༢. བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ཝ་གྒོ
༡. བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༩. དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ནི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོཏི སཱ་ཁ་ཊྛ་ཀ་ཝི་མཱ་ནེ སཱ་ཁཱ་ཡ ཚི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ ཚི་ཛྫ་ནྟེ ཏ་ཏྠ ཨ་ཚེ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་ནཱི་ཏཾ པུ་ཏྟཾ དི་སྭཱ་པི ཀུ་ཋཱ་རི་ནི་ཀྑེ་པ་ཝེ་གཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. རུ་ཀྑ་དྷ་མྨེཏི རུ་ཀྑ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ. རུ་ཀྑཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཚེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་ཀུ་པྤ་ན་ཉྷི རུ་ཀྑ་དྷ་མྨོ ནཱ་མ.
ཨུ་པྤ་ཏི་ཏནྟི ཨུ་པྤ་ནྣཾ. བྷ་ནྟནྟི དྷཱ་ཝ་ནྟཾ. ཝཱ་ར་ཡེཏི ནི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻ. ཨི་ཏ་རོཏི ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀོ་དྷཾ ཨ་ནི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ རཱ་ཛ་ཨུ་པ་རཱ་ཛཱ་དཱི་ནཾ ར་སྨི་མ་ཏྟ་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཛ་ནོ ཝི་ཡ ན ཨུ་ཏྟ་མ་སཱ་ར་ཐཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ས་ཊཾ ས་པྤ་ཝི་སནྟི ས་རཱི་རེ དཱ་ཋཱ་ཝ་ཎཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝི་ཏྠི་ཎྞཾ བྱཱ་པེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཀ་ཎྷ་ས་པྤ་ཝི་སཾ ཝི་ཡ. ཛ་ཧཱ་ཏི ཨོ་ར་པཱ་རནྟི པ་ཉྩོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡ་ས་ཉྙོ་ཛ་ནཱ་ནི ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཛ་ཧཱ་ཏི. ‘‘ཨོ་ར་པཱ་ར’’ནྟི ཧི ཨོ་རི་མ་ཏཱི་རཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ སོཏི ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཀོ་དྷཾ ཝི་ནེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ཨོ་ར་པཱ་རཾ ཛ་ཧཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཨོ་རཾ ནཱ་མ ས་ཀ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནི ཝཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི. པཱ་རཾ ནཱ་མ པ་ར་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, བཱ་ཧི་རཱ་ནི ཝཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི. ཏ་དུ་བྷ་ཡེ པ་ན ཚ་ནྡ་རཱ་གཾ ཛ་ཧ་ནྟོ ‘‘ཛ་ཧཱ་ཏི ཨོ་རི་མ་པཱ་ར’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༩༠. བྷ་ཝ་ནྟཱིཏི ཝ་ཌྜྷ་ནྟི. ཨ་ཧུ་ཝུ་ནྟཱིཏི བ་བྷཱུ་ཝུ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ཏཱ ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ’’ཏི. བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ གཱ་མོཏི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཧ་རི་ཏ་ཏི་ཎཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མ་གྒཱ་ནཾ ས་མཱུ་ཧོ. ཏ་བྦི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘བྷཱུ་ཏཱ ཨེ་ཝ ཝཱ གཱ་མོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པཱ་ཏ་བྱ-ས་དྡ་སྶ པཱ པཱ་ནེ་ཏི དྷཱ་ཏྭ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏཱ’’ཏི. སཱ ཙ པཱ་ཏ་བྱ་ཏཱ ཚེ་ད་ནཱ་དི ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྶཱ…པེ… བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་སྶ ཛཱ་ཏཱ ཚེ་ད་ནཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི.
༩༡. ཛཱ་ཏ-ས་དྡོ ཨེ་ཏྠ ཝི་ཛཱ་ཏ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ‘‘པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཏཱ ཨི་ཏྠཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ པ་སཱུ་ཏ་ཝ་ཙ་ནོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་སཱུ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི, ནི་བྦ་ཏྟ་པ་ཎྞ་མཱུ་ལཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏཱ་ནི ད་སྶེ་ནྟོཏི ཏཱ་ནི བཱི་ཛཱ་ནི ད་སྶེ་ནྟོ. ཀཱ་རི་ཡ་ད་སྶ་ན་མུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘བཱི་ཛ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ན བཱི་ཛཾ ད་སྶི་ཏ’’ནྟི.
༩༢. ‘‘བཱི་ཛ་ཏོ ས་མྦྷཱུ་ཏོ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ བཱི་ཛ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན ‘‘པ་དུ་མ་ག་ཙྪ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟཾ པུ་པྥཾ པ་དུ་མ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡཱ་ཡཾ ཝོ་ཧཱ་རོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡཾ བཱི་ཛཾ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱིཏི ནི་བྦ་ཏྟ་པ་ཎྞ་མཱུ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཡ་ཐཱ་རུ་ཏནྟི ཡ་ཐཱ་པཱ་ཋཾ.
‘‘ས་ཉྩི་ཙྩཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་རཱི་རེ ལ་གྒ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ་པི ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི, ‘‘ཏཾ ཨུ་དྡྷ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ན་ནྟ་ཀ-གྒ་ཧ་ཎེ་ན སཱ་ས་པ་མ་ཏྟི་ཀཱ ག་ཧི་ཏཱ, ནཱ་མ་ཉྷེ་ཏཾ ཏ་སྶཱ སེ་ཝཱ་ལ་ཛཱ་ཏི་ཡཱ. མཱུ་ལ་པ་ཎྞཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘ཨ་ས་མྤུ་ཎྞ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སོ བཱི་ཛ་གཱ་མེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏོ་ཏི. ཨ་ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནེ་པི བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་མཱུ་ལ་ཀ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མེ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་སྶ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏི.
སེ་ལེ་ཡྻ་ཀཾ ནཱ་མ སི་ལཱ་ཡ ས་མྦྷཱུ་ཏཱ ཨེ་ཀཱ ག་ནྡྷ་ཛཱ་ཏི. པུ་པྥི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱཏི ཝི་ཀ་སི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི. ཚ་ཏྟ་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟོཏི ཝི་ཀ་སི་ཏཾ ག་ཎྷ་ནྟོ. མ་ཀུ་ལ༹ཾ པ་ན རུ་ཀྑ་ཏྟ་ཙཾ ཨ་ཀོ་པེ་ནྟེ་ན་པི ག་ཧེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཕུ་ལླཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཧ་ཏྠ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩེ་ནཱཏི ཧ་ཏྠ་ཙཱ་པ་ལླེ་ན.
‘‘པཱ་ནཱི་ཡཾ ན ཝཱ་སེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་དཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པི་ཝ་ན་པཱ་ནཱི་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙེ་སཾ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནཱ ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ནཱ’’ཏི. ཡེ་སཾ རུ་ཀྑཱ་ནཾ སཱ་ཁཱ རུ་ཧ་ཏཱིཏི མཱུ་ལཾ ཨ་ནོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཎྞ་མ་ཏྟ་ནི་གྒ་མ་ན་མ་ཏྟེ་ན་པི ཝ་ཌྜྷ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀ་པྤི་ཡ་མྤི ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ཚི་ནྣ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་ཝེ་ལུ༹་ད་ཎྜཱ་ད་ཡོ ཀོ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
‘‘ཙ་ངྐ་མི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཙ་ངྐ་མ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝཱ མ་གྒ་ག་མ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཨ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ, ཏི་ཎཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ནི་སཱི་ད་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ནི་སཱི་ད་ནྟ་སྶ ཙ དོ་སོ ན་ཏྠི.
ས་མ་ཎ་ཀ་པྤེ་ཧཱིཏི ས་མ་ཎཱ་ནཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ཧི, ཨ་བཱི་ཛ་ནི་བྦ་ཊྚ་བཱི་ཛཱ་ནི་པི ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ས་མ་ཎ་ཀ་པྤཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཨ་བཱི་ཛཾ ནཱ་མ ཏ་རུ་ཎ་ཨ་མྦ་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི. ནི་བྦ་ཊྚེ་ཏ་བྦཾ ཝི་ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ བཱི་ཛཾ ཡ་སྨིཾ, ཏཾ པ་ན་སཱ་དི ནི་བྦ་ཊྚ་བཱི་ཛཾ ནཱ་མ. ཀ་པྤི་ཡ་ནྟི ཝ་ཏྭཱ་ཝཱཏི པུ་བྦ་ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟེ་པི ཝ་ཙ་ན་ཀྑ་ཎེ་ཝ ཨ་གྒི་ས་ཏྠཱ་དི་ནཱ བཱི་ཛ་གཱ་མེ ཝ་ཎཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ན པུ་བྦེ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་ཉྩ དྭི་དྷཱ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཚེ་ད་ན་བྷེ་ད་ན་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏ་བྦཾ. ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཙ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ‘‘ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི བྷཱ་སཱ་ཡ ཝུ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. བཱི་ཛ་གཱ་མ་པ་རི་མོ་ཙ་ན་ཏྠཾ པུ་ན ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦནྟི ཀཱ་རཱ་པ་ན་སྶ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ‘‘ཀ་ཊཱ་ཧེ་པི ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀ་ཊཱ་ཧ་ཏོ ནཱི་ཧ་ཏཱ་ཡ མི་ཉྫཱ་ཡ ཝཱ བཱི་ཛེ ཝཱ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཝ. བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ, བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཝི་ཀོ་པ་ནཾ ཝཱ ཝི་ཀོ་པཱ་པ་ནཾ ཝཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨ་ཉྙ་ཝཱ་ད་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༤. དུ་ཏི་ཡེ ཨ་ཉྙཾ ཝ་ཙ་ནནྟི ཡཾ དོ་ས་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠཾ པ་རེ་ཧི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ཏཾ ཏ་སྶ ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀེ་ན ཨ་ཉྙེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ཊི་ཙ་ར་ཏི.
༩༨. ཡ་དེ་ཏཾ ཨ་ཉྙེ་ན་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་དེ་ཝ པུ་ཙྪི་ཏ་མ་ཏྠཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཝ་ད་ཏི པ་ཀཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཉྙ་ཝཱ་ད་ཀ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙེ་ན་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཎ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མ’’ནྟི. ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མནྟི ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. ཨ་ཉྙ་ཝཱ་ད་ཀཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏུནྟི ཨ་ཉྙ་ཝཱ་དེ ཨཱ་རོ་པེ་ཏུཾ. ཝི་ཧེ་ས་ཀནྟི ཝི་ཧེ་ས་ཀ་ཏྟཾ.
༩༩. པཱ་ལི༹་ཡཾ ན ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཏུ་ཀཱ་མོཏི པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོ.
༡༠༠. ཨ་ནཱ་རོ་པི་ཏེ ཨ་ཉྙ་ཝཱ་ད་ཀེཏི ཝུ་ཏྟ་དུ་ཀྐ་ཊཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཨ་ཉྙེ་ན་ཉྙ་པ་ཊི་ཙ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན པ་ན མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ན ཨ་ཉྙེ་ན་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨཱ་རོ་པི་ཏེ ཨི་མི་ནཱ་ཝ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘མུ་སཱ་ཝཱ་ད་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་དྭ་ཡ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶ་པི མུ་སཱ་ཝཱ་དེ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. དྷ་མྨ་ཀ་མྨེ་ན ཨཱ་རོ་པི་ཏ་ཏཱ, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཝཱ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཡ་མཱ་ན་ཏཱ, ཚཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཉྙེ་ན་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཎཾ, ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝོ ཙཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཨ་ཉྙ་ཝཱ་ད་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ན་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༣. ཏ་ཏི་ཡེ ཙི་ནྟཱ་ཡ་ན་ཏྠ་སྶ ཛྷེ-དྷཱ་ཏུ་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཨོ་ལོ་ཀ་ན་ཏྠ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨོ་ལོ་ཀཱ་པེ་ནྟཱི’’ཏི. ཚ་ནྡཱ་ཡཱཏི ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཚ་ནྡེ་ནཱ’’ཏི.
༡༠༥. བྷི་ཀྑུཾ ལཱ་མ་ཀ་ཏོ ཙི་ནྟཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཏཾ ཨ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཐ་ནཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནཾ ནཱ་མ. ཨ་ཉྙེ་སཾ པ་ན ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མུ་ལླ་པ་ན་ཝ་སེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནོ དོ་ས་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ ཁི་ཡྻ་ནཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ བྷེ་དོ.
༡༠༦. ཨ་ཉྙཾ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ཏཱིཏི ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ཏི. ཏ་སྶ ཝཱ ཏཾ ས་ནྟི་ཀེཏི ཏ་སྶ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཏཾ ས་ངྒྷེ་ན ས་མྨ་ཏཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ ཁི་ཡྻ་ཏི. ཨི་དྷཱ་པི མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ན ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནཱ་དཱི་ནཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཙ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཙ ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཝ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ས་བྦ་ཏྠ མུ་སཱ་ཝཱ་ད་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སྶ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏོ. དྷ་མྨ་ཀ་མྨེ་ན ས་མྨ་ཏ་ཏཱ, ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ, ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་མ་ཏཱ, ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ད་ཏི. ཏ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ, ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནཾ ཝཱ ཁི་ཡྻ་ནཾ ཝཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཚ ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ན་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. པ་ཋ་མ་སེ་ནཱ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༠. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨ་པ་ཉྙཱ་ཏེཏི ཨ་པྤ་སི་དྡྷེ. ཨི་མཾ པ་ན ཨ་ཊྛ མཱ་སེ མ་ཎྜ་པཱ་དཱི་སུ ཋ་པ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཊྛ་མཱ་སེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ས་དི་སེ་ན པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཝི་སུཾ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི ན ཝུ་ཏྟཱ. པ་རི་ཝཱ་རེ པ་ནེ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ནྟི ‘‘ཨེ་ཀཱ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི (པ་རི. ༦༥-༦༧) ཝུ་ཏྟཾ.
ན་ཝ་ཝཱ་ཡི་མོཏི ཨ་དྷུ་ནཱ སུ་ཏྟེ་ན ཝཱི་ཏ་ཀ་ཙྪེ་ན པ་ལི་ཝེ་ཋི་ཏ་མ་ཉྩོ. ཨོ་ན་དྡྷོཏི ཀ་པྤི་ཡ་ཙ་མྨེ་ན ཨོ་ན་དྡྷོ. ཏེ ཧི ཝ་སྶེ་ན སཱི་གྷཾ ན ན་སྶ་ནྟི. ‘‘ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སི་ཀོ’’ཏི ཨི་དཾ ཏ་སྶ སུ་ཁ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ, ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་སྶཱ་པི པ་ན ཙཱི་ཝ་ར་ཀུ་ཊི ཝ་ཊྚ་ཏེ་ཝ. ཀཱ་ཡཱ་ནུ་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་སཱི་ད་ན་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི, ཏེ་ན ཙ ཝ་སྶ་བྷ་ཡེ་ན ས་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཏེ་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ དཱ་ཡ་ཀེ་ཧི དི་ནྣ་མྤི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ར་ཀྑ་ནྟེ་ན ར་ཀྑི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ.
‘‘ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ གི་མྷཱ་ནེ་པི མེ་གྷེ ཨུ་ཊྛི་ཏེ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲཱཏི ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཱ་དི་ཀེ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ. མ་ཛ྄ཛྷ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཱཏི ཡ་ཏྠ ས་མ་ནྟ་ཏོ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་ངྒ་ཎ་མ་ཛ྄ཛྷེ ས་བྦ་དཱ ཀ་ཙ་ཝ་ར་སྶ ས་ངྐ་ཌྜྷ་ནེ་ན མ་ཛ྄ཛྷེ ཝཱ་ལི་ཀཱ ས་ཉྩི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཝི་དྷི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་ཙྩ་ཝ་ཏྠུ་པཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཝཱ ཝཱ་ལི་ཀཱ ཧ་རི་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཏྠ ཝཱ པ་ན ཀོ་ཎེ་སུ ཝཱ་ལི་ཀཱ ས་ཉྩི་ཏཱ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་པ་ར་དི་སཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ཧ་རི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཀེ་ཙི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ས་མྨ་ཊྛ་ཊྛཱ་ན་སྶ པ་ད་ཝ་ལ༹་ཉྫེ་ན ཨ་ཝི་ཀོ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་ཡཾ ཨ་ས་མྨ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་དཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཝཱ་ལི་ཀཱ ཧ་རི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏ་ཏྠ ‘‘མ་ཛ྄ཛྷ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་སྶ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན དི་སྶ་ཏི.
༡༡༡. ཝ་ངྐ་པཱ་ད་ཏཱ་མ་ཏྟེ་ན ཀུ་ལཱི༹་ར་པཱ་ད་ཀ་སྶ སེ་སེ་ཧི ཝི་སེ་སོ, ན ཨ་ཊ་ནཱི་སུ པཱ་ད་པྤ་ཝེ་ས་ན་ཝི་སེ་སེ་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡོ ཝཱ པ་ན ཀོ་ཙཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶཱཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶེ་ཝ.
ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ…པེ… པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ མེ་གྷུ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨུ་དྡྷ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་བྷོ་གེ་ན ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཏེ་ན པུ་ནཱ་ག་ནྟ་བྦ་མེ་ཝ. ཀ་པྤཾ ལ་བྷི་ཏྭཱཏི ‘‘ག་ཙྪ, མཱ ཨི་དྷ ཏི་ཊྛཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ.
ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་ལི་བོ་དྷོཏི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་སུ ཀི་ཉྩི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ ཨེ་ཝ ཨུ་དྡྷ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ག་ཏེ་སུ་པི ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ན་མེ་ཝ པ་ལི་བོ་དྷོ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཝཱ་དེ པ་ན ‘‘ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀ’’ནྟི ཨ་ཝ་ཏྭཱ་པི ནི་སི་ནྣཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཝཱ ས་ནྠ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ་པི དུ་ཀྐ་ཊེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་སྶཱ་ར་ཀོཏི ས་ར་བྷཱ་ཎ་ཀོ. སོ ཧི ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་དྡྷཾ པཱ་ལི༹་པཱ་ཋཾ སཱ་རེ་ཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨུ་སྶཱ་ར་ཀོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༡༡༢. ཝ་ཎྞཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ ཀ་ཏཱཏི པ་ཊ་ཁ་ཎྜཱ་དཱི་ཧི སི་བྦི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ. བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦཱཏི ཙི་མི་ལི་ཀཱ་ཡ ས་ཏི ཏ་སྶཱ ཨུ་པ་རི, ཨ་ས་ཏི སུ་དྡྷ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦཱ. ‘‘སཱི་ཧ་ཙ་མྨཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཎེ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ པུ་ན སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཋ་པ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ཧ་ར་ཎ་མེ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་རི་བྷོ་གོ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཧ་ར་ཎཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཁ་ནྡྷ་ཀེ ཧི ‘‘ཨ་ནྟོ་པི མ་ཉྩེ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི, བ་ཧི་པི མ་ཉྩེ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ མ་ཉྩཱ་དཱི་སུ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ –
‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ཙ་མྨཱ་ནི དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནི སཱི་ཧ་ཙ་མྨཾ བྱ་གྒྷ་ཙ་མྨཾ དཱི་པི་ཙ་མྨཾ. ཡོ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༥༥) –
པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཀ་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ད་ཊྛ་བྦོ. དཱ་རུ་མ་ཡ་པཱི་ཋནྟི ཕ་ལ་ཀ་མ་ཡ་པཱི་ཋ་མེ་ཝ. པཱ་ད་ཀ་ཐ་ལི་ཀནྟི ཨ་དྷོ་ཏ་པཱ་དཾ ཡ་སྨིཾ གྷཾ་ས་ནྟཱ དྷོ་ཝ་ནྟི, ཏཾ དཱ་རུ་ཕ་ལ་ཀཱ་དི.
༡༡༣. ‘‘ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨུ་དྡྷ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙེ་ན་པི ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ནོ་ཏཱ་པེ་ནྟ་སྶ་པི ཨཱ་ག་མ་ནེ སཱ་པེ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཏེ་ནེ་ཝ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘མ་ཉྩཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒྷི་ཀ་ཏཱ, ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎེ དེ་སེ ས་ནྠ་ར་ཎཾ ཝཱ ས་ནྠ་རཱ་པ་ནཾ ཝཱ, ཨ་པ་ལི་བུ་དྡྷ་ཏཱ, ཨཱ་པ་དཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝོ, ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཏཱ, ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ་ཏི་ཀྐ་མོ’’ཏི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. པ་ཋ་མ་སེ་ནཱ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཚ ཨ་ངྒཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི.
པ་ཋ་མ་སེ་ནཱ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. དུ་ཏི་ཡ་སེ་ནཱ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༦. པ་ཉྩ་མེ པཱ་ཝཱ་རོ ཀོ་ཛ་ཝོཏི པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡེ་ཝ ཋ་པི་ཏཱ ཨུ་གྒ་ཏ་ལོ་མཱ ཨ་ཏྠ་ར་ཎ་ཝི་སེ་སཱ. ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟནྟི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. སེ་ནཱ་ས་ན་ཏོཏི ས་བྦ་པ་ཙྪི་མ་སེ་ནཱ་ས་ན་ཏོ.
༡༡༧. ཀུ་རུ་ནྡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ས་ཝི་སེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི ཝུ་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཝ་ཏྟ་བྦཾ ན་ཏྠཱིཏི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་སྶ པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ལུ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཝི་ན་སྶ་ཏི.
༡༡༨. ཡེ་ན མ་ཉྩཾ ཝཱ པཱི་ཋཾ ཝཱ ཝཱི་ན་ནྟི, ཏཾ མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་ཀ་ཝཱ་ནཾ. སི་ལུ་ཙྩ་ཡ་ལེ་ཎནྟི པ་བྦ་ཏ་གུ་ཧཱ. ‘‘ཨཱ་པུ་ཙྪ་ནཾ པ་ན ཝ་ཏྟ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་སེ་ཡྻཱ, ཏ་སྶཱ ས་ངྒྷི་ཀ་ཏཱ, ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཝི་ཧཱ་རེ ས་ནྠ་ར་ཎཾ ཝཱ ས་ནྠ་རཱ་པ་ནཾ ཝཱ, ཨ་པ་ལི་བུ་དྡྷ་ཏཱ, ཨཱ་པ་དཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ན་པེ་ཀྑ་སྶ དི་སཱ་པ་ཀྐ་མ་ནཾ, ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཏི་ཀྐ་མོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ས་ཏྟ ཨ་ངྒཱ་ནི.
དུ་ཏི་ཡ་སེ་ནཱ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཨ་ནུ་པ་ཁ་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༩. ཚ་ཊྛེ ཨ་ནུ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱཏི ས་མཱི་པཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ.
༡༢༢. ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱཏི དི་ཡ་ཌྜྷ་ཧ་ཏྠཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ. ས་ངྒྷི་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏཱ, ཨ་ནུ་ཊྛཱ་པ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཛཱ་ན་ནཾ, ས་མྦཱ་དྷེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ, ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ནི་སཱི་ད་ནཾ ཝཱ ནི་པ་ཛྫ་ནཾ ཝཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཨ་ནུ་པ་ཁ་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༦. ས་ཏྟ་མེ ཀོ་ཊྛ་ཀཱ་ནཱིཏི དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀཱ་ནི.
༡༢༨. ‘‘ས་ཀ་ལ་ས་ངྒྷཱ་རཱ་མ་ཏོ ནི་ཀྐ་ཌྜྷི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཨ་ན་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. པཱ་པ་ག་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ ཧི ཨ་ཀུ་པི་ཏ་ཙི་ཏྟེ་ན ནི་ཀྐ་ཌྜྷཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཨི་མི་ནཱ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི ན་ཏྠི ‘‘ཀུ་པི་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨ་ཉྙཱ་པེ་ཀྑཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ན དི་སྶ་ཏི. པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨ་ལ་ཛྫིཾ ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙི་ཏྟ་སྶ ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཀོ་པེ ཨུ་པྤ་ནྣེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨ་ལ་ཛྫི་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡེ་ནེ་ཝ ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ན་སྶ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཏྟཱ. ས་ངྒྷི་ཀ་ཝི་ཧཱ་རོ, ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ བྷ་ཎྜ་ན་ཀཱ་ར་ཀ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་ཏཱ, ཀོ་པེ་ན ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ནཾ ཝཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷཱ་པ་ནཾ ཝཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཝེ་ཧཱ་ས་ཀུ་ཊི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༩. ཨ་ཊྛ་མཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ས་ངྒྷི་ཀོ ཝི་ཧཱ་རོ, ཨ་སཱི་ས་གྷ་ཊྚ་ཝེ་ཧཱ་ས་ཀུ་ཊི, ཧེ་ཊྛཱ་པ་རི་བྷོ་ག་ཏཱ, ཨ་པ་ཊཱ་ཎི་དི་ནྣེ ཨཱ་ཧ་ཙྩ་པཱ་ད་ཀེ ནི་སཱི་ད་ནཾ ཝཱ ནི་པ་ཛྫ་ནཾ ཝཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཝེ་ཧཱ་ས་ཀུ་ཊི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༥. ན་ཝ་མེ ‘‘མ་ཧ་ལླ་ཀོ ནཱ་མ ཝི་ཧཱ་རོ ས་སྶཱ་མི་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་ཉྙཱ་ཙི་ཀཱ་ཡ ཀུ་ཊི་ཡཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཡ་སྶཱཏི ཝི་ཧཱ་ར་སྶ. སཱ ཨ་པ་རི་པཱུ་རཱུ་པ་ཙཱ་རཱ་པི ཧོ་ཏཱིཏི ཝི་ཝ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ ཀ་ཝཱ་ཊཾ ཡཾ བྷི་ཏྟིཾ ཨཱ་ཧ་ན་ཏི, སཱ སཱ་མ་ནྟཱ ཀ་ཝཱ་ཊ་ཝི་ཏྠཱ་ར་པྤ་མཱ་ཎཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ར་ཧི་ཏཱ་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ ས་ནྡྷེ་ཏི གྷ་ཊ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ནྡྷཱིཏི ཀ་ཝཱ་ཊཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. དྭཱ་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ལི་མྤ་ནཱ་དིཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ པི་ཎྜ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ.
ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘པཱ་ལི༹་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སྶ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦནྟི སཾ་ཝི་དྷཱ་ཏ་བྦཾ. ཧ་རི་ཏེ ཋི་ཏོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི. ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱཏི ཧ་རི་ཏ་ཡུ་ཏྟེ ཁེ་ཏྟེ ཋ་ཏྭཱ ཚཱ་དེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཏཱ་དི་སེ ཁེ་ཏྟེ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ ན ས་མེ་ཏི.
༡༣༦. ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ཚཱ་ད་ནནྟི ཚཱ་ད་ན་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ པི་ཊྛི་ཝཾ་ས་ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ཀ་ཎྞི་ཀཱ་དི, ཏཱ་ཝ ཨི་ཊྛ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཚཱ་ད་ནཾ. ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཡེ་ན ས་བྦ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཚཱ་དི་ཏེ ཏཾ ཚཱ་ད་ནཾ ཨེ་ཀ་མ་གྒ་ནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘དྭེ མ་གྒེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཚཱ་ད་ན་མྤི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ‘‘པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཚཱ་དཱ་པེ་སཱི’’ཏི ཨི་མཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཙ ‘‘ས་བྦ་མྤི ཙེ་ཏཾ ཚ་ད་ནཾ ཚ་ད་ནཱུ་པ་རི ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཙ ས་མེ་ཏི.
པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘མ་གྒེ་ན ཚཱ་དེ་ནྟ་སྶ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཚཱ་དེ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ཨི་ད་ཉྩ ཨི་ཊྛ་ཀཱ་དཱི་ཧི, ཏི་ཎ་པ་ཎྞེ་ཧི ཙ ཚཱ་ད་ན་པྤ་ཀཱ་ར་བྷེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘པ་ནྟི་ཡཱ ཚཱ་དི་ཏ་སྶ ཚ་ད་ན་སྶ ཨུ་པ་རི ཚ་ད་ན་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཚཱ་ད་ནཾ ཨེ་ཀ་མ་གྒ་ནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘དྭེ མ་གྒེ’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ས་ཀ་ལ་ཝི་ཧཱ་ར་ཚཱ་ད་ནཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཚཱ་ད་ནེ་པཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ པཱ་ལི༹་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཧི ན ས་མེ་ཏི.
ཏ་ཏི་ཡཱ་ཡ མ་གྒནྟི ཨེ་ཏྠ ཏ་ཏི་ཡཱ་ཡཱཏི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ ས་མྤ་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་ཏི་ཡཾ མ་གྒ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. ཏི་ཎ་པ་ཎྞེ་ཧི ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི ཏི་ཎ་པ་ཎྞེ་ཧི ཚཱ་དེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་ཝ་ལི་ཏྟ་ཀ་ར་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཀེ་ཝ་ལཾ ཏི་ཎ་ཀུ་ཊི་ཡཱ ཧི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཏི་ཎྞཾ མ་གྒཱ་ནནྟི མ་གྒ་ཝ་སེ་ན ཚཱ་དི་ཏཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ཚ་ད་ནཱ་ནཾ. ཏི་ཎྞཾ པ་རི་ཡཱ་ཡཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་སཱ་གཱ་ར་ཏཱ, ཨུ་ཏྟ་རི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ས་པྤཱ་ཎ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༠. ད་ས་མེ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ ས་པྤཱ་ཎ་ཀ་ཨུ་ད་ཀཾ ཏི་ཎེ་ན ཝཱ མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ཝཱ སི་ཉྩེ་ཡྻ, ཚ་ཌྜེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨུ་ད་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བ་ཧི སི་ཉྩེ་ཡྻ, ཏ་སྨི་ཉྩ ཨུ་ད་ཀེ ཏི་ཎཾ ཝཱ མ་ཏྟི་ཀཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཀྑི་པེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཀ་ཊ་བྷཱ་ར་མ་ཏྟ་ཉྩེ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་དནྟི ཏི་ཎ་མ་ཏྟི་ཀ་པ་ཀྑི་པ་ན་ཝི་དྷཱ་ནཾ. ཝུ་ཏྟནྟི མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ ‘‘ཏི་ཎཾ ཝཱ མ་ཏྟི་ཀཾ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཝཱ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨི་ད་ཉྩ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ བཱ་ཧི་ར་པ་རི་བྷོ་གཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་པ་རི་བྷོ་ག་སྶ ཝི་སུཾ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ‘‘ས་པྤཱ་ཎ་ཀ’’ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟཾ ཝི་ནཱ་ཝ སི་ཉྩ་ནེ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟེ པ་ན ས་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་ད་ནྟ་རེ་ནེ་ཝ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ན ཨི་མི་ནཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨུ་ད་ཀ་སྶ ས་པྤཱ་ཎ་ཀ་ཏཱ, ‘‘སི་ཉྩ་ནེ་ན པཱ་ཎ་ཀཱ མ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཛཱ་ན་ནཾ, ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝ ཙ ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ནཱ ཝ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཏི་ཎཱ་དཱི་ནཾ སི་ཉྩ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི.
ས་པྤཱ་ཎ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་ཊྛི་ཏོ སེ་ནཱ་ས་ན་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.
‘‘བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ཝ་གྒོ’’ཏི་པི ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ ནཱ་མཾ.