དེ་ས་ནཱ་ནུ་མོ་ད་ན་ཀ་ཐཱ
༡༥. པཱི་ཏི་ཝི་པྥཱ་ར་པ་རི་པུ་ཎྞ་ག་ཏྟ་ཙི་ཏྟོཏི པཱི་ཏི་ཕ་ར་ཎེ་ན པ་རི་པུ་ཎྞ་ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟོ. ཨ་ཉྙཱ་ཎནྟི ཨ་ཉྙཱ་ཎ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷཱིས་དྡ་སྶ ཡོ་ག་ཏོ ཧི སཱ་མི་ཨ་ཏྠེ ཨེ་ཏཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ, ཝི་ག་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཁ་ཡེ དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ‘‘ནི་ཀྑ་ནྟོ པ་ཋ་མོ ཡཱ་མོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རོ ཙཱཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཀ་ནྟ་ཏ་རོ མ་ནོ་ར་མོ, ཏཱ་དི་སོ ཙ སུ་ནྡ་རོ བྷ་དྡ་ཀོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ནྡ་རེ དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཀོཏི དེ་ཝ་ནཱ་ག་ཡ་ཀྑ་ག་ནྡྷ་བྦཱ་དཱི་སུ ཀོ ཀ་ཏ་མོ. མེཏི མ་མ. པཱ་དཱ་ནཱིཏི པཱ་དེ. ཨི་དྡྷི་ཡཱཏི ཨི་མཱ་ཡ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ དེ་ཝི་དྡྷི་ཡཱ. ཡ་ས་སཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་དི་སེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན. ཛ་ལནྟི ཝི་ཛྫོ་ཏ་མཱ་ནོ. ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ་ནཱཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཀ་ནྟེ་ན ཀ་མ་ནཱི་ཡེ་ན ཨ་བྷི་རཱུ་པེ་ན. ཝ་ཎྞེ་ནཱཏི ཚ་ཝི་ཝ་ཎྞེ་ན ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞ་ནི་བྷཱ་ཡ. ས་བྦཱ ཨོ་བྷཱ་ས་ཡཾ དི་སཱཏི ད་ས་པི དི་སཱ པ་བྷཱ་སེ་ནྟོ ཙ་ནྡོ ཝི་ཡ སཱུ་རི་ཡོ ཝི་ཡ ཙ ཨེ་ཀོ་བྷཱ་སཾ ཨེ་ཀཱ་ལོ་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟོ་ཏི གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྷི་རཱུ་པེཏི ཨུ་ལཱ༹་ར་རཱུ་པེ ས་མྤ་ནྣ་རཱུ་པེ.
ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ བྷོ གོ་ཏ་མཱཏི ཝ་ཙ་ན་དྭ་ཡ་སྶ ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ བྷོ གོ་ཏ་མཱ’’ཏི ཨཱ་མེ་ཌི་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝི་ས་ཡཾ ནི་དྡྷཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ཡེ ཀོ་དྷེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཙོ་རོ ཙོ་རོ, ས་པྤོ ས་པྤོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ བྷ་ཡེ ཨཱ་མེ་ཌི་ཏཾ. ‘‘ཝི་ཛ྄ཛྷ ཝི་ཛ྄ཛྷ, པ་ཧ་ར པ་ཧ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀོ་དྷེ. ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷཱུ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་སཾ་སཱ་ཡཾ. ‘‘ག་ཙྪ ག་ཙྪ, ལུ་ནཱ་ཧི ལུ་ནཱ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏུ་རི་ཏེ. ‘‘ཨཱ་ག་ཙྪ ཨཱ་ག་ཙྪཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀོ་ཏཱུ་ཧ་ལེ. ‘‘བུ་དྡྷོ བུ་དྡྷོ་ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (བུ. ཝཾ. ༢.༤༤) ཨ་ཙྪ་རེ. ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཐཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ, ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཐཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༣.༢༠; ཨ. ནི. ༩.༡༡) ཧཱ་སེ. ‘‘ཀ་ཧཾ ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀ, ཀ་ཧཾ ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ སོ་ཀེ. ‘‘ཨ་ཧོ སུ་ཁཾ, ཨ་ཧོ སུ་ཁ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨུ་དཱ. ༢༠; ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༣༢) པ་སཱ་དེ. ཙ-ས་དྡོ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ. ཏེ་ན ག་ར་ཧ་ཨ་ས་མྨཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ‘‘པཱ་པོ པཱ་པོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ག་ར་ཧཱ་ཡཾ. ‘‘ཨ་བྷི་རཱུ་པ་ཀ ཨ་བྷི་རཱུ་པ་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ས་མྨཱ་ནེ ད་ཊྛ་བྦཾ.
ན་ཡི་དཾ ཨཱ་མེ་ཌི་ཏ་ཝ་སེ་ན དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཏྠ་དྭ་ཡ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟནྟི ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནཾ དྷ་མྨ་སྶ དེ་ས་ནཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡ་དི་དཾ བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ’’ཏི. ཨ་ཏྠ་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ནཾ ཝཱ ཨེ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ལི་ངྒ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. དོ་ས་ནཱ་ས་ན་ཏོཏི རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ཏོ. གུ་ཎཱ་དྷི་ག་མ་ན་ཏོཏི སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎཱ་ནཾ ས་མྤཱ་པ་ན་ཏོ. ཡེ གུ་ཎེ དེ་ས་ནཱ ཨ་དྷི་ག་མེ་ཏི, ཏེ་སུ པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ གུ་ཎཱ ད་སྶེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཏེ པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ གུ་ཎེ ཏཱ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་དྡྷཱ་ཛ་ན་ན་ཏོ པ་ཉྙཱ་ཛ་ན་ན་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་དྡྷཱ་པ་མུ་ཁཱ ཧི ལོ་ཀི་ཡཱ གུ་ཎཱ, པ་ཉྙཱ་པ་མུ་ཁཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ. སཱ་ཏྠ་ཏོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ སཱི་ལཱ་དི་ཨ་ཏྠ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ སཱ་ཏྠ་ཏོ, ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ. སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ས་དྡ་པྤ་ཡོ་ག་ཏཱ་ཡ ཨུ་ཏྟཱ་ན་པ་ད་ཏོ, ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མ་བྷཱ་ཝེ་ན དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ག་མྦྷཱི་ར་ཏྠ་ཏོ. སི་ནི་དྡྷ་མུ་དུ་མ་དྷུ་ར་ས་དྡ་པྤ་ཡོ་ག་ཏཱ་ཡ ཀ་ཎྞ་སུ་ཁ་ཏོ, ཝི་པུ་ལ་ཝི་སུ་དྡྷ་པེ་མ་ནཱི་ཡ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཧ་ད་ཡ་ངྒ་མ་ཏོ. མཱ་ནཱ་ཏི་མཱ་ན་ཝི་དྷ་མ་ནེ་ན ཨ་ན་ཏྟུ་ཀྐཾ་ས་ན་ཏོ, ཐ་མྦྷ་སཱ་ར་མྦྷ་ནི་མྨ་དྡ་ནེ་ན ཨ་པ་ར་ཝ་མྦྷ་ན་ཏོ. ཧི་ཏཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ པ་རེ་སཾ རཱ་ག་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ་དི་ཝཱུ་པ་ས་མ་ནེ་ན ཀ་རུ་ཎཱ་སཱི་ཏ་ལ་ཏོ, ཀི་ལེ་ས་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཝི་དྷ་མ་ནེ་ན པ་ཉྙཱ་ཝ་དཱ་ཏ་ཏོ. ཀ་ར་ཝཱི་ཀ་རུ་ཏ་མ་ཉྫུ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་པཱ་ཐ་ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཏོ, པུ་བྦཱ་པ་རཱ་ཝི་རུ་དྡྷ་སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཝི་མ་དྡ་ཀྑ་མ་ཏོ. ཨཱ་པཱ་ཐ་ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ སུ་ཡྻ་མཱ་ན་སུ་ཁ་ཏོ, ཝི་མ་དྡ་ཀྑ་མ་ཏཱ་ཡ ཧི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཙ ཝཱི་མཾ་སི་ཡ་མཱ་ན་ཧི་ཏ་ཏོཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན སཾ་སཱ་ར་ཙ་ཀྐ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ, ས་དྡྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ, མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ད་ཝི་དྷ་མ་ན་ཏོ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ད་པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་ཏོ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ས་མུ་དྡྷ་ར་ཎ་ཏོ, ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་སཾ་རོ་པ་ན་ཏོ, ཨ་པཱ་ཡ་དྭཱ་ར་པི་དྷཱ་ན་ཏོ, ས་གྒ་མ་གྒ་དྭཱ་ར་ཝི་ཝ་ར་ཎ་ཏོ, པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏོ, ཨ་ནུ་ས་ཡ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་ན་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཨ་དྷོ་མུ་ཁ་ཋ་པི་ཏནྟི ཀེ་ན་ཙི ཨ་དྷོ་མུ་ཁཾ ཋ་པི་ཏཾ. ཧེ་ཊྛཱ་མུ་ཁ་ཛཱ་ཏནྟི ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཧེ་ཊྛཱ་མུ་ཁཾ ཛཱ་ཏཾ. ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཡྻཱཏི ཝི་ཝ་ཊཾ ཀ་རེ་ཡྻ. ཧ་ཏྠེ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ‘‘པུ་ར་ཏྠཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཨུ་ཏྟ་རཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཝཱ ག་ཙྪཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ནི་སྶ་ནྡེ་ཧཾ ཨེ་ས མ་གྒོ, ཨེ་ཝཾ ག་ཙྪཱ’’ཏི ད་སྶེ་ཡྻ. ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑ་ཙཱ་ཏུ་དྡ་སཱིཏི ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑེ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སཱི ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑ་ཙཱ་ཏུ་དྡ་སཱི. ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏཾ ཨུ་ཀྐུ་ཛྫེ་ཡྻཱཏི ཨཱ་དྷེ་ཡྻ་སྶ ཨ་ནཱ་དྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་ཀྐུ་ཛྫེ་ཡྻ. ཧེ་ཊྛཱ་མུ་ཁ་ཛཱ་ཏ་ཏཱ་ཡ ས་དྡྷ་མྨ་ཝི་མུ་ཁཾ ཨ་དྷོ་མུ་ཁ་ཋ་པི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨ་ས་དྡྷ་མྨེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ད་དྭ་ཡཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ, ན ཡ་ཐཱ་ས་ངྑྱཾ. ཀཱ་མཾ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་ད་ཡོ་པི པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི པ་ན ས་ཝི་སེ་སཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཀཱ ས་ཏྟེ མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ནེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ག་ཧ་ན་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ’’ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་པ་ར་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ཛྫཾ ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི. ས་བྦོ ཨ་པཱ་ཡ་གཱ་མི་མ་གྒོ ཀུ་མྨ་གྒོ ཀུ་ཙྪི་ཏོ མ་གྒོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་ཛུ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་ད་ཡོ ཨ་ཊྛ མི་ཙྪ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ མི་ཙྪཱ་མ་གྒོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ཏ་དུ་བྷ་ཡ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ས་གྒ་མོ་ཀྑ་མ་གྒཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་པྤི་ཨཱ་དི་ས་ནྣི་སྶ་ཡོ པ་དཱི་པོ ན ཏ་ཐཱ, ཨུ་ཛྫ་ལོ ཡ་ཐཱ ཏེ་ལ་ས་ནྣི་སྶ་ཡོ་ཏི ཏེ་ལ་པ་ཛྫོ་ཏ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཨེ་ཏེ་ཧི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏེ་ཧི ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏུ་ཀྐུ་ཛྫ་ན་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཝི་ཝ་ར་ཎཱ་དི་ཨུ་པ་མོ་པ་མི་ཏ་བྦ་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི, ཨེ་ཏེ་ཧི ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཨ་ར་ས་རཱུ་པ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་ཉྙ་ཐཱ པ་ཊི་པཱ་ད་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཧི ཝི་ཛྫ་ཏྟ་ཡ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་དེ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྦ་ཉྙུ་གུ་ཎ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཧི ཙ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དྷ་མྨོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ’’ཏི.
དེ་ས་ནཱ་ནུ་མོ་ད་ན་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.