༣. ཨོ་ཝཱ་ད་ཝ་གྒོ
༡. ཨོ་ཝཱ་ད་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༤. ཏ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་བྷཱུ་ཏནྟི ཏི་རོ་ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ, བཱ་ཧི་ར་བྷཱུ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་མི་དྡྷོཏི པ་རི་པུ་ཎྞོ. ས་ཧི་ཏ་ཏྠོ ཨ་ཏྠ་ཡུ་ཏྟོ. ཨ་ཏྠ་ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ་དི་ནཱ ག་མྦྷཱི་རོ.
༡༤༥-༡༤༧. པ་ར་ཏོཏི ཨུ་ཏྟ་རི. ཀ་རོ་ནྟོ་ཝཱཏི པ་རི་བཱ་ཧི་རེ ཀ་རོ་ནྟོ. ཝི་བྷ་ངྒེཏི ཛྷཱ་ན་ཝི་བྷ་ངྒེ. ཙ་ར་ཎནྟི ནི་བྦཱ་ན་ག་མ་ནཱ་ཡ པཱ་དཾ.
ཡ་ད་སྶཱཏི ཡཾ ཨ་སྶ. དྷཱ་རེ་ཏཱིཏི ཨ་ཝི་ན་སྶ་མཱ་ནཾ དྷཱ་རེ་ཏི. པ་རི་ཀ་ཐ་ན་ཏྠནྟི པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣ་དྷ་མྨ་ཀ་ཐ་ན་ཏྠཾ. ཏི་སྶོ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱཏི ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་སུ དཱ་ནཱ་ནི་སཾ་ས་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ ནི་དྷི་ཀུ་ཎྜ་སུ་ཏྟཱདི (ཁུ. པཱ. ༨.༡ ཨཱ་ད་ཡོ) -ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ, གེ་ཧ་པྤ་ཝེ་ས་མ་ངྒ་ལཱ་དཱི་སུ མ་ངྒ་ལ་སུ་ཏྟཱདི (ཁུ. པཱ. ༥.༡ ཨཱ་ད་ཡོ; སུ. ནི. མ་ངྒ་ལ་སུ་ཏྟ) -ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ, མ་ཏ་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་དི་ཨ་མ་ངྒ་ལེ་སུ ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཱདི (ཁུ. པཱ. ༧.༡ ཨཱ་ད་ཡོ; པེ. ཝ. ༡༤ ཨཱ་ད་ཡོ) -ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ་ཏི ཨི་མཱ ཏི་སྶོ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ. ཀ་མྨཱ་ཀ་མྨ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོཏི པ་རི་ཝཱ་རཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཀ་མྨ་ཝ་གྒེ (པ་རི. ༤༨༢ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. ས་མཱ་དྷི་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་མ་ཐ་པུ་བྦ་ཀ་ཝ་སེ་ན. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝཱཏི དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི་ཨཱ་དི་ཀཱ་ཡ སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝ་སེ་ན. ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ ཨ་པ་རཱ་ན་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཡེ་ན ཀཱ་མཾ ག་ནྟུཾ ཙ་ཏ་སྶོ དི་སཱ ཨ་ར་ཧ་ཏི, ཨ་སྶ ཝཱ ས་ནྟི, ཏཱ་སུ ཝཱ སཱ་དྷཱུ་ཏི ཙཱ་ཏུ་དྡི་སོ.
ཨ་བྷི་ཝི་ན་ཡེཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་ས་ངྑཱ་ཏེ སཾ་ཝ་ར་ཝི་ན་ཡེ, ཏ་པྤ་ཀཱ་ས་ཀེ ཝཱ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀེ. ཝི་ནེ་ཏུནྟི སི་ཀྑཱ་པེ་ཏུཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ. པ་གུ་ཎཱ ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏཱཏི པཱ་ཋ་ཏོ ཙ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙ པ་གུ་ཎཱ མུ་ཁེ ས་ནྣི་དྷཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཏྠ་མ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན་པེ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཨ་བྷི་དྷ་མྨེཏི ལ་ཀྑ་ཎ་ར་སཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣེ ནཱ་མ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ. པུ་བྦེ ཀི་ར མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཨ་ན་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ག་ཎ་སྶ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡཱ་དི་ཨེ་ཀེ་ཀ་དྷ་མྨ་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ནྟཱ ‘‘ཏུ་མྷེ ཨེ་ཏཾ པཱ་ལི༹་ཏོ ཙ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཏོ ཙ པ་རི་ཧ་ར་ཐ, ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཨུ་ཏྟ་རི་པི ཨུ་གྒ་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཀ་ལ་དྷ་མྨཾ ག་ནྠ་ཝ་སེ་ན ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཏེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ག་ནྠ་ནཱ་མེ་ན དཱི་གྷ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ་ཏི ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ནྟི, ཏེ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ནྟི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་བྷཱ་ཎ་ཀོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ཧེ་ཊྛི་མཱ ཝཱ ཏ་ཡོ ཝ་གྒཱཏི མ་ཧཱ་ཝ་གྒ་ཏོ ཧེ་ཊྛི་མཱ ས་གཱ་ཐ་ཀ་ཝ་གྒོ (སཾ. ནི. ༡.༡ ཨཱ་ད་ཡོ), ནི་དཱ་ན་ཝ་གྒོ (སཾ. ནི. ༢.༡ ཨཱ་ད་ཡོ), ཁ་ནྡྷ་ཝ་གྒོ་ཏི (སཾ. ནི. ༣.༡ ཨཱ་དི་ཡོ) ཨི་མེ ཏ་ཡོ ཝ་གྒཱ. ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧེ་ཊྛཱཏི ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. དྷ་མྨ་པ་ད་མྤི ས་ཧ ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཛཱ་ཏ་ཀ་བྷཱ་ཎ་ཀེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱ་ཏ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏོ ཨོ་རཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཝཱ་ད་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་ཏོ ཏ་ཏོཏི དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡཱ་དི་ཏོ. ཨུ་ཙྩི་ནི་ཏྭཱ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱ, བྷི་ཀྑུ་ནོ་པི པུ་བྦཱ་པ་རཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཨཱ་དི་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡ ཙ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཏཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཀི་ཉྩི ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ན ཝུ་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཝི་ན་ཡེ ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གོ, སུ་ཏྟ་ནྟེ་སུ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒོ ཙ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པཱ་ཋཾ ཝི་ནཱ ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ པ་ཝི་ཊྛ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ སུ་ཏྟ་ཝི་ན་ཡཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝི་སུཾ ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ‘‘བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘བྱ་ཉྫ་ནཾ ཁཱ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨ་ཝུ་ཏྟ་མྤི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ཏ་ད་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.
པ་རི་མ་ཎྜ་ལ་པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ཡཱཏི པ་རི་མ་ཎྜ་ལཱ་ནི པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ནི པ་དེ་སུ སི་ཐི་ལ་དྷ་ནི་ཏཱ་དི་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནི ཡ་སྶཾ, ཏཱ་ཡ. པུ་ར་སྶ ཨེ་སཱ་ཏི པོ་རཱི, ན་ག་ར་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཀ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནེ་ལ་ག་ལཱ༹་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ལཱཏི ཁེ་ལ༹ཾ ཏ་གྒ་ལ༹་ན་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ. ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝཱ་ཀྐ་ར་ཎོཏི ཨེ་ཏྠ ཝཱ་ཙཱ ཨེ་ཝ ཝཱ་ཀྐ་ར་ཎཾ, ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་གྷོ་སོ. ཀ་ལྱཱ་ཎཾ མ་དྷུ་རཾ ཝཱ་ཀྐ་ར་ཎ་མ་སྶཱ་ཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝཱ་ཀྐ་ར་ཎོ. ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡ མེ་ཐུ་ནེ་ནེ་ཝ ཨ་བྷ་བྦོ ཧོ་ཏི, ན སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་སཱ་མ་ཎེ་རཱི་སཱུ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༡༤༨. ག་རུ་ཀེ་ཧཱིཏི ག་རུ་ཀ་བྷ་ཎྜེ་ཧི. ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡཱཏི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ ནཱ་མ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ལི་ངྒཱ ཝཱ པ་ཉྩ་ས་ཏ་སཱ་ཀི་ཡཱ་ནི་ཡོ ཝཱ. ཨེ་ཏཱ པ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ ཨོ་ཝ་ད་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ.
༡༤༩. ན ནི་མ་ནྟི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱཏི ནི་མ་ནྟི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ བྷོ་ཛ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ ན ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་སི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཏོཏི བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡ་ཏོ. ཡཱ་ཙི་ཏྭཱཏི ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧི ཨཱ་ནཱི་ཏ་ཨོ་ཝཱ་དེ་ནེ་ཝ མ་ཡ་མྤི ཝ་སི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡེ. ཨ་བྷི་ཀྑུ་ཀཱ་ཝཱ་སེ ཝ་སྶཾ ཝ་ས་ནྟི་ཡཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ.
ཨི་མཱ་སུ ཀ་ཏ་རཱ་པ་ཏྟི པ་རི་ཧ་རི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ ར་ཀྑི་ཏ་བྦཱ’’ཏི. སཱ ཝ་སྶཱ་ནུ་ག་མ་ན་མཱུ་ལི་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ར་ཀྑི་ཏ་བྦཱ, ཨི་ཏ་རཱ་ཡ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་པ་དཱ་སུ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨོ་ཝཱ་ད་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨོ་ཝཱ་དེ ཡཱ་ཙ་ན་ཏྠཱ་ཡ. དྭེ ཏི་སྶོཏི དྭཱི་ཧི ཏཱི་ཧི, ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ. པཱ་སཱ་དི་ཀེ་ནཱཏི པ་སཱ་ད་ཛ་ན་ཀེ་ན ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་ནཱ. ས་མྤཱ་དེ་ཏཱུཏི ཏི་ཝི་དྷཾ སི་ཀྑཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏུ. ཨ་ས་མྨ་ཏ་ཏཱ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་རི་པུ་ཎྞཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ, ཨོ་ཝཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ་ག་རུ་དྷ་མྨ་དཱ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཨོ་ཝཱ་ད་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༣. དུ་ཏི་ཡེ ཀོ་ཀ་ན་དནྟི པ་དུ་མ་ཝི་སེ་སཾ, ཏཾ ཀི་ར བ་ཧུ་པ་ཏྟཾ ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་ནྣཾ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ཡ་ཐཱ ཀོ་ཀ་ན་ད་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་དུ་མཾ, ཨེ་ཝཾ ཕུ་ལླ་མུ་ཁ་པ་དུ་མཾ ཨ་ཝཱི་ཏ་གུ་ཎ་ག་ནྡྷཾ ནི་མྨ་ལེ ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ ཨཱ་དི་ཙྩཾ ཝི་ཡ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཏེ་ཛ་སཱ ཏ་པ་ནྟཾ ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ནཾ ཨ་ངྒེ་ཧི ནི་ཙྪ་ར་ཎ་ཀ་ཛུ་ཏི་ཡཱ ཨ་ངྒཱི་ར་སཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ པ་སྶཱ་ཏི. ར་ཛོ་ཧ་ར་ཎནྟི ས་རཱི་རེ ར་ཛཾ པུ་ཉྪ་ཏཱི་ཏི ར་ཛོ་ཧ་ར་ཎ་ནྟི པུ་ཉྪ་ན་ཙོ་ལ༹་སྶ ནཱ་མཾ. ཨོ་བྷཱ་ས་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་པུ་བྦ་ཀཱ བྷཱ་སི་ཏ་གཱ་ཐཱ ཨོ་བྷཱ་ས་གཱ་ཐཱ ནཱ་མ. ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒཱདཱི་སུ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༣༨༦) པ་ན ‘‘རཱ་གོ ར་ཛོ ན ཙ པ་ན རེ་ཎུ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཨོ་བྷཱ་ས་གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ, ན པ་ནེ་སཱ ‘‘ཨ་དྷི་ཙེ་ཏ་སོ’’ཏི གཱ་ཐཱ. ཨ་ཡ་ཉྩ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨུ་དཱ་ན་གཱ་ཐཱ་ཏི ཨུ་དཱ་ན་པཱ་ལི༹་ཡཾ ན་ཏྠི, ཨེ་ཀུ་དཱ་ནི་ཡ་ཏྠེ་ར་སྶ (ཐེ་ར་གཱ. ༡.༦༧ ཨེ་ཀུ་དཱ་ནི་ཡ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ནཱ་ཡཾ ཨུ་དཱ་ན་གཱ་ཐཱ་ཏི ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷ པ་ན པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཐེ་ར་སྶཱ་པི ཨུ་དཱ་ན་གཱ་ཐཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་དྷ ཙ ཨ་ག་རུ་དྷ་མྨེ་ནཱ་པི ཨོ་ཝ་ད་ཏོ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ. ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏ་སཱུ་རི་ཡ་ཏཱ, པ་རི་པུ་ཎྞཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ, ཨོ་ཝ་ད་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༢. ཏ་ཏི་ཡཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ཨུ་པ་སྶ་ཡཱུ་པ་ག་མ་ནཾ, པ་རི་པུ་ཎྞཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ, ས་མ་ཡཱ་བྷཱ་ཝོ, ག་རུ་དྷ་མྨེ་ཧི ཨོ་ཝ་ད་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི.
བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཨཱ་མི་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨཱ་མི་ས་ནི་ར་པེ་ཀྑ་མྤི ཨཱ་མི་ས་ཧེ་ཏུ ཨོ་ཝ་ད་ཏཱི་ཏི་ས་ཉྙཱ་ཡ བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ, དྷ་མྨེ་ན ལ་དྡྷ་ས་མྨུ་ཏི་ཏཱ, ཨ་ནཱ་མི་ས་ནྟ་ར་ཏཱ, ཨ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ བྷ་ཎ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཨཱ་མི་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༦༩. པ་ཉྩ་མཾ ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
༦. ཙཱི་ཝ་ར་སི་བྦ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༦. ཚ་ཊྛེ ཀ་ཐི་ན་ཝ་ཏྟནྟི ཀ་ཐི་ན་མཱ་སེ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ས་ཧཱ་ཡ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱཏི ‘‘ཏ་ཝ ཉཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀི་སྶཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀི་སྶཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཏེ ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀ་ས་ཉྙི་ནོ ཨ་ཧེ་སུ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཀ་པྤི་ཡེ ནི་ཡོ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི. ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ས་ནྟ་ཀ་ཏཱ, ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནཱུ་པ་ག་ཏཱ, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན སི་བྦ་ནཾ ཝཱ སི་བྦཱ་པ་ནཾ ཝཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཙཱི་ཝ་ར་སི་བྦ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. སཾ་ཝི་དྷཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༣. ས་ཏྟ་མེ པཱ་ལི༹་ཡཾ ག་ཙྪཱ་མ བྷ་གི་ནི ག་ཙྪཱ་མཱ་ཡྻཱཏི བྷི་ཀྑུ་པུ་བྦ་ཀཾ སཾ་ཝི་དྷཱ་ནཾ, ཨི་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་པུ་བྦ་ཀཾ. ཨེ་ཀ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒནྟི ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་དྡྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ མ་གྒཾ. ཧི་ཡྻོཏི སུ་ཝེ. པ་རེཏི ཏ་ཏི་ཡེ དི་ཝ་སེ.
དྭི་དྷཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རོཏི པཱ་ད་ག་མ་ནེ པ་ཀྑ་ག་མ་ནེ་ཏི དྭི་དྷཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རོ. ཨུ་པ་ཙཱ་རོ ན ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི ཡོ པ་རི་ཀྑི་ཏྟཱ་དི་གཱ་མ་སྶ ཨེ་ཀ་ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ་དི་ཨུ་པ་ཙཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ, སོ ཨི་དྷ ན ལ་བྦྷ་ཏི ཨཱ་ས་ནྣ་ཏྟཱ. ཨེ་ཏེ་ན ཙ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ་ཡེ་ཝེ་ཏྠ གཱ་མོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ན ས་ཀ་ལཾ གཱ་མ་ཁེ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠཱ་པི ཡ་ཏྠ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ་ཀྐ་མ་ནེ ཨེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ར་ཏ་ན་མ་ཏྟ་ནྟ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨུ་པ་ཙཱ་རོ་ཀྐ་མ་ན་ཉྩེ་ཏྠ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་བྦྷ་ནྟ་རེ པ་ཝི་ས་ན་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་པྤ་ཝི་སི་ཏྭཱ་པི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ བ་ཧི ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ན་བྦྷ་ནྟ་ར་ག་ཏེ་ན མ་གྒེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ་པི མ་གྒ་སྶ དྭཱི་སུ པ་སྶེ་སུ ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ན་བྦྷ་ནྟ་ར་ག་ཏཾ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ས་བྦཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ན་ཏོ བ་ཧི ག་ཏེ་ན མ་གྒེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ ན གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ, ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ན་ག་ཎ་ནཱ་ཡེ་ཝ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི ཨ་ན་ནྟ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ནཱ་ཝཱ་ཡེ་ཝ གཱ་མ་ཏཱི་ར་པ་སྶེ་ན ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི ས་མ་ཏྠི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ན ཧི ས་ཀྐཱ ནཱ་ཝཱ་ཡ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་བྦྷ་ནྟ་རེ པ་ཝི་སི་ཏུཾ. ཏི་ཎྞཾ མ་གྒཱ་ནཾ ས་མྦ་ནྡྷ་ཊྛཱ་ནཾ སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀཾ. ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏེཏི ཨེ་ཏྠ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ར་ཐི་ཀཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཝ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ནེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ་པཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶཱཏི ཨ་ས་ཏི གཱ་མེ ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ. ཡ་སྨི་ཉྷི གཱ་མ་ཁེ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏེ་པི ཨ་ར་ཉྙེ ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ན་བྦྷ་ནྟ་རེ གཱ་མོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་མྤི ཨི་དྷ ཨ་གཱ་མ་ཀཾ ཨ་ར་ཉྙ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ན ཝི་ཉྫྷཱ་ཊ་ཝཱ་ད་ཡོ.
༡༨༥. ར་ཊྛ་བྷེ་དེཏི ར་ཊྛ་ཝི་ལོ་པེ. ཙ་ཀྐ་ས་མཱ་རུ་ལ༹ྷཱཏི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཙ་ཀྐཾ, ས་ཀ་ཊ་ཙ་ཀྐཾ ཝཱ ས་མཱ་རུ་ལ༹ྷཱ. དྭི་ནྣ་མྤི སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི, ཨ་ཝི་ས་ངྐེ་ཏཾ, ས་མ་ཡཱ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ནཱ་པ་དཱ, གཱ་མ་ནྟ་རོ་ཀྐ་མ་ནཾ ཝཱ ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཏི་ཀྐ་མོ ཝཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི. ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ པ་ན མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི.
སཾ་ཝི་དྷཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ནཱ་ཝཱ་བྷི་རུ་ཧ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༩. ཨ་ཊྛ་མེ ཨེ་ཀཾ ཏཱི་རཾ…པེ… ནི་ར་ནྟ་རནྟི ན་དི་ཏོ ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ན་བྦྷ་ནྟ་རེ པ་དེ་སེ ནི་ཝི་ཊྛ་གཱ་མེ་ཧི ནི་ར་ནྟ་ར་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཨེ་ཀཾ ཨ་གཱ་མ་ཀཾ ཨ་ར་ཉྙནྟི ཏ་ཐཱ ནི་ཝི་ཊྛ་གཱ་མཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་གཱ་མ་ཀ་ཏཱི་ར་པ་སྶེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི པ་ན ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ན་ཝི་ཏྠ་ཏཾ ན་དིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏོ ཨཱུ་ན་ཝི་ཏྠཱ་རཱ་ཡ ཧི ན་དི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷེ་ནཱ་པི ག་མ་ནེ ཏཱི་ར་དྭ་ཡ་སྶཱ་པི ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ན་བྦྷ་ནྟ་རེ ག་ཏ་ཏྟཱ གཱ་མ་ནྟ་ར་ག་ཎ་ནཱ་ཡ, ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ན་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཙ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཡོ་ཛ་ན་ཝི་ཏྠ་ཏཱ…པེ… ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ན་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ཡོ་ཛ་ན་ཏོ ཨཱུ་ནཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ན་བྦྷ་ནྟ་ར་ག་ཏ་ཏཱི་ར་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི་ག་ཎ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ‘‘ས་བྦ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ས་མ་ཏྠེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ས་མུ་དྡ་ཏ་ལཱ༹་ཀཱ་དཱི་སུ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ་པི ཀཱི་ལཱ༹་པུ་རེ་ཀྑཱ་ར་སྶ ཏ་ཏྠ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, པ་ཋ་མཾ ཀཱི་ལཱ༹་པུ་རེ་ཀྑཱ་ར་སྶཱ་པི པ་ཙྪཱ ནཱ་ཝཱ་ཡ ནི་དྡུ་པ་ག་ཏ་སྶ, ཡོ་ནི་སོ ཝཱ མ་ན་སི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ གཱ་མ་ནྟ་རོ་ཀྐ་མ་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫ་ཏཱ, ཏི་ཙི་ཏྟ་ཏཱ ཙ་སྶ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ནཱ་ཝཱ་བྷི་རུ་ཧ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. པ་རི་པཱ་ཙི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༧. ན་ཝ་མེ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ…པེ… པ་ཉྩ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཨི་མི་ནཱ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཉྩ་ཧི ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་ཧི ཀ་ཏ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་པ་རི་ཀ་ཐཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་རི་པཱ་ཙི་ཏ་ཏཱ, ཏ་ཐཱ ཛཱ་ན་ནཾ, གི་ཧི་ས་མཱ་ར་མྦྷཱ་བྷཱ་ཝོ, བྷོ་ཛ་ན་ཏཱ, ཏ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི.
པ་རི་པཱ་ཙི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ར་ཧོ་ནི་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༨. ད་ས་མེ ཨུ་པ་ན་ནྡ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ནཱཏི མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ན ར་ཧོ་ནི་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པ་ན ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་ཝ་གྒེ པ་ཉྩ་མ་མྤི ཨུ་པ་ན་ནྡཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཉྙ་ཏྟེ་སུ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ར་ཧོ་ནི་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་ཊྛི་ཏོ ཨོ་ཝཱ་ད་ཝ་གྒོ ཏ་ཏི་ཡོ.