༤. ཙ་ཏུ་ཏྠ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ
ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཝི་དཱུཏི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི ས་མཱ་ཧ་ཊཱ་ནི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩཾ, ཏཾ ཨ་ཝེ་དི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷཱི་ཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཝི་དཱུ. ས་ཏི་པི སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྩ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཝི་དུ་བྷཱ་ཝེ ཨ་ན་ཉྙ་པུ་བྦ་ཀ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ད་སྶ་ན་སྶ ཏ་ཏྠ ཙ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ བ་ལེ་སུ ཙ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ཏྟི་ཏོ པ་ར་ས་ནྟཱ་ནེ་སུ པ་སཱ་རི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཙ བྷ་ག་ཝཱ་ཝ ཝི་སེ་སེ་ན ‘‘ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཝི་དཱུ’’ཏི ཐོ་མ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི.
ཝ་གྒུ་མུ་དཱ་ཏཱི་རི་ཡ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༣. ཨ་དྷི་ཊྛེ་མཱཏི སཾ་ཝི་ད་ཧཱ་མ. དཱུ་ཏ་ཀ་མྨནྟི གི་ཧཱི་ནཾ པ་ཎྞཾ ཝཱ སཱ་ས་ནཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ག་མ་ནཾ. ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ས་ཎྛ་པེ་ཏྭཱཏི པ་དྷཱ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཀ་ཏྭཱ. པུ་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ ཝཱཏི ‘‘ཨ་ཡྻཱ ས་ནྟ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨུ་པ་ས་ནྟཱ, ཀ་ཏ་རཾ ཝི་སེ་ས་མ་དྷི་ག་ཙྪིཾ་སཱུ’’ཏི པུ་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ. ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ས་མྦ་ནྡྷེ པ་ན ཨ་ས་ཏཱིཏི ‘‘བྷཱ་སི་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པཱ་ཋ་སེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ས་མྦ་ནྡྷེ ཨ་ས་ཏི. ‘‘བྷཱ་སི་ཏོ’’ཏི ཨ་ཏཱི་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཐཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་མྦ་ནྡྷ་མུ་པ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ན ས་དྡ་ས་ཏྠ་ཏོ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཨཱི་དི་སེ ཧི ཋཱ་ནེ ‘‘དྷཱ་ཏུ་ས་མྦ་ནྡྷེ པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ལ་ཀྑ་ཎེ་ན དྷཱ་ཏྭ་ཏྠ་ས་མྦ་ནྡྷེ ས་ཏི ཨ་ཡ་ཐཱ་ཀཱ་ལ་ཝི་ཧི་ཏཱ་པི པ་ཙྩ་ཡཱ སཱ་དྷ་ཝོ བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ས་དྡ་ས་ཏྠ་ཝི་དཱུ ཝ་ད་ནྟི.
༡༩༤. ཝ་ཎྞ་ཝཱཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཱ་ནུ་ག་ཏ་ཝ་ཎྞ་སྶ མ་ནཱ་པ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. པ་ས་ནྣ་མུ་ཁ་ཝ་ཎྞཱཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞ་ཏོ་པི ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་རཾ མུ་ཁ་ཝ་ཎྞ་སྶ མ་ནཱ་པ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཚ་ཝི་ཝ་ཎྞཱཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶེ་ཝ ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞ་སྶ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་ས་ནྣ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་སྨཱ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨཱུ་ན་ཏྟཾ ཝཱ པཱུ་ར་ཎ་ཏྟཾ ཝཱ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛོ་ཀཱ་ས་སྶ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཚ་ཊྛ་སྶ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛོ་ཀཱ་སོ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ, པ་ཉྩ་པ་སཱ་དཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛོ་ཀཱ་ས་སྶ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཨཱ་དི་ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་ར་སྶ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘མ་ན་ཙྪ་ཊྛཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ན’’ནྟི. ཡ་ཐཱ ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཏནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. བྷ་ནྟ་མི་ག་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཱཏི ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ཀ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ བྷ་ནྟ་མི་ག་ས་དི་སཱ. ཙ་ཏུ་ཙ་ཀྐནྟི ཙ་ཏུ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ. ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐོ ཧི ཨི་དྷ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན ‘‘ཙ་ཀྐ’’ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ན་ཝ་དྭཱ་རནྟི ན་ཝ་ཧི ཝ་ཎ་མུ་ཁེ་ཧི ན་ཝ་དྭཱ་རཾ. དུ་ཀྑནྟི སཱི་ས་རོ་གཱ་དི་དུ་ཀྑཾ. ས་བྦ་ཀི་ཙྩེ་སཱུཏི པ་ཏྟ་པ་ཙ་ན་ཙཱི་ཝ་ར་ར་ཛ་ན་ཡོ་ག་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩེ་སུ. ཡཱ་པེ་ཏུནྟི ཝ་ཧི་ཏུཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ག་མེ་ཏུ’’ནྟི.
༡༩༥. ས་ནྟོཏི ཨི་མི་ནཱ ཏེ་སཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི, སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཏེ་སཾ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཏྠི ཙེ་ཝ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ནྟི ཙཱ’’ཏི. ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ནྟཱིཏི དི་སྶ་ནྟི, ཉཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ནྠ་དཱུ་ཧ་ན་ཀ་མྨནྟི པ་ནྠ་གྷཱ་ཏ་ན་ཀ་མྨཾ. ཧ་ན་ནྟོཏི མཱ་རེ་ནྟོ. གྷཱ་ཏེ་ནྟོཏི མཱ་རཱ་པེ་ནྟོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཧ་ན་ནྟོཏི བ་ནྡྷ་ན་ཏཱ་ལ༹་ནཱ་དཱི་ཧི ཧིཾ་ས་ནྟོ. གྷཱ་ཏེ་ནྟོཏི མཱ་རེ་ནྟོ. ཚི་ནྡ་ནྟོཏི པ་རེ་སཾ ཧ་ཏྠཱ་དཱི་ནི ཚི་ནྡ་ནྟོ. པ་ཙ་ནྟོཏི ད་ཎྜེ་ན ཨུ་པྤཱི་ལེ༹་ནྟོ. པ་ཙ་ན་ཉྷེ་ཏྠ ད་ཧ་ནཾ ཝི་བཱ་དྷ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. པ་ཙ་ནྟོཏི ཝཱ ཏ་ཛྫེ་ནྟོ ཏཱ་སེ་ནྟོ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཙ་ནྟོཏི གཱ་མེ་སུ ཨ་གྒི་པཱ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན གེ་ཧཱ་དཱི་ནི ཛྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ཛེ་ལ༹་ཀཱ་དཱི་ནི པ་ཙ་ནྟོ.
ཡེ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ བ་ཧུ་ལ་གཱ་ར་ཝཱ ན ཧོ་ནྟི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་བ་ཧུ་ལཱ, ཏེ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ ཨ་ཏི་བྦ་གཱ་ར་ཝཱ. ཨུ་དྡྷ་ཏེཏི ཨ་ཀ་པྤི་ཡེ ཀ་པྤི་ཡ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ ཀ་པྤི་ཡེ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཛྫེ ཝ་ཛྫ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ ཝ་ཛྫེ ཨ་ཝ་ཛྫ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ ཙ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཀ་ཏི་ཀེ. ཨུ་ནྣ་ལེ༹ཏི ཨུ་གྒ་ཏ་ན་ལེ༹, ཨུ་ཊྛི་ཏ་ཏུ་ཙྪ་མཱ་ནེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཙ་པ་ལེཏི པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མ་ཎྜ་ནཱ་དི་ནཱ ཙཱ་པ་ལླེ་ན ཡུ་ཏྟེ. མུ་ཁ་རེཏི མུ་ཁ་ཁ་རེ, ཁ་ར་ཝ་ཙ་ནེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝི་ཀི་ཎྞ་ཝཱ་ཙེཏི ཨ་སཾ་ཡ་ཏ་ཝ་ཙ་ནེ དི་ཝ་ས་མྤི ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་པྤ་ལཱ་པི་ནེ. མུ་ཊྛཱ ན་ཊྛཱ ས་ཏི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི མུ་ཊྛ་སྶ་ཏཱི, ས་ཏི་ཝི་ར་ཧི་ཏེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནེཏི ནི་པྤ་ཉྙེ. པཱ་ཀ་ཏི་ནྡྲི་ཡེཏི སཾ་ཝ་རཱ་བྷཱ་ཝེ་ན གི་ཧི་ཀཱ་ལེ ཝི་ཡ ཝི་ཝ་ཊ་ཨི་ནྡྲི་ཡེ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ཧི པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ཀེཏི དྷ་མྨེ་ན ཨཱ་མི་སེ་ན ཙ ཨ་ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ཧི པ་རི་ཙྩ་ཏྟེ ཨ་ནཱ་ཐེ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛེ. ལཱ་བྷ་ག་རུ་ཀེཏི པ་ཙྩ་ཡ་ག་རུ་ཀེ.
ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ས་ཎྛ་པ་ནཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊི་སེ་ཝ་ན་སཱ་མ་ནྟ་ཛ་པྤཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་སེ (མ་ཧཱ་ནི. ༨༧) ཧི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ས་ཎྛ་པ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊི་སེ་ཝ་ན་སཱ་མ་ནྟ་ཛ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷཾ ཀུ་ཧ་ཀ་ཝ་ཏྠུ ཨཱ་ག་ཏཾ. ཏ་ཏྠ པཱ་པི་ཙྪ་སྶེ་ཝ ས་ཏོ ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཀ་ཏེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ན ཝི་མྷཱ་པ་ནཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ས་ཎྛ་པ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀུ་ཧ་ཀ་ཝ་ཏྠུ. ཏ་ཐཱ ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ཧི ནི་མ་ནྟི་ཏ་སྶ ཏ་ད་ཏྠི་ཀ་སྶེ་ཝ ས་ཏོ པཱ་པི་ཙྪ་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ནེ་ན ཏེ ཙ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ ཨ་ཏྟ་ནི སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ས་དྡྷེ ཉ་ཏྭཱ པུ་ན ཏེ་སཾ ‘‘ཨ་ཧོ ཨ་ཡྻོ ཨ་པྤི་ཙྪོ, ན ཀི་ཉྩི པ་ཊི་གྒ་ཎྷི་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, སུ་ལ་དྡྷཾ ཝ་ཏ ནོ ཨ་སྶ, ས་ཙེ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཀི་ཉྩི པ་ཊི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻཱ’’ཏི ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡེ་ཧི པ་ཎཱི་ཏཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནི ཨུ་པ་ནེ་ནྟཱ་ནཾ ཏ་ད་ནུ་གྒ་ཧ་ཀཱ་མ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙ ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཨ་སཱི་ཏི་ས་ཀ་ཊ་བྷཱ་རེ་ཧི ཨུ་པ་ནཱ་མ་ན་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་མྷཱ་པ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊི་སེ་ཝ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀུ་ཧ་ཀ་ཝ་ཏྠཱུཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པཱ་པི་ཙྪ་སྶེ་ཝ པ་ན ས་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ་དྷི་ག་མ་པ་རི་དཱི་པ་ན་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝི་མྷཱ་པ་ནཾ སཱ་མ་ནྟ་ཛ་པྤ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀུ་ཧ་ཀ་ཝ་ཏྠཱུཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཙི་ཏྟ་ལ་པ་བྦ་ཏཱ་དི་ཝི་ཧཱ་རོ ལོ་ཀ་ས་མྨ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ནཱ་མ. ལོ་ཀ་ས་མྨ་ཏ …པེ… ཨུ་པཱ་ཡེ་ཧི སཾ་ཝ་ཎྞི་ཡ་མཱ་ན་གུ་ཎོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་རི་པཱ་ཙེ་ཏུནྟི པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏུཾ. སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ག་ནྠ་དྷུ་རཱ་དི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱ་ནཾ ཏ་མྨཱུ་ལ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་བྷོ་གེ དོ་སཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རེ ཨ་ས་མྤ་ཛྫ་མཱ་ནེཏི གོ་ཙ་ར་གཱ་མེ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ལ་བྷི་ཏ་བྦ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ ཨ་ས་མྤ་ཛྫ་ནྟེ. ཏེ ཙ ཝ་ཏྟ་སཱི་སེ་ན ས་བྦ་མྤེ་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟི, ན ལཱ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་ནྟི་པ་ཝེ་ཎི་གྷ་ཊ་ན་ཀཱ སཱ་ས་ན་ཛོ་ཏ་ཀཱ’’ཏི.
ཀི་ཙྪེ་ནཱཏི ན དུ་ཀྑཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ. བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི མ་གྒཱ སུ་ཁཱ་པ་ཊི་པ་དཱ་ཝ ཧོ་ནྟི, པཱ་ར་མཱི་པཱུ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ པ་ན ས་རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་སྶེ་ཝ ས་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཡཱ་ཙ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པྤ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ སཱི་སཾ ཀ་ནྟི་ཏྭཱ ག་ལ་ལོ་ཧི་ཏཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ སུ་ཨ་ཉྫི་ཏཱ་ནི ཨ་ཀྑཱི་ནི ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཀུ་ལ་ཝཾ་ས་པྤ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ཀཾ པུ་ཏྟཾ མ་ནཱ་པ་ཙཱ་རི་ནིཾ བྷ་རི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི དེ་ནྟ་སྶ ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ཁ་ནྟི་ཝཱ་དཱི་ས་དི་སེ་སུ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་སུ ཚེ་ཛྫ་བྷེ་ཛྫཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎ་ནྟ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ནཱི་ཡ་པ་ཊི་པ་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་སི་རེ་ནཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ དཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ག་རུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ག་རུ་བྷ་ཎྜཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ས་བྦེ་སཾ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ་པི ག་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ‘‘ག་རུ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ས་ངྒྷི་ཀ་ཏྟཱ ས་བྦ་བྷི་ཀྑུ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན. ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི ཨུ་པ་ལཱ་པེ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ཨ་ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཏ་ཐཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཐེ་ནེ་ཏྭཱ’’ཏི, ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཡ་ཨ་ཝེ་བྷ་ངྒི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཐེ་ནེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ག་རུ་བྷ་ཎྜ་ཉྷི ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟོ ཙ ཏ་སྶ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཡ་ཨ་ཝ་ཨེ་བྷ་ངྒི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཐེ་ནེ་ཏི. ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀ་དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཡོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡེ་ན་པི ན མུ་ཙྩ་ཏི.
ཨ་ས་ནྟནྟི ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ. ཨ་བྷཱུ་ཏནྟི ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཾ. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཧི ཏ་སྶ ཏཾ ཨ་ས་ནྟ་ནྟི. པུ་རི་མ་སྶ པ་ཙྪི་མཾ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨུ་ལླ་པ་ཏཱིཏི ཨུ་གྒ་ཏཱ་ཡུ་ཀོ ལ་པ་ཏི. སཱི་ལ་ཉྷི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨཱ་ཡུ, ཏཾ ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ་ལ་པ་ན་ས་མ་ཀཱ་ལ་མེ་ཝ ཝི་ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ས་ནྟ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་གུ་ཎེ་ཧི ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ག་ཎྷ་ཏཱ…པེ… ཐེ་ནེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ས་ནྟ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ར་ཊྛ་པི་ཎྜ་སྶ ཐེ་ནེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨོ་པི ཐེ་ནི་ཏོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཀི་ཏ་ཝ་སྶེ་ཝཱཏི ཀི་ཏ་ཝ་སྶ ས་ཀུ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎ་མི་ཝ. ཀེ་རཱ་ཊི་ཀ་སྶཱཏི ས་ཋ་སྶ. གོ་ཏྟཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ནཱ་མཾ, མ་ཏྟ-ས་དྡོ ལུ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛོ, ཏ་སྨཱ ས་མ་ཎཱ་ཏི གོ་ཏྟ་མ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟི དྷཱ་རེ་ནྟཱི་ཏི གོ་ཏྲ་བྷུ་ནོ, ནཱ་མ་མ་ཏྟ་ས་མ་ཎཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཝ་གྒུ་མུ་དཱ་ཏཱི་རི་ཡ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་དྷི་མཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༦. ཧེ་ཊྛི་མ་མ་གྒེ་ཧི ཉཱ་ཏ་མ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཛཱ་ན་ན་ཏོ ཨ་ཉྙཱ ཨ་གྒ་མ་གྒ་པ་ཉྙཱ, ཏ་སྶཱ ཕ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་གྒ་ཕ་ལ་པ་ཉྙཱ ཏཾ་ས་ཧ་ག་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤཱ་ད་ཡོ ཙ ཨ་ཉྙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀ་རིཾ་སཱུ་ཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ བྱཱ་ཀ་རིཾ་སཱུ’’ཏི. ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཏཱ་ཝ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི པ་ཧཱི་ནཱ་དྷི་མཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. སཱི་ལ་ཝ་ཏོ་པི…པེ… ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨ་ཀཱ་ར་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱཏི ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ. ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་སྶཱཏི ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་སྶ. སུ་དྡྷ་ས་མ་ཐ་ལཱ་བྷཱི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ་པི ཀི་ལེ་ས་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་བ་ལེ་ན ‘‘ཨ་རི་ཡོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི མ་ཉྙ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་དྡྷ་ས་མ་ཐ་ལཱ་བྷིཾ ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ར་ཧཱ ཨ་ཧ’’ནྟི མ་ཉྙ་ཏི ཨུ་ཙྩ་ཝཱ་ལ་ངྐ་ཝཱ་སཱི མ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ.
ཏ་ལ་ངྒ་ར་ཝཱ་སཱི དྷ་མྨ་དི་ནྣ་ཏྠེ་རོ ཀི་ར ནཱ་མ ཨེ་ཀོ པ་བྷི་ནྣ་པྤ་ཊི་ས་མྦྷི་དོ མ་ཧཱ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ མ་ཧ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨོ་ཝཱ་ད་དཱ་ཡ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཀི་ནྣུ ཁོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨུ་ཙྩ་ཝཱ་ལ་ངྐ་ཝཱ་སཱི་མ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏྠེ་ར་སྶ ས་མ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཀི་ཙྩཾ མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟཾ, ནོ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ་སྶ དི་སྭཱ ‘‘མ་ཡི ཨ་ག་ཙྪ་ནྟེ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡ་མེ་ཝ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཉ་ཏྭཱ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཐེ་ར་སྶ ས་མཱི་པེ ཨོ་རོ་ཧི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ‘‘ཀིཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ དྷ་མྨ་དི་ནྣ, ཨ་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟོ ‘‘པ་ཉྷཾ, བྷ་ནྟེ, པུ་ཙྪི་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཏོ་མྷཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏོ ‘‘པུ་ཙྪཱ་ཝུ་སོ, ཛཱ་ན་མཱ་ནཱ ཀ་ཐ་ཡི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ པ་ཉྷ་ས་ཧ་སྶཾ པུ་ཙྪི. ཐེ་རོ པུ་ཙྪི་ཏཾ པུ་ཙྪི་ཏཾ པ་ཉྷཾ ཨ་ས་ཛྫ་མཱ་ནོ་ཝ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་ཏོ ‘‘ཨ་ཏི་ཏི་ཀྑཾ ཝོ, བྷ་ནྟེ, ཉཱ་ཎཾ, ཀ་དཱ ཏུ་མྷེ་ཧི ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཨ་དྷི་ག་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ‘‘ཨི་ཏོ ས་ཊྛི་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་མཱ་དྷི་མྷི, བྷ་ནྟེ, ཝ་ལ༹་ཉྫེ་ཐཱ་ཏི. ན ཨི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷཱ་རི་ཡ་ནྟི. ཏེ་ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀཾ ཧ་ཏྠིཾ མཱ་པེ་ཐཱ་ཏི. ཐེ་རོ ས་བྦ་སེ་ཏཾ ཧ་ཏྠིཾ མཱ་པེ་སི. ཨི་དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, ཡ་ཐཱ ཨ་ཡཾ ཧ་ཏྠཱི ཨ་ཉྫི་ཏ་ཀ་ཎྞོ པ་སཱ་རི་ཏ་ན་ངྒུ་ཊྛོ སོ་ཎྜཾ མུ་ཁེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ བྷེ་ར་ཝཾ ཀོ་ཉྩ་ནཱ་དཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཐཱ ནཾ ཀ་རོ་ཐཱ་ཏི. ཐེ་རོ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ཝེ་གེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏོ ཧ་ཏྠི་སྶ བྷེ་ར་ཝཾ ཨཱ་ཀཱ་རཾ དི་སྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ པ་ལཱ་ཡི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ. ཏ་མེ་ནཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཏྠེ་རོ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་ཎྞེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ སཱ་ར་ཛྫཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨ་དི་ནྣ ཧོ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི་ཙྩེ་ཝཱ་ཧཾ ཨཱ་ག་ཏོ, མཱ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་སི. ཐེ་རོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙ་ངྐ་མཾ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ཏ་ཏི་ཡེ པ་ད་ཝཱ་རེ ཨ་གྒ་ཕ་ལཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཐེ་རོ ཀི་ར དོ་ས་ཙ་རི་ཏོ ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་དྷི་མཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་ཝི་བྷ་ངྒ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༧-༡༩༨. ཡ་སྨཱ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི ‘‘ཨ་ས་ནྟཾ ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཏེ་སཾ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཡནྟི ཡཾ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཾ. ཨ་ན་བྷི་ཛཱ་ནནྟི ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ. ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་ཏྠི མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ས དྷ་མྨོ’’ཏི ཀ་ཐེ་ཏི ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏི ཝཱ. ‘‘ཨ་ས་ནྟཾ ཨ་བྷཱུ་ཏ’’ནྟི ཨི་མ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོཏི. ཉཱ་ཎེ་ན ཙ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏོཏི ཨི་དཾ པ་ན ‘‘ཨ་སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ཀ་ཏི་མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རཱ་ནཾ བུ་དྡྷཱ་དི་ཨུ་ཏྟ་མ་པུ་རི་སཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་མ་དྷ་མྨོ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨོཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏནྟི ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཾ. ཨ་ཐ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ ཀ་སྨཱ ཀ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ་པི ཧོ་ཏི, ཨཱ་རོ་གྱ་ཊྛེ་ན པ་ན བཱ་ཧི་ཏི་ཀ་སུ་ཏྟེ ཝི་ཡ ‘‘ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་སྶཱཏི ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨ་སྶ. ཁ་ཎ་ལ་ཡ་མུ་ཧུ་ཏྟ-ས་དྡཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ བྷི་ནྣ་ཏྠཱ་པི ཧོ་ནྟི, ཨི་དྷ པ་ན ཁ་ཎ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ‘‘ཏཾ ཁ་ཎཾ ཏཾ ལ་ཡཾ ཏཾ མུ་ཧུ་ཏྟ’’ནྟི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦ་ཏོ ཨ་དྷི་ག་མོ, ཛྷཱ་ནཱ་དི, ཨ་དྷི་ག་མ་སྶ པུ་ཙྪཱ ཨ་དྷི་ག་མ་པུ་ཙྪཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཛྷཱ་ན་ཝི་མོ་ཀྑཱ་དཱི་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨུ་པཱ་ཡ་པུ་ཙྪཱཏི ཨ་དྷི་ག་མུ་པཱ་ཡ་པུ་ཙྪཱ. ཀི་ནྟཱིཏི ཀེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན, ཀེ་ན ཝི་དྷི་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཏ་མེ་སཾ ཏྭཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ལཱ་བྷཱིཏི ཨི་དཾ པ་ན པུ་བྦེ ‘‘ཀིཾ ཏེ ཨ་དྷི་ག་ཏ’’ནྟི ཨ་ནི་དྡྷཱ་རི་ཏ་བྷེ་དཱ ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཝི་སེ་སཱ པུ་ཙྪི་ཏཱ་ཏི ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སཾ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ པུ་ཙྪ་ནཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ.
ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཚ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་དྷི་ག་མ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ སོ་དྷེ་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྨཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ན ས་ཀྐཱ་ཏ་བྦོ. བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ཉྷི ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨི་མེ་སུ པ་ན ཚ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ སོ་དྷ་ན་ཏྠཾ ཝ་ཏྟ་བྦོཏི ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ནི་གྷཾ་ས་ན་ཏཱ་པ་ན་ཙྪེ་ད་ནེ་ཧི སོ་དྷེ་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་མེ་སུ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟེ་སུ ཚ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ སོ་དྷ་ན་ཏྠཾ ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཝི་མོ་ཀྑཱ་དཱི་སཱུཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་མཱ་དྷི་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཝི་སེ་ས་སྶ ས་ཏི་ས་མྨོ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. སེ་ས་པུ་ཙྪཱ་སུ་པི པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏཱིཏི པ་དེ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ས་བྦེ་ས་ཉྷི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ་མ་གྒེ་ན པ་ཧཱི་ན་ཀི་ལེ་སཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཨི་དཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་སྶ་ཙི ཧི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷ་ཀི་ལེ་སེ་སུ ས་ནྡེ་ཧོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝ མ་ཧཱ་ནཱ་མ་སྶ ས་ཀྐ་སྶ ཝི་ཡ. སོ ཧི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི ས་མཱ་ནོ་པི ‘‘ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི ‘ཀོ སུ ནཱ་མ མེ དྷ་མྨོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནོ, ཡེ་ན མེ ཨེ་ཀ་དཱ ལོ་བྷ་དྷ་མྨཱ་པི ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ནྟི, དོ་ས་དྷ་མྨཱ་པི ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ནྟི, མོ་ཧ་དྷ་མྨཱ་པི ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ནྟཱི’’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༧༥) བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པུ་ཙྪི. ཨ་ཡཾ ཀི་ར རཱ་ཛཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན ལོ་བྷ་དོ་ས་མོ་ཧཱ ནི་ར་ཝ་སེ་སཱ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ས་ཉྙཱི ཨ་ཧོ་སི. ཀིཾ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨེ་ཝཾ ས་ནྡེ་ཧོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ཨཱ་མ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཀ་སྨཱ? པ་ཎྞ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་ཀོ་ཝི་ད་ཏྟཱ. ‘‘ཨ་ཡཾ ཀི་ལེ་སོ ཨ་སུ་ཀ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷོ’’ཏི ཨི་མི་སྶཱ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཀོ་ཝི་ད་སྶ ཧི ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི. ཀིཾ ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ན་ཏྠཱི་ཏི? ཨ་ཏྠི, སཱ པ་ན ན ས་བྦེ་སཾ པ་རི་པུ་ཎྞཱ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀོ ཧི པ་ཧཱི་ན་ཀི་ལེ་ས་མེ་ཝ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི, ཨེ་ཀོ ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་ཀི་ལེ་ས་མེ་ཝ, ཨེ་ཀོ མ་གྒ་མེ་ཝ, ཨེ་ཀོ ཕ་ལ་མེ་ཝ, ཨེ་ཀོ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ. ཨི་མཱ་སུ པ་ན པ་ཉྩ་སུ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་སུ ཨེ་ཀཾ ཝཱ དྭེ ཝཱ ནོ ལ་དྡྷུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨི་ཏི ཡ་སྶ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ན པ་རི་པུ་ཎྞཱ, ཏ་སྶ མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཎྞ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་ཀོ་ཝི་ད་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་གྒ་ཧ་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཀུ་ས་ལཱཏི ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མ་གྒ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་སུ ནི་པུ་ཎཱ.
ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཡ་སྶ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, སཱ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་ཏྟི ཨཱ་ག་མ་ན་པ་ཊི་པ་དཱ. སོ་དྷེ་ཏ་བྦཱཏི སུ་དྡྷཱ ཨུ་དཱ་ཧུ ན སུ་དྡྷཱ་ཏི ཝི་ཙཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན སོ་དྷེ་ཏ་བྦཱ. ན སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་མཱ་ད་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་པ་ནེ་ཏ་བྦོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཨ་པ་ནེ་ཏ་བྦོ. ‘‘སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ སུ་ཛ྄ཛྷ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘དཱི་གྷ་ར་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཡ་དཱི’’ཏི པ་དཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཡ་དི སོ བྷི་ཀྑུ ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཙ་ཏཱུ་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཨ་ལ་གྒ་ཏྟཱ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སེ པཱ་ཎི་ས་མེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སནྟི ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟེ་ན ས་དི་སཾ, ས་མ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་དི་སཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཧོ་ཏཱིཏི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ སུ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ཀི་ལེ་ས་ཏྟཱ. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ནཱ་མ…པེ… ན ཧོ་ཏཱིཏི པ་ཧཱི་ན་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཏྟཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནི་ཀ་ནྟི་ཡཱ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན ཧོ་ཏི. པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ པ་ན ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཏྟཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནི་ཀ་ནྟི་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན་པི ཧོ་ཏི.
ཏ་ཏྲི་མཱ་ནི ཝ་ཏྠཱུ་ནི – དཱི་གྷ་བྷཱ་ཎ་ཀ་ཨ་བྷ་ཡ་ཏྠེ་རོ ཀི་ར ཨེ་ཀཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ད་ཧ་ར་སྶ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི. སོ ཏཾ ན་ཧཱ་ཡ་མཱ་ནཾ ཀ་ལྱཱ་ཎཱི་ན་དཱི་མུ་ཁ་དྭཱ་རེ ནི་མུ་ཛྫི་ཏྭཱ པཱ་དེ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀོ ‘‘ཀུ་མྦྷཱི་ལོ’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ མ་ཧཱ་ས་དྡཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཏ་དཱ ནཾ ‘‘པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ’’ཏི ཛཱ་ནིཾ་སུ. ཙ་ནྡ་མུ་ཁ་ཏི་སྶ་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ པ་ན མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ དུ་བྦ་ལ་ཙ་ཀྑུ་ཀོ ཝི་ཧཱ་རེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཙྪ་ཏི. ཏཾ རཱ་ཛཱ ‘‘ཐེ་རཾ པ་རི་གྒ་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བྷི་ཀྑཱུ་སུ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རཾ ག་ཏེ་སུ ཨ་པྤ་ས་དྡོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ས་པྤོ ཝི་ཡ པཱ་དེ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. ཐེ་རོ སི་ལཱ་ཐ་མྦྷོ ཝི་ཡ ནི་ཙྩ་ལོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཀོ ཨེ་ཏྠཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏི་སྶོ་ཏི. སུ་ག་ནྡྷཾ ཝཱ་ཡ་སི ནོ ཏི་སྶཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བྷ་ཡཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨེ་ཀ་ཙྩོ པ་ན པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ་པི ཨ་ཏི་སཱུ་རོ ཧོ་ཏི ནི་བྦྷ་ཡོ, སོ ར་ཛ་ནཱི་ཡེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན པ་རི་གྒ་ཎྷི་ཏ་བྦོ. ཝ་ས་བྷ་རཱ་ཛཱ་པི ཧི ཨེ་ཀཾ ཐེ་རཾ པ་རི་གྒ་ཎྷ་མཱ་ནོ གྷ་རེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ བ་ད་ར་སཱ་ལ༹་ཝཾ མ་དྡ་མཱ་ནོ ནི་སཱི་དི. མ་ཧཱ་ཐེ་ར་སྶ ཁེ་ལོ༹ ཙ་ལི་ཏོ, ཐེ་ར་སྶ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ཝི་བྷཱུ་ཏོ. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཧི ར་ས་ཏ་ཎྷཱ ནཱ་མ སུ་པྤ་ཧཱི་ནཱ, དི་བྦེ་སུ་པི ར་སེ་སུ ནི་ཀ་ནྟི ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨི་མེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡེ་ཧི པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཙ་སྶ བྷ་ཡཾ ཝཱ ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཾ ཝཱ ར་ས་ཏ་ཎྷཱ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ‘‘ན ཏྭཾ ཨ་ར་ཧཱ’’ཏི ཨ་པ་ནེ་ཏ་བྦོ.
ཨ་ས་ནྟ་གུ་ཎ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ པཱ་པི་ཙྪཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཡཱ སཱ ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ…པེ… ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ནཱ’’ཏི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘ཨ་སྶ་དྡྷོ ས་མཱ་ནོ ‘ས་དྡྷོ་ཏི མཾ ཛ་ནོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ’ཏི ཨི་ཙྪ་ཏི, ཨ་པྤ་སྶུ་ཏོ་ཝ ས་མཱ་ནོ ‘བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ་ཏི མཾ ཛ་ནོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ’ཏི ཨི་ཙྪ་ཏི, ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མོ་ཝ ས་མཱ་ནོ ‘པ་ཝི་ཝི་ཏྟོ་ཏི མཾ ཛ་ནོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ’ཏི ཨི་ཙྪ་ཏི, ཀུ་སཱི་ཏོ་ཝ ས་མཱ་ནོ ‘ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ་ཏི མཾ ཛ་ནོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ’ཏི ཨི་ཙྪ་ཏི, མུ་ཊྛ་སྶ་ཏཱི་ཝ ས་མཱ་ནོ ‘ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏཱི་ཏི མཾ ཛ་ནོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ’ཏི ཨི་ཙྪ་ཏི, ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏོ་ཝ ས་མཱ་ནོ ‘ས་མཱ་ཧི་ཏོ་ཏི མཾ ཛ་ནོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ’ཏི ཨི་ཙྪ་ཏི, དུ་པྤ་ཉྙོ་ཝ ས་མཱ་ནོ ‘པ་ཉྙ་ཝཱ་ཏི མཾ ཛ་ནོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ’ཏི ཨི་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ་ཝ ས་མཱ་ནོ ‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ་ཏི མཾ ཛ་ནོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ’ཏི ཨི་ཙྪ་ཏི, ཡཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཨི་ཙྪཱ ཨི་ཙྪཱ་ག་ཏཱ པཱ་པི་ཙྪ་ཏཱ རཱ་གོ སཱ་རཱ་གོ ཙི་ཏྟ་སྶ སཱ་རཱ་གོ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པཱ་པི་ཙྪ་ཏཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༨༥༡) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ པཱ་ལི༹་པ་དེ་སཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. པཱ་པི་ཀཱ་ཡཱཏི ལཱ་མི་ཀཱ་ཡ ཨི་ཙྪཱ་ཡ. ཨ་པ་ཀ་ཏོཏི པཱ་པི་ཀཱ་ཡ ཨི་ཙྪཱ་ཡ ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཏོ ཨ་པེ་ཏོ ཀ་ཏོ་ཏི ཨི་ཙྪཱ་ཡ ཨ་པ་ཀ་ཏོ. ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏོ ཙ མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པ་རཱ་ཛི་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པ་རཱ་ཛི་ཏོ’’ཏི.
སཱ་མ་ཉྙཾ དུ་པྤ་རཱ་མ་ཊྛཾ ནི་ར་ཡཱ་ཡུ་པ་ཀ་ཌྜྷ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ཀུ་སོ ཡེ་ན དུ་གྒ་ཧི་ཏོ, ཏ་སྶ ཧ་ཏྠཾ ཨ་ནུ་ཀ་ནྟ་ཏི ཕཱ་ལེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏཾ སཱ་མ་ཉྙ་མྤི ཁ་ཎྜ་སཱི་ལཱ་དི་ཏཱ་ཡ དུ་པྤ་རཱ་མ་ཊྛཾ ནི་ར་ཡཱ་ཡ ཨུ་པ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི, ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སི་ཐི་ལོཏི ཨོ་ལཱི་ཡི་ཏྭཱ ཀ་ར་ཎེ་ན སི་ཐི་ལ་གྒཱ་ཧེ་ན ཀ་ཏོ. པ་རི་བྦཱ་ཛོཏི ཁ་ཎྜཱ་དི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟོ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨོ. བྷི་ཡྻོ ཨཱ་ཀི་ར་ཏེ ར་ཛནྟི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ རཱ་ག་ར་ཛཱ་དིཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨོ ཨ་པ་ནེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཏ་སྶ ཨུ་པ་རི ཨ་པ་ར་མྤི རཱ་ག་ར་ཛཱ་དིཾ ཨཱ་ཀི་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝོཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ‘‘ས་མ་ཎོ ཨ་ཧ’’ནྟི པ་ཊི་ཛཱ་ན་ན་ཏོ ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟ་སི་དྡྷོ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ཛཱ་ན་མེ་ཝཱཏི པཱ་ཋེ ཨེ་ཝཱཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཨ་ཛཱ་ན་མེ་ཝནྟི པཱ་ཋེ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་མི ཨེ་ཝཾ པ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཝ་ཙ་ནྟི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༩. ཨ་སུ་བྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཉྩ ཀ་སི་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཉྩ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏེ་ན ‘‘ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི’’ནྟི་ཨཱ་དིཾ ཝ་ད་ནྟོ་པི པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝི་མོ་ཀྑོཏི ཨེ་ཏྠ ཝི-ས་དྡོ ཝི་སེ་ས་ཏྠོ ཝི་ཝི་དྷ་ཏྠོ ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ཊྛུ མུ་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝི་མོ་ཀྑོཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ. ཏ་སྶ ས་གུ་ཎ་ཏོ སུ་ཉྙ་ཏཱ་དི་ནཱ་མ་ལཱ་བྷཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘སོ པ་ནཱ་ཡ’’ ནྟི་ཨཱ་དི. མ་གྒོ ཧི ནཱ་མ པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ནཱ་མཾ ལ་བྷ་ཏི ས་ར་སེ་ན ཝཱ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀེ་ན ཝཱ ས་གུ་ཎེ་ན ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཝཱ ཨཱ་ག་མ་ནེ་ན ཝཱ. ས་ཙེ ཧི ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཝི་མོ་ཀྑེ་ན ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ས་ཙེ དུ་ཀྑ་ཏོ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑེ་ན ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ས་ཙེ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི, སུ་ཉྙ་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑེ་ན ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨི་དཾ ས་ར་ས་ཏོ ནཱ་མཾ ནཱ་མ. ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ས ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ གྷ་ན་ཝི་ནི་བྦྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཙྩ་ནི་མི་ཏྟ་དྷུ་ཝ་ནི་མི་ཏྟ་ས་སྶ་ཏ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ཨཱ་ག་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ནི་མི་ཏྟོ. དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ན སུ་ཁ་ས་ཉྙཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་ཎི་དྷིཾ པ་ཏྠ་ནཾ སུ་ཀྑཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏོ. ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ས་ཏྟ་པུ་གྒ་ལ་ས་ཉྙཾ པ་ཧཱ་ཡ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ སུ་ཉྙ་ཏོ དི་ཊྛ་ཏྟཱ སུ་ཉྙ་ཏོ་ཏི ཨི་དཾ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏོ ནཱ་མཾ ནཱ་མ.
རཱ་གཱ་དཱི་ཧི པ་ནེ་ས སུ་ཉྙ་ཏ་ཏྟཱ སུ་ཉྙ་ཏོ. རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ རཱ་ག་ནི་མི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནི་མི་ཏྟོ. རཱ་གཱ་དི་པ་ཎི་དྷི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏོ་ཏི ཨི་ད་མ་སྶ ས་གུ་ཎ་ཏོ ནཱ་མཾ. སྭཱ་ཡཾ སུ་ཉྙ་ཏཾ ཨ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ཉྩ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི སུ་ཉྙ་ཏོ ཨ་ནི་མི་ཏྟོ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨི་ད་མ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ནཱ་མཾ. ཨཱ་ག་མ་ནཾ པ་ན དུ་ཝི་དྷཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ག་མ་ནཾ མ་གྒཱ་ག་མ་ན་ཉྩ. ཏ་ཏྠ མ་གྒེ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ག་མ་ནཾ ལ་བྦྷ་ཏི, ཕ་ལེ མ་གྒཱ་ག་མ་ནཾ. ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཧི སུ་ཉྙ་ཏཱ ནཱ་མ, སུ་ཉྙ་ཏ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ མ་གྒོ སུ་ཉྙ་ཏོ. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ ནཱ་མ, ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ མ་གྒོ ཨ་ནི་མི་ཏྟོ. ཨི་དཾ པ་ན ནཱ་མཾ ན ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ལ་བྦྷ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཏཾ ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཏོ ན ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ནི་མི་ཏྟཾ, སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ན ལ་བྦྷ་ཏི. ཏ་ཏྲ ཧི གོ་ཏྲ་བྷུ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་ནི་མི་ཏྟཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ནཱ་མ་ཀཾ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཨཱ་ག་མ་ནི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ མ་གྒ་སྶ ནཱ་མཾ དེ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏེ་ན མ་གྒོ ཨ་ནི་མི་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. མ་གྒཱ་ག་མ་ནེ་ན པ་ན ཕ་ལཾ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཡུ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝ. དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ས་ངྑཱ་རེ་སུ པ་ཎི་དྷིཾ སུ་ཀྑཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཱ ནཱ་མ, ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ མ་གྒོ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏོ, ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་མ་གྒ་སྶ ཕ་ལཾ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཾ. ཨེ་ཝཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱ་མཾ མ་གྒ་སྶ དེ་ཏི, མ་གྒོ ཕ་ལ་སྶཱ་ཏི ཨི་དཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏོ ནཱ་མཾ. སུ་ཉྙ་ཏྟཱཏི ཝི་ཝི་ཏྟ་ཏྟཱ. ན ཧི མ་གྒེ རཱ་གཱ་ད་ཡོ ས་ནྟི, ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ རཱ་གཱ་ད་ཡོ ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་ནི་མི་ཏྟེ་ཧཱི’’ཏི. ས་ཝི་གྒ་ཧཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་མྤེ་ཏྠ ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. རཱ་གཱ་ད་ཡོ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན པ་ཎི་དྷཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་པ་ཎི་དྷཱི་ན’’ནྟི.
ཝ་ཏྠུ་ཝི་ཛྫཱ་དིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ‘‘ཝི་ཛྫཱ་ནཾ ལཱ་བྷཱི་མྷཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀེ་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་དི་ཨེ་ཀེ་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཝ་སེ་ན. ཀི་ཉྩཱ་པི མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི ཨེ་ཀེ་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ད་སྶི་ཏཾ, ཏ་ཏྠ པ་ན ‘‘ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ནཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཙྩེ་ཀཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར-ས་དྡཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དྷ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར-ས་དྡེ་ན ཝི་ནཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཝི་སེ་སོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ.
ན་ནུ ཙ ‘‘ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་མེ་ཝཱ’’ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ན་མ་ཏྟཾ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ ཝ་དེ་ཡྻ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་སྶ མ་གྒ་ཀི་ཙྩ་ཏྟཱ ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན མ་གྒོ དཱི་པི་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་མ་རཱ་གཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཧི རཱ་ག་དོ་སཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན རཱུ་པ་རཱ་ག་ཨ་རཱུ་པ་རཱ་གེ ས་ནྡྷཱ་ཡ. ན ཧི ཏེ ཏེ་ན པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ.
རཱ་གཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཏཱཏི རཱ་གཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. རཱ་གཱ ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཏ་སྶེ་ཝ རཱ་ག་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ག་ཏ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཝི་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི.
ཡཱ ཙ པ་ཉྩ ཝི་ཛྫཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ནི་བྦ་ཊྚི་ཏ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཏྟཱཏི ཝི་སུཾ་ཡེ་ཝ ལོ་ཀ་ཏོ ཨ་པ་ག་ཏ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ ཝི་ནཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར-ས་དྡེ་ན ‘‘ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ལཱ་བྷཱི་མྷཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ‘‘ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡ ལཱ་བྷཱི་མྷཱི་ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ན ས་ཀྐཱ ཨེ་ཝ་མི་དཾ ཝ་ཏྟུ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན…པེ… ན ས་ཀྐཱ ཨ་ཉྙཾ པ་མཱ་ཎཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་མྤི ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
སུ་དྡྷི་ཀ་ཝཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༠. ཨུ་ལླ་པ་ནཱ་ཀཱ་རནྟི ས་མཱ་པ་ཛྫི་ནྟི་ཨཱ་དི་ཨུ་ལླ་པ་ནཱ་ཀཱ་རཾ. ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་དནྟི ‘‘ན པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་དཾ. པུ་ན ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ན ཡོ་ཛི་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི པཱ་ཋོ་ཏི ག་ཎྛི་པ་དེ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་དེ་ཝ ཡུ་ཏྟཾ.
ཀ་ཏྟུ་སཱ་དྷ་ནོ་པི བྷ་ཎི་ཏ-ས་དྡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན མུ་སཱ བྷ་ཎ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ན ན ས་ཀྐཱ ‘‘མུ་སཱ བྷ་ཎཱ་མཱི’’ཏི ཛཱ་ནི་ཏུཾ, ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ པ་ན ཨ་ཉྙེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ‘‘མུ་སཱ བྷ་ཎཱ་མཱི’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ ཧོ་ཏི མུ་སཱ བྷ་ཎཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོཏི ཏཱི་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ མུ་སཱ་ཝཱ་དོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ. ན ས་ཀྐཱ ན བྷ་ཝི་ཏུནྟི པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ བྷ་ཎི་ཏ་ཏྟཱ ན ས་ཀྐཱ ན བྷ་ཝི་ཏུཾ. ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོཏི པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཀྑ་ཎེ ‘‘མུ་སཱ བྷ་ཎི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་བྷོ་གཾ ཝི་ནཱ ས་ཧ་སཱ བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ ཝ་ཙ་ན་ཀྑ་ཎེ ‘‘མུ་སཱ ཨེ་ཏ’’ནྟི ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ་པི ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུ་མ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ད་ཝཱཏི ས་ཧ་སཱ. ར་ཝཱཏི ཨ་ཉྙཾ ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མ་སྶ ཁ་ལི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་བྷ་ཎ་ནཾ.
ཏཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཏཾ་ཉཱ་ཎཾ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཏཾ་ཉཱ་ཎ་ཏཱ, ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཝེ་ད་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཉཱ་ཎ་ས་མོ་དྷཱ་ནནྟི ཉཱ་ཎ་སྶ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝོ, ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ ཨ་ནེ་ཀ་ཉཱ་ཎ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཧི ས་ཀྐཱ…པེ… ཛཱ་ནི་ཏུནྟི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ས་མྨོ་ཧཱ་ཝ་བོ་དྷོ ཙ ཨཱི་དི་ས་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶ ན་ཏྠི, ‘‘བྷ་ཎི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ ‘‘བྷ་ཎཱ་མཱི’’ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་ཉྩ ‘‘བྷ་ཎི་ཏ’’ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘པུ་རི་མཾ པུ་རི་མཾ པ་ན…པེ… ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་སྨིཾ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ས་ཏི ‘‘སེ་ས་དྭ་ཡཾ ན ཧེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏཾ ན་ཏྠི, ཨ་ཝ་སྶཾ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, བྷ་ཎི་སྶཱ་མཱི་ཏི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ས་ཏི ‘‘བྷ་ཎཱ་མི བྷ་ཎི་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཏཾ དྭ་ཡཾ ན ན ཧོ་ཏི, ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཀཾ ཝི་ཡ པ་ཀཱ་ས་ཏཱིཏི ཨ་ནེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣ་མྤི ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ས་དི་སཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཀཱ་ས་ཏི. ས་མཱ་པ་ཛྫི་ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་མཱ་པ་ཛྫཱ་མི, ས་མཱ་པ་ནྣོ་ཏི ཨི་མཱ་ནི དྭེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་མཱ་པ་ཛྫིཾ, ས་མཱ་པ་ནྣོ་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཨ་ས་ཏི་པི ཀཱ་ལ་ནཱ་ན་ཏྟེ ཝ་ཙ་ན་ཝི་སེ་སཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝི་སུཾ ག་ཧ་ཎཾ.
༢༠༧. ས་ཀ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཙྩ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན. མ་གྒུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པུ་བྦེ ཝི་ཡ ‘‘ས་རཱ་གོ ས་དོ་སོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ་ཏྟ་མྤི ཀེ་ཙི ག་ཎྷ་ནྟི, ན་ཡི་ད་མེ་ཝ་ནྟི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཝ་ནྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཡཾ ཡེ་ན ཝ་ནྟཾ, སོ པུ་ན ཏཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནཱ་དི་ཡ་ན་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. ཝ་ནྟ་མྤི ཀི་ཉྩི ས་ནྟ་ཏི་ལ་གྒཾ སི་ཡཱ, ན་ཡི་ད་མེ་ཝ་ནྟི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘མུ་ཏྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ནྟ་ཏི་ཏོ ཝི་མོ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. མུ་ཏྟ་མྤི ཀི་ཉྩི མུ་ཏྟ་བ་ནྡྷ་ནཾ ཝི་ཡ ཕ་ལཾ ཀུ་ཧི་ཉྩི ཏི་ཊྛ་ཏི, ན ཨེ་ཝ་མི་ད་ནྟི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘པ་ཧཱི་ནོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀྭ་ཙི ཨ་ན་ཝ་ཊྛཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཀི་ཉྩི དུ་ནྣི་སྶ་ཊྛཾ པུ་ན ཨཱ་དཱ་ཡ ས་མྨ་དེ་ཝ ནི་སྶ་ཊྛཾ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཊྛ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ནི་སྶ་ཊྛཾ ཨཱ་དི་ནྣ་ས་དི་སཾ མ་གྒེ་ན པ་ཧཱི་ནཾ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཊྛཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘པ་ཊི་ནི་སྶ་ཊྛོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་དི་ནྣ་པུ་བྦ་སྶ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. ཨུ་ཀྑེ་ཊི་ཏོཏི ཨུ་ཏྟཱ་སི་ཏོ, ཨུ་ཏྟཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་པི་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡོ ཙ ཨུ་ཏྟཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་པི་ཏོ, ན པུ་ན སོ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་ན ཨ་ན་ལླཱི་ཡ་ན་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི, པུ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཁི་ཊ-ས་དྡཾ ས་དྡ་ས་ཏྠ་ཝི་དཱུ ཨུ་ཏྟཱ་ས་ཏྠེ པ་ཋ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ས་དྡ་ས་ཏྠ་ཏོ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦོ’’ཏི. ཨ་ཎུ་ཡེ་ཝ ཨ་ཎུ་ས་ཧ་ག་ཏཾ, ཨ་ཏི་ཁུ་དྡ་ཀ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
སུ་དྡྷི་ཀ་ཝཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མ་ཝཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡༥. ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷི་ཡནྟི ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷི ཨ་ཡཾ. ‘‘ཝཱ་རོ’’ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ‘‘པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི’’ནྟི་ཨཱ་དི་མྷི ཝུ་ཏྟེ ཏ་ད་ཏྠ་སྶ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཝི་ཛཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མ་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ‘‘མཾ ཨ་ར་ཧཱ་ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ’’ཏི ཏ་མྷཱ ཨཱ་ཝཱ་སཱ པ་ཋ་མཾ པ་ཀྐ་མ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ག་ཏ་ཝ་ཏྠུ་མྷི ཝི་ཡ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨ་ཝི་དི་ཏེ་པི ནི་ཀྑ་ནྟ་མ་ཏྟེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཛཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎནྟི ‘‘ཏ་ངྑ་ཎེ ཛཱ་ན་ནཾ ནཱ་མ ཨཱི་དི་ས’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཝི་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཐེཏི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎ་ཡོ་གྒེ པ་དེ་སེ, པ་ཀ་ཏི་ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་ཀ་ཏི་སོ་ཏེ་ན ཙ ད་ཊྛུཾ སོ་ཏུ་ཉྩ ཨ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ནེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝི་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཐཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཙེ ཀོ་ཙི དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ དི་བྦཱ་ཡ ཙ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ དི་སྭཱ སུ་ཏྭཱ ཙ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ནྟི དཱི་པེ་ཏི. ཨ་སྶུ་ཏ་པུ་བྦ་སྶ ‘‘ཀི་མི་དཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི སཾ་ས་ཡུ་པྤ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘སུ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཋ་མཾ ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟཾ ཨ་སྶུ་ཏ་པུ་བྦེ་ན་པི ‘‘པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཀི་མི་ད’’ནྟི ས་ནྡེ་ཧཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ‘‘ཛྷཱ་ནཾ ནཱ་མ ཀི་རེ་ས ས་མཱ་པ་ཛྫཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མ་ཏྟེ་པི ཉཱ་ཏེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་ད་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༢. ཨ་ནུ་ལླ་པ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶཱཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མ་སྶ, ‘‘ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་རཱུ་པ་ཏོ པ་ན ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི བྷི་ཀྑུ ཨ་ནུ་ལླ་པ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶཱ’’ཏི ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ‘‘ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཝ་ད་ནྟོ་པི ཝོ་ཧཱ་ར་ཏོ ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི.
པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
བྷཱ་ཡ་ནྟོ་པཱིཏི ‘‘ཨི་མ་སྶ མ་ཡི ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཉྙེ་པི ཛཱ་ན་ནྟཱ ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ’’ཏི བྷཱ་ཡ་ནྟོ་པི.
ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༣. སེ་ཀྑ་བྷཱུ་མི་ཡནྟི ཨི་མི་ནཱ ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་མྤི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏི་ཎྞཾ ཝི་ཝེ་ཀཱ་ནནྟི ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀཱ་ནཾ.
པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ཎ་སྶ བྷོ་ཛ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡཱ་ཝ བྷོ་ཛ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན’’ནྟི. བྷུ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ་པི པུ་ན ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་མྦྷཱ་ཝ་ནི་ཙྪཱ་ཡ ཙཱི་ཝ་ར་ས་ཎྛ་པ་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ.
༢༢༥. ཨཱ་རཱ་དྷ་ནཱི་ཡོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨོ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡེ་ནཱཏི ཝ་ཏྠུ་དྭ་ཡཾ ཨེ་ཀ་ས་དི་ས་མྤི དྭཱི་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏཾ ས་བྦ་མྤི ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཨཱ་རོ་པེ་ཏ་བྦ་ནྟི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་རོ་པི་ཏཾ.
༢༢༦. པ་སཱ་ད་བྷ་ཉྙནྟི ཀེ་ཝ་ལཾ པ་སཱ་ད་མ་ཏྟེ་ན བྷ་ཎ་ནཾ, ན པ་ན ‘‘ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏེ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ. ཏེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་དི པ་ན ‘‘ཨེ་ཏེ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ‘‘ཨཱ་ཡ་ནྟུ བྷོ་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ཏི, ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ.
༢༢༧. པ་ད་སཱ ག་མ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཀ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཡཱ་ནེ་ན ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝི་ཛྫཱ་མ་ཡི་དྡྷིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨི་དྡྷི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ར་ཀྑ་ནྟཱིཏི ‘‘ཡོ ཨི་མ་མྷཱ ཨཱ་ཝཱ་སཱ པ་ཋ་མཾ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏི, ཏཾ མ་ཡཾ ‘ཨ་ར་ཧཱ’ཏི ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་པུ་བྦཱ་ཙ་རི་མཾ ཨ་སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན ག་ཙྪ་ནྟཱ་པི ས་ཧ ནི་ཀྑ་ནྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ར་ཀྑ་ནྟི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཧ་ཏྠཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཝི་ཡ ག་ཙྪ་ནྟོ་པི ‘ཨུ་ཊྛེ་ཐ ག་ཙྪཱ་མ, ཨེ་ཐ ག་ཙྪཱ་མཱ’ཏི ཨེ་ཝཾ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ ག་མ་ནེ པུ་བྦཱ་པ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟོ་པི ནཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཏཾ པ་ན ཨ་དྷ་མྨི་ཀཾ ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟནྟི ‘‘ཨི་དྷ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཝ་ས་ནྟཱུ་ཏི ཡ་དི བྷི་ཀྑཱུ ཀ་ཏི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཾ ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟ’’ནྟི ཙཱུ་ལ༹་ག་ཎྛི་པ་དེ ཝུ་ཏྟཾ. ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟཾ པ་ན ས་བྦ་མྤི ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་ནྟི, ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ནཱ་ནཱ་ཝེ་ར་ཛྫ་ཀཱཏི ནཱ་ནཱ་ཛ་ན་པ་ད་ཝཱ་སི་ནོ. ས་ངྒྷ་ལཱ་བྷོཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་པུ་ཎ་ན་ཀོ་ཊྛཱ་སོ. ཨ་ཡ་ཉྩ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན བ་ཧི་སཱི་མ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ས་ངྒྷ་ལཱ་བྷ་སྶ སཱ་མི་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཀ་ཏོ. ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ན བ་ཧི་སཱི་མ་ཊྛཱ་ན་མྤི པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏོ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དཱ་ཏུཾ, ཨཱི་དི་སཾ ཝཱ དཱ་ཏུཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ ཝཱ དཱ་ཏུཾ, ཨཱི་དི་ས་སྶ ཝཱ དཱ་ཏུཾ རུ་ཙྩ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶཱ’’ཏི ཨ་པ་ལོ་ཀ་ན་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
༢༢༨. ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ ལ་ཀྑ་ཎོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀོ པ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ལ་ཀྑ་ཎོ, ཀ་སྨཱ ཙ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎོ་ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི, ཀོ ཙཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ, ཀ་སྨཱ ཙ སི་ཏཾ པཱ་ཏྭཱ་ཀཱ་སཱི་ཏི ཏཾ ས་བྦཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ‘‘ཡྭཱ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣེ་ནཱཏི པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣེ་ན. བྲ་ཧྨ་ས་མེ་ནཱཏི བྲ་ཧྨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་མེ་ན. ཨཱི་ས་ཀཾ ཧ་སི་ཏཾ སི་ཏ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ནྡ་ཧ་སི་ཏ’’ནྟི. ཨ་ཊྛི་ཀ་ས་ངྑ་ལི་ཀནྟི ན་ཡི་དཾ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཊྛི་ས་ངྑ་ལི་ཀ་མ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཨེ་ཀོ པེ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པེ་ཏ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟཾ ས་ཏྟ’’ནྟི. ཨེ་ཏེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱཏི པེ་ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ. ན ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི དེ་ཝ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ ཝི་ཡ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. ཏེ་སཾ པ་ན རུ་ཙི་ཡཱ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻུཾ. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ དུ་ཀྑཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་ཐ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ ཀ་རུ་ཎཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་རུ་ཉྙེ ཀ་ཏྟ་བྦེ’’ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ས་མྤ་ཏྟིཾ བུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཙ ས་མྤ་ཏྟི་ནྟི པ་ཙྩེ་ཀཾ ས་མྤ་ཏྟི-ས་དྡོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ སི་ཏཾ པཱ་ཏྭཱ་ཀཱ་སཱི’’ཏི པ་དཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏཱུཏི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི, དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏཱུཏི ཝཱ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝོ. ཨུ་པ་པ་ཏྟཱིཏི ཛཱ་ཏི. ཨུ་པ་པ་ཏྟི་སཱི་སེ་ན ཧི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི. དུ་སྶ་དྡྷཱ་པ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ད་སྶ ཏེ་སཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ. དུ་སྶ་དྡྷཱ་པ་ཡཱཏི ཨི་ད་ཉྩ ན ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྠེ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཡེ པ་ན སུ་ཎ་ནྟི ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ར ཝུ་ཏྟ’’ནྟི, ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ. ཨ་ཐ ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྠེ་རོ ཀ་སྨཱ ན ཨ་དྡ་ས, ཀི་མ་སྶ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ ན་ཏྠཱི་ཏི? ནོ ན་ཏྠི, མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ པ་ན ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ཨ་དྡ་ས, ཨི་ཏ་རོ ཨ་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ་ན ན ཨ་དྡ་ས.
ཝི་ཏུ་ཌེ་ནྟཱིཏི ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཌེ་ནྟི, ཨ་སི་དྷཱ་རཱུ་པ་མེ་ཧི ཏི་ཁི་ཎེ་ཧི ལོ་ཧ་ཏུ་ཎྜ་ཀེ་ཧི ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཝི་ཏུ་ད་ནྟཱི’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ. ཕཱ་སུ་ལ༹་ནྟ་རི་ཀཱ་ཧཱིཏི བྷུ་མྨ་ཏྠེ ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ. ལོ་ཧ་ཏུ་ཎྜ་ཀེ་ཧཱིཏི ལོ་ཧ་ས་ལཱ་ཀཱ་ས་དི་སེ་ཧི, ཀཱ་ལ༹་ལོ་ཧ་མ་ཡེ་ཧེ་ཝ ཝཱ ཏུ་ཎྜ་ཀེ་ཧི. པ་སཱ་དུ་སྶ་དཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཊྛི་ས་ངྒྷཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནཱ་ན་མྤི ཀཱ་ཡ་པྤ་སཱ་ད་སྶ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་ཀྐ་ག་ཎྜ་ས་དི་སཱཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཨ་ཏི་ཝི་ཡ མུ་དུ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཝ་ཏཱཏི ག་ར་ཧ་ན་ཙྪ་རི་ཡཾ ནཱ་མེ་ཏཾ.
ཙ་ཀྑུ་བྷཱུ་ཏཱཏི ས་མྤ་ཏྟ་དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ, ལོ་ཀ་སྶ ཙ་ཀྑུ་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཡ་ཏྲཱཏི ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཏྲཱ་ཏི ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ, ཏེ ཙ ཁོ ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱ་དི་བྷེ་དེ བྷ་ཝེ, ནི་ར་ཡཱ་དི་བྷེ་དཱ ག་ཏི་ཡོ, ནཱ་ན་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱི་ཨཱ་དི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡོ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ ཙ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩ མེ ཨུ་པ་ནེ་ཏུཾ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན.
གོ་གྷཱ་ཏ་ཀོཏི གུ་ནྣཾ ཨ་བྷི་ཎྷཾ ཧ་ན་ན་ཀོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཝ་དྷི་ཏྭཱ’’ཏི. ཏ་སྶཱཏི གུ་ནྣཾ ཧ་ན་ན་ཀ་མྨ་སྶ. ཨ་པ་རཱ་པ་རི་ཡ་ཀ་མྨ་སྶཱཏི ཨ་པ་རཱ་པ་རི་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨ་སྶ. བ་ལ་ཝ་ཏཱ གོ་གྷཱ་ཏ་ཀ་ཀ་མྨེ་ན ཝི་པཱ་ཀེ དཱི་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་ལ་དྡྷོ་ཀཱ་སཾ ཨ་པ་རཱ་པ་རི་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ, ཏ་སྨིཾ ཝི་པ་ཀྐ་ཝི་པཱ་ཀེ ཨི་དཱ་ནི ལ་དྡྷོ་ཀཱ་སཾ ‘‘ཨ་ཝ་སེ་ས་ཀ་མྨ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་མྨ་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཡཱཏི ཀ་མྨ་སྶ ས་བྷཱ་ག་བྷཱ་ཝེ་ན ས་དི་ས་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཡཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ས་བྷཱ་ག་བྷཱ་ཝེ་ན ས་དི་ས་བྷཱ་ཝེ་ན. ཡཱ་དི་སེ ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པུ་བྦེ ཏཾ ཀ་མྨཾ ཏ་སྶ ཙ ཝི་པཱ་ཀོ པ་ཝ་ཏྟོ, ཏཱ་དི་སེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨི་དཾ ཀ་མྨཾ ཨི་མ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ ཙ པ་ཝ་ཏྟོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་སྶེ་ཝ ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་སེ་སེ་ནཱ’’ཏི. བྷ་ཝ་ཏི ཧི ཏཾ་ས་དི་སེ་པི ཏ་བྦོ་ཧཱ་རོ ཡ་ཐཱ སོ ཨེ་ཝ ཏི་ཏྟི་རོ, ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཨོ་ས་དྷཱ་ནཱི་ཏི. ཡ་སྨཱ ཀ་མྨ་ས་རི་ཀྑ་ཀ་ཝི་ས་ཡེ ‘‘ཀ་མྨཾ ཝཱ ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝཱ’’ཏི དྭ་ཡ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ཡ་སྨཱ ཙ ག་ཏི་ནི་མི་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟ་ཉྩ ཀ་མྨ་ཏོ བྷི་ནྣཾ ཝི་སུཾ ཧུ་ཏྭཱ ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་རི་ཀྑ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཡ་ཏྠ ཀ་མྨ་ས་རི་ཀྑ་ཀེ་ན ཝི་པཱ་ཀེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཏྠ ཀ་མྨཾ ཝཱ ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཏ་སྶ ཀི་ར…པེ… ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་ཧོ་སཱིཏི པུ་བྦེ ཀ་ཏཱུ་པ་ཙི་ཏ་སྶ པེ་ཏཱུ་པ་པ་ཏྟི་ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏོ་ཀཱ་ས་སྶ ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཾ ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཐཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟཾ ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ནི་མི་ཏྟཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ཧོ་སི. སོཏི གོ་གྷཱ་ཏ་ཀོ. ཨ་ཊྛི་ཀ་ས་ངྑ་ལི་ཀ་པེ་ཏོ ཛཱ་ཏོ ཀ་མྨ་ས་རི་ཀྑ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་སེ་ན.
༢༢༩. པེ་སི་ཡོ ཀ་ཏྭཱཏི གཱ་ཝིཾ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཝ་དྷི་ཏྭཱ གོ་མཾ་སཾ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ པེ་སི་ཡོ ཀ་ཏྭཱ. སུ་ཀྑཱ་པེ་ཏྭཱཏི ཀཱ་ལ་ནྟ་རཾ ཋ་པ་ན་ཏྠཾ སུ་ཀྑཱ་པེ་ཏྭཱ. སུ་ཀྑཱ་པི་ཏ་མཾ་ས་པེ་སཱི་ན་ཉྷི ཝ་ལླཱུ་རས་མ་ཉྙཱ་ཏི. ནི་པྤ་ཀྑ་ཙ་མྨེཏི ཝི་ག་ཏ་པ་ཀྑ་ཙ་མྨེ. ཨུ་ར་བྦྷེ ཧ་ནྟཱི་ཏི ཨོ་ར་བྦྷི་ཀོ. ཨེ་ལ༹་ཀེཏི ཨ་ཛེ. ནི་ཝཱ་པ་པུ་ཊྛེཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ དི་ནྣ་ནི་ཝཱ་པེ་ན པོ་སི་ཏེ ཨ་སི་ནཱ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཝི་ཀྐི་ཎ་ནྟོ. ཨེ་ཀཾ མི་གནྟི དཱི་པ་ཀ་མི་གཾ. ཀཱ་ར་ཎཱ་ཧཱིཏི ཡཱ་ཏ་ནཱ་ཧི. ཉ་ཏྭཱཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཉ་ཏྭཱ. པེ་སུ་ཉྙུ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨི་ཏོ སུ་ཏཾ ཨ་མུ་ཏྲ, ཨ་མུ་ཏྲ ཝཱ སུ་ཏཾ ཨི་དྷ སཱུ་ཙེ་ཏཱི་ཏི སཱུ་ཙ་ཀོ. ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ པཱ་པེ་སི མ་ནུ་སྶེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཱ་མ་ཙྩོཏི ར་ཉྙཱ ཨ་ཌྜ་ཀ་ར་ཎེ ཋ་པི་ཏོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ. སོ ཧི གཱ་མ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡཾ ཀཱུ་ཊ་ཊྛེ་ན ཝ་ཉྩེ་ཏཱི་ཏི ‘‘གཱ་མ་ཀཱུ་ཊོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀེ་ཙི ‘‘ཏཱ་དི་སོ་ཡེ་ཝ གཱ་མ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ གཱ་མ་ཀཱུ་ཊོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ས་མེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ དྷ་མྨ་ཊྛོ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ. ར་ཧ་སྶ་ངྒེ ནི་སཱི་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་ས་མཱ ནི་ས་ཛྫཱ ཨ་ཧོ་སི. ཕུ་ས་ནྟོཏི ཐེ་ཡྻཱ་ཡ ཕུ་ས་ནྟོ.
༢༣༠. ཨ་ནི་སྶ་རོཏི མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ས་སཱ་མི་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་སྶེ ཨ་ནི་སྶ་རོ. དྷཾ་སི་ཏྭཱཏི བྷ་སྶི་ཏྭཱ ཨ་པ་ག་ནྟྭཱ. མ་ངྒ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་ལ་ཏཱི་ཏི མ་ངྒུ་ལི, ཝི་རཱུ་པ་བཱི་བྷ་ཙྪ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་རཱུ་པཾ དུ་དྡ་སི་ཀཾ བཱི་བྷ་ཙྪ’’ནྟི.
ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་དྡྷཾ ཨ་གྒི་ནཱ པ་ཀྐ་ས་རཱི་ར་ཏཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཀྐཾ, ཧེ་ཊྛ་ཏོ པ་གྒྷ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཀི་ལི་ནྣ་ས་རཱི་ར་ཏཱ་ཡ ཨོ་ཀི་ལི་ནཱི, ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨ་ངྒཱ་ར་ས་མྤ་རི་ཀི་ཎྞ་ཏཱ་ཡ ཨོ་ཀི་རི་ནཱི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སཱ ཀི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ངྒཱ་ར་ཙི་ཏ་ཀེཏི ཨ་ངྒཱ་ར་ས་ཉྩ་ཡེ. ས་རཱི་ར་ཏོ པ་གྒྷ་ར་ནྟི ཨ་སུ་ཙི་དུ་གྒ་ནྡྷ་ཛེ་གུ་ཙྪཱ་ནི སེ་ད་ག་ཏཱ་ནི. ཏ་སྶ ཀི་ར ར་ཉྙོཏི ཀཱ་ལི་ངྒ་སྶ ར་ཉྙོ. ནཱ་ཊ་ཀི་ནཱིཏི ན་ཙྩ་ན་ཀི་ཙྩེ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ ཨི་ཏྠཱི. སེ་དནྟི སེ་ད་ནཾ, ཏཱ་པ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་སཱི་ས་ཀཾ ཀ་བ་ནྡྷཾ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི ཀ་མྨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཀཱ་ལེ ཏ་ཐཱ ནི་མི་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎ་པ་རི་ཙ་ཡ་ཏོ. ལཱ་མ་ཀ་བྷི་ཀྑཱུཏི ཧཱི་ནཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ་ཡ ལཱ་མ་ཀོ, བྷི་ཀྑུ་ཝེ་ས་ཏཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱ་ཧཱ་རེ་ན ཛཱི་ཝ་ན་ཏོ ཙ བྷི་ཀྑུ. ཙི་ཏྟ་ཀེ་ལི༹ནྟི ཙི་ཏྟ་རུ་ཙི་ཡཾ ཏཾ ཏཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟོ. ཨ་ཡ་མེ་ཝཱཏི བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡོ ཨེ་ཝ.
༢༣༡. ནི་སྶེ་ཝཱ་ལ་པ་ཎ་ཀ་ཀ་དྡ་མོཏི ཏི་ལ་བཱི་ཛ་ཀཱ་དི་བྷེ་དེ་ན སེ་ཝཱ་ལེ་ན ནཱི་ལ་མ་ཎྜཱུ་ཀ་པི་ཊྛི་ཝ་ཎྞེ་ན ཨུ་ད་ཀ་པི་ཊྛཾ ཚཱ་དེ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟ་པ་ཎ་ཀེ་ན ཀ་དྡ་མེ་ན ཙ ཝི་ར་ཧི་ཏོ. སུ་ནྡ་རེ་ཧི ཏི་ཏྠེ་ཧཱིཏི སུ་ཁཱ་ཝ་གཱ་ཧ་ཎ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཀ་དྡ་མཱ་དི་དོ་ས་ཝི་ར་ཧ་ཏོ ཙ སུ་ནྡ་རེ་ཧི ཏི་ཏྠེ་ཧི. ཏ་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་ད་ཧ་ཏོ ཏཾ་ཧེ་ཏུ, ཏཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ན་ག་ཏོ་པི ཧི སོ ར་ཧ་དོ ཏ་ཏོ ཨུ་པ་རི་མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ ཛ་ལཱ་ས་ཡེ་ན ས་མྦ་ནྡྷོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་ཏོ ཨ་ཡཾ ཏ་པོ་དཱ ས་ནྡ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཏ་ཏོཏི ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནེ ཨུ་ད་ཀ་ད་ཧ་ཏོ ཨ་ཡཾ ཏ་པོ་དཱ ས་ནྡ་ཏི. ཏ་ཉྷི ཨུ་པ་རི་བྷཱུ་མི་ཏ་ལཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ཏི, ཨུ་ཎྷ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་པ་ན་ཏོ ཏ་པཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཨ་ནྭ་ཏྠ་ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན ཏ་པོ་དཱཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པེ་ཏ་ལོ་ཀོཏི པེ་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ནཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘པེ་ཏ་ལོ་ཀོ་ཏི ལོ་ཧ་ཀུ་མྦྷཱི་ནི་ར་ཡཱ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ན་ག་ར་སྶ པ་ན པ་རི་ཏོ པ་བྦ་ཏ་པཱ་ད་ཝ་ན་ནྟ་རེ་སུ བ་ཧཱུ པེ་ཏཱ་ཝཱ་སཱ་པི ས་ནྟེ་ཝ. སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ པེ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་པཱ་ལི༹་ཡཱ ལ་ཀྑ་ཎ་སཾ་ཡུ་ཏྟེ་ན ཨི་མཱ་ཡ ཙ ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་པཱ་ལི༹་ཡཱ དཱི་པེ་ཏ་བྦོ.
ཀ་ཏ་ཧ་ཏྠཱཏི ཐི་ར་ཏ་རཾ ལ་ཀྑེ་སུ ཨ་ཝི་ར་ཛ྄ཛྷ་ན་ས་ར་ཀྑེ་པཱ. ཨཱི་དི་སཱ པ་ན ཏ་ཏྠ ཝ་སཱི་བྷཱུ་ཏཱ ཀ་ཏ་ཧ་ཏྠཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཡོ སི་པྤ་མེ་ཝ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, སོ ཀ་ཏ་ཧ་ཏྠོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི, ཨི་མེ པ་ན ཀ་ཏ་ཧ་ཏྠཱ, ཙི་ཎྞ་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སི་པྤ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏཾ རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་ནི ཨུ་པེ་ཙྩ ཨ་ས་ནཾ ས་ར་ཀྑེ་པོ ཨེ་ཏེ་ཧཱི་ཏི ཀ་ཏུ་པཱ་ས་ནཱ, རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་དཱི་སུ ད་སྶི་ཏ་སི་པྤཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་བྷ་གྒོཏི པ་རཱ་ཛི་ཏོ.
༢༣༢. དོ་ས་ད་སྶ་ན པུ་བྦ་ཀ རཱུ་པ ཝི་རཱ་ག བྷཱ་ཝ་ནཱ ས་ངྑཱ་ཏ པ་ཊི་པ་ཀྑ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ་ནཾ སུ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ མ་ཧ་ཏཱ་པི ས་དྡེ་ན ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ན ཝུ་ཊྛཱ་ཏི, ཏ་ཐཱ པ་ན ན སུ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ས་བྦ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨི་དྷ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་ས་མཱ་དྷཱི་ཏི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནེ་ཛཾ ཨ་ཙ་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཝི་པྥ་ནྡ་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི’’ནྟི. ཨ་ཉྙ་ཏྠ པ་ན ས་མཱ་དྷི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཏི་དཱུ་ར་ཏཱ་ཡ ན ཨི་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་ཉྫོ་ཏི ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་མཱ་དྷི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་མཱ་དྷི་པ་རི་པ་ནྠ་ཀེ དྷ་མྨེཏི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་དི་ཀེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་སྶ ན སུ་ཊྛུ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ན སུ་ཊྛུ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏྭཱ’’ཏི.
ན་ནུ ཙཱ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཋ་མ་ཝ་སྶེ་ཝ ཨ་བྷི་ན་ཝ་པྤ་ཏྟ་ཨ་ར་ཧ་ཏྟོ, ཨི་ད་ཉྩ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཝཱི་ས་ཏི་མ་ཝ་སྶ་ཏོ ཨུ་པ་རི པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཀ་ཐཾ ཨི་མ་སྶ ཝ་ཏྠུ་ནོ ཨི་མ་སྨིཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝི་ནི་ཙྪི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི? ནཱ་ཡཾ དོ་སོ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཀ་ཐཱ་མ་གྒོ – ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟེ་པི སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཐེ་ར་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པཾ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཾ ཨེ་ས ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ བྷི་ཀྑཱུ ཐེ་ར་སྶ དོ་སཾ ཨཱ་རོ་པེ་ནྟཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡིཾ་སུ. བྷ་ག་ཝཱ ཙ ཐེ་ར་སྶ ཏ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ནི་དྡོ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན་སྶཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ར་ཀཱ པ་ན ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ཏ་མྤི ཝ་ཏྠུཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨི་དྷ ཨཱ་རོ་པེ་སུ་ནྟི.
སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ས་ཉྙ་ས་མཱ་པ་ཏྟིནྟི ས་ཉྙཱ་ཝི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཝཱ་ཡོ་ཀ་སི་ཎ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཏཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཝ་ད་ཏི. པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཉཱ་ཎཾ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷ་ནྟ་མྤི ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཀྐ་མ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝ་སེ་ནེ་ཝ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏ་ཏི་ཡེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཙུ་ཏི་མེ་ཝ ཨ་དྡ་སཱ’’ཏི. ན་ཡ་ཏོ ས་ལླ་ཀྑེ་སཱིཏི ཝ་ཊྚེ སཾ་ས་ར་ཎ་ཀ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ལོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ས་ཉྙ་བྷ་ཝེ པ་ན ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྩ ཀ་པྤ་ས་ཏཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་ལླ་ཀྑེ་སི. དུ་ཀྐ་རཾ ཀ་ཏནྟི ཁ་ནྡྷ་ཝི་ཀ་ལ་སྶ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་སྶ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ན ས་ཀྐཱ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཀཱ་ཏུ་ནྟི ན་ཡ་ཏོ ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟེ་ན་པི དུ་ཀྐ་རཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་ཊི་ཝི་དྡྷཱཏི པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ས་དི་སཱ. ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཀོ་ཙི དྷ་ནུ་སི་པྤེ ཀ་ཏ་ཧ་ཏྠོ ཨེ་ཀཾ ཀེ་ས་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝཱ་ལཾ ས་ཏ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝི་དཱ་ལེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨེ་ཀཾ ཨཾ་སུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ་ཏི་ངྒ་ཎ་ཕ་ལ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷ་ཊྛཱ་ནེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨ་པ་རཾ ཨཾ་སུཾ ཀ་ཎྜ་སྶ ཨ་གྒ་ཀོ་ཊི་ཡཾ ཡ་ཐཱ ཏ་སྶ ཨཾ་སུ་སྶ ཨཱུ་ཀཱ་མ་ཏྟཾ ཝཱ ལི་ཀྑཱ་མ་ཏྟཾ ཝཱ ཀ་ཎྜ་སྶ ཨ་གྒ་ཀོ་ཊི་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཾ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨུ་ས་བྷ་མ་ཏྟེ ཋཱ་ནེ ཋི་ཏོ ཀ་ཎྜ་བ་དྡྷཱ་ཡ ཝཱ་ལ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཝཱ་ཏི་ངྒ་ཎ་བ་དྡྷཾ ཝཱ་ལ་སྶ ཀོ་ཊིཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་མི་ནཱ་པི ཀ་ཏཾ དུ་ཀྐ་ར་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏ་ད་གྒནྟི ཨེ་སོ ཨ་གྒོ. ཡ་དི་དནྟི ཡོ ཨ་ཡཾ. ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཝ་སེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་ག་མ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༣. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ བྷི་ཀྑུ་ཝི་བྷ་ངྒེ. ཨུ་དྡི་ཊྛཱཏི ཨི་དྷ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནོ་སཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ཝ ཨུ་དྡི་ཊྛཱ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཧེ་ཊྛཱ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ན་མྤི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ཝ ཨུ་དྡི་ཊྛཱ་ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི? པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ས་ནྟེ་སུ་པི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊེ་སུ ཨི་དྷ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ. ཡེ་སཾ…པེ… ཨ་སཾ་ཝཱ་སོ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཝཱ དཱི་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཏཾ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན ‘‘ཨུ་དྡི་ཊྛཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠཱ་ཡ་སྨ་ནྟེཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ པ་ན ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀྐ་མོ་པི ཨ་ཡ་མེ་ཝ, ནཱ་ཉྙོ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རཱིཏི ཨུ་བྦྷ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལི་ཀཱ ཝ་ཛྫ་པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཀཱ ཨུ་ཀྑི་ཏྟཱ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ ཨ་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི ནཱ་མ. ཨེ་ཏེ་སུ ཨུ་བྦྷ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལི་ཀཱ ནཱ་མ ཡཱ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན ཨ་ཝ་སྶུ་ཏཱ ཏེ་ནེ་ཝ རཱ་གེ་ན ཨ་ཝ་སྶུ་ཏ་སྶ མ་ནུ་སྶ་པུ་རི་ས་སྶ ཨ་ཀྑ་ཀཱ་ནཾ ཨ་དྷོ ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལཱ་ནཾ ཀ་པྤ་རཱ་ན་ཉྩ ཨུ་པ་རི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝེ་ན ཨཱ་མ་ས་ནཱ་དིཾ སཱ་དི་ཡ་ཏི, ཏ་སྶཱ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡཱ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨ་ཉྙི་སྶཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝ་ཛྫཾ ཛཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏི, སཱ ཝ་ཛྫ་པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཀཱ ནཱ་མ. ས་མ་གྒེ་ན པ་ན ས་ངྒྷེ་ན ཨུ་ཀྑི་ཏྟཾ བྷི་ཀྑུཾ ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཡཾ་དི་ཊྛི་ཀོ སོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶཱ དི་ཊྛི་ཡཱ ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཏི, སཱ ཨུ་ཀྑི་ཏྟཱ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ ནཱ་མ. ཡཱ པ་ན ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན ཏི་ནྟཱ ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷ་སྶེ་ཝ པུ་རི་ས་སྶ ཧ་ཏྠ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝཱ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཀ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝཱ སཱ་དི་ཡ་ཏི, ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་ས་དྡྷ་མྨ་སྶ པ་ཊི་སེ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ པུ་རི་ས་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ཝཱ, ཏ་ཏྠ ཋ་ཏྭཱ ས་ལླ་པ་ཏི ཝཱ, ས་ངྐེ་ཏཾ ཝཱ ག་ཙྪ་ཏི, པུ་རི་ས་སྶ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཝཱ སཱ་དི་ཡ་ཏི, ཀེ་ན་ཙི ཝཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ་ཀཱ་སཾ པ་ཝི་ས་ཏི, ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཝཱ ཋ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཝ་ཏྠུ་ཝི་པ་ནྣཱཏི པ་བྦ་ཛྫུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝ་ཏྠུ་ཝི་པ་ནྣཱ. ནེ་ས་ཉྷི ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྜ་ཀོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ, ཡོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་བྦ་ཛྫཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཙ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ ཏེ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཨ་བྷ་བྦ་ཏྟཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ནྣ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་བྦྷཱ་ཝ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝོ ཝ་ས་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཝ་ཏྠུ, པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝཱ་ར་ཧ་ཏཱ. སཱ པ་ན པ་བྦ་ཛྫ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཱ་ག་ཏ་ས་བྦ་དོ་ས་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ. ཏཾ ཝི་པ་ནྣཾ པ་ཎྜ་ཀ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཡོ་གེ་ན ཡེ་སཾ ཏེ ཝ་ཏྠུ་ཝི་པ་ནྣཱ. ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཏེ་སཾ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་ར་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ མ་གྒཱ་ཝ་ར་ཎེ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ. པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ནྣ་ས་དི་ས་ཏྟཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ. ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀཱ་དི་ཀ་མྨཾ མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏཱ་དི་ཀཾ ཝི་ཡ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་མེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ ས་གྒོ ཨ་ཝཱ་རི་ཏོ’’ཏི.
དཱི་གྷ་ཏཱ་ཡ ལ་མྦ་མཱ་ནཾ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་མེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ལ་མྦཱི. སོ ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ, ཨ་ཐ ཁོ ཡ་དཱ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ཡཱ པཱི་ལི༹་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ མུ་ཁེ ཝཱ ཝ་ཙྩ་མ་གྒེ ཝཱ པ་ཝེ་སེ་ཏི, ཏ་དཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ཧོ་ཏི. མུ་དུ པི་ཊྛི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི མུ་དུ་པི་ཊྛི་ཀོ, ཀ་ཏ་པ་རི་ཀ་མྨཱ་ཡ མུ་དུ་ཀཱ་ཡ པི་ཊྛི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. སོ་པི ཡ་དཱ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ཡཱ པཱི་ལི༹་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ མུ་ཁ་ཝ་ཙྩ་མ་གྒེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ པ་ཝེ་སེ་ཏི, ཏ་དཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ཧོ་ཏི. པ་ར་སྶ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ མུ་ཁེ་ན ག་ཎྷཱ་ཏཱིཏི ཡོ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ཡཱ པཱི་ལི༹་ཏོ པ་ར་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ཝཱ པ་མ་ཏྟ་སྶ ཝཱ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ མུ་ཁེ་ན ག་ཎྷཱ་ཏི. པ་ར་སྶ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏེ ཨ་བྷི་ནི་སཱི་ད་ཏཱིཏི ཡོ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ཡཱ པཱི་ལི༹་ཏོ པ་ར་སྶ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ དི་སྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཙྩ་མ་གྒེ་ན ཏ་སྶཱུ་པ་རི ནི་སཱི་ད་ཏི, ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཙྩ་མ་གྒཾ པ་ཝེ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀ་པི་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀ་ཨ་ར་ཧ་ནྟ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ ཏ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ, བྷི་ཀྑུ་ནཱི་དཱུ་ས་ཀོ ལ་མྦཱི་ཨཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཀ་ཐཾ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏཱི་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ་ད་ཡོ ཧི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྷ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ ཨེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ལ་མྦཱི་ཨཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀི་ཉྩཱ་པི པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ, ཡ་སྨཱ པ་ན ཨེ་ཏེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ ཨ་པྤ་ཊི་སེ་ཝི་ནོ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཝི་སུཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི ཨུ་བྷི་ནྣཾ རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན. དུ་ཏི་ཡ་ཝི་ཀ་པྤེ ཀ་ཙྩི་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་ཙྩི ཨ་ཏྠཱ་ཏི པ་ད་ཙྪེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ནི་ག་མ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨི་ཏི ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཝི་ན་ཡ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ
ཙ་ཏུ་ཏྠ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.