དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀ་ཐཱ

ཝཱུ་པ་ས་མཱཏི ཝཱུ་པ་ས་མ་ཧེ་ཏུ. ཝཱུ་པ་ས་མོ་ཏི ཙེ་ཏྠ པ་ཧཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཏ་ཉྩ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མོ ཨ་ཏྠ་ཏོ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀ་ཏ་མེ་སཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཀིཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཱ་ནཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཱ་ན་ནྟི, ཀི་ཉྩེ་ཏྠ – ཡ་དི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཱ་ནཾ, ན་ཏྠི ཏེ་སཾ ཝཱུ་པ་ས་མོ. ན ཧི ཀ་དཱ་ཙི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ར་ཧི་ཏཾ ཨ་ཏྠི. ཨ་ཐ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཱ་ནཾ, ཨེ་ཝ་མྤི ན་ཏྠེ་ཝ ཝཱུ་པ་ས་མོ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཏེ་སཾ ཏ་ཏྠ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨི་མཾ ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་སྨཱ དི་ཊྛཱ་དཱི་ན་ཝ་སྶ ཏཾ་ཏཾ་ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཱ་པཱ་ད་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཝ ཙ ཛྷཱ་ན་ངྒ་བྷཱུ་ཏཱ ཏ་ཐཱ ཀ་རཱི་ཡ་ནྟི, ན ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ, ཏ་སྨཱ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝཱུ་པ་ས་མཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ཛྷཱ་ནེ ཨཱ་ག་ཏཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ན་མྤི ‘‘ཨེ་ཏེ་ན ཨེ་ཏཾ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ’’ནྟི ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ནཾ སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ ཏཾ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ན་ཉྩ ཝཱུ་པ་ས་མཱ་དི་ཀེ ཝ་ཏྟ་བྦེ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝཱུ་པ་ས་མོ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཨ་དྷི་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཏྠཾ བོ་དྷེ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཉྩི ཝི་སེ་སཾ དཱི་པེ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་སྶ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡེ་ཧི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཧི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏཱ, ཏེ་སཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ས་མ་དྷི་ག་མོ, ན ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ནཾ ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན དཱི་པི་ཏོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཀིཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཱ་ནཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མོ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཨུ་དཱ་ཧུ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཱ་ན’’ནྟི ཨེ་དི་སཱི ཙོ་ད་ནཱ ཨ་ནོ་ཀཱ་སཱ་ཝ. ‘‘པཱི་ཏི་ཡཱ ཙ ཝི་རཱ་གཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་སྨཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་པཱི་ཏི་སུ་ཁ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ངྒ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ དུ་ཏི་ཡཱ་དི་ཨ་དྷི་ག་མ་དཱི་པ་ཀཱ་ནཱི་ཏི ཏེ་སཾ ཨེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་ན ས་མུ་དཱ་ཡོ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ན་ཡེ་ན ཏཾ དཱི་པ་ཀཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཋི་ཏེ་པི ཧི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ཝ་ཙ་ནཱ་དི་ཀེ པ་ཧེ་ཡྻ་ངྒ་ནི་དྡེ་ས་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ས་མཱུ་ཧ་ཏོ ག་ཧི་ཏེ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཏ་དེ་ཀ་དེ་ས་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཏཾ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ དུ་ཏི་ཡཱ་དི་ཨ་དྷི་ག་མ་དཱི་པ་ཀེ་ན པཱི་ཏི་ཝི་རཱ་གཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཱ་ནཾ པཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ ཏ་ཏི་ཡཱ་དི་ཨ་དྷི་ག་མ་དཱི་པ་ཀ་ཏཱ དཱི་པི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶ ཏཾ་དཱི་པ་ཀ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་ན ས་མུ་དཱ་ཡོ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝི་ནཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཝ་ཙ་ནེ་ན པཱི་ཏི་ཝི་རཱ་གཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཱ་ནཾ ས་ཝི་ས་ཡེ ས་མཱ་ན་བྱཱ་པཱ་ར་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ཏི.

ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ནྟི ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་དཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ནྟི ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ’’ནྟི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ‘‘ཝི་བྷ་ངྒེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ན-ས་དྡོ་པི ཨ་པི་ས་དྡ་ཏྠོ, ཝི་བྷ་ངྒེ་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ.

ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞ་ཡོ་ག་ཏོ ནཱི་ལ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཡཱཏི ནཱི་ལ་ཡོ་ག་ཏོ ཝ་ཏྠཾ ནཱི་ལཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེཏི ‘‘ཙེ་ཏོ ས་མྤ་སཱ་ད་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀྑེ. ཙེ་ཏ་སོཏི ཙ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. པུ་རི་མ་སྨིནྟི ‘‘ས་མྤ་སཱ་ད་ན་ཡོ་ག་ཏོ ཛྷཱ་ན་མྤི ས་མྤ་སཱ་ད་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་པ་ཀྑེ. ཙེ་ཏ་སོཏི ས་མྦ་ནྡྷེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘ཡཱ་ཝ ན པ་རེ ཨེ་ཀ་ག་ཏེ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ སེ་ཊྛ་ཝ་ཙ་ནོ་པི ཨེ་ཀ་ས་དྡོ ལོ་ཀེ དི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སེ་ཊྛོ་པི ཧི ལོ་ཀེ ཨེ་ཀོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཀཱ་ཀཱི་ཧི ཁུ་དྡ་ཀེ་ཧི ཛི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ས་ཧཱ་ཡ་ཏྠོ་པི ཨེ་ཀ་ས་དྡོ དི་ཊྛོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀོ ཨ་ས་ཧཱ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི. ས་དྡྷཱ་ད་ཡོ་པི ཀཱ་མཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཙ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཙ པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི་ཡེ་ཝ, ས་མཱ་དྷི པ་ན ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨི་ནྡ་ཊྛ་ཀ་ར་ཎེ་ན སཱ་ཏི་ས་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ…པེ… ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ.

‘‘ས་མྤ་སཱ་ད་ནཾ ཙེ་ཏ་སོ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝ’’ནྟི ཝི་སེ་ས་ན་དྭ་ཡཾ ཛྷཱ་ན་སྶ ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཝ་ཙ་ནི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏཾ. སྭཱ་ཡ་མ་ཏི་ས་ཡོ ཡ་ཐཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཛྷཱ་ནེ ལ་བྦྷ་ཏི, ན ཏ་ཐཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ཏི ཨི་མཾ ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན་ནུ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨཱ་ཧ་ན་ན་པ་རི་ཡཱ་ཧ་ན་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་མ་ཛྫ་ན་ཨ་ནུ་ཡུ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ དྷ་མྨཱ ས་ཏི་པི ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་ལུ་སྶི་ཡཱ་པ་ག་མེ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཀི་ཉྩི ཁོ་བྷཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཝི་ཡ ཏེ་ཧི ཙ ཏེ ན ས་ནྣི་སི་ནྣཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ཀྑོ་བྷེ་ན…པེ… ན སུ་པྤ་ས་ནྣ’’ནྟི. ཏ་ཏྠ ཁུ་དྡི་ཀཱ ཨཱུ་མི་ཡོ ཝཱི་ཙི་ཡོ, མ་ཧ་ཏི་ཡོ ཏ་ར་ངྒཱ. ས་མཱ་དྷི་པི ན སུ་ཊྛུ པཱ་ཀ་ཊོཏི ས་ཏི་པི ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་མ་ཏྟེ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མ་ཏཱ་ཡ ཙ ཏེ་ནེ་ཝ ཁོ་ཏེ་ན ས་མྤ་སཱ་དཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ བ་ཧ་ལེ ཝི་ཡ ཛ་ལེ མ་ཙྪོ ས་མཱ་དྷི་པི ན སུ་ཊྛུ པཱ་ཀ་ཊོ. ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་པ་ལི་བོ་དྷཱ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཁོ་བྷོ ཨེ་ཝ པ་ལི་བོ་དྷོ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་ནཱཏི ཡ་སྶཱ ས་དྡྷཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ས་མྤ་སཱ་ད་ནཾ, ཡ་སྶཱ ཙ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝ་ནྟི ཙ ཛྷཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཱ་སཾ ཨེ་ཝ ‘‘ས་དྡ་ཧ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༥༧༤) པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་ས་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟེ་ན ཏེ་ན ཝི་བྷ་ངྒ་པཱ་ཋེ་ན. ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱཏི ‘‘ས་མྤ་སཱ་ད་ན་ཡོ་ག་ཏོ, ས་མྤ་སཱ་ད་ན་ཏོ ཝཱ ས་མྤ་སཱ་ད་ནཾ. ཨེ་ཀོ་དིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝ་ནྟི ཛྷཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ. ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ སཾ་ས་ནྡ་ཏི ཙེ་ཝ ས་མེ་ཏི ཙ, ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱཏི ཀ་ཐཾ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཏེ་ན ཝི་བྷ་ངྒ་པཱ་ཋེ་ན ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ནྡ་ཏི ས་མེ་ཏི, ན་ནུ ཛྷཱ་ན་ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘ས་མྤ་སཱ་ད་ན’’ནྟི པ་དཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཡཱ ས་དྡྷཱ ས་དྡ་ཧ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༥༧༤) ས་དྡྷཱ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ, ‘‘ཙེ་ཏ་སོ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝ’’ནྟི ཙ པ་དཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཡཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཋི་ཏི ས་ཎྛི་ཏི ཨ་ཝ་ཊྛི་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་མཱ་དྷི་སྶེ་ཝ ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ས་མྤ་སཱ་ད་ནཾ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝ’’ནྟི ཛྷཱ་ན་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝི་བྷ་ངྒ་པཱ་ཋེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝི་རོ་དྷོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཝི་བྷ་ངྒེ་པི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ནི་དྡེ་ས་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཡེ་ན ས་མྤ་སཱ་ད་ནེ་ན ཡོ་གཱ ཛྷཱ་ནཾ ‘‘ས་མྤ་སཱ་ད་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ‘‘ཡཱ ས་དྡྷཱ ས་དྡ་ཧ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ད་སྶི་ཏེ ས་མྤ་སཱ་ད་ནཾ ཛྷཱ་ན་ནྟི ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་སེ་ནེ་ཝ ཏཾ་ཡོ་གཱ ཛྷཱ་ནེ ཏཾ་ས་དྡ་པྤ་ཝ་ཏྟི ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝ’’ནྟི ཙ པ་དཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ་དི་མྷི ད་སྶི་ཏེ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཛྷཱ་ན་ནྟི ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་སེ་ནེ་ཝ ཛྷཱ་ན་སྶ ཨེ་ཀོ་དི་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན བྱ་ཉྫ་ན་ཝི་ཙཱ་རཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ནི་དྡི་ཊྛ་ནྟི ཨ་ཝི་རོ་དྷོ ཡུ་ཏྟོ.

ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཊཱི་ཀཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱ་ལ་ཏྠེ་རཱ་དཱི་ཧི ‘‘ཡ་དི ཨེ་ཀོ་དཱི་ཏི ས་མཱ་དྷི་སྶ ག་ཧ་ཎཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཏ་དཱ ‘ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝ’ནྟི པ་དཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ས་མཱ་དྷི་སྶ ནི་དྡེ་སོ ན ཀ་ཏྟ་བྦོ སི་ཡཱ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝ་ས་དྡོ ཨེ་ཝ ས་མཱ་དྷི་མྷི པ་ཝ་ཏྟོ ས་མྤ་སཱ་ད་ན་ས་དྡོ ཝི་ཡ ཛྷཱ་ནེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཡུ་ཏྟ’’ནྟི, ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏ་སྨཱ སོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ནི་ར་པེ་ཀྑོ ཝི་སུཾ་ཡེ་ཝེ་ཀོ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤོ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡ་ཉྷི ནེ་སཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཧི ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་རུ་ལ༹ྷ་ཏྟཱ ཨེ་ཀཾ ཨུ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀོ་དཱི་ཏི ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷ་ས་མཱ་དྷི་ཡུ་ཏྟཾ ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ་དི་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝོ་ཏི ས་མཱ་དྷི་སྶ ག་ཧ་ཎཾ ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུ་ནྟི. ཡོ པ་ནཱ་ཡཾ ཏེ་ས་མ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ‘‘ཨེ་ཀོ་དཱི་ཏི ས་མཱ་དྷི་སྶ ག་ཧ་ཎེ ས་ཏི ‘ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝ’ནྟི པ་དཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ས་མཱ་དྷི་སྶ ནི་དྡེ་སོ ན ཀ་ཏྟ་བྦོ སི་ཡཱ’’ཏི, སོ ཨ་ནེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ཡུ་ཏྟོ. ཨ་ཉྙ་ཏྠ་པི ཧི བྱ་ཉྫ་ན་ཝི་ཙཱ་རཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ བཱ་ཧུ་ལླེ་ན ཝི་བྷ་ངྒེ ནི་དྡེ་སོ དི་སྶ་ཏི.

ས་ནྟཱཏི ས་མཾ ནི་རོ་དྷཾ ག་ཏཱ. ས་མི་ཏཱཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ས་མཾ ག་མི་ཏཱ ནི་རོ་དྷི་ཏཱ. ཝཱུ་པ་ས་ནྟཱཏི ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་ས་ནྟཱ. ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏཱཏི ཨ་ཏྠཾ ཝི་ནཱ་སཾ ག་ཏཱ. ཨ་བྦྷ་ཏྠ་ངྒ་ཏཱཏི ཨུ་པ་ས་གྒེ་ན པ་དཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པྤི་ཏཱཏི ག་མི་ཏཱ ཝི་ནཱ་སཾ ག་ཏཱ. སོ་སི་ཏཱཏི པ་ཝ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ས་ནྟཱ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན སོ་སཾ སུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏཱ. བྱ་ནྟཱི་ཀ་ཏཱཏི ཝི་ག་ཏ་ནྟཱ ཀ་ཏཱ.

ཨ་ཡ་མ་ཏྠོཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ཏྠོ. ཙོ་ད་ཀེ་ན ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ སི་དྡྷོ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏྠོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ན པ་ནེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཏནྟི ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ’’ཏི ཨེ་ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ད་ཏྠ་དཱི་པ་ཀནྟི ཏ་སྶ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ དཱི་པ་ཀཾ. ན ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་ལུ་སྶི་ཡ་སྶཱཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཀྑ་ཎེ ཝི་ཡ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཀི་ལེ་ས་ས་ངྑོ་བྷ་སྶ ཝཱུ་པ་ས་མཱ ན ས་མྤ་སཱ་ད་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ན་ནུ ཙ ‘‘པུ་རི་མཾ ཝ་ཏྭཱ་པི ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཨ་དྷི་ག་མཱུ་པཱ་ཡ་དཱི་པ་ཀེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་མྤ་སཱ་ད་ན་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཏ་སོ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཙ ཧེ་ཏུ་དཱི་པ་ཀེ་ན ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏུ་དཱི་པ་ཀེ་ན ཙ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་བྷཱ་ཝོ དཱི་པི་ཏོ་ཏི, ཀིཾ པུ་ན ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་ར་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཀ་ཏེ་ནཱ་ཏི? ན, ཨ་དཱི་པི་ཏ་ཏྟཱ. ན ཧི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རེ་སུ ཧི ཏ་ཎྷཱ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ཝཱུ་པ་ས་མ་ནཾ. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ངྒ་མུ་ཁེ་ན ཧི ཏཾ་ཏཾ་ཛྷཱ་ན་ནི་ཀ་ནྟི་ཡཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཝ་ཙ་ནཱ་དཱི་ཧི པ་ཀཱ་སི་ཏཾ. ཡ་ཏོ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རེ་སུ ཝི་ར་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ཀཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཡེ ཙ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཏ་ཎྷཱ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏེ་སུ མ་གྒེ་སུ པ་ཧཱི་ན་ཏ་ཎྷེ་སུ ཙ ཕ་ལེ་སུ ས་ངྑཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ཏ་ཎྷ་སྶ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ཡོ་གོ པུ་རི་མེ་ན ན ནི་ཝཱ་རི་ཏོ སི་ཡཱ་ཏི ཏ་ནྣི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་དི་ཨ་ཏི་ཀྐ་མོ ཙ ཏེ་སཾ ཝཱུ་པ་ས་མོ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠ་ཉྩ ‘‘ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨ་ཝི་ཙཱ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི་ཏོ’’ཏི. པ་ཋ་མ་མྤཱིཏི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མྤི.

ག་ཎ་ནཱ་ནུ་པུ་བྦ་ཏོཏི་ཨཱ་དི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘དུ་ཏི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི་པི དུ་ཏི་ཡ’’ནྟི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་བྷ་ངྒ་པཱ་ཋེ་ན སཱ་དྷེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཧཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡཾ པ་ན ཝི་བྷ་ངྒེ (ཝི་བྷ. ༥༨༠) ‘‘ཛྷཱ་ན་ནྟི ས་མྤ་སཱ་དོ པཱི་ཏི སུ་ཁཾ ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཀ་གྒ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ས་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ཛྷཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ར་ཐ་སྶ པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལཾ ཝི་ཡ ཧི ས་མྤ་སཱ་དོ ཛྷཱ་ན་སྶ པ་རི་ཀྑཱ་རོ, ན ཛྷཱ་ན་ངྒ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཡེ་ཝ ཙེ་སོ’’ཏི. ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ པ་ན ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ངྒཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏི་ཝ་ངྒི་ཀ་མེ་ཝེ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མྤ་སཱ་ད་ནཾ པ་ན ཋ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.

དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.