༡. བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༩. དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ནི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོཏི སཱ་ཁ་ཊྛ་ཀ་ཝི་མཱ་ནེ སཱ་ཁཱ་ཡ ཚི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ ཚི་ཛྫ་ནྟེ ཏ་ཏྠ ཨ་ཚེ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་ནཱི་ཏཾ པུ་ཏྟཾ དི་སྭཱ་པི ཀུ་ཋཱ་རི་ནི་ཀྑེ་པ་ཝེ་གཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. རུ་ཀྑ་དྷ་མྨེཏི རུ་ཀྑ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ. རུ་ཀྑཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཚེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་ཀུ་པྤ་ན་ཉྷི རུ་ཀྑ་དྷ་མྨོ ནཱ་མ.
ཨུ་པྤ་ཏི་ཏནྟི ཨུ་པྤ་ནྣཾ. བྷ་ནྟནྟི དྷཱ་ཝ་ནྟཾ. ཝཱ་ར་ཡེཏི ནི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻ. ཨི་ཏ་རོཏི ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀོ་དྷཾ ཨ་ནི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ རཱ་ཛ་ཨུ་པ་རཱ་ཛཱ་དཱི་ནཾ ར་སྨི་མ་ཏྟ་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཛ་ནོ ཝི་ཡ ན ཨུ་ཏྟ་མ་སཱ་ར་ཐཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ས་ཊཾ ས་པྤ་ཝི་སནྟི ས་རཱི་རེ དཱ་ཋཱ་ཝ་ཎཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝི་ཏྠི་ཎྞཾ བྱཱ་པེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཀ་ཎྷ་ས་པྤ་ཝི་སཾ ཝི་ཡ. ཛ་ཧཱ་ཏི ཨོ་ར་པཱ་རནྟི པ་ཉྩོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡ་ས་ཉྙོ་ཛ་ནཱ་ནི ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཛ་ཧཱ་ཏི. ‘‘ཨོ་ར་པཱ་ར’’ནྟི ཧི ཨོ་རི་མ་ཏཱི་རཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ སོཏི ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཀོ་དྷཾ ཝི་ནེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ཨོ་ར་པཱ་རཾ ཛ་ཧཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཨོ་རཾ ནཱ་མ ས་ཀ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནི ཝཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི. པཱ་རཾ ནཱ་མ པ་ར་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, བཱ་ཧི་རཱ་ནི ཝཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི. ཏ་དུ་བྷ་ཡེ པ་ན ཚ་ནྡ་རཱ་གཾ ཛ་ཧ་ནྟོ ‘‘ཛ་ཧཱ་ཏི ཨོ་རི་མ་པཱ་ར’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༩༠. བྷ་ཝ་ནྟཱིཏི ཝ་ཌྜྷ་ནྟི. ཨ་ཧུ་ཝུ་ནྟཱིཏི བ་བྷཱུ་ཝུ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ཏཱ ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ’’ཏི. བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ གཱ་མོཏི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཧ་རི་ཏ་ཏི་ཎཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མ་གྒཱ་ནཾ ས་མཱུ་ཧོ. ཏ་བྦི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘བྷཱུ་ཏཱ ཨེ་ཝ ཝཱ གཱ་མོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པཱ་ཏ་བྱ-ས་དྡ་སྶ པཱ པཱ་ནེ་ཏི དྷཱ་ཏྭ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏཱ’’ཏི. སཱ ཙ པཱ་ཏ་བྱ་ཏཱ ཚེ་ད་ནཱ་དི ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྶཱ…པེ… བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་སྶ ཛཱ་ཏཱ ཚེ་ད་ནཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི.
༩༡. ཛཱ་ཏ-ས་དྡོ ཨེ་ཏྠ ཝི་ཛཱ་ཏ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ‘‘པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཏཱ ཨི་ཏྠཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ པ་སཱུ་ཏ་ཝ་ཙ་ནོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་སཱུ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི, ནི་བྦ་ཏྟ་པ་ཎྞ་མཱུ་ལཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏཱ་ནི ད་སྶེ་ནྟོཏི ཏཱ་ནི བཱི་ཛཱ་ནི ད་སྶེ་ནྟོ. ཀཱ་རི་ཡ་ད་སྶ་ན་མུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘བཱི་ཛ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ན བཱི་ཛཾ ད་སྶི་ཏ’’ནྟི.
༩༢. ‘‘བཱི་ཛ་ཏོ ས་མྦྷཱུ་ཏོ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ བཱི་ཛ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན ‘‘པ་དུ་མ་ག་ཙྪ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟཾ པུ་པྥཾ པ་དུ་མ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡཱ་ཡཾ ཝོ་ཧཱ་རོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡཾ བཱི་ཛཾ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱིཏི ནི་བྦ་ཏྟ་པ་ཎྞ་མཱུ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཡ་ཐཱ་རུ་ཏནྟི ཡ་ཐཱ་པཱ་ཋཾ.
‘‘ས་ཉྩི་ཙྩཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་རཱི་རེ ལ་གྒ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ་པི ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི, ‘‘ཏཾ ཨུ་དྡྷ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ན་ནྟ་ཀ-གྒ་ཧ་ཎེ་ན སཱ་ས་པ་མ་ཏྟི་ཀཱ ག་ཧི་ཏཱ, ནཱ་མ་ཉྷེ་ཏཾ ཏ་སྶཱ སེ་ཝཱ་ལ་ཛཱ་ཏི་ཡཱ. མཱུ་ལ་པ་ཎྞཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘ཨ་ས་མྤུ་ཎྞ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སོ བཱི་ཛ་གཱ་མེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏོ་ཏི. ཨ་ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནེ་པི བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་མཱུ་ལ་ཀ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མེ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་སྶ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏི.
སེ་ལེ་ཡྻ་ཀཾ ནཱ་མ སི་ལཱ་ཡ ས་མྦྷཱུ་ཏཱ ཨེ་ཀཱ ག་ནྡྷ་ཛཱ་ཏི. པུ་པྥི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱཏི ཝི་ཀ་སི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི. ཚ་ཏྟ་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟོཏི ཝི་ཀ་སི་ཏཾ ག་ཎྷ་ནྟོ. མ་ཀུ་ལ༹ཾ པ་ན རུ་ཀྑ་ཏྟ་ཙཾ ཨ་ཀོ་པེ་ནྟེ་ན་པི ག་ཧེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཕུ་ལླཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཧ་ཏྠ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩེ་ནཱཏི ཧ་ཏྠ་ཙཱ་པ་ལླེ་ན.
‘‘པཱ་ནཱི་ཡཾ ན ཝཱ་སེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་དཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པི་ཝ་ན་པཱ་ནཱི་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙེ་སཾ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནཱ ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ནཱ’’ཏི. ཡེ་སཾ རུ་ཀྑཱ་ནཾ སཱ་ཁཱ རུ་ཧ་ཏཱིཏི མཱུ་ལཾ ཨ་ནོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཎྞ་མ་ཏྟ་ནི་གྒ་མ་ན་མ་ཏྟེ་ན་པི ཝ་ཌྜྷ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀ་པྤི་ཡ་མྤི ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ཚི་ནྣ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་ཝེ་ལུ༹་ད་ཎྜཱ་ད་ཡོ ཀོ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
‘‘ཙ་ངྐ་མི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཙ་ངྐ་མ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝཱ མ་གྒ་ག་མ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཨ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ, ཏི་ཎཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ནི་སཱི་ད་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ནི་སཱི་ད་ནྟ་སྶ ཙ དོ་སོ ན་ཏྠི.
ས་མ་ཎ་ཀ་པྤེ་ཧཱིཏི ས་མ་ཎཱ་ནཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ཧི, ཨ་བཱི་ཛ་ནི་བྦ་ཊྚ་བཱི་ཛཱ་ནི་པི ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ས་མ་ཎ་ཀ་པྤཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཨ་བཱི་ཛཾ ནཱ་མ ཏ་རུ་ཎ་ཨ་མྦ་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི. ནི་བྦ་ཊྚེ་ཏ་བྦཾ ཝི་ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ བཱི་ཛཾ ཡ་སྨིཾ, ཏཾ པ་ན་སཱ་དི ནི་བྦ་ཊྚ་བཱི་ཛཾ ནཱ་མ. ཀ་པྤི་ཡ་ནྟི ཝ་ཏྭཱ་ཝཱཏི པུ་བྦ་ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟེ་པི ཝ་ཙ་ན་ཀྑ་ཎེ་ཝ ཨ་གྒི་ས་ཏྠཱ་དི་ནཱ བཱི་ཛ་གཱ་མེ ཝ་ཎཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ན པུ་བྦེ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་ཉྩ དྭི་དྷཱ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཚེ་ད་ན་བྷེ་ད་ན་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏ་བྦཾ. ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཙ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ‘‘ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི བྷཱ་སཱ་ཡ ཝུ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. བཱི་ཛ་གཱ་མ་པ་རི་མོ་ཙ་ན་ཏྠཾ པུ་ན ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦནྟི ཀཱ་རཱ་པ་ན་སྶ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ‘‘ཀ་ཊཱ་ཧེ་པི ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀ་ཊཱ་ཧ་ཏོ ནཱི་ཧ་ཏཱ་ཡ མི་ཉྫཱ་ཡ ཝཱ བཱི་ཛེ ཝཱ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཝ. བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ, བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཝི་ཀོ་པ་ནཾ ཝཱ ཝི་ཀོ་པཱ་པ་ནཾ ཝཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.