པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཀ་ཐཱ
༡༢. རཱུ་པ་ཝི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ངྒ་ཧ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི ཛྷཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི. ཡུ་ཏྟཾ ཏཱ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ བྷ་ཝོ་ཀྐ་མ་ན་ཏྠ་ཏཱ ཝི་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀ་ཏཱ་པི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ཏི ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི ཛྷཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀ་ཏཱ པ་ན ནི་རོ་དྷ་པཱ་ད་ཀ་ཏཱ ཙ ཙ་ཏུ་ཏྠ་སྶེ་ཝ ཛྷཱ་ན་སྶ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀཱ, སཱ ཀ་ཐཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི? པ་ར་མྤ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་ད་ཊྛཱ་ན་པ་ད་ཊྛཱ་ན་མྤི ཧི པ་ད་ཊྛཱ་ན་ནྟྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཀཱ་ར་ཎ་ཀཱ་ར་ཎ་མྤི ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཡ་ཐཱ ‘‘ཏི་ཎེ་ཧི བྷ་ཏྟཾ སི་དྡྷ’’ནྟི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ པ་ཡོ་ཛ་ན་ནི་དྡེ་སེ ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་གྒ་ཧ་ཎཾ ས་མ་ཏྠི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏ་ཏྠཱ་ནཱིཏི ཨི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷ་ཏྠཱ་ནི, དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་སཱི་སེ་ན ཧི དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ, སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ སུ་ཁཾ དི་ཝ་སཾ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. བྷ་ཝོ་ཀྐ་མ་ན་ཏྠཱ་ནཱིཏི བྷ་ཝེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟི་ཨ་ཏྠཱ་ནི. ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི. ཀ་སྨཱ པ་ན ས་ཏྟཱ་ཧ་མེ་ཝ ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི? ཏ་ཐཱ་ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ར་ཎ་ཏོ, ཏ་ཉྩ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨཱ་ཧཱ་རཱུ་པ་ཛཱི་ཝཱི་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་པྤ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷུ་ཏྟཱ་ཧཱ་ར་སྶ ས་ཏྟཱ་ཧ་མེ་ཝ ཡཱ་པ་ན་ཏོ.
ཀཱ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༨༦༧-༨༦༨) པ་ནཱ་ཡཾ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ, ཀེ ཏཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, ཀེ ན ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, ཀ་ཏྠ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, ཀ་སྨཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, ཀ་ཐ་ཉྩ་སྶཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཏ་ཏྠ ཀཱ པ་ནཱ་ཡཾ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མཱཏི ཡཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ནི་རོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི. ཀེ ཏཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, ཀེ ན ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱིཏི ས་བྦེ་པི པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀཱ ཙ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ན ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷི་ནོ པ་ན ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཙ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟི. ཀ་ཏྠ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱིཏི པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ. ཀ་སྨཱ? ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ. ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ པ་ན པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ན ས་ཀྐཱ ཏ་ཏྠ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ. ཀ་སྨཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱིཏི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་བྷེ་དེ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏྭཱ ‘‘དི་ཊྛ་དྷ་མྨེ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་རོ་དྷཾ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ སུ་ཁཾ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཀ་ཐ་ཉྩ་སྶཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ཧོ་ཏཱིཏི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨུ་སྶ་ཀྐི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་པུ་བྦ་ཀི་ཙྩ་སྶ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནི་རོ་དྷ་ཡ་ཏོ ཨེ་ཝ་མ་སྶཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཡོ ཧི ས་མ་ཐ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨུ་སྶ་ཀྐ་ཏི, སོ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཡོ་པི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨུ་སྶ་ཀྐ་ཏི, སོ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཡོ པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨུ་སྶ་ཀྐི་ཏྭཱ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནི་རོ་དྷེ་ཏི, སོ ཏཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་ཏྠཱ་རོ – ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མོ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ས་ངྑཱ་རེ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ཏི. ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཙ པ་ནེ་སཱ ཏི་ཝི་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ན་ཀ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ན་ཀ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ མ་ནྡཱ ཝཱ ཏི་ཀྑཱ ཝཱ མ་གྒ་སྶ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཏི་ཀྑཱ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ས་དི་སཱ. ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ པ་ན ནཱ་ཏི་མ་ནྡ་ནཱ་ཏི་ཏི་ཀྑཱ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ས ནཱ་ཏི་མ་ནྡཱ་ཡ ནཱ་ཏི་ཏི་ཀྑཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཏེ ས་ངྑཱ་རེ ཝི་པ་སྶ་ཏི. ཏ་ཏོ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ…པེ… ཏ་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ས་ངྑཱ་རེ ཏ་ཐེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ཏི. ཨ་ཐ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་ནཱ་བ་དྡྷ་ཨ་ཝི་ཀོ་པ་ནཾ ས་ངྒྷ་པ་ཏི་མཱ་ན་ནཾ ས་ཏྠུ་པ་ཀྐོ་ས་ནཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་ད་ནྟི.
ཏ་ཏྠ ནཱ་ནཱ་བ་དྡྷ་ཨ་ཝི་ཀོ་པ་ནནྟི ཡཾ ཨི་མི་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཾ ན ཧོ་ཏི, ནཱ་ནཱ་བ་དྡྷཾ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཝཱ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ ཝཱ ནི་ཝཱ་ས་གེ་ཧཾ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ པ་ན ཡཾ ཀི་ཉྩི པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཛཱ་ཏཾ, ཏཾ ཡ་ཐཱ ན ཝི་ཀུ་པྤ་ཏི, ཨ་གྒི་ཨུ་ད་ཀ་ཝཱ་ཏ་ཙོ་ར་ཨུ་ནྡཱུ་རཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ན ཝི་ན་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྲི་དཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་དྷཱ་ནཾ ‘‘ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་བྦྷ་ནྟ་རེ མཱ ཨ་གྒི་ནཱ ཛྷཱ་ཡ་ཏུ, མཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཝུ་ཡ྄ཧ་ཏུ, མཱ ཝཱ་ཏེ་ན ཝི་དྡྷཾ་ས་ཏུ, མཱ ཙོ་རེ་ཧི ཧ་རཱི་ཡ་ཏུ, མཱ ཨུ་ནྡཱུ་རཱ་དཱི་ཧི ཁ་ཛྫ་ཏཱུ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏེ ཏཾ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཏ་སྶ ན ཀོ་ཙི པ་རི་སྶ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨ་ན་དྷི་ཊྛ་ཧ་ཏོ པ་ན ཨ་གྒི་ཨཱ་དཱི་ཧི ན་སྶ་ཏི, ཨི་དཾ ནཱ་ནཱ་བ་དྡྷ་ཨ་ཝི་ཀོ་པ་ནཾ ནཱ་མ. ཡཾ པ་ན ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནཾ ཝཱ ནི་སི་ནྣཱ་ས་ནཾ ཝཱ, ཏ་ཏྠ ཝི་སུཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ནཾ ར་ཀྑ་ཏི.
ས་ངྒྷ་པ་ཏི་མཱ་ན་ནནྟི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏི་མཱ་ན་ནཾ ཨུ་དི་ཀྑ་ནཾ, ཡཱ་ཝ སོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏཱ་ཝ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཏི་མཱ་ན་ནཾ ཨེ་ཏ་སྶ ན པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ, པ་ཏི་མཱ་ན་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ པ་ན པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ ‘‘ས་ཙེ མ་ཡི ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣེ ས་ངྒྷོ ཨ་པ་ལོ་ཀ་ན་ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཡཱ་ཝ མཾ ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ན པ་ཀྐོ་ས་ཏི, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཝུ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ནྣོ ཧི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཡོ པ་ན ཨེ་ཝཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ས་ངྒྷོ ཙེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ‘‘ཨ་སུ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཀུ་ཧི’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཀ་ཉྩི བྷི་ཀྑུཾ པེ་སེ་ཏི ‘‘ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་ཧཱི’’ཏི, ཨ་ཐ་སྶ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་ཝ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ས་ངྒྷོ ཏཾ ཨཱ་ཝུ་སོ པ་ཏི་མཱ་ནེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ག་རུ་ཀཱ ཧི ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་ཎཱ ནཱ་མ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ.
ས་ཏྠུ་པ་ཀྐོ་ས་ནནྟི ཨི་དྷཱ་པི ས་ཏྠུ་པ་ཀྐོ་ས་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ན་མེ་ཝ ཨི་མ་སྶ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་མྤི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. སེ་སཾ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་དྡྷཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོཏི ཛཱི་ཝི་ཏ་དྡྷཱ་ན་སྶ པ་རི་ཙྪེ་དོ. ཨི་མི་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་དྡྷཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དེ་སུ ཀུ་ས་ལེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ པ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ནྟི ན པ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ་ཝ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཧི ས་ཏྟཱ་ཧ་བྦྷ་ནྟ་རེ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀེ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རེ ཨ་ནཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ་ཝ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི མ་ར་ཎཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་ནྟོ་ནི་རོ་དྷེ མ་ར་ཎ་སྶ ན་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ཨ་ནྟ་རཱ་ཝ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ་ཝ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཝ་སེ་ས་ཉྷི ཨ་ནཱ་ཝ་ཛྫི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨི་དཾ པ་ན ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སོ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨི་དཾ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཐེ་ཀཾ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཙི་ཏྟ་ཝཱ་རེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀོ ཧོ་ཏི, ནི་རོ་དྷཾ ཕུ་ས་ཏི. ཀ་སྨཱ པ་ན་སྶ དྭི་ནྣཾ ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཙི་ཏྟཱ་ནི ན པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི? ནི་རོ་དྷ་སྶ པ་ཡོ་ག་ཏྟཱ. ཨི་ད་ཉྷི ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ དྭེ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷ་མྨེ ཡུ་ག་ན་དྡྷེ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་རོ་ཧ་ནཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ནི་རོ་དྷ་སྶ པ་ཡོ་གོ, ན ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ནི་རོ་དྷ་སྶ པ་ཡོ་ག་ཏྟཱ དྭི་ནྣཾ ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཙི་ཏྟཱ་ནི ན པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི.
ཡ་སྨཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན བོ་དྷི་མ་ཎྜུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ཏོ པུ་བྦེ་པི ཙ་རི་མ་བྷ་ཝེ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་པུ་བྦཾ, ཏ་དཱ པ་ན ཏཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི, ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དི་པཱ་ད་ཀཾ. ཏ་སྨཱ ‘‘བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ’’ནྟི ཏ་ཏོ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ར་མྦྷེ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པཱ་ད་ཀཾ. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི པ་ཋ་མཱ་ར་མྦྷེ ཨེ་ཝ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི, ན ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨུ་པ་རི་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཝ་ལ༹་ཉྫ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠཾ. ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི་ས་མ་དྷི་ག་མ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧི ས་བྦཾ ཉཱ་ཎ་ས་མཱ་དྷི་ཀི་ཙྩཾ ཨཱ་ཀ་ངྑཱ་མ་ཏྟ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་མེ་ཝཱ་ཏི. ས་བྦ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ཀནྟི ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་རཱ་དི་ས་བྦ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ཀཾ. ས་བྦ་ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་གུ་ཎ་དཱ་ཡ་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཙ་ཏུ་ཏྠ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་བྦ་ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་གུ་ཎ་དཱ་ཡ་ཀ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཉྷི མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ཏཾ་པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི, ཏ་ད་དྷི་ག་མ་ས་མ་ཀཱ་ལ་མེ་ཝ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་བྦེ བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ ཧ་ཏྠ་ག་ཏཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ནྣི་སྶ་ཡོ ཙ མ་གྒཱ་དྷི་ག་མོ་ཏི.
‘‘ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧཱ་སི’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘སོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ ‘‘སོ ཨ་ཧ’’ནྟི. ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ཧི་ཏེཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡོ ཧེ་ཊྛཱ ཛྷཱ་ན་ཏྟ་ཡཱ་དྷི་ག་མ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་སི་དྡྷ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷཱ་ན་སྶ ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝ་ནྟི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྐ་མ་ནི་ད་སྶ་ན་མེ་ཏ’’ནྟི. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཏ་སྶ ཙ ཨ་དྷི་ག་མ་མ་གྒ་སྶ ནི་ད་སྶ་ནཾ, ཡེ་ན ས་མཱ་དྷཱ་ནཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི ལ་དྡྷོ, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ནི་ད་སྶ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་མི་ནཱ…པེ… ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨི་མི་ནཱ ཀ་མེ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དྷི་ག་མཱ་དི་ནཱ ཀ་མེ་ན. ཡ་དི་པི ‘‘ཨེ་ཝ’’ནྟི ཨི་དཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷཱ་ནཾ དཱི་པེ་ཏི, ས་ཏི་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ས་མཱ་དྷི ཨེ་ཝ པ་ན ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་དྷཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་མཱ་ཧི་ཏེ’’ཏི. ས་བྦ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཡ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ས་མ་ནེ་པི ཨ་བྱཱ་ཝ་ཊཱ་ཡ པཱ་རི་སུ་དྡྷུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཙ དྷ་མྨཱ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ སུ་ཝི་ས་དཱ ཙ ཧོ་ནྟི, ས་ཏི་སཱི་སེ་ན པ་ན ཏ་ཏྠ དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཏི་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་སུ་དྡྷེ’’ཏི, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཛ་ནི་ཏ་ས་ཏི་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ས་མྦྷ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་རི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་སེ་སོ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏ་ཏཱ སུ་དྷ་ནྟ་སུ་ཝ་ཎྞ་སྶ ནི་གྷཾ་ས་ནེ་ན པ་བྷ་སྶ་ར་ཏཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏེ, པ་བྷ་སྶ་རེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
སུ་ཁཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ གྷཱ་ཏེ་ནཱཏི སུ་ཁ་སོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ན་ཉྩ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ རཱ་ག་དོ་ས་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནེ་ན. ‘‘སུ་ཁཾ སོ་མ་ན་སྶ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ, སོ་མ་ན་སྶཾ རཱ་ག་སྶ, དུ་ཀྑཾ དོ་མ་ན་སྶ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ, དོ་མ་ན་སྶཾ དོ་ས་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ རཱ་གཱ་ད་ཡོ ཙེ་ཏ་སོ མ་ལཱ་སུ་ཙི་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘ཨ་ངྒ་ཎཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཀི་ལེ་ས་ན་ཊྛེ་ན ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ན་ངྒ་ཎ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཙ ཝི་ག་ཏུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ངྒ་ཎེ་ན ཧི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་སྶ་ཏཱི’’ཏི, ཝི་བཱ་དྷཱི་ཡ་ཏི ཨུ་པ་ཏཱ་པཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱཏི པ་གུ་ཎ་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ནེ་ན སུ་ཊྛུ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟེ’’ཏི, ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དི་ནཱ པ་ཉྩ་དྷཱ ཙུ་དྡ་ས་ཝི་དྷེ་ན ཝཱ པ་རི་ད་མ་ནེ་ན ཝ་སཾ ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ཨུ་པ་ག་ཏེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་སེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཉྷི ཙི་ཏྟཾ མུ་དཱུ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཝ་སེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ པ་གུ་ཎ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ སུ་པ་རི་མ་དྡི་ཏཾ ཝི་ཡ ཙ་མྨཾ སུ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ ཝི་ཡ ཙ ལཱ་ཁཱ མུ་དཱུ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་མྨ་ཀྑ་མེཏི ཝི་ཀུ་བྦ་ནཱ་དི་ཨི་དྡྷི་ཀ་མྨ་ཀྑ་མེ. ཏ་དུ་བྷ་ཡནྟི མུ་དུ་ཏཱ་ཀ་མྨ་ནི་ཡ་དྭ་ཡཾ.
ནཱ་ཧནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༡) ན-ཀཱ་རོ པ་ཊི་སེ་དྷ་ཏྠོ. ཨ་ཧནྟི ས་ཏྠཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་དྡི་ས་ཏི. བྷི་ཀྑ་ཝེཏི བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. ཨ་ཉྙནྟི ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ. ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་མྤཱིཏི ཨེ་ཀ་མྤི ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཾ. ན ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ་པི ཨ་ཉྙཾ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་མྤི ན ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི, ཡཾ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ནེ་ན བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཏ་ཐཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ར་ཎེ་ན བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ས་ཝི་སེ་ས་མུ་དུ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ མུ་དུ ཀ་མྨ་ཀྑ་མ་ཏཱ་ཡ ཀ་མྨ་ནི་ཡ་ཉྩ ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ ཨི་དཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི. ཨི་དཾ ཙི་ཏྟནྟི ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཏེ་ས་ཉྩ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏཱ་ད་ཡོ ན ཝི་ག་ཙྪ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ཝ་ཊྛི་ཏཾ ཨི་དྷ ‘‘ཋི་ཏཾ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟ’’ནྟི ཙ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏེ་སུ པ་རི་སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཱ་དཱི་སུ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཋི་ཏེ, ཋི་ཏ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟེ’’ཏི. ཡ་ཐཱ མུ་དུ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་པི མུ་དུ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ་ཧི ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ‘‘མུ་དུ་ཀ་མྨ་ཉྙ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཋི་ཏེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཕ་ལཾ ནི་དྡྷཱ་རཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཕ་ལེ་ན་པི ཀཱ་ར་ཎཾ ནི་དྡྷཱ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ནི་ཙྩ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ ཐི་ར་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ཧི ཨ་ཀ་མྨ་ནི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཙ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཾ ས་དྡྷཱ་དི་བ་ལཱ་ནཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་དྡྷཱ་དཱི་ཧི པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟེ’’ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ‘‘ས་དྡྷཱ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ས་དྡྷཱ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏནྟི ཨེ་ཝཾ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཡ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་དྡྷཱ་བ་ལེ་ན ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷི་ཏཾ. ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡེ་ནཱཏི ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑེ་ན ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡེ་ན ཧེ་ཏུ་ནཱ. ན ཨི་ཉྫ་ཏཱིཏི ན ཙ་ལ་ཏི ན ཀ་མྤ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ ཨུ་པ་རི་ཝི་སེ་སཱ་ཝ་ཧ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཝཱི་རི་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཝཱི་རི་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏནྟི ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ན་པ་རི་ད་མ་ན་སཱ་དྷ་ནེ་ན ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷི་ཏཾ. ས་ཏི་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རེ ཨ་ས་མྨོ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཀུ་ས་ལཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ ག་ཏི་ཡོ ས་མ་ནྭེ་ས་མཱ་ནཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷི་ཏཾ. ས་མཱ་དྷི་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏནྟི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་སཱ་དྷ་ནེ་ན ས་མཱ་དྷཱ་ནེ་ན ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷི་ཏཾ. པ་ཉྙཱ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏནྟི ཏ་སྶཱ ཨེ་ཝ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ནུ་པ་ཀཱ་ར་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཛཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷི་ཏཾ. ཨོ་བྷཱ་ས་ག་ཏནྟི ཉཱ་ཎོ་བྷཱ་ས་ས་ཧ་ག་ཏཾ. ཨོ་བྷཱ་ས་བྷཱུ་ཏེ་ན ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་མཱ་དྷཱ་ན་སཾ་ཝ་དྡྷི་ཏེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ པ་སྶ་ནྟོ ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྲཱ་ས་ནྟོ ཨོ་ཏྟ་པྤ་ནྟོ ཏཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི, ན ཏེ་ན ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀི་ལེ་ས་ནྡྷ་ཀཱ་རེ་ན ན ཨི་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཏེ་ན ཉཱ་ཎ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་བ་ལཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཊྛ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏནྟི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཏཱ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏཱ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏ་ཏཱ ཨ་ན་ངྒ་ཎ་ཏཱ ཝི་ག་ཏུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཏཱ མུ་དུ་བྷཱ་ཝོ ཀ་མྨ་ནི་ཡ་ཏཱ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཋི་ཏ་ཏཱ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་མཱ་ཧི་ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨི་མཱ་ནི ཨ་ངྒཱ་ནཱི་ཏི ‘‘ས་མཱ་ཧི་ཏེ’’ཏི ཨི་མཾ ཨ་ངྒ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏི་ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟི་ཡོ ཝི་སུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཀྑ་མནྟི ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཱ་དི་ཨ་ཏྠཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཀྑ་མཾ ཏ་ད་བྷི་མུ་ཁ་ཀ་ར་ཎ་ཡོ་གྒཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི.
ཀཱ་མཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནི ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མ་དྷི་ག་མོ, ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ཝཱུ་པ་ས་མཱ ཨེ་ཝ ཙ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ས་མ་དྷི་ག་མོ, ཏ་ཐཱ་པི ན ཏ་ཐཱ ཏེ ཏེ་ཧི དཱུ་རཱི་བྷཱུ་ཏཱ, ཨ་པེ་ཏཱ ཝཱ ཡ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཙེ་ཏ་སོ མ་ལཱི་ན་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑོ་བྷ་ཨུ་པྤི་ལཱ་བྷཱ་ཝ་ཀ་རེ་ཧི ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དཱི་ཧི སུ་ཊྛུ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་སྶ པ་རི་སུ་དྡྷི་པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏ་ཏཱ ཙ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནཱི་ཝ་ར་ཎ…པེ… པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏེ’’ཏི. ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱ་ལ་ཏྠེ་རེ་ན ‘‘ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ན’’ནྟི པཱ་ཋཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ་ན’’ནྟི ཨ་ཡཾ པཱ་ཋོ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཏེ་ན –
‘‘ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནནྟི ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ནཾ. པཱ་པ་ཀཱ་ནནྟི ལཱ་མ་ཀཱ་ནཾ. ཨི་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནནྟི ཨི་ཙྪཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཙ་རཱ་ནཾ ཨི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཨོ་ཏི་ཎྞཱ་ནཾ ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མ་མེ་ཝ ས་ཏྠཱ པ་ཊི་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཡྻཱ’ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ མཱ་ན་མཱ་ཡཱ་སཱ་ཋེ་ཡྻཱ་དཱི་ནཾ. ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་ནནྟི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན་པི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ས་ངྒ་ཧོ. ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ ཙེ་ཏྠ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན ཨ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནེ་ཡྻཱ མཱ་ནཱ་ད་ཡོ ཙ ཏ་དེ་ཀ་ཊྛཱ ད་ཊྛ་བྦཱ ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ན་ནྟི ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནེ་ཡྻཱ པ་ན ནཱི་ཝ་ར་ཎ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏཱ. ཀ་ཐཾ པ་ན པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན ཨ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནེ་ཡྻཱ ཨི་དྷ ཝི་ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི? ‘ས་བྦེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑཱ’ཏི ས་ལླེ་ཁ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ཛྷཱ་ན་སྶ ཨ་པ་རཱ་མ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ. ཡེ པ་ནེ་ཏྠ ‘ཨི་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་ན’ནྟི ཨི་མེ་ཧི པ་དེ་ཧི ཀོ་པ་ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཀཱ་མ་རཱ་ག་བྱཱ་པཱ་དཱ་ད་ཡོ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ན’ནྟི པཱ་ཋཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ་ན’ནྟི པཱ་ཋོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཏེ་སཾ མ་ཏི་མ་ཏྟཾ ཏ་ཐཱ པཱ་ཋ་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ ཙ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ ཙེ་ཝ ཏ་དེ་ཀ་ཊྛཱ ཙ, ཏེ་སཾ དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ག་མ་ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་ཡུ་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ན་ནུ ཙ ཨ་ན་ངྒ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཏྠ་སུ་ཏྟེ་སུ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ལ་བྦྷ་ཏི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ་ཏི. ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཨི་དྷ པ་ན ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ སུ་ཁུ་མཱ་ཡེ་ཝ ཏེ ག་ཧི་ཏཱ, ཨ་ངྒ་ཎུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན པ་ནེ་ཏྠ སུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་པ་དི་ས་ནཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘སུ་ཏྟཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནཱ’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན སུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི.
ཨ་ཝ་སྶ་ཉྩེ་ཏ་མེ་ཝཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ན་མྤི ཀེ་ས་ཉྩི ཨི་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱ་ལ་ཏྠེ་རེ་ན ‘‘ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ན’’ནྟི པཱ་ཋཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ་ན’’ནྟི ཨ་ཡཾ པཱ་ཋོ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ. མ་ཧཱ་ག་ཎྛི་པ་དེ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་སྶ སཱི་ཧ་ལ༹་ག་ཎྛི་པ་དེ་པི ཙ ‘‘ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ན’’ནྟི ཨི་མ་སྶེ་ཝ པཱ་ཋ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཡ་མེ་ཝ པཱ་ཋོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ, ཨ་ཏྠོ་པི ཙེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏེ་ན ‘‘ཨི་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ན་ནྟི ཨི་ཙྪཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཙ་རཱ་ནཾ ཨི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཨོ་ཏི་ཎྞཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཀོ་པ་ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཨ་ཡ་མྤི པཱ་ཋོ ཨ་ཡུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཙ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཨ་ཡཾ པཱ་ཋོ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ན ད་སྶི་ཏོ་ཏི.
ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་ཀ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ནཱཏི ཨི་དྡྷི་ཡཱ པཱ་ད་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ད་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨུ་པ་ག་མ་ནེ་ན. བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱཏི ཨི་ཏོ པ་རཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཀྑ་མ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཏྟཱ. པ་ཎཱི་ཏ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ནཱཏི ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ནཱི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་མ་ཊྛེ་ན ཨ་ཏི་ཏྟི་ཀ་ར་ཊྛེ་ན ཙ པ་ཎཱི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨུ་པ་ག་མ་ནེ་ན. ཨུ་བྷ་ཡ་ཉྩེ་ཏཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཋི་ཏི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཎཱི་ཏ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཋི་ཏེ་ཏི. ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟེཏི ཨི་དཾ ཋི་ཏི་ཡཱ ཝི་སེ་ས་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཋི་ཏེ’’ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ‘‘ཋི་ཏེ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟེ’’ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་མེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ, ‘‘ས་མཱ་ཧི་ཏེ’’ཏི པ་ན ཨི་ད་མྤི ཨེ་ཀ་མ་ངྒཾ. ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ པ་ཋ་མ་ཝི་ཀ་པྤ་ཏོ ཝི་སེ་སཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ཊྛ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ’’ནྟི.
པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི, ཏ་སྶ ཝཱ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི ཏཾ་ནི་སྶ་ཡཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ. པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་མྷི ཡཾ ཉཱ་ཎཾ ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡཱཏི ས་ངྑེ་པེ་ན ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟོ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཏཱ་ཝ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ས་ཏི་ཉཱ་ཎཱ་ནི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ‘‘པུ་བྦེ’’ཏི ཨི་དཾ པ་དཾ ‘‘ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏི’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏ་བྷ་ཝ་ཝི་ས་ཡཾ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏ་ཛཱ་ཏཱི་སཱུ’’ཏི. ནི་ཝཱ་སས་དྡོ ཀ་མྨ་སཱ་དྷ་ནོ, ཁ་ནྡྷ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ཙ ནི་ཝ་སི་ཏ་དྷ་མྨོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་ཝུ་ཏྠ་ཀྑ་ནྡྷཱ’’ཏི. ནི་ཝུ་ཏྠ་ཏཱ ཙེ་ཏྠ ས་ནྟཱ་ནེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱ, ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཙ ཏེ ཨ་ནུ ཨ་ནུ བྷཱུ་ཏཱ ཛཱ་ཏཱ པ་ཝ་ཏྟཱ, ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝི་ག་ཏཱ ཙ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་ཝུ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝུ་ཏྠཱ ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་དྡྷཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ནི་ཝཱ་ས་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝ་ཏྟུཾ ‘‘ནི་ཝུ་ཏྠ་དྷ་མྨཱ ཝཱ ནི་ཝུ་ཏྠཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ‘‘གོ་ཙ་ར་ནི་ཝཱ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. གོ་ཙ་ར་བྷཱུ་ཏཱ་པི ཧི གོ་ཙ་རཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨཱ་སེ་ཝི་ཏཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏཱ ནི་ཝུ་ཏྠཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཏེ པ་ན དུ་ཝི་དྷཱ ས་པ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་གོ་ཙ་ར་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡེ་པི ཏེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཡེ ཏེ གོ་ཙ་ར་ནི་ཝཱ་སེ་ན ནི་ཝུ་ཏྠ་དྷ་མྨཱ, ན ཏེ ཀེ་ཝ་ལཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཏ་མ་ཏྟཱ, ཨ་ཐ ཁོ ཡ་ཐཱ པུ་བྦེ ནཱ་མ་གོ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ལི་ངྒཱ་ཧཱ་རཱ་དཱི་ཧི ཝི་སེ་སེ་ཧི པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀཱ་རི་ཀཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ཙྪི་ཛྫ ག་ཧི་ཏཱ, ཏ་ཐེ་ཝེ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ པ་རི་ཙྪི་ཛྫ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ་པི ཝཱ ནི་ཝུ་ཏྠཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན, ཨ་ཐ ཁོ པ་རེ་སཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དྷཱ་པི ‘‘པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ’’ཏི པ་དཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ, པ་རེ་ས་མྤི ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ་ཏི. ཏ་སྶ ཙ ག་ཧ་ཎེ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
ཏེ ཙ ཁོ ཡ་སྨཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་སུ ཨེ་ཝ ཛཱ་ཏཱི་སུ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ, ཏེ ཙ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཱ་པི ཧོ་ནྟི, ཡེ་ཧི ཏེ ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ, ཏེ་སཾ ཏ་དཱ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ས་ནྟཱ་ནཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཏེ་ས་མྤི ཨ་ཏཱི་ཏེ པ་ཝ་ཏྟི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎ་སྶ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཚི་ནྣ་ཝ་ཊུ་མ་ཀཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎཱ་དཱི་སཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཚི་ནྣ་ཝ་ཊུ་མ་ཀཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ, ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ ཚི་ནྣ་ཝ་ཊུ་མ་ཀཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ. ‘‘ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎཱ་ནི ག་ཡ྄ཧ་ནྟཱི’’ཏི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི. ཚི་ནྣ་ཝ་ཊུ་མ་ཀཱ པ་ན ས་བྦེ་ཝ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཱ ཚི་ནྣ་སཾ་སཱ་ར་མ་གྒ་ཏྟཱ, ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཏེ་སཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ. སཱ པ་ན པ་ཊི་པ་ཏྟི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཚ་ལཱ༹་ར་མྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཏི ཏཱ་ནི ཨི་དྷ པ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ནི. ཏ་སྨཱ པུ་རི་མཱ་སུ ཛཱ་ཏཱི་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ་ནཾ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཱ་ནཾ ས་བྦེ་ས་མྤི བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ ཚི་ནྣ་ཝ་ཊུ་མ་ཀཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན པ་ནེ་ཏྠ པུ་རི་མཱ་སུ ཛཱ་ཏཱི་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཱ་ན་མྤི ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨ་ག་ནྟྭཱ སཱི་ཧོ་ཀྐ་ནྟི་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ ག་ཧི་ཏཾ, ཨི་མེ པ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཚི་ནྣ་ཝ་ཊུ་མ་ཀཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎཱ་ད་ཡོ བུ་དྡྷཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ལ་བྦྷ་ནྟི. ན ཧི ཨ་ཏཱི་ཏེ བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཝི་པ་སྶིཾ་སུ, ཨེ་ཝཾ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་སུཾ, ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནི ས་ཙྪཱ་ཀཾ་སུ, ཨེ་ཝཾ ཝེ་ནེ་ཡྻེ ཝི་ནེ་སུ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ས་བྦ་ཐཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཉཱ་ཎ་སྶ ག་ཏི ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཡེ པ་ན པུ་རི་མཱ་སུ ཛཱ་ཏཱི་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ, ཏེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ་པི ཁ་ནྡྷ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཏྟཱ སཱ་ཝ་ཀཱ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཡཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི, སཱ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཨ་བྷི་ནཱི་ཧ་རིནྟི ཙི་ཏྟཾ ཛྷཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་བྷི་མུ་ཁཾ པེ་སེ་སིཾ, པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ནི་ནྣཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་པོ་ཎཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་པ་བྦྷཱ་རཾ ཨ་ཀཱ་སི་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་སི’’ནྟི ཨུ་ཏྟ་མ་པུ་རི་ས་པྤ་ཡོ་ག་ཏྟཱ ‘‘སོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཧཾ་ས་དྡོ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཏ་ད་ཏྠོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘སོ ཨ་ཧ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷནྟི ནཱ་ནཱ་བྷ་ཝ་ཡོ་ནི་ག་ཏི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སཱ་དི་ཝ་སེ་ན བ་ཧུ་ཝི་དྷཾ. པ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ནཱ་མ་གོ་ཏྟཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ. ས་ཧ་ཡོ་གེ ཙེ་ཏཾ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ཝ་ཏྟི་ཏནྟི དེ་ས་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏ’’ནྟི, ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ནི་ཝཱ་སནྟི ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་བྷེ་ད་སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏ་ནྟི ཏེ བྷེ་དེ བྱཱ་པ་ནི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ནི་ཝུ་ཏྠ་ས་ནྟཱ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱཏི ཉཱ་ཎ་ག་ཏི་ཡཱ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ. ཨ་ནུ་དེ་ཝཱཏི ཨ་ནུ ཨེ་ཝ, ད-ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ. ‘‘ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་སི’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ནུ་སྶ་རཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ས་མ་ན་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝ་ས་ར་ཎཾ ཨ་ནུ་ས་དྡོ དཱི་པེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཏྟེ ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མི་ཏ་མ་ཏྟེ ཨེ་ཝ ས་རཱ་མཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི. པ་རི་ཀ་མྨཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱཏི ‘‘པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟེ་ན ར་ཧོ་ག་ཏེ་ན པ་ཊི་ས་ལླཱི་ནེ་ན པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཛྷཱ་ནཱ་ནི ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ས་བྦ་པ་ཙྪི་མཱ ནི་ས་ཛྫཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཉཱ་ཎ་སྶ པ་རི་ཀ་མྨ་བྷཱུ་ཏཾ པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ.
ཨཱ་ར་དྡྷ་པྤ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠེཏི ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་སྶ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་སྶ པ་བྷེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠེ. ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏིནྟི ཨེ་ཀ་མྤི བྷ་ཝཾ. སོ ཧི ཨེ་ཀ་ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟོ ཨཱ་དཱ་ན་ནི་ཀྑེ་པ་པ་རི་ཙྪི་ནྣོ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་དྷ་མྨ་པྤ་བྷེ་དོ ཁ་ནྡྷ་པྤ་བ་ནྡྷོ ཨི་དྷ ‘‘ཛཱ་ཏཱི’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ ཛཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཛཱ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་མྤི…པེ… ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ན’’ནྟི. པ་རི་ཧཱ་ཡ་མཱ་ནོཏི ཁཱི་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ན་སྶ་མཱ་ནོ. ཀ་པྤོཏི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻ་ཀ་པྤོ. སོ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ཀཱ་ལོ, ཏ་དཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ན་སྶ པ་རི་ཧཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནོ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡོ པ་ན ‘‘ཀཱ་ལཾ ཁེ་པེ་ཏི, ཀཱ་ལོ གྷ་ས་ཏི བྷཱུ་ཏཱ་ནི, ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ས་ཧ་ཏྟ་ནཱ’’ཏི (ཛཱ. ༡.༢.༡༩༠) ཨཱ་དཱི་སུ ཀཱ་ལ་སྶ་པི ཁ་ཡོ ཝུ་ཙྩ་ཏི, སོ ཨི་དྷ ནཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ ཨ་ནི་ཊྛ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ. སཾ་ཝ་ཊྚ་ནཾ ཝི་ན་སྶ་ནཾ སཾ་ཝ་ཊྚོ, སཾ་ཝ་ཊྚ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཏ་ཐཱ་ཋཱ་ཡཱི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཊྛཱ་ཡཱི. ཏ་མྨཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱཏི ཏཾ་པུ་བྦ་ཀ་ཏྟཱ. ཝི་ཝ་ཊྚ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ནཾ, ཝ་ཌྜྷ་ནཾ ཝཱ ཝི་ཝ་ཊྚོ.
ཏེ་ཛེ་ན སཾ་ཝ་ཊྚོ ཏེ་ཛོ་སཾ་ཝ་ཊྚོ. སཾ་ཝ་ཊྚ་སཱི་མཱཏི སཾ་ཝ་ཊྚ་ན་མ་རི་ཡཱ་དཱ. སཾ་ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཝི་ན་སྶ་ཏི. ས་དཱཏི ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ, ཏཱི་སུ་པི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀཱ་ལེ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ཀྑེ་ཏྟནྟི ཨི་དྷ ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘བུ་དྡྷ་ཀྑེ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཏི་ཝི་དྷ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཏྟ་ཀེ ཋཱ་ནེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཉཱ་ཎཱ་དི་ཉཱ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ པུ་ཉྙ་ཕ་ལ་ས་མུ་ཏྟེ་ཛི་ཏོ ས་ར་སེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཛ་མྦྷ་ཏི, ཏཾ ས་བྦ་མྤི བུ་དྡྷ་ངྐུ་ར་སྶ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཀྑེ་ཏྟཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ཏི་ཀྑེ་ཏྟཾ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་རི་ཡ་ནྟ’’ནྟི. ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ཨི་དྷ ཨི་དྡྷི་མཱ ཙེ་ཏོ་ཝ་སི་པྤ་ཏྟོ ཨཱ་ཎཱ་ཀྑེ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ཉྙཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ ག་ཏོ་པི ཀ་ཏ་པ་རི་ཏྟོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ཋ་ཏྭཱ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ཏྟེ ཀ་ཏེ ཨཱ་ཎཱ་ཀྑེ་ཏྟེ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ས་མྦྷུ་ཎཱ་ཏྭེ་ཝ པ་རི་ཏྟཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཏ་ཏྠ དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི པ་རི་ཏྟཱ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི. ཡཾ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཝཱ པ་ན ཨཱ་ཀ་ངྑེ་ཡྻཱ་ཏི ཝུ་ཏྟནྟི ཡཾ ཝི་ས་ཡ་ཀྑེ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ཎེ ས་རེ་ན ཨ་བྷི་ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ རཱུ་པ་ད་སྶ་ན་ཉྩ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཝཱ པ་ན ཨཱ་ཀ་ངྑེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཨ་ན་ནྟཱ་པ་རི་མཱ་ཎེ ཝི་ས་ཡ་ཀྑེ་ཏྟེ. ཡཾ ཡཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏཱིཏི ཨཱ་ཀ་ངྑ་མ་ཏྟ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ བུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཡཾ ཡཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི. ཨེ་ཀཾ ཨཱ་ཎཱ་ཀྑེ་ཏྟཾ ཝི་ན་སྶ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཏི་རི་ཡ་ཏོ སཾ་ཝ་ཊྚ་མཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཝུ་ཏྟོ. ས་ཎྛ་ཧ་ནྟནྟི ཝི་ཝ་ཊྚ་མཱ་ནཾ ཛཱ་ཡ་མཱ་ནཾ. ཏ་སྶ ཝི་ནཱ་སོ ཙ ས་ཎྛ་ཧ་ན་ཉྩ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝུ་ཏྟནྟི ཨ་མྷེ་ཧི་པི ཧེ་ཊྛཱ ‘‘ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་དྷི་ཀཱ་རེ པ་ས་ངྒ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་དྷ ན ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ པ་ས་ངྒེ་ན སཾ་ཝ་ཊྚཱ་དི་ཀེ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་དྷི་ག་ཏཾ ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡེ པ་ནེ་ཏེ སཾ་ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚཱ ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཏེ་སཱུཏི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ བྷུ་མྨཾ སཾ་ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤ་ས་མུ་དཱ་ཡ་ཏོ ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤཱ་དཱི་ནཾ ནི་དྡྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཨ་མུ་མྷི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེཏི ཨེ་ཏྠ ཝཱ-ས་དྡོ ལུ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏེ་ན ཙ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཏྠེ་ན ཨི་ཏ་རཱ་སཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧོ སི་དྡྷོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་མུ་མྷི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེཏི ཨི་དཾ སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤ་སྶ ཨཱ་དི་ཏོ པཱ་ལི༹་ཡཾ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠཱ་པི ཧི ཨི་མ་སྶ ཀ་ཏི་པ་ཡ་ཀཱ་ལཾ བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ སཾ་ས་ར་ཎཾ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི. སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ ཝཱ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཡེ་སུ བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ ཨི་མ་སྶ ཨུ་པ་པ་ཏྟི ཨ་ཧོ་སི, ཏཾ་ད་སྶ་ན་མེ་ཏཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. བྷ་ཝེ ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀཱ་མཱ་དི་བྷ་ཝེ ཝཱ ཨ་ཎྜ་ཛཱ་དི་ཡོ་ནི་ཡཱ ཝཱ དེ་ཝཱ་དི་ག་ཏི་ཡཱ ཝཱ ནཱ་ན་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱི་ཨཱ་དི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡཱ ཝཱ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ ཝཱ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དི་ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ ཝཱ. ཡ་སྨཱ ཨི་དཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་སེ་ན པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎཾ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶེ་ཝ ནཱ་མཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོ་ཏི ཝེ་སྶ་ནྟ་རོ ཝཱ ཛོ་ཏི་པཱ་ལོ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. སཱ་ལི་མཾ་སོ་ད་ནཱ་ཧཱ་རོ ཝཱཏི གི་ཧི་ཀཱ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཝ་ཏྟ་ཕ་ལ་བྷོ་ཛ་ནོ ཝཱཏི ཏཱ་པ་སཱ་དི་ཀཱ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ. པ་ཝ་ཏྟ་ཕ་ལ་བྷོ་ཛ་ནོཏི ས་ཡ་མྤ་ཏི་ཏ་ཕ་ལཱ་ཧཱ་རོ. སཱ་མི་ས་ནི་རཱ་མི་སཱ་དི་པྤ་བྷེ་དཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ སཱ་མི་སཱ གེ་ཧ་སྶི་ཏ་སོ་མ་ན་སྶཱ་ད་ཡོ, ནི་རཱ་མི་སཱ ནེ་ཀྑ་མྨ་སྶི་ཏ་སོ་མ་ན་སྶཱ་ད་ཡོ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཝི་ཝེ་ཀ་ཛ་ས་མཱ་དྷི་ཛ་སུ་ཁཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ.
ཧེ་ཊྛཱ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་མུ་ཏྲཱ་སིནྟི སཱ་མ་ཉྙ་ནི་དྡེ་སོ་ཡཾ, བྱཱ་པ་ནི་ཙྪཱ་ལོ་པོ ཝཱ, ཨ་མུ་ཏྲ ཨ་མུ་ཏྲ ཨཱ་སི་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཨཱ་རོ་ཧ་ནྟ་སྶ ཡཱ་ཝ་དི་ཙྪ་ཀཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་རོ་ཧ་ནྟ་སྶཱཏི པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ ཉཱ་ཎེ་ན པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ནྟ་སྶ. པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟ་སྶཱཏི པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཡཱ་ཝ་དི་ཙྪ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ. པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎནྟི ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏཱ་ནུ་སྶ་རི་ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཾ. ཏ་སྨཱཏི ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ་ཏྠ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩཱ་མ་ས་ནཾ, པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟ་སྶ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱཏི ཨི་དྷ ཙ་རི་མ་བྷ་ཝེ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ. ཨ་ན་ནྟ་རནྟི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ན་ནྟ་ར་མཱ་ཧ. ཨ་མུ་ཏྲཱཏི ཨ་མུ་ཀ་སྨིཾ བྷ་ཝེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་ད་པཱ་དིནྟི ཨུ་པྤ་ཛྫིཾ. ཏཱ་ཧི དེ་ཝ་ཏཱ་ཧཱིཏི ཏུ་སི་ཏ་དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི. ཨེ་ཀ་གོ་ཏྟོཏི ཏུ་སི་ཏ་གོ་ཏྟེ་ན ཨེ་ཀ་གོ་ཏྟོ. མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་ནྟཱ་ན་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཛ་ན་ཀཾ ནཱ་མ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ན ཀ་མྨུ་ནཱ ཨ་ནུ་པ་དྡུ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘དུ་ཀྑཾ པ་ན ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་པུ་ཉྙཱ་ན་མྤི པ་ན དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ལཱ་དཱི་སུ ཨ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་མཱ་ཡོ་གོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ‘‘ཀ་དཱ་ཙི དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་སྶ་པི ས་མྦྷ་ཝོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ, དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷ་ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་ས…པེ… པ་རི་ཡ་ནྟོཏི ཨི་དཾ མ་ནུ་སྶ་ཝ་སྶ་ག་ཎ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ དེ་ཝཱ་ནཾ ཝ་སྶ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པ་ན ཙ་ཏུ་ས་ཧ་སྶ་མེ་ཝ.
ཨི་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་ནི་ད་སྶ་ན་མེ་ཏཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ ཡ་ཐཱ་ར་ཧ་ཏོ, ན ཡ་ཐཱ་ནུ་པུ་བྦ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ནཱ་མ་གོ་ཏྟ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨུ་དྡི་སཱི་ཡ་ཏཱིཏི དི་སྭཱ་ཝ ཨ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཀོ ནཱ་མོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏེ ‘‘ཏི་སྶོ གོ་ཏ་མོ’’ཏི ནཱ་མ་གོ་ཏྟེ་ན ཨུ་དྡི་སཱི་ཡ་ཏི. ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཝ་ཎྞཱ་ཧཱ་ར་ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ་ཡུ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ཧི. སཱ་མོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠོ, པ་ཀཱ་ར་ཏྠོ ཝཱ. ཏེ་ན ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་ར་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏོ་ཏི ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ནཱ་མ་གོ་ཏྟཾ ཨུ་དྡེ་སོཏི ཨུ་དྡི་སཱི་ཡ་ཏི ས་ཏྟོ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨུ་དྡེ་སོ ནཱ་མ་གོ་ཏྟཾ. ཨི་ཏ་རེ ཨཱ་ཀཱ་རཱཏི ཨཱ་ཀ་རཱི་ཡ་ཏི དི་སྭཱ་ཝ ས་ཏྟོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ཧཱི་ཏི ཨི་ཏ་རེ ཝ་ཎྞཱ་ད་ཡོ ཨཱ་ཀཱ་རཱ. ‘‘ནོ ཙ ཁོ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ནཱ’’ཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཏི་ཏྠི་ཡཱཏི ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ. ཏེ པ་ན ཀ་མྨ་ཝཱ་དི་ནོ ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་དི་ནོ ཏཱ་པ་སཱ་ད་ཡོ. ཡ་སྨཱ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལཱདཱི་སུ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཡ ཨེ་ཝ སཾ་ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚཱ་ནཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ན ཏ་ཏོ པ་ར’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ད་ནྟོ ‘‘དུ་བྦ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷི་ཡོ་གོ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎ་སྶ ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཙ བ་ལ་ཝ་པ་ཉྙ་ཏྟཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀེ ཨི་ཏ་རེ པ་ཀ་ཏི་སཱ་ཝ་ཀཱ ཀ་པྤ་ས་ཏ་མྤི ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༤༠༢) ‘‘པ་ཀ་ཏི་སཱ་ཝ་ཀཱ ཀ་པྤ་ས་ཏ་མྤི ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟི་ཡེ་ཝ བ་ལ་ཝ་པ་ཉྙ་ཏྟཱ’’ཏི. ཨེ་ཏྟ་ཀོ ཧི ཏེ་སཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོཏི ཀ་པྤཱ་ནཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཏ་ད་དྷི་ཀཾ ཨེ་ཀཾ དྭེ ཙ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནཱི་ཏི ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ་པ་རི་མཱ་ཎོ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཏེ་སཾ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀ་ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ པུ་ཉྙ་ཉཱ་ཎཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོ, སཱ་ཝ་ཀ་པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི་པཱ་ར་མི་ཏཱ སི་དྡྷཱ. ཡ་དི བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་ར་ས་མྦྷ་ར་ཎ་ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪི་ནྣོ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎ་ཝི་བྷ་ཝོ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ བུ་དྡྷཱ་ན་མྤི་སྶ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏཱ ཨཱ་པ་ནྣཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ན པ་རི་ཙྪེ་དོ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཉེ་ཡྻཾ, ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཉཱ་ཎ’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༣.༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝི་ཡ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎཱ་ན་མྤི ས་ཝི་ས་ཡེ པ་རི་ཙྪེ་དོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ཏ་ཏྠ ཡཾ ཡཾ ཉཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏཾ ཏཾ ཛཱ་ན་ནྟི ཨེ་ཝ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་ཏི་པི ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དེ ཀཱ་ར་ཎཱུ་པཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླ་པ་རི་གྒ་ཧཱ་དི་ནཱ སཱ་ཏི་ས་ཡ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་རཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་པཱ་ར་མི་ཏཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་རི་ཙྪེ་དོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཀུ་ཏོ ཏཾ་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ན པ་རི་ཙྪེ་དོ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཨ་ཏཱི་ཏེ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ ཀ་པྤཱ་ནཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ན་ཏྠི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎ་སྶ ཝི་ཡ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡཱ་ཝ ཨི་ཙྪ་ནྟི ཏཱ་ཝ ས་ར་ནྟཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཛ་ནཱ་ནཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ ཀཱ་ལ་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཁ་ནྡྷ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་མེ་ཝ ས་ར་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཁ་ནྡྷ་པ་ཊི་པཱ་ཊི ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མོ, སཱ ཙ ཁོ ཙུ་ཏི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཝ་སེ་ན. ཀེ་ཙི པ་ནེ་ཏྠ ‘‘ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་པ་ཊི་པཱ་ཊི ཁ་ནྡྷ་པ་ཊི་པཱ་ཊཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་པཱ་ཊིཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ར་སྶ ཝཱ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཙུ་ཏིཾ དི་སྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ ཀི་ཉྩི ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཨེ་ཝ ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན. ཡ་ཐཱ པ་ན ཨ་ནྡྷཱ ཡ་ཊྛིཾ ཨ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཏེ ཁ་ནྡྷ་པ་ཊི་པཱ་ཊིཾ ཨ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ་ཝ ས་ར་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ་ས་ཉྷི ཨ་ནྡྷཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨི་ཙྪི་ཏ་པྤ་དེ་སོ་ཀྐ་མ་ནཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི. སཱ་ཝ་ཀཱཏི པ་ཀ་ཏི་སཱ་ཝ་ཀཱ་པི མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀཱ་པི ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ་པི སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟཱ. པ་ཀ་ཏི་སཱ་ཝ་ཀཱ་པི ཧི ཁ་ནྡྷ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ་པི ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟི, ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན་པི ས་ངྐ་མ་ནྟི བ་ལ་ཝ་པ་ཉྙ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ ཨ་སཱི་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀཱ. དྭི་ནྣཾ པ་ན ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཙུ་ཏིཾ དི་སྭཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ པ་སྶ་ནྟི, པུ་ན ཨ་པ་ར་སྶ ཙུ་ཏིཾ དི་སྭཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན་པི ས་ངྐ་མ་ནྟཱ ག་ཙྪ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ས་ར་ད་ས་མ་ཡེ ཋི་ཏ་མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ར་ཏ་ནི་ཀེ གེ་ཧེ ཙ་ཀྑུ་མ་ཏོ པུ་རི་ས་སྶ རཱུ་པ་ག་ཏཾ སུ་པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ལོ་ཀ་སི་དྡྷ་མེ་ཏཾ. སི་ཡཱ པ་ན ཏ་སྶ སུ་ཁུ་མ་ཏ་ར་ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཱ་དི་བྷེ་ད་སྶ རཱུ་པ་ག་ཏ་སྶ ཨ་གོ་ཙ་ར་ཏཱ, ན ཏྭེ་ཝ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཉཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་སྶ ཉེ་ཡྻ་སྶ ཨ་གོ་ཙ་ར་ཏཱ, ཨ་ཐ ཁོ ཏཾ ཉཱ་ཎཱ་ལོ་ཀེ་ན ཨོ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཧ་ཏྠ་ཏ་ལེ ཨཱ་མ་ལ་ཀཾ ཝི་ཡ སུ་པཱ་ཀ་ཊཾ སུ་ཝི་བྷཱུ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཉེ་ཡྻཱ་ཝ་ར་ཎ་སྶ སུ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བུ་དྡྷཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ སཱི་ཧོ་ཀྐ་ནྟ་ཝ་སེ་ནཱཏི སཱི་ཧ་ག་ཏི་པ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན. ཡཾ ཡཾ ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ནྟཱིཏི ཡ་སྨིཾ ཀ་པྤེ ཡ་སྨིཾ བྷ་ཝེ ཡཾ ཡཾ ཋཱ་ནཾ ཛཱ་ནི་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི. ཏཾ ས་བྦཾ ས་ར་ནྟི་ཡེ་ཝཱཏི ཉཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪི་ཏཾ ཏཾ ས་བྦཾ ས་ར་ནྟི་ཡེ་ཝ, ན ན ས་ར་ནྟི. བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི ནེ་ཝ ཁ་ནྡྷ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཀི་ཙྩཾ, ན ཙ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ས་ངྐ་མ་ན་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཏྠི. ཏེ་ས་ཉྷི ཨ་ནེ་ཀཱ་སུ ཀ་པྤ་ཀོ་ཊཱི་སུ ཧེ་ཊྛཱ ཝཱ ཨུ་པ་རི ཝཱ ཡཾ ཡཾ ཋཱ་ནཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏཾ ཏཾ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ པེ་ཡྻཱ་ལ་པཱ་ལི༹ཾ པ་ཋ་ནྟཱ ‘‘པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ…པེ… པ་ཉྩ་མཾ ཛྷཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཎྷ་ནྟཱ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི, ན ཨ་ནུ་པ་དཾ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནེ་ཀཱ་པི ཀ་པྤ་ཀོ་ཊི་ཡོ པེ་ཡྻཱ་ལ་པཱ་ལི༹ཾ ཝི་ཡ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ཡཾ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཉཱ་ཎེ་ན ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟཱ སཱི་ཧོ་ཀྐ་ནྟ་ཝ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ་ན་ཉྩ ཏེ་སཾ ཉཱ་ཎཾ ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཀ་ཏ་ཝཱ་ལ་ཝེ་དྷི་པ་རི་ཙ་ཡ་སྶ ས་ར་བྷ་ངྒ་ས་དི་ས་སྶ དྷ་ནུ་གྒ་ཧ་སྶ ཁི་ཏྟོ ས་རོ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ རུ་ཀྑ་ལ་ཏཱ་དཱི་སུ ཨ་ས་ཛྫ་མཱ་ནོ ལ་ཀྑེ་ཡེ་ཝ པ་ཏ་ཏི ན ས་ཛྫ་ཏི ན ཝི་ར་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ་སུ ཛཱ་ཏཱི་སུ ན ས་ཛྫ་ཏི ན ཝི་ར་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨ་ས་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ར་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཾ ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ག་ཎྷཱ་ཏི.
ཨ་ཏཱི་ཏ་བྷ་ཝེ ཁ་ནྡྷཱ ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ནཱ་མ་གོ་ཏྟཱ་ནི ཙ ས་བྦཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ནྟྭེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀིཾ ཝི་དི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི? པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས’’ནྟི. མོ་ཧོ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་ཊྛེ་ན ཏ་མོ ཝི་ཡ ཏ་མོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སྭེ་ཝ མོ་ཧོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨོ་བྷཱ་ས་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ནཱཏི ཀཱ་ཏ་བྦ་ཏོ ཀ་ར་ཎཾ, ཨོ་བྷཱ་སོ་ཝ ཀ་ར་ཎཾ ཨོ་བྷཱ་ས་ཀ་ར་ཎཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨོ་བྷཱ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ པ་སཾ་སཱ་ཝ་ཙ་ནནྟི པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝི་དྷ་མ་ན་པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ བོ་དྷ་ན་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཝི་ཧ་ཏཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཊྛེ་ན ཝི་ཛྫཱ་ཏི ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ དཱི་པི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ཝི་ཛྫཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཝི་ཛྫཱ་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ, པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏཱ ཙ་སྶཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཙ པ་ཧཱ་ཡ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨི་ཏ་ར་སྨི་མྤི པ་ད་དྭ་ཡེཏི ཨི་མི་ནཱ ཏ་མོ ཝི་ཧ་ཏོ ཝི་ན་ཊྛོ. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་པྤ་ནྣོ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨཱ་ཏཱ་པ་ན་པ་རི་ཏཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ཏཱ་པོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝཱི་རི་ཡཱ་ཏཱ་པེ་ན ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ’’ཏི, ཝཱི་རི་ཡ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པེ་སི་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶཱཏི ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠ་སི་དྡྷིཾ པ་ཏི་ཝི་སྶ་ཊྛ་ཙི་ཏྟ་སྶ. ཡ་ཐཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ པ་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོཏི ཨ་ཉྙ་སྶ་པི ཀ་སྶ་ཙི མཱ་དི་ས་སྶཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་དྷཱ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་སྶཱཏི ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ ཙ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.