པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀ་ཐཱ

ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཛྷཱ་ན་ཝི་བྷ་ངྒེ (ཝི་བྷ. ༥༠༨) ཝུ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཝི་བྷ་ངྒ་པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཝ་ཙ་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མེ ཀཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་ཏྠ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ དུ་བྦ་ལོ ལོ་བྷོ ཚ་ནྡ་ན་ཊྛེ་ན ཚ་ནྡོ, ཏ་ཏོ བ་ལ་ཝཱ ར་ཉྫ་ན་ཊྛེ་ན རཱ་གོ, ཏ་ཏོ་པི བ་ལ་ཝ་ཏ་རོ བ་ཧ་ལ་རཱ་གོ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ. ནི་མི་ཏྟཱ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནི ས་ངྐ་པྤེ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ས་ངྐ་པྤོ, ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟོ ལོ་བྷོ. ཏ་ཏྠ ནི་མི་ཏྟ་ས་ངྐ་པྤ་ནཱ ནཱ་མ ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏྠཱི པུ་རི་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཀི་ལེ་སུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཀ་པྤ་ནཱ. ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་ས་ངྐ་པྤ་ནཱ པ་ན ‘‘ཧ་ཏྠཱ སོ་བྷ་ནཱ, པཱ་དཱ སོ་བྷ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཀ་པྤ་ནཱ་ཏི. ཀི་ལེ་སཱ་ན་ཉྷི ཨ་ནུ ཨ་ནུ བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ པ་རི་བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ པ་རི་བྱ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ནཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་དི་ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏ་ཏོ བ་ལ་ཝཱ ར་ཉྫ་ན་ཊྛེ་ན རཱ་གོ, ས་ངྐ་པྤ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟོ ཏ་ཏོ་པི བ་ལ་ཝ་ཏ་རོ ས་ངྐ་པྤ་རཱ་གོ. སྭཱ་ཡཾ པ་བྷེ་དོ ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ལོ་བྷ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝ་ཏྠཱ་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཡ་ཐཱ ‘‘ཝ་ཙྪོ ད་མྨོ བ་ལཱི་བ་དྡོ’’ཏི. ཀཱ་མཱཏི ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མཱ, ཀཱ་མེ་ནྟཱི་ཏི ཀཱ་མཱ, ཀཱ་མེ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ཧཱི་ཏི ཝཱ.

སེ་ཡྻ་ཐི་དནྟི ཨི་མ་སྶ ཏཾ ཀ་ཏ་མཾ, ཏཾ ཀ་ཐ་ནྟི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཝི་ཙྩི་ཏྭཱཏི ཝི་སུཾ ཧུ་ཏྭཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་པ་ས་ཀྐི་ཏྭཱ’’ཏི, པ་ཛ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཝི་ཙྩཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཝི་ཝེ་ཙ་ནཾ ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝཱཏི པ་ན ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཀཾ་ས་ཏོ ཀཱ་མཱ་ནཾ ཝི་ཝེ་ཙེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་དཱི་པ་ནེ་ན ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏཱ ཛྷཱ་ན་སྶ ཀཱ་མ་ཝི་ཝེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་ན་སྶ ཙ ཛྷཱ་ནཱ་དྷི་ག་མཱུ་པཱ་ཡ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དིཾ ཝ་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊ་ཏ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ ‘‘ཀ་ཐ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ས་ཏི པ་དཱི་པོ ཝི་ཡཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཡ་ཐཱ པ་དཱི་པཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ར་ཏྟི་ཡཾ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཱ་བྷི་བྷ་ཝོ, ཨེ་ཝཾ ཛྷཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙི་ཏྟ་ས་ནྟ་ཏི་ཡཾ ཀཱ་མཱ་བྷི་བྷ་ཝོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.

ཨེ་ཏནྟི པུ་བྦ་པ་དེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ན ཁོ པ་ན ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ ‘‘ཀཱ་མེ་ཧི ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་ནྣི་སྶ་ར་ཎ་ཏོཏི ནི་སྶ་ར་ནྟི ནི་གྒ་ཙྪ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ན, ཨེ་ཏྠ ཝཱ་ཏི ནི་སྶ་ར་ཎཾ. ཀེ ནི་གྒ་ཙྪ་ནྟི? ཀཱ་མཱ. ཏེ་སཾ ཀཱ་མཱ་ནཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ པ་ཧཱ་ནཾ ཏ་ནྣི་སྶ་ར་ཎཾ, ཏ་ཏོ ཀཱ་མ་ནི་སྶ་ར་ཎ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཐཾ པ་ན ས་མཱ་ནེ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནེ ཀཱ་མཱ་ན་མེ་ཝེ་ཏཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ, ན བྱཱ་པཱ་དཱ་དཱི་ན་ནྟི ཙོ་ད་ནཾ ཡུ་ཏྟི་ཏོ ཨཱ་ག་མ་ཏོ ཙ སཱ་དྷེ་ཏུཾ ‘‘ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏོཏི ས་ཀ་ལ་སྶ་པི ཀཱ་མ་བྷ་ཝ་སྶ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་པ་ཊི་པ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ན ཨི་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ཀཱ་མ་པ་རི་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. ཀཱ་མ་རཱ་ག་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོཏི ‘‘ཚ་ནྡོ ཀཱ་མོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ནི. ༡) ཝུ་ཏྟ་ཝི་བྷཱ་ག་སྶ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་སྶ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ན ཡ་ཐཱ མེ་ཏྟཱ བྱཱ་པཱ་ད་སྶ, ཀ་རུ་ཎཱ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཡ, ཨེ་ཝ་མི་དཾ ཛྷཱ་ནཾ ཀཱ་མ་རཱ་ག་སྶ ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་བྷཱུ་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཝི་པཱ་ཀེ་ན ཙེ་ཏྠ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཝ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ཀཱ་མ་རཱ་ག་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏཱ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝ་མ་ཏྟ་ནོ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་པཱ་ཀ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཀཱ་མ་རཱ་ག་ཏོ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཏོ ཙ ཝི་ནི་ཝ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཨི་དཾ ཛྷཱ་ནཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཀཱ་མཱ་ན་མེ་ཝ ནི་སྶ་ར་ཎཾ, སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ པཱ་ཋཱ་ག་ཏོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཧཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ནེ་ཀྑ་མྨནྟི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ.

ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ ཏ་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏུཾ པུ་རི་མ་པ་དེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ ག་ཧི་ཏཾ, ཨུ་ཏྟ་ར་པ་དེ་པི པ་ན ཏཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྠ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨུ་ཏྟ་ར་པ་དེ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏོཏི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ཏོ. ཨེ་ས ད་ཊྛ་བྦོཏི ཨེ་ས ནི་ཡ་མོ ད་ཊྛ་བྦོ. སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ་ནཱཏི ས་བྦ་ཝི་ཝེ་ཀ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ་ན. ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་མུ་ཙྪེ་ད་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀཱ ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་ད་ཡོ. ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀཱ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་ད་ཡོ. ཏ་ཡོ ཨེ་ཝ ཨི་དྷ ད་ཊྛ་བྦཱཏི ཏ་ཡོ ཨེ་ཝ ཨི་དྷ ཛྷཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ད་ཊྛ་བྦཱ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་ཝེ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ནི་དྡེ་སེཏི མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་སེ (མ་ཧཱ་ནི. ༡). ཏ་ཏྠ ཧི ‘‘ཨུ་དྡཱ་ན་ཏོ དྭེ ཀཱ་མཱ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཱ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མཱ ཙཱ’’ཏི ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཱ མ་ནཱ་པི་ཡཱ རཱུ་པཱ…པེ… མ་ནཱ་པི་ཡཱ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཱ ནི་དྡི་ཊྛཱ. ཏེ པ་ན ཀཱ་མཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཀཱ་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ནི་དྡེ་སེ་ཡེ་ཝ. ཝི་བྷ་ངྒེཏི ཛྷཱ་ན་ཝི་བྷ་ངྒེ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་བྷ་ཡེ་ས་མྤི ཀཱ་མཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧེ ས་ཏི. ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་ཧི་པཱིཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝཱ་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡུ་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྠ་ནྟ་ར་ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ པི-ས་དྡོ, ན ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ. ཀ་སྨཱ? ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝེ་ཀ་སྶ དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་ཝི་ཝེ་ཀེ་ན. ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱིཏི པུ་ཏྟ་དཱ་རཱ་དི་པ་རི་གྒ་ཧ་ཝི་ཝེ་ཀ་དཱི་པ་ན་ཏོ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི.

པུ་རི་མེ་ནཱཏི ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀེ་ན. ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝི་ཙྩ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ད་དྭ་ཡེ. ཨི་ཏོ ཝཱ ནི་དྡྷཱ་རི་ཏེ ཝི་ཝེ་ཀ་དྭ་ཡེ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་དྡེ་ན ཡ་དི ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མཱ, ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལཱ་པི ཝཱ ག་ཧི་ཏཱ, ས་བྦ་ཐཱ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝེ་ཀོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་ཏི་ཡེ་ན ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡེ་ནཱཏི ཙ ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་སནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ པ་དཱ་ནཾ. ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ ཙེ་ཏཾ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཎྷཱ་དི་སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ་ནོ པ་ཧཱ་ནཾ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠུ་པྤ་ཧཱ་ནཾ. ལོ་ལ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཏ་ཎྷུ་པྤཱ་དོ, ཏ་སྶ ཧེ་ཏཱུ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཱ ཨེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. བཱ་ལ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཧེ་ཏུ་པ་རི་ཙྩཱ་གོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. བཱ་ལ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ཨ་ཝི་ཛྫཱ, དུ་ཙི་ནྟི་ཏ་ཙི་ནྟི་ཏཱ་དི ཝཱ, ཏ་སྶ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ, ས་བྦེ་པི ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཧེ་ཏཱུ. ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་དྷི་ག་མ་ཧེ་ཏུ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཨ་སུ་དྡྷ་པྤ་ཡོ་གོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་བྦི་ཝེ་ཀེ་ན པ་ཡོ་ག་སུ་དྡྷི ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ. ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་སོ་དྷ་ནེ་ན ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་སཾ་ཝ་ཌྜྷ་ནེ་ན ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝི་སོ་དྷ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡ་པོ་ས་ནཾ. ཨཱ་ས་ཡ་པོ་ས་ནནྟི ཙ ཛྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ པུ་བྦ་ཡོ་གཱ་དི་ཝ་སེ་ན སི་དྡྷཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ས་མྤ་དཱ, སཱ པ་ན ཏ་ཎྷུ་པ་ཏཱ་པ་ཝི་ག་མེ་ན ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝི་སོ་དྷ་ནེ་ནཱ’’ཏི. ཀཱ་མེ་སཱུཏི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ བྷུ་མྨཾ.

ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་དོཏི ཀཱ་མཱ་ས་ཝ་ཀཱ་མ་རཱ་ག་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་བྷེ་དོ. ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ་ཡེ་ཝཱཏི ཀཱ་མ་ས་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ ཚ་ནྡོ, ན ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཚ་ནྡོ ན་པི ཀུ་ས་ལ་ཙྪ་ནྡོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣོ་པཱིཏི ‘‘ཝི་ཝི་ཙྩ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ཨ་ཀུ་ས་ལེ་སུ ཨ་ནྟོ་ག་དྷོ་པི. ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོཏི ཛྷཱ་ན་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏཾ་ཧེ་ཏུ ཏཾ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝི་སུཾ ཝུ་ཏྟོ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་སུཾ ས་རཱུ་པེ་ན ག་ཧི་ཏོ. ཡ་དི ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ་ཝ པུ་རི་མ་པ་དེ ཝུ་ཏྟོ, ཏཾ ཀ་ཐཾ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་ད་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཉྙེ་ས་མྤཱིཏི དི་ཊྛི་མཱ་ན་ཨ་ཧི་རི་ཀཱ་ནོ་ཏྟ་པྤཱ་དཱི་ནཾ ཏཾ་ས་ཧི་ཏ་ཕ་སྶཱ་དཱི་ན་ཉྩ. ཨུ་པ་རི་ཛྷཱ་ན་ངྒ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོཏི ‘‘ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་ཝི་ཙཱ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་པ་རི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ནི ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི ཨུ་པ་རི་ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི, ཏེ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཏ་པྤ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘ཨུ་པ་རི་ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཏ་ཏྠ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོཏི ཨུ་པ་རི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནཾ ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི. ཛྷཱ་ན་ངྒ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ་ནཱིཏི ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏོ ཛྷཱ་ན་ངྒ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ་ནི. ཝི་དྡྷཾ་ས་ཀཱ་ནཱིཏི ཝི་གྷཱ་ཏ་ཀཱ་ནི. ས་མཱ་དྷི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑོཏི རཱ་ག་པ་ཎི་དྷི་ཡཱ ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཧི པ་ལོ་བྷི་ཏ་སྶ པ་རི་བྦྷ་མ་ནྟ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ས་མཱ་དྷཱ་ན་ཏོ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་སྶ ས་མཱ་དྷི པ་ཊི་པ་ཀྑོ. པཱི་ཏི བྱཱ་པཱ་ད་སྶཱཏི པཱ་མོ་ཛྫེ་ན ས་མཱ་ན་ཡོ་ག་ཀྑེ་མ་ཏྟཱ བྱཱ་པཱ་ད་སྶ པཱི་ཏི པ་ཊི་པ་ཀྑཱ. ཝི་ཏ་ཀྐོ ཐི་ན་མི་དྡྷ་སྶཱཏི ཡོ་ནི་སོ ས་ངྐ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཝི་པྥཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཐི་ན་མི་དྡྷ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑོ. སུ་ཁཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶཱཏི སུ་ཁཾ ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་སཱི་ཏ་ལ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་མཱ་ནུ་ཏཱ་པ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑཾ. ཝི་ཙཱ་རོ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡཱཏི ཝི་ཙཱ་རོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་ནུ་མ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙཱ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑོ. མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ན་ཏྠེ་རེ་ན དེ་སི་ཏཱ པི་ཊ་ཀཱ་ནཾ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པེ་ཊ་ཀཾ, ཏ་སྨིཾ པེ་ཊ་ཀེ.

པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་བྷེ་ད་ཝི་ས་ཡ་སྶཱཏི རཱུ་པཱ་དི་པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཝི་ས་ཡ་སྶ. ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་བྷེ་དཱ་དི་ཝི་ས་ཡཱ་ནནྟི བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཝེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ‘‘ཨ་ན་ཏྠཾ མེ ཨ་ཙ་རཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་བྷེ་ད་ཝི་ས་ཡ་སྶ དོ་ས་སྶ, མོ་ཧཱ་དྷི་ཀེ་ཧི ཐི་ན་མི་དྡྷཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཝེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན དུ་ཀྑཱ་དི་པུ་བྦ་ནྟཱ་དི་བྷེ་ད་ཝི་ས་ཡ་སྶ མོ་ཧ་སྶ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་ཝེ་ཀོ ཝུ་ཏྟོ. ཀཱ་མ་རཱ་ག་བྱཱ་པཱ་ད་ཏ་དེ་ཀ་ཊྛ་ཐི་ན་མི་དྡྷཱ་དི་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ཀ་ཉྩེ་ཏཾ ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ས་བྦ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ, ཏེ་ན ས་བྷཱ་ཝེ་ན ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལ་པྤ་ཧཱ་ཡ་ཀཾ ཧོ་ནྟ་མྤི ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་དི་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་ཝེ་ཀོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ.

ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ན་ཏྠི ཀཱ་ཙི ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ཏི ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐ་ནཾ ཝི་ཏ་ཀྐོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཏ་ཀྐ་ནནྟི ཧི ཝི་ཏ་ཀྐ་ན་ཀི་རི་ཡཱ, སཱ ཙ ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པ་ཝ་ཏྟི་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི བྷཱ་ཝ་ནི་དྡེ་སོ ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ནི་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཧོ་ཏི. ཏ་ཡི་དཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ནཾ ‘‘ཨཱི་དི་ས་མི་ད’’ནྟི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་རི་ཀ་པྤ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱུ་ཧ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཡ་སྨཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་བ་ལེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་བྷི་ནི་རུ་ལ༹ྷཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ སོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷི་ནི་རོ་པ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ཝུ་ཏྟོ. ཡ་ཐཱ ཧི ཀོ་ཙི རཱ་ཛ་ཝ་ལླ་བྷཾ ཉཱ་ཏིཾ ཝཱ མི་ཏྟཾ ཝཱ ནི་སྶཱ་ཡ རཱ་ཛ་གེ་ཧཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ཏི ཨ་ནུ་པ་ཝི་ས་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏ་ཀྐཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ཏཱི་ཏི? ཝི་ཏ་ཀྐ་བ་ལེ་ནེ་ཝ. ཡ་ཐཱ ཧི སོ པུ་རི་སོ པ་རི་ཙ་ཡེ་ན ཏེ་ན ཝི་ནཱ་པི ནི་རཱ་ས་ངྐོ རཱ་ཛ་གེ་ཧཾ པ་ཝི་ས་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཙ་ཡེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན ཝི་ནཱ་པི ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ཏི. པ་རི་ཙ་ཡེ་ནཱཏི ཙ ས་ནྟཱ་ནེ པ་ཝ་ཏྟ་ཝི་ཏ་ཀྐ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན པ་རི་ཙ་ཡེ་ན. ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཧི ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་བྷི་ཎྷཾ པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷི་རུ་ཧ་ནཾ ཙི་ར་པ་རི་ཙི་ཏཾ, ཏེ་ན ཏཾ ཀ་དཱ་ཙི ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན ཝི་ནཱ་པི ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟ་ཏེ་ཝ. ཡ་ཐཱ ཏཾ ཉཱ་ཎ་ས་ཧི་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ ས་མྨ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཙི་ར་པ་རི་ཙི་ཏཾ ཀ་དཱ་ཙི ཉཱ་ཎ་ར་ཧི་ཏ་མྤི ས་མྨ་ས་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཝཱ ཀི་ལེ་ས་ས་ཧི་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཾ ས་བྦ་སོ ཀི་ལེ་ས་ར་ཧི་ཏ་མྤི པ་རི་ཙ་ཡེ་ན ཀི་ལེ་ས་ཝཱ་ས་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.

ཨཱ་ཧ་ན་ན་པ་རི་ཡཱ་ཧ་ན་ན་ར་སོཏི ཨཱ་དི་ཏོ, ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཝཱ ཧ་ན་ནཾ ཨཱ་ཧ་ན་ནཾ. པ་རི་ཏོ, པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝཱ ཨཱ་ཧ་ན་ནཾ པ་རི་ཡཱ་ཧ་ན་ནཾ. ‘‘རཱུ་པཾ རཱུ་པཾ, པ་ཐ་ཝཱི པ་ཐ་ཝཱི’’ཏི ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ནྟ་སྶ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟི ཨཱ་ཧ་ན་ནཾ པ་རི་ཡཱ་ཧ་ན་ན་ནྟི ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་སྨི་ཉྷི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པེ་ཏི, ཏཾ ཏ་སྶ ག་ཧ་ཎ་ཡོ་གྱཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ནཱ་ག་སེ་ན་ཏྠེ་རེ་ན ‘‘ཨཱ་ཀོ་ཊ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ཝི་ཏ་ཀྐོ. ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷེ་རཱི ཨཱ་ཀོ་ཊི་ཏཱ ཨ་ཐ པ་ཙྪཱ ཨ་ནུ་ར་ཝ་ཏི ཨ་ནུ་ས་དྡཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡ་ཐཱ ཨཱ་ཀོ་ཊ་ནཱ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏ་ཀྐོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཐ པ་ཙྪཱ ཨ་ནུ་ར་ཝ་ནཱ ཨ་ནུ་ས་དྡ་ནཱ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཙཱ་རོ ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི ཨཱ་ཀོ་ཊ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཱ? ནཱ་ཡཾ ཝི་རོ་དྷོ. ཐེ་རེ་ན ཧི ཀི་ཙྩ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ. དྷ་མྨཱ་ན་ཉྷི ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ ཀཱ་ཙི ཀི་རི་ཡཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི ཏ་ཐཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་རོ ཙ. བོ་དྷ་ནེ་ཡྻ་ཛ་ནཱ་ནུ་རོ་དྷེ་ན པ་ན པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝོ་པི ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨོ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ཝི་ཡ ས་མཱ་རོ་པི་ཏ་རཱུ་པེ་ཧི བ་ཧཱུ་ཧི པ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ཀཱ་སཱི་ཡ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི སོ སུ་ཊྛུ པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ན་ཡ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ན་ཡ་ནཾ ཙི་ཏྟེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨུ་པ་ན་ཡ་ནཾ, ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནཾ ཝཱ.

ཨ་ནུ་ས་ཉྩ་ར་ཎཾ ཨ་ནུ་པ་རི་བྦྷ་མ་ནཾ. སྭཱ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ ས་ནྟཱ་ན་མྷི ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ ས་ནྟཱ་ནེ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ནུ་མ་ཛྫ་ནནྟི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ནུ་མ་ས་ནཾ, པ་རི་མ་ཛྫ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཝི་ཙཱ་རོ པ་རི་མ་ཛྫ་ན་ཧ་ཏྠོ ཝི་ཡ ས་ཉྩ་ར་ཎ་ཧ་ཏྠོ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ. ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨ་ནུ་མ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཝི་ཙྪི་ནྣ་སྶ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟི. ཏ་ཐཱ ཧི སོ ‘‘ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷ་ན་ཏཱ’’ཏི ནི་དྡི་ཊྛོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཙ ‘‘གྷ་ཎྚཱ་ནུ་ར་ཝོ ཝི་ཡ, པ་རི་བྦྷ་མ་ནཾ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟོ. ཀ་ཏྠ་ཙཱིཏི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ པ་རི་ཏྟ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་སུ ཙ. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཊྛེ་ནཱཏི ཝི་ཙཱ་ར་ཏོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཊྛེ་ན. ཡ་ཐཱ གྷ་ཎྚཱ་བྷི་གྷཱ་ཏ་ས་དྡོ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷི་མུ་ཁ་ནི་རོ་པ་ན་ཊྛེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐོ ཙེ་ཏ་སོ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘གྷ་ཎྚཱ་བྷི་གྷཱ་ཏ་ས་དྡོ ཝི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝི་པྥཱ་ར་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་པྥཱ་རོ ནཱ་མ ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཐི་ན་མི་དྡྷ་པ་ཊི་པ་ཀྑོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་ནོ་ལཱི་ན་ཏཱ ཨ་ས་ངྐོ་ཙོ, སོ པ་ན ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ་ལ་ནཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་རི་པྥ་ནྡ་ན་བྷཱ་ཝོ ཙི་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི. པ་རི་བྦྷ་མ་ནཾ ཝི་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་རི་སྶ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཏྠཾ པ་རི་བྦྷ་མ་ན་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན –

‘‘ཨཱ་ཀཱ་སེ ག་ཙྪ་ཏོ མ་ཧཱ་ས་ཀུ་ཎ་སྶ ཨུ་བྷོ་ཧི པ་ཀྑེ་ཧི ཝཱ་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཀྑེ ས་ནྣི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ག་མ་ནཾ ཝི་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙེ་ཏ་སོ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཝཱ་ཏ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ པ་ཀྑེ ཕ་ནྡཱ་པ་ཡ་མཱ་ན་སྶ ག་མ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ནུ་མ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཝི་ཙཱ་རོ’’ཏི –

ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷ་ནེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཝཱ ཨ་པྤ་ནཱ་ཡཾ ཝཱ ས་ནྟཱ་ནེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཝི་ཏ་ཀྐོ ནི་ཙྩ་ལོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏེ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི ཨ་པུ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏ་བྷཱུ་ཏོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝི་པྥཱ་ར་ཝཱ ཧོ་ཏི, ན ཏ་ཐཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ནི་ར་ནྟ་རཾ ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ, ནཱ་ཏི་ཝི་པྥཱ་ར་ཝཱ པ་ན ཏ་ཏྠ ཧོ་ཏི ས་ནྣི་སི་ནྣ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་སུ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏཱིཏི ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཝི་སེ་སོ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ནཱ་ཀཱ་རོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏྟཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི, ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡེ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཝི་ཙཱ་ར་སྶ ཝི་སེ་སོ ཨ་ནུ་མ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་རོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི.

ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – མ་ལ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཀཾ་ས་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨེ་ཀེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ད་ལ༹ྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ཙུ་ཎྞ་ཏེ་ལ་ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མཱ་དི་ཀ་ཏ་ཙུ་མྦ་ཊ་ཀེ་ན པ་རི་མ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ད་ལ༹ྷཾ ག་ཧ་ཎ་ཧ་ཏྠོ ཝི་ཡ ཝི་ཏ་ཀྐོ, པ་རི་མ་ཛྫ་ན་ཧ་ཏྠོ ཝི་ཡ ཝི་ཙཱ་རོ. ཏ་ཐཱ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སྶ ད་ཎྜ་པྤ་ཧཱ་རེ་ན ཙ་ཀྐཾ བྷ་མ་ཡི་ཏྭཱ བྷཱ་ཛ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ པི་ཎྜ་སྶ ཨུ་པྤཱི་ལ༹་ན་ཧ་ཏྠོ ཝི་ཡ ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཏ་སྶེ་ཝ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ས་ཉྩ་ར་ཎ་ཧ་ཏྠོ ཝི་ཡ ཝི་ཙཱ་རོ. ཏ་ཐཱ ཀཾ་ས་བྷཱ་ཛ་ནཱ་དཱི་སུ ཀི་ཉྩི མ་ཎྜ་ལཾ ཝ་ཊྚ་ལེ་ཁཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ ས་ནྣི་རུ་མྦྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཀ་ཎྚ་ཀོ ཝི་ཡ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ནོ ཝི་ཏ་ཀྐོ, བ་ཧི པ་རི་བྦྷ་མ་ན་ཀ་ཎྚ་ཀོ ཝི་ཡ ཨ་ནུ་མ་ཛྫ་ནོ ཝི་ཙཱ་རོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཡ་ཐཱ པུ་པྥ་ཕ་ལ་སཱ་ཁཱ་དི་ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ་པི རུ་ཀྑོ ‘‘ས་པུ་པྥོ ས་ཕ་ལོ’’ཏི ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ཨ་ངྒ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི ཛྷཱ་ནཾ ‘‘ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་ཝི་ཙཱ་ར’’ནྟི ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘རུ་ཀྑོ ཝི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་བྷ་ངྒེ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཛྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན དེ་སེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༥༠༨) པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཨུ་དྡི་ཊྛཱ་ནཱི་ཏི. ཡ་དི་པི ཝི་བྷ་ངྒེ པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ, ཨ་ཏྠོ པ་ན ཏ་ཏྲཱ་པི ཝི་བྷ་ངྒེ་པི ཡ་ཐཱ ཨི་དྷ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཙ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦོ, པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ པུ་གྒ་ལ་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཛྷཱ་ན་ས་མ་ངྒི་ནོ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ས་མ་ངྒི་ཏཱ་ད་སྶ་ནེ་ན ཛྷཱ་ན་སྶེ་ཝ ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་ར་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྠོ པ་ན ཏ་ཏྲཱ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི.

ཝི་ཝེ་ཀས་དྡ་སྶ བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨཱ ཝི་ཝེ་ཀཱ’’ཏི. ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཝི་ཝེ་ཀཱ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཝེ་ཀས་དྡ་སྶ ཀ་ཏྟུ་སཱ་དྷ་ན་ཏཾ ཀ་མྨ་སཱ་དྷ་ན་ཏཾ ཝཱ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨིཾ ཝཱ ཝི་ཝེ་ཀེ’’ཏི. ‘‘ཝི་ཝི་ཏྟོ’’ཏི ཧི ཨི་མི་ནཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ཧི ཝི་ནཱ་བྷཱུ་ཏོ ཏེ་ཧི ཝི་ཝེ་ཙི་ཏོ་ཏི ཙ སཱ་དྷ་ན་དྭ་ཡ་མྤི ས་ངྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི. པི་ན་ཡ་ཏཱིཏི ཏ་པྤེ་ཏི ཝ་ཌྜྷེ་ཏི ཝཱ. ས་མྤི་ཡཱ་ཡ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱཏི པ་རི་ཏུ་སྶ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ. པཱི་ན་ན་ར་སཱཏི པ་རི་བྲཱུ་ཧ་ན་ར་སཱ. ཕ་ར་ཎ་ར་སཱཏི པ་ཎཱི་ཏ་རཱུ་པེ་ཧི ཀཱ་ཡ་སྶ བྱཱ་པ་ན་ར་སཱ. ཨུ་ད་གྒ་བྷཱ་ཝོ ཨོ་ད་གྱཾ. སུ་ཁ་ཡ་ཏཱི་ཏི སུ་ཁཾ, ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ལ་དྡྷ་སྶཱ་དེ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སྭཱ་ཡཾ ཀ་ཏྟུ་ནི་དྡེ་སོ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ལ་དྡྷོ དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཀ་ཏྟུ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠོ, ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ན བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་མེ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ‘‘སུ་ཁ་ནཾ སུ་ཁ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. སཱ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎནྟི ཨི་ཊྛ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཏཾ་ས་མ་ངྒཱི་པུ་གྒ་ལཾ, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནི སཱ་ད་ཡ་ཏཱི་ཏི སཱ་ཏཾ ད-ཀཱ་ར་སྶ ཏ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ. སཱ་ཏཾ མ་དྷུ་ར་ནྟི ཝ་ད་ནྟི, སཱ་ཏཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི སཱ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཨུ་པ་བྲཱུ་ཧ་ན་ར་སནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨུ་པ་བྲཱུ་ཧ་ནཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ སཾ་ཝ་དྡྷ་ནཾ, དུ་ཀྑཾ ཝི་ཡ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཝི་ཡ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨ་ནུ ཨ་ནུ ག་ཎྷ་ནཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རི་ཏཱ ཝཱ ཨ་ནུ་གྒ་ཧོ. ཀ་ཏྠ་ཙཱིཏི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཀེ. པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏུ་ཊྛཱིཏི པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཏུ་ཊྛི. པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ར་སཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནནྟི པ་ཊི་ལ་དྡྷ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ར་ས་སྶ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཾ. ཨེ་ཏེ་ན པཱི་ཏི་སུ་ཁཱ་ནི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཱ་ནི. ཡ་ཏྠ པཱི་ཏི, ཏ་ཏྠ སུ་ཁནྟི ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཝི་ཡ ཝི་ཙཱ་རེ་ན པཱི་ཏི་ཡཱ སུ་ཁེ་ན ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་ག་མཱ་ཧ. ཡ་ཏྠ སུ་ཁཾ, ཏ་ཏྠ ན ནི་ཡ་མ་ཏོ པཱི་ཏཱིཏི ཝི་ཙཱ་ར་སྶ ཝི་ཡ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན, སུ་ཁ་སྶ པཱི་ཏི་ཡཱ ཨ་ན་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གཾ. ཏེ་ན ཨ་ཙྩ་ནྟཱ་ན་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གི་ཏཱ་ཡ པཱི་ཏི་སུ་ཁཱ་ནཾ ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏི.

ཀཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཏཱ་རེ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཀ་ནྟཱ་རཾ, ནི་རུ་ད་ཀ་མ་རུ་ཊྛཱ་ནཾ. ཝ་ན་མེ་ཝ ཝ་ན་ནྟཾ. ཝ་ན་ཙྪཱ་ཡ་པྤ་ཝེ་ས་ན་ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་སུ ཝི་ཡ སུ་ཁནྟི ཡ་ཐཱ ཧི པུ་རི་སོ མ་ཧཱ་ཀ་ནྟཱ་ར་མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ གྷ་མྨ་པ་རེ་ཏོ ཏ་སི་ཏོ པི་པཱ་སི་ཏོ པ་ཊི་པ་ཐེ པུ་རི་སཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀ་ཏྠ པཱ་ནཱི་ཡཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི པུ་ཙྪེ་ཡྻ, སོ ‘‘ཨ་ཊ་ཝིཾ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ་ཝ ཛཱ་ཏ་སྶ་ར་ཝ་ན་ས་ཎྜོ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ལ་བྷི་སྶ་སཱི’’ཏི ཝ་དེ་ཡྻ, སོ ཏ་སྶ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ་ཝ ཧ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟོ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཏཱ་ནི ཨུ་པྤ་ལ་ད་ལ་ནཱ་ལ༹་པ་ཏྟཱ་དཱི་ནི དི་སྭཱ སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ཧ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛོ ཧུ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ལླ་ཝ་ཏྠེ ཨ་ལླ་ཀེ་སེ པུ་རི་སེ པ་སྶེ་ཡྻ, ཝ་ན་ཀུ་ཀྐུ་ཊ་ཝ་ན་མོ་རཱ་དཱི་ནཾ ས་དྡཾ སུ་ཎེ་ཡྻ, ཛཱ་ཏ་སྶ་ར་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཛཱ་ཏ་མ་ཎི་ཛཱ་ལ་ས་དི་སཾ ནཱི་ལ་ཝ་ན་ས་ཎྜཾ པ་སྶེ་ཡྻ, ས་རེ ཛཱ་ཏཱ་ནི ཨུ་པྤ་ལ་པ་དུ་མ་ཀུ་མུ་དཱ་ནི པ་སྶེ་ཡྻ, ཨ་ཙྪཾ ཝི་པྤ་ས་ནྣཾ ཨུ་ད་ཀ་མྤི པ་སྶེ་ཡྻ, སོ བྷི་ཡྻོ བྷི་ཡྻོ ཧ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛོ ཧུ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་སྶ་རཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི ནྷ་ཏྭཱ ཙ པི་ཝི་ཏྭཱ ཙ པ་སྶ་དྡྷ་ད་ར་ཐོ བྷི་ས་མུ་ལཱ༹་ལ་པོ་ཀྑ་རཱ་དཱི་ནི ཁཱ་དི་ཏྭཱ ནཱི་ལུ་པྤ་ལཱ་དཱི་ནི པི་ལ༹་ནྡྷི་ཏྭཱ མ་ནྡཱ་ལ་ཝ་མཱུ་ལཱ་ནི ཁ་ནྡྷེ ཁི་པི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ སཱ་ཊ་ཀཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་སཱ་ཊ་ཀཾ ཨཱ་ཏ་པེ ཀ་ཏྭཱ སཱི་ཏ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡ མ་ནྡ་མ་ནྡེ ཝཱ་ཏེ པ་ཧ་ར་ནྟེ ནི་པ་ནྣོ་ཝ ‘‘ཨ་ཧོ སུ་ཁཾ ཨ་ཧོ སུ་ཁ’’ནྟི ཝ་དེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་སྶ ཧི པུ་རི་ས་སྶ ཛཱ་ཏ་སྶ་ར་ཝ་ན་ས་ཎྜ་ས་ཝ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨུ་ད་ཀ་ད་སྶ་ནཱ ཧ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ པུ་བྦ་བྷཱ་གཱ་ར་མྨ་ཎེ ཧ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛཱ་ཀཱ་རཱ པཱི་ཏི, ནྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཙ པི་ཝི་ཏྭཱ ཙ སཱི་ཏ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡ མ་ནྡ་མ་ནྡེ ཝཱ་ཏེ པ་ཧ་ར་ནྟེ ‘‘ཨ་ཧོ སུ་ཁཾ ཨ་ཧོ སུ་ཁ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟོ ནི་པ་ནྣ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ བ་ལ་པྤ་ཏྟཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ར་སཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་ར་ས་ཎྛི་ཏཾ སུ་ཁཾ.

ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེཏི ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ས་མ་ཡེ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་སྶ ར་སཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ས་མ་ཡེ ཝ་ན་ཙྪཱ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ས་ཝ་ན་ད་སྶ་ན་ས་མ་ཡེ པ་རི་བྷོ་ག་ས་མ་ཡེ ཙ. པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཱ་ནཾ ཝི་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁནྟི ཨེ་ཏྠ པུ་རི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛ་ནྟི ཛྷཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. པཱི་ཏི་སུ་ཁ་ས་དྡ་ཏོ ཙ ཨ་ཏྠི་ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་ས་ཝ་ཏོ ཨ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ, ཨ་སྨིཾ ཝཱ ཛྷཱ་ནེཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཀཱ་རོ ད་ཊྛ་བྦོ ཡ་ཐཱ ཨ་རི་ས་སོ་ཏི. དུ་ཏི་ཡེ པཱི་ཏི་སུ་ཁ་མེ་ཝ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ, ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ་པཱི་ཏི་སུ་ཁ་ནྟི ཙ ཨ་ཉྙ་པ་ད་ཏྠ་ས་མཱ་སོ པ་ཙྩ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས་སྶ ཙ ཨ་ལོ་པོ ཀ་ཏོ, ལོ་པེ ཝཱ ས་ཏི ‘‘ཝི་ཝེ་ཀ་ཛ་པཱི་ཏི་སུ་ཁ’’ནྟི པཱ་ཋོ་ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ.

ག་ཎ་ནཱ་ནུ་པུ་བྦ་ཏོ པ་ཋ་མནྟི ཨི་མི་ནཱ དེ་ས་ནཱ་ཀྐ་མཾ ཨུ་ལླི་ངྒེ་ཏི. ‘‘ག་ཎ་ནཱ་ནུ་པུ་བྦ་ཏཱ པ་ཋ་མ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ, ཏ་ཏྠཱ་པི ག་ཎ་ནཱ་ནུ་པུ་བྦ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ག་ཎ་ནཱ་ནུ་པུ་བྦ་ཏཱ་མ་ཏྟཾ ཝཱ པ་ཋ་མ་ནྟི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཋ་མཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི པ་ཋ་མནྟི ཨི་དཾ པ་ན ན ཨེ་ཀ་ནྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཙི་ཎྞ་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝོ ཧི ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷཱི ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ནྟོ་པི ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, མ་ཏྠ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་དིཾ པཱ་པེ་ནྟོ་པི ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟོ་པི ས་ཀྐོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པུ་བྦུ་པྤ་ཏྟི་ཡ་ཊྛེ་ན པ་ན པ་ཋ་མཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི་པི པ་ཋ་མཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༧༥) ‘‘ག་ཎ་ནཱ་ནུ་པུ་བྦ་ཏཱ པ་ཋ་མཾ, པ་ཋ་མཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི་པི པ་ཋ་མ’’ནྟི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨེ ཛྷཱ་པེ་ཏཱིཏི ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨེ ད་ཧ་ཏི, ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. གོ་ཙ་རནྟི ཀ་སི་ཎཱ་དི་ཨཱ་ལ་མྦ་ནཾ. ཏནྟི ཏཾ གོ་ཙ་རཾ. ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏཱིཏི པ་སྶ་ཏི. ས་ཧ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ནཱཏི ས་དྡྷིཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན. ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་ཏོཏི པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དི་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ རཱུ་པཾ ཝི་ཡ ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་ཏོ. ལ་ཀྑ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་ཏོཏི ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟ་ཡ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏ་ཐ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཙ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ནི་ཙྩཱ་དི་ཝི་པ་ལླཱ་ས་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན མ་གྒོ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ལ་ཀྑ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་ཀི་ཙྩ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་ཐ་ལ་ཀྑ་ཎནྟི ཨ་ཝི་ནཱ་ས་དྷ་མྨ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝོ ཏ་ཐ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, མ་གྒ་སྶ་པི ཝཱ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཏ་ཐ་ལ་ཀྑ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ.

ཝི་ས་དི་སོ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ ཏཱ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ ས་དྷ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཉྙོ ཨ་པ་དེ་སཱ་ར་ཧོ ཧོ་ཏཱིཏི དྷ་ན་ཏོ པ་རི་ཛ་ན་ཏོ ཙ ཨ་ཉྙོ དྷ་ན་ཝཱ པ་རི་ཛ་ན་ཝཱ ཙ པུ་རི་སོ ས་ཧ དྷ་ནེ་ན ཝ་ཏྟ་ཏི པ་རི་ཛ་ནེ་ན ཙཱ་ཏི ས་དྷ་ནོ ས་པ་རི་ཛ་ནོ་ཏི ཨ་པ་དེ་སཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་པ་དེ་སཱ་ར་ཧོ ཧོ་ཏི, ཨ་པ་དི་སི་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སེ་ན་ངྒེ་སུ ཨེ་ཝ སེ་ནཱ་ས་མྨུ་ཏཱིཏི ར་ཐཱ་དི་སེ་ན་ངྒ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ་ཡ སེ་ནཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ་པི ར་ཐེ་ཧི པ་ཏྟཱི་ཧི ཙ ས་ཧ ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ས་ར་ཐཱ ས་པ་ཏྟི སེ་ནཱ་ཏི ར་ཐཱ་དི་སེ་ན་ངྒེ་སུ་ཡེ་ཝ སེ་ནཱ་ཝོ་ཧཱ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཛྷཱ་ན་པཱ་ཋེ ཨ་གྒ་ཧི་ཏཱ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝཱཏི ཨེ་ཝཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཝི་བྷ་ངྒེ ཝུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ. ས་ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏ་ནྟི ཨི་དྷ ཨ་ཝུ་ཏྟེ་པཱིཏི ‘‘ས་ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨི་མ་སྨིཾ ཛྷཱ་ན་པཱ་ཋེ ཨ་ཝུ་ཏྟེ་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ པ་ན ཛྷཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཝ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཡེ་ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ཧི ས་ཧ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ དྷ་མྨཾ དཱི་པེ་ཏུཾ ཏ་སྶ པ་ཀཱ་ས་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་ཝི་ཙཱ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ, སོ ཨེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝི་བྷ་ངྒེ (ཝི་བྷ. ༥༦༩) ‘‘ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཀ་གྒ་ཏཱ’’ཏི ནི་དྡི་ས་ནྟེ་ན པ་ཀཱ་སི་ཏོ, ཏ་སྨཱ སཱ ཛྷཱ་ན་པཱ་ཋེ ཨ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི ན ཙི་ནྟེ་ཏ་བྦ་ནྟི.

ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པ-སཾས་དྡཱ ‘‘ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ནི་ར་ཏྠ་ཀཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཏེ་སཾ སཱ་ཏྠ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨུ་པ་ས་མྤཱ་ད་ཡི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཏྭཱ སཱ་དྷེ་ཏྭཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. ཨི་རི་ཡནྟི ཀི་རི་ཡཾ. ཝུ་ཏྟིནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. ཨེ་ཀཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་བཱ་དྷ་ནཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ནྟ་རེ་ཧི ར་ཀྑ་ཎཾ པཱ་ལ་ནཾ. ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཎྞ་ཏྟཱ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཉྷི ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཎྞ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི.

པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.