹་ཏྟ་ཡེ་ན ད་སྶི་ཏེ མ་ཀྑ་པ་ལཱ༹་སཱ་ད་ཡོ ཚ དྷ་མྨེ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི དྷ་མྨཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་མཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༨༡) པ་ན མ་ཀྑ་པ་ལཱ༹་སཱ་ད་ཡོ་པི ཡུ་ག་ལ༹་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘སོ་ལ༹་ས དྷ་མྨཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨཱ་ཝ་ཧ་ནཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ, ཏ་ཏོ པ་ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ ག་ཧ་ཎ་སཱི་ལོ པ་ད་ཀྑི་ཎ་གྒཱ་ཧཱི, ན པ་ད་ཀྑི་ཎ་གྒཱ་ཧཱི ཨ་པྤ་ད་ཀྑི་ཎ་གྒཱ་ཧཱི. ཡོ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ‘‘ཏུ་མྷེ མཾ ཀ་སྨཱ ཝ་ད་ཐ, ཨ་ཧཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡཾ སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ན་ཝ་ཛྫཾ ཨ་ཏྠཱ་ན་ཏྠཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནིཾ པ་ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ ན ག་ཎྷཱ་ཏི, ཝཱ་མ་ཏོ་ཝ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་པྤ་ད་ཀྑི་ཎ་གྒཱ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛ’’ནྟི་ཨཱ་དི.
ཨུ་དྡེ་སེཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སེ. ཨ་ཐ ས་བྦཱ་ནེ་ཝ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ཀ་ཐཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྶ སི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི, སོ ཨཱ་ཝི་ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི. ‘‘ཡ་སྶ སི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཧི ཨི་མི་ནཱ ས་བྦཱ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་དཱ་ནུ་དྡེ་སེ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟི. པ་ཉྩ་ཧི ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་ཧི སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་ཏྟཱཏི ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་ན ས་ཧ་ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ‘‘ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི ནི་སྶ་ཀྐེ ས་མྤ་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏོ མ་མ ཝ་ཙ་ན་ཏོ’’ཏི. ཨ་ངྒཱ་ནི ཙེ་ཏྠ པ་ཋ་མ་ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ས་དི་སཱ་ནི. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཡ་ཐཱ ཏ་ཏྠ བྷེ་དཱ་ཡ པ་ར་ཀྐ་མ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ཨི་དྷ ཨ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ.
དུ་བྦ་ཙ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.