ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི-ཊཱི་ཀཱ (དུ་ཏི་ཡོ བྷཱ་གོ)
༥. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཀ་ཎྜཾ
༡. མུ་སཱ་ཝཱ་ད་ཝ་གྒོ
༡. མུ་སཱ་ཝཱ་ད་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. མུ་སཱ་ཝཱ་ད་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཁུ་དྡ་ཀཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཁུ་དྡ་ཀ-ས་དྡོ བ་ཧུ-ས་དྡ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ཝ་གྒེ་སུ, ཁུ་དྡ་ཀེ་སུ ཝཱ. ‘‘ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ཏོ’’ཏི ཧེ་ཏུ་ནོ ཝི་པ་ཀྑེ་པི ནི་བྦཱ་ནེ ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨ་ནེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཏྟེ པ་རེ་ཧི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན མ་ཡཱ ཨ་ཡཾ ཧེ་ཏུ ཝུ་ཏྟོ’’ཏི ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏུཾ པུ་ན ‘‘ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨ་ཏོ་ཏི མ་ཡཱ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ཏི. ‘‘ས་མྤ་ཛཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཨ་ནུ་ནཱ་སི་ཀ་ལོ་པེ་ན ནི་དྡེ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ན་ནྟོ’’ཏི.
༢. ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དེཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཏ་ཐ་བྷཱ་ཝཾ པུ་བྦེ་པི ཛཱ་ནི་ཏྭཱ, ཝ་ཙ་ན་ཀྑ་ཎེ ཙ ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ མུ་སཱ་ཝཱ་ད་བྷ་ཎ་ནེ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ནི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. མུ་སཱ་ཝཱ་དེཏི ཙ ནི་མི་ཏྟ་ཏྠེ བྷུ་མྨཾ, ཏ་སྨཱ མུ་སཱ་བྷ་ཎ་ན་ནི་མི་ཏྟཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ, ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ་པི ཨཱི་དི་སེ་སུ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༣. ཝ་ད་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཝཱ་ཙཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མི་ཙྪཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘དྷ་ནུ་ནཱ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ནཱ དི་ཊྛ’’ནྟི པཱ་ཀ་ཊ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀེ་ནཱ’’ཏི.
༡༡. ག་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ཛཱ་ཏོ. ཨཱ་པ་ཏྟིནྟི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་པ་ཏྟིཾ, ན དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ. ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ད་ས་ཧི ཨ་ཀྐོ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི པ་རཾ ད་ཝཱ ཝ་ད་ནྟ་སྶ ཧི ཏཾ ཧོ་ཏི. ཙཱ་རེ་སུནྟི ཨུ་པ་ནེ་སུཾ. ཝ་ཏྠུ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏཱ, ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་པུ་རེ་ཀྑཱ་ར་ཏཱ, ཡ་མ་ཏྠཾ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མོ, ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་པ་ཡོ་གོ ཙཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ཝ་ཏྠུ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཧི ཨ་ས་ཏི ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་པུ་རེ་ཀྑཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པི་ཏེ་པི མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ན ཧོ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ སཱ་པི ཨ་ངྒ་མེ་ཝཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ་རོ་ཙ་ན་ཏྠཾ མུ་སཱ བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ, པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, ཨ་མཱུ་ལ་ཀེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན ཨ་ནུ་དྡྷཾ་ས་ན་ཏྠཾ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ་ནཱ་ནུ་དྡྷཾ་ས་ན་ཨོ་མ་ས་ཝཱ་དཱ་དཱི་སུ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་སུ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཧཱི་ན་ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ད་ཝཱ ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟ་སྶ དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ, ཀེ་ཝ་ལཾ མུ་སཱ བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ ཨི་དྷ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ.
མུ་སཱ་ཝཱ་ད་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨོ་མ་ས་ཝཱ་ད་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣. དུ་ཏི་ཡེ པུ་བྦེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ་ར་པྤ་དེ་སཾ པུ་ན ཨ་རེ པ་ཏྟེཏི པ་ཋ་མཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ནེ་མི་པྤ་དེ་སེ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ པུ་ན བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༥. པུ་བྦེཏི ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ. པུ་པྥ་ཚ་ཌྜ་ཀཱ ནཱ་མ ག་བྦྷ་མ་ལཱ་དི་ཧཱ་ར་ཀཱ. ཏ་ཙྪ་ཀ་ཀ་མྨནྟི པཱ་སཱ་ཎ་ཀོ་ཊྚ་ནཱ་དི་ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ཀ་མྨཾ. ཧ་ཏྠ་མུ་དྡཱ་ག་ཎ་ནཱཏི ཨ་ངྒུ་ལི་ས་ངྐོ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ག་ཎ་ནཱ. ཨ་ཙྪི་དྡ་ཀ་ག་ཎ་ནཱ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ན་ད་ས་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ སཱ་རི་ཡོ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ག་ཎ་ནཱ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་ངྐ་ལ་ན་པ་ཊ་ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཝོ་ཀླ་ན་བྷཱ་ག་ཧཱ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ པི་ཎྜ་ག་ཎ་ནཱ ག་ཧི་ཏཱ. ཡ་སྶ སཱ པ་གུ་ཎཱ, སོ རུ་ཀྑ་མྤི དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཨེ་ཏྠ པ་ཎྞཱ་ནཱི’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཡ་བྷ-མེ་ཐུ་ནེ་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ-ཀཱ་ར-བྷ-ཀཱ་རེ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༡༦. ན པུ་རི་མེ་ནཱཏི མུ་སཱ་ཝཱ་ད་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན. སོ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱཏི ཨུ་པ་ས་གྒཱ་དི་ཝི་སི་ཊྛེ་ཧི་པི ཝ་ད་ནྟོ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ་ཝ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ.
༢༦. དུ་བྦྷཱ་སི་ཏནྟི སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་ཧི་པི པ་ར་མྨུ་ཁཱ ཝ་ད་ནྟ་སྶ་པི དུ་བྦྷཱ་སི་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཝ་ད་ནྟི ཏ་ཏོ ལཱ་མ་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝཱ, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ་པེ་ཏྠ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ས་བྦ་ས་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ཝི་དཱུ་ཧི ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ་ད་ཡོ་པི ག་ཧི་ཏཱ.
༣༥. ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི་པུ་རེ་ཀྑཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཝཱ པཱ་པ་ག་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཝ་ད་ནྟཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཀོ་པེ ཨུ་པྤ་ནྣེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཀཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་ར་མ་ཏྟེ་ན་པི ཨོ་མ་ས་ན་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ‘‘ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ’’ནྟི ཙ ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་ཝཱ་རེ པ་ན ‘‘ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་ན…པེ… དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི. ན ཧཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་རི. ༢༧༦) ཨི་ཏ་རཱ་ནི ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་མ་སྶེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཱ་པ་ཏྟི པ་ནེ་ཏྠ ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏཱི’’ཏི. ད་ཝ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ ཧི ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟེ་ཧི ཨོ་མ་ས་ནྟ་སྶ་པི ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ངྒཾ ཧོ་ཏི, ན པ་ན ཀཱ་ཡོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ་པི དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་པ་ཏྟི ཝི་ཡ ཀེ་ཝ་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ. ཨོ་མ་ས་ནྟ་སྶ པ་ན ཀི་ཉྩཱ་པི ཨི་དྷ དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཨ་ཐ ཁོ ཀཱ་ཡ་ཀཱི་ལཱ༹་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་ན་ཉྙཱ་པ་དེ་སེ་ན ཨ་ཀྐོ་ས་ནཾ, ཏ་སྶ ཛཱ་ན་ནཾ, ཨ་ཏྠ་པུ་རེ་ཀྑཱ་ར་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཨོ་མ་ས་ཝཱ་ད་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. པེ་སུ་ཉྙ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༦. ཏ་ཏི་ཡེ བྷ་ཎྜ་ནཾ ཛཱ་ཏཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ. པི་ས་ཏཱི་ཏི པི་སུ་ཎཱ, ཝཱ་ཙཱ, ས་མ་གྒེ བྷི་ནྣེ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པི་སུ་ཎོ, ཏ་སྶ ཀ་མྨཾ པེ་སུ་ཉྙནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨི་དྷཱ་པི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ད་ས་ཧི ཝ་ཏྠཱུ་ཧི པེ་སུ་ཉྙཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ནྟ་སྶེ་ཝ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨི་ཏ་རེ་ཧི ཨ་ཀྐོ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་ན་ཀྐོ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི པ་ན ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་ན་ཉྙཱ་པ་དེ་སེ་ན ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཎཾ, པི་ཡ་ཀ་མྱ་ཏཱ་བྷེ་དཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཏཱ, ཏ་སྶ ཝི་ཛཱ་ན་ནཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
པེ་སུ་ཉྙ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. པ་ད་སོ་དྷ་མྨ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༥. ཙ་ཏུ་ཏྠེ པུ་རི་མ་བྱ་ཉྫ་ནེ་ན ས་དི་སནྟི ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནི་ཙྩ-ས་དྡེ་ན ས་དི་སཾ ‘‘ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནི་ཙྩ-ས་དྡཾ ཝ་ད་ཏི. ཨ་ཀྑ་ར་ས་མཱུ་ཧོཏི ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཀོ ཝུ་ཏྟོ. པ་དནྟི ཝི་བྷ་ཏྟི་ཨ་ནྟཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཀཾ པ་དནྟི གཱ་ཐཱ་པ་ད་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. པ་ད་ག་ཎ་ནཱ་ཡཱཏི གཱ་ཐཱ་པ་ད་ག་ཎ་ནཱ་ཡ. ཨ་པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱཏི ས་དྡྷིཾ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ. ཨེ་ཏེ་ན གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ཙྪི་མ་པཱ་དེ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ སཱ་མ་ཎེ་རོ པ་ཋ་མ་པཱ་དཱ་དིཾ ཝ་ད་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ, ཏ་སྨིཾ ནི་སྶ་དྡེ ཨེ་ཝ ཨི་ཏ་རེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ནི་སྶི་ཏོཏི ས་ངྒཱི་ཏི་ཏྟ་ཡཱ་རུ་ལ༹ྷཾ པོ་རཱ་ཎ་ཊྛ་ཀ་ཐཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཨི་དཱ་ནི་པི ‘‘ཡ་ཐཱ་པི དཱི་པི་ཀོ ནཱ་མ, ནི་ལཱི་ཡི་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ཏེ མི་གེ’’ཏི (མི. པ. ༦.༡.༥; ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༡༧; དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༧༤; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༠༧; པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༦༥; པ་ཊི. མ. ཨ་ཊྛ. ༢.༡.༡༦༣) ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཏྠེ་ཝ, བུ་དྡྷ་གྷོ་སཱ་ཙ་རི་ཡཱ་དཱི་ཧི པོ་རཱ་ཎ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་མྤི ཨི་དྷ ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. པཱ་ལི༹་ནི་སྶི་ཏོཏི ཨུ་དཱ་ན་ཝ་གྒ་ས་ངྒ་ཧཱ་དི་ཀོ. ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶི་ཏནྟི ནི་བྦཱ་ན་ནི་སྶི་ཏཾ. ཐེ་ར་སྶཱཏི ནཱ་ག་སེ་ན་ཏྠེ་ར་སྶ. མ་གྒ་ཀ་ཐཱདཱི་ནི པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི.
༤༦. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཀྑ་རཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དི ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཀྑ་རེ་ནཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
༤༨. ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱཏི པ་རི་སཱ་ཡ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཋི་ཏ་སྶ ཝཱ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཝཱ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ ཨུ་དྡི་སྶ བྷ་ཎ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ པ་ན དཱུ་རེ ནི་སི་ནྣ་མྤི ཨུ་དྡི་སྶ བྷ་ཎ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ. ཨོ་པཱ་ཏེ་ཏཱིཏི ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ, ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་དྷ་མྨཾ པ་ད་སོ ཝཱ་ཙ་ན་ཏཱ, ཨེ་ཀ་ཏོ བྷ་ཎ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
པ་ད་སོ་དྷ་མྨ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ས་ཧ་སེ་ཡྻ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༠-༥༡. པ་ཉྩ་མེ ཏ་ཏྲི་དཾ ནི་ད་སྶ་ན་ནྟི སེ་སོ. དི་ར་ཏྟ་ཏི་ར་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ དི་ར་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ཏྠཾ, ནི་ར་ནྟ་རཾ ཏི་སྶོ་ཝ ར་ཏྟི་ཡོ ཝ་སི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་དི་ཝ་སཱ་དཱི་སུ ས་ཡ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི, ན ཨེ་ཀ་ནྟ་རི་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ཡ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠ་མྤཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. དི་ར་ཏྟ་ཝི་སི་ཊྛ་ཉྷི ཏི་ར་ཏྟཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ, ཏེ་ན ཨ་ན་ནྟ་རི་ཀ་མེ་ཝ ཏི་ར་ཏྟཾ དཱི་པེ་ཏཱི་ཏི. པ་ཉྩ་ཧི ཚ་ད་ནེ་ཧཱིཏི ཨི་ཊྛ་ཀ་སི་ལཱ་སུ་དྷཱ་ཏི་ཎ་པ་ཎྞེ་ཧི. ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏ་ཝ་སེ་ནཱཏི པ་གུ་ཎ་ཝ་སེ་ན. དི་ཡ་ཌྜྷ་ཧ་ཏྠུ་བྦེ་དྷོ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རོ ཨེ་ཀེ་ན མ་གྒེ་ན པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་རི་ག་མ་ན་ཡོ་གྒོ, ཨེ་ཏཾ བ་ཧུ་དྭཱ་ར་མྤི ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རོ་ཝ. ཏ་ཏྠ པ་ན ཀུ་ཊྚཱ་དཱི་ཧི རུ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཝི་སུཾ དྭཱ་རཾ ཡོ་ཛེ་ནྟི, ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན རུ་ནྡྷ་ཏི ཨེ་ཝ, ཝི་སུཾ དྭཱ་རཾ ན ཡོ་ཛེ་ནྟི, ‘‘ཨེ་ཏ་མྤི ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་ར་མེ་ཝ མ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་ཧི པི་ཧི་ཏ་དྭཱ་རོ ཝི་ཡ ག་བྦྷོ’’ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ག་བྦྷེ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་མུ་ཁཱ་དཱི་སུ ནི་པ་ནྣཱ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ཧི ས་ཧ་སེ་ཡྻཱ་པ་རི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ག་བྦྷ་དྭཱ་རཾ མ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་ཧི པི་ད་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛི་ཏེ ཨ་རུ་ཎེ ཝི་ཝ་རཱ་པེ་ནྟ་སྶ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི.
ཏེ་སཾ པ་ཡོ་གེ པ་ཡོ་གེ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀེ་ཙི ‘‘ཨ་ནུ་ཊྛ་ཧ་ནེ་ན ཨ་ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ས་ཡ་ནྟ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཝཱ. ཨི་ད་ཉྷི སི་ཀྑཱ་པ་དཾ སི་ཡཱ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, སི་ཡཱ ཨ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི. ཀི་རི་ཡཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ ཙ་སྶ ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ དི་ཝཱ་ས་ཡ་ན་མྤི. ཨ་ནུ་ཊྛ་ཧ་ནེ་ན, ཧི དྭཱ་རཱ་སཾ་ཝ་ར་ཎེ་ན ཙེ་ཏཾ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ས་མ་ཨུ་ཊྛཱ་ན་མྤི ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨི་ད་ཉྩ ཡུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི, ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘ཨུ་པ་རི་མ་ཏ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ས་མྦ་དྡྷ་བྷི་ཏྟི་ཀ་སྶཱ’’ཏི ཨི་དཾ ས་མྦ་དྡྷ་བྷི་ཏྟི་ཀེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པ་རི་མ་ཏ་ལེ ས་ཡི་ཏ་སྶ ས་ངྐཱ ཨེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི ‘‘ཧེ་ཊྛཱ་པཱ་སཱ་དེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེཏི བ་ཧི ནི་སྶེ་ཎི་ཡཱ ཨཱ་རོ་ཧ་ཎཱི་ཡེ.
ས་བྷཱ་ས་ངྑེ་པེ་ནཱཏི ས་བྷཱ་ཀཱ་རེ་ན. ‘‘ཨ་ཌྜྷ་ཀུ་ཊྚ་ཀེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ཎྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡ་ཏྠ ཏཱི་སུ དྭཱི་སུ ཝཱ པ་སྶེ་སུ བྷི་ཏྟི་ཡོ བ་དྡྷཱ, ཚ་ད་ནཾ ཝཱ ཨ་ས་མྤ་ཏྟཱ ཨ་ཌྜྷ་བྷི་ཏྟི, ཨི་དཾ ཨ་ཌྜྷ་ཀུ་ཊྚ་ཀཾ ནཱ་མ. ཝཱ་ལ༹་ས་ངྒྷཱ་ཊོ ནཱ་མ པ་རི་ཀྑེ་པ་སྶ ཨ་ནྟོ ཐ་མྦྷཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་རི ཝཱ་ལ༹་རཱུ་པེ་ཧི ཀ་ཏ་ས་ངྒྷཱ་ཊོ. པ་རི་ཀྑེ་པ་སྶ བ་ཧི་ག་ཏེཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་སྨིཾ པ་སྶེ པ་རི་ཀྑེ་པོ ན་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ས་ཙེ བྷཱུ་མི་ཏོ ཝ་ཏྠུ ཨུ་ཙྩཾ ཧོ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཏོ ཨུ་ཙྩ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་བྦ་ཀོ་ས་བྦྷ་ནྟ་རེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ ཏ་ཏྠ སེ་ནཱ་ས་ན་ཝོ་ཧཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཐ ཝ་ཏྠུ ནཱི་ཙཾ བྷཱུ་མི་ས་མ་མེ་ཝ སེ་ནཱ་ས་ན་སྶ ཧེ་ཊྛི་མ་ཏ་ལེ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏ་ཏྠ པ་རི་ཀྑེ་པ་ར་ཧི་ཏ་དི་སཱ་ཡ ནི་བྦ་ཀོ་ས་བྦྷ་ནྟ་རེ ས་བྦ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི, པ་རི་ཙྪེ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་རི་ཀྑེ་པ་སྶ བ་ཧི ཨེ་ཝ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. པ་རི་མ་ཎྜ་ལཾ ཝཱཏི་ཨཱ་དི མ་ཛ྄ཛྷེ ཨུ་ད་ཀ་པ་ཏ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་ས་ངྒ་ཎ་ཝ་ནྟཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ག་བྦྷཱུ་པ་ཙཱ་རེཏི ཨེ་ཀེ་ཀ་ག་བྦྷ་སྶ དྭཱི་སུ པ་སྶེ་སུ པ་མུ་ཁེ་ན ག་མ་ནཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཧ་ཏྠུ་བྦེ་དྷ་ཏོ ཨ་ནཱུ་ནཾ ཀུ་ཊྚཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་ངྒ་ཎེ་ན པ་ཝེ་སཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ག་བྦྷ་པ་རི་ཀྑེ་པོཏི ཙ་ཏུ་ར་སྶ་པཱ་སཱ་དཱ་དཱི་སུ ས་མ་ནྟཱ ཋི་ཏ་ག་བྦྷ་བྷི་ཏྟི་ཡོ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
པཱ་ཊེ་ཀྐ་ས་ནྣི་ཝེ་སཱཏི ཨེ་ཀེ་ཀ་དི་སཱ་ཡ ག་བྦྷ་པཱ་ལི༹་ཡོ ཨི་ཏ་ར་དི་སཱ་སུ ག་བྦྷ་པཱ་ལཱི༹་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན, བྷཱ་ཝེ་པི ཝཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་བྷི་ཏྟི་ཙྪ་ད་ནེ་ཧི ཨ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཏཱ་ཡ པཱ་ཊེ་ཀྐ་ས་ནྣི་ཝེ་སཱ ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཾ…པེ… ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟནྟི ཏ་ཏྠ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན དུ་ཀྐ་ཊེ་ན. ཏཱ་དི་སཱ་ཡ ཧི ག་བྦྷ་པཱ་ལི༹་ཡཱ པ་མུ་ཁཾ ཏཱི་སུ དི་སཱ་སུ བྷི་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀ་དི་སཱ་ཡ ག་བྦྷ་བྷི་ཏྟི་མ་ཏྟེ་ན ས་བྦ་ཙྪ་ནྣཾ ཙཱུ་ལ༹་པ་རི་ཙྪ་ནྣཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཡ་དི པ་ན ཏ་སྶ པ་མུ་ཁ་སྶ ཨི་ཏ་ར་དི་སཱ་སུ་པི ཨེ་ཀི་སྶཾ, ས་བྦཱ་སུ ཝཱ བྷི་ཏྟིཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་དཱ ས་བྦ་ཙྪ་ནྣ་ཨུ་པ་ཌྜྷ་པ་རི་ཙྪ་ནྣཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝི་ནཱ ཛ་ག་ཏི་ཡཱ པ་མུ་ཁཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་ཙྩ་ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཀ་ཏ་གེ་ཧ་སྶ པ་མུ་ཁཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨི་དཾ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཨུ་ཙྩ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ཙེ པ་མུ་ཁཾ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱ པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་ས་ངྑྱ་མེ་ཝ པ་མུ་ཁཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ. ཛ་ག་ཏི་ཡཱ པ་མཱ་ཎཾ ཝ་ཏྭཱཏི པ་ཀ་ཏི་བྷཱུ་མི་ཡཱ ནི་པ་ནྣོ ཡ་ཐཱ ཛ་ག་ཏི་ཡཱ ཨུ་པ་རི ས་ཡི་ཏཾ ན པ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཙྩཱ་ཏི་ཨུ་ཙྩ་ཝ་ཏྠུ་སྶ ཨུ་བྦེ་དྷ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཝ་ཏྭཱ. ཨེ་ཀ་དི་སཱ་ཡ ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ དཱི་གྷཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ནྣི་ཝེ་སི་ཏོ པཱ་སཱ་དོ ཨེ་ཀ་སཱ་ལ་ས་ནྣི་ཝེ་སོ. དྭཱི་སུ, ཏཱི་སུ ཝཱ ཙ་ཏཱུ་སུ་པི ཝཱ དི་སཱ་སུ སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏཱ དྭི་སཱ་ལཱ་དི་ས་ནྣི་ཝེ་སཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སཱ་ལ་པྤ་བྷེ་ད་དཱི་པ་ན་མེ་ཝ ཙེ་ཏྠ པུ་རི་མ་ཏོ ཝི་སེ་སོ་ཏི. པ་རི་ཀྑེ་པོ ཝི་དྡྷ་སྟོཏི པ་མུ་ཁ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི.
༥༣. ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཙྪ་ནྣ་ཨུ་པ་ཌྜྷ་པ་རི་ཙྪ་ནྣཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ ཨཱ་དིཾ ཝ་ཏྭཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཾ ས་བྦ་ཙྪ་ནྣ་ཨུ་པ་ཌྜྷ་པ་རི་ཙྪ་ནྣཱ་དི་ཀ་མྤི ས་བྦཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཝུ་ཏྟ་མྤི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སྶེ་ཝ ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝེ་ན ད་སྶི་ཏཾ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫ་ཏྟཱ, ག་རུ་ཀེ ཋཱ་ཏ་བྦ་ཏོ ཙཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ཏྟ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནཱིཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་དྭ་ཡཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཏྟེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ.
༥༤. པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཏ་ཏི་ཡཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ པུ་རཱ་རུ་ཎཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པུ་ན ཝ་ས་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་ན པུ་རཱ་རུ་ཎཱ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཚ་ད་ནེ ནི་སི་ནྣ་སྶཱ་པི པུ་ན་དི་ཝ་སེ ས་ཧ་སེ་ཡྻེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ. སེ་ན་མྦ་མ་ཎྜ་པ་ཝ་ཎྞཾ ཧོ་ཏཱིཏི སཱི་ཧ་ལ༹་དཱི་པེ ཀི་ར ཨུ་ཙྩ་ཝ་ཏྠུ་ཀོ ས་བྦ་ཙྪ་ནྣོ ས་བྦ་ཨ་པ་རི་ཙྪ་ནྣོ ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀོ ས་ནྣི་པཱ་ཏ་མ་ཎྜ་པོ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ཏྠ་བྷཱ་གོ ཙཱུ་ལ༹་ཀཾ, དྭེ བྷཱ་གཱ ཨུ་པ་ཌྜྷཾ, ཏཱི་སུ བྷཱ་གེ་སུ དྭེ བྷཱ་གཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻནྟི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཙཱུ་ལ༹་ཀ་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཙྪ་ནྣ་ཏཱ་དཱི་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ, ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན ས་ཧ ནི་པ་ཛྫ་ནཾ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་དི་ཝ་སེ སཱུ་རི་ཡ་ཏྠ་ངྒ་མ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
ས་ཧ་སེ་ཡྻ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. དུ་ཏི་ཡ་ས་ཧ་སེ་ཡྻ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༥. ཚ་ཊྛེ མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ན ས་དྡྷིཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་དི་ཝ་སེ ས་ཡ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨི་མི་ནཱ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཨེ་ཀཱ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཀེ་ཙི པ་ན པུ་རི་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ནཱ་པཱི་ཏི དྭེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ནཱ’’ཏི ཨ་ནི་ཏྠི་ལི་ངྒེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ན་པུཾ་ས་ཀེ་ན པ་ན ཙ་ཏུ་ཏྠ་དི་ཝ་སེ ས་ཡ་ནྟ་སྶ ས་དུ་ཀྐ་ཊ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩཱ་པེ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ཎྜ་ཀ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ད་ནུ་ལོ་མི་ཀཱ པ་ན པུ་རི་ས་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀེ་ན ས་ཧ ས་ཡ་ནྟ་སྶ ཨི་མི་ནཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ, པུ་རི་མེ་ན ཙ་ཏུ་ཏྠ་དི་ཝ་སེ ས་དུ་ཀྐ་ཊ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཨི་ཏྠི་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀོ ཨི་ཏྠི་ག་ཏི་ཀོ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་ནྟི. མ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ, ཏ་ཏྠ མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ན ས་དྡྷིཾ ནི་པ་ཛྫ་ནཾ, སཱུ་རི་ཡ་ཏྠ་ངྒ་མ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
དུ་ཏི་ཡ་ས་ཧ་སེ་ཡྻ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༠. ས་ཏྟ་མེ ན ཡ་ཀྑེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཝི་ཉྙུ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཝི་ཉྙུ་ནཱ པུ་རི་ས་ཝི་གྒ་ཧེ་ན, ན ཡ་ཀྑཱ་དི་ནཱ་པཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏཱ་དི་སེ་ན་པི ཧི ས་ཧ ཋི་ཏཱ་ཡ དེ་སེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏཾ་ཏཾ་དེ་ས་བྷཱ་སཱ་ཡ ཨ་ཏྠཾ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཝ.
ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ, པུ་རི་སཾ ཝཱ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཨ་པ་ཀྐོ་སཱ་པ་ནཾ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཀི་རི་ཡཱ. ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཚ་ནྣཾ ཝཱ་ཙཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི དེ་ས་ནཱ, ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎོ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ, ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་པ་ཨ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ, ཝི་ཉྙཱུ་པུ་རི་སཱ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་པ་ཉྷ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི.
དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. བྷཱུ་ཏཱ་རོ་ཙ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༧. ཨ་ཊྛ་མེ ཨ་ནྟ་རཱཏི པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལ་ཏོ པུ་བྦེ་པི. ཨ་ཏི་ཀ་ཌྜྷི་ཡ་མཱ་ནེ་ནཱཏི ‘‘ཝ་ད་ཐ, བྷ་ནྟེ, ཀིཾ ཏུ་མྷེ་ཧི ཨ་དྷི་ག་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ནི་པྤཱི་ལི༹་ཡ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ཏི་བ་དྡྷི་ཡ་མཱ་ནེ་ན. ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ པ་ཙྩ་ཡེ ས་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ. སུ་ཏ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་སཱི་ལ་གུ་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ སུ་ཏ་གུ་ཎོ, པཱ་ལི༹་པཱ་ཋ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ པ་རི་ཡ་ཏྟི་གུ་ཎོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ‘‘ཙི་ཏྟ་ཀྑེ་པ་སྶ ཝཱ ཨ་བྷཱ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཁི་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཝེ་ད་ནཱ་ཊྚ་ཏཱ་པི ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
པུ་བྦེ ཨ་ཝུ་ཏྟེ་ཧཱིཏི ཙ་ཏུ་ཏྠ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ ཨ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི. ཨི་ད་ཉྩ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཨ་ཛ་ཨཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཱ་བྷཱ་ཝཱ. ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷཱི་ན་ཉྩ ས་ཏྠུ ཨཱ་ཎཱ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་པ་ཊི་གྷ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཛྷཱ་ན་པ་རི་ཧཱ་ན་ཏོ བྷཱུ་ཏཱ་རོ་ཙ་ནཾ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨ་སྶ བྷཱུ་ཏ་ཏཱ, ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙ་ནཾ, ཏ་ངྑ་ཎ་ཝི་ཛཱ་ན་ནཱ, ཨ་ན་ཉྙཱ་པ་དེ་སོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི.
བྷཱུ་ཏཱ་རོ་ཙ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. དུ་ཊྛུ་ལླཱ་རོ་ཙ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༨. ན་ཝ་མེ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ་ཡྻཱཏི ཏ་ཏྠ ཀ་སྶ་ཙི མ་ཏི ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཏོ ད་ལ༹ྷཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ནྟོ ‘‘ཨི་མི་ནཱ་པི ཙེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
༨༢. ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཉྩ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཱིཏི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ. སེ་སཱ་ནཱིཏི ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཱ་དཱི་ནི. སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ཨཱ་དི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རོ་ཝ. ཨ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ཝ་ཏྠུ་ཀོ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ, ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙ་ནཾ, བྷི་ཀྑུ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
དུ་ཊྛུ་ལླཱ་རོ་ཙ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. པ་ཐ་ཝཱི་ཁ་ཎ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༦. ད་ས་མེ ཨ་པྤ་པཾ་སུ་མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཌྜྷ་པཾ་སུ་མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ་པི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ན ཧེ་ཏཾ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠཱུ་ཏི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ ཛཱ་ཏཱ་ཛཱ་ཏ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ་ཡ ཏ་ཏི་ཡ་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཁ་ཎཱ་ཏི ཨོ་ཀཱ་ས་སྶ ཨ་ནི་ཡ་མི་ཏ་ཏྟཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨི་མཾ ཝ་ལླིཾ ཁ་ཎཱཏི པ་ཐ་ཝཱི་ཁ་ཎ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་མི་ནཱ་ཝ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི, ན བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟེ པ་ན དྭེ་པི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ ཧོ་ནྟི. ཨུ་ད་ཀ་པ་པྤ་ཊ་ཀོཏི ཨུ་ད་ཀེ ཨ་ནྟོ་བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཝི་ཊྛེ ཏ་སྶ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གཾ ཚཱ་དེ་ཏྭཱ ཏ་ནུ་ཀ་པཾ་སུ ཝཱ མ་ཏྟི་ཀཱ ཝཱ པ་ཊ་ལཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཏ་མཱ་ནཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཨུ་ད་ཀེ སུ་ཀྑེ་པི ཏཾ པ་ཊ་ལཾ ཝཱ་ཏེ་ན ཙ་ལ་མཱ་ནཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏཾ ཨུ་ད་ཀ་པ་པྤ་ཊ་ཀོ ནཱ་མ.
ཨ་ཀ་ཏ་པ་བྦྷཱ་རེཏི ཨ་ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ཊྛཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏཱ་དི་སེ ཨེ་ཝ ཧི ཝ་མྨི་ཀ་སྶ ས་མྦྷ་ཝོ་ཏི. མཱུ་སི་ཀུ་ཀྐ་རཾ ནཱ་མ མཱུ་སི་ཀཱ་ཧི ཁ་ནི་ཏྭཱ བ་ཧི ཀ་ཏ་པཾ་སུ་རཱ་སི. ཨ་ཙྪ་ད་ནནྟི་ཨཱ་དི་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏོ པ་ཏི་ཏ་ཝ་སྶོ་ད་ཀེ་ན ཨོ་ཝ་ཊྛ་མེ་ཝ ཛཱ་ཏ་པ་ཐ་ཝཱི ཧོ་ཏི, ན ཚ་ད་ནཱ་དཱི་སུ པ་ཏི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་ཨུ་ད་ཀེ་ན ཏི་ནྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. མ་ཎྜ་པ་ཏྠ་མྦྷནྟི སཱ་ཁཱ་མ་ཎྜ་པ་ཏྠ་མྦྷཾ. ཨུ་ཙྩཱ་ལེ་ཏྭཱཏི ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ. ཏ་ཏོཏི པུ་རཱ་ཎ་སེ་ནཱ་ས་ན་ཏོ.
༨༨. མ་ཧཱ་མ་ཏྟི་ཀནྟི བྷི་ཏྟི་ལེ་པ་ནཾ. ཛཱ་ཏ་པ་ཐ་ཝི་ཏཱ, ཏ་ཐཱ་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཁ་ཎ་ན་ཁ་ཎཱ་པ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
པ་ཐ་ཝཱི་ཁ་ཎ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་ཊྛི་ཏོ མུ་སཱ་ཝཱ་ད་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.
༢. བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ཝ་གྒོ
༡. བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༩. དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ནི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོཏི སཱ་ཁ་ཊྛ་ཀ་ཝི་མཱ་ནེ སཱ་ཁཱ་ཡ ཚི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ ཚི་ཛྫ་ནྟེ ཏ་ཏྠ ཨ་ཚེ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་ནཱི་ཏཾ པུ་ཏྟཾ དི་སྭཱ་པི ཀུ་ཋཱ་རི་ནི་ཀྑེ་པ་ཝེ་གཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. རུ་ཀྑ་དྷ་མྨེཏི རུ་ཀྑ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ. རུ་ཀྑཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཚེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་ཀུ་པྤ་ན་ཉྷི རུ་ཀྑ་དྷ་མྨོ ནཱ་མ.
ཨུ་པྤ་ཏི་ཏནྟི ཨུ་པྤ་ནྣཾ. བྷ་ནྟནྟི དྷཱ་ཝ་ནྟཾ. ཝཱ་ར་ཡེཏི ནི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻ. ཨི་ཏ་རོཏི ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀོ་དྷཾ ཨ་ནི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ རཱ་ཛ་ཨུ་པ་རཱ་ཛཱ་དཱི་ནཾ ར་སྨི་མ་ཏྟ་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཛ་ནོ ཝི་ཡ ན ཨུ་ཏྟ་མ་སཱ་ར་ཐཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ས་ཊཾ ས་པྤ་ཝི་སནྟི ས་རཱི་རེ དཱ་ཋཱ་ཝ་ཎཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝི་ཏྠི་ཎྞཾ བྱཱ་པེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཀ་ཎྷ་ས་པྤ་ཝི་སཾ ཝི་ཡ. ཛ་ཧཱ་ཏི ཨོ་ར་པཱ་རནྟི པ་ཉྩོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡ་ས་ཉྙོ་ཛ་ནཱ་ནི ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཛ་ཧཱ་ཏི. ‘‘ཨོ་ར་པཱ་ར’’ནྟི ཧི ཨོ་རི་མ་ཏཱི་རཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ སོཏི ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཀོ་དྷཾ ཝི་ནེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ཨོ་ར་པཱ་རཾ ཛ་ཧཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཨོ་རཾ ནཱ་མ ས་ཀ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནི ཝཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི. པཱ་རཾ ནཱ་མ པ་ར་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, བཱ་ཧི་རཱ་ནི ཝཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི. ཏ་དུ་བྷ་ཡེ པ་ན ཚ་ནྡ་རཱ་གཾ ཛ་ཧ་ནྟོ ‘‘ཛ་ཧཱ་ཏི ཨོ་རི་མ་པཱ་ར’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༩༠. བྷ་ཝ་ནྟཱིཏི ཝ་ཌྜྷ་ནྟི. ཨ་ཧུ་ཝུ་ནྟཱིཏི བ་བྷཱུ་ཝུ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ཏཱ ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ’’ཏི. བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ གཱ་མོཏི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཧ་རི་ཏ་ཏི་ཎཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མ་གྒཱ་ནཾ ས་མཱུ་ཧོ. ཏ་བྦི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘བྷཱུ་ཏཱ ཨེ་ཝ ཝཱ གཱ་མོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པཱ་ཏ་བྱ-ས་དྡ་སྶ པཱ པཱ་ནེ་ཏི དྷཱ་ཏྭ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏཱ’’ཏི. སཱ ཙ པཱ་ཏ་བྱ་ཏཱ ཚེ་ད་ནཱ་དི ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྶཱ…པེ… བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་སྶ ཛཱ་ཏཱ ཚེ་ད་ནཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི.
༩༡. ཛཱ་ཏ-ས་དྡོ ཨེ་ཏྠ ཝི་ཛཱ་ཏ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ‘‘པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཏཱ ཨི་ཏྠཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ པ་སཱུ་ཏ་ཝ་ཙ་ནོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་སཱུ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི, ནི་བྦ་ཏྟ་པ་ཎྞ་མཱུ་ལཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏཱ་ནི ད་སྶེ་ནྟོཏི ཏཱ་ནི བཱི་ཛཱ་ནི ད་སྶེ་ནྟོ. ཀཱ་རི་ཡ་ད་སྶ་ན་མུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘བཱི་ཛ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ན བཱི་ཛཾ ད་སྶི་ཏ’’ནྟི.
༩༢. ‘‘བཱི་ཛ་ཏོ ས་མྦྷཱུ་ཏོ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ བཱི་ཛ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན ‘‘པ་དུ་མ་ག་ཙྪ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟཾ པུ་པྥཾ པ་དུ་མ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡཱ་ཡཾ ཝོ་ཧཱ་རོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡཾ བཱི་ཛཾ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱིཏི ནི་བྦ་ཏྟ་པ་ཎྞ་མཱུ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཡ་ཐཱ་རུ་ཏནྟི ཡ་ཐཱ་པཱ་ཋཾ.
‘‘ས་ཉྩི་ཙྩཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་རཱི་རེ ལ་གྒ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ་པི ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི, ‘‘ཏཾ ཨུ་དྡྷ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ན་ནྟ་ཀ-གྒ་ཧ་ཎེ་ན སཱ་ས་པ་མ་ཏྟི་ཀཱ ག་ཧི་ཏཱ, ནཱ་མ་ཉྷེ་ཏཾ ཏ་སྶཱ སེ་ཝཱ་ལ་ཛཱ་ཏི་ཡཱ. མཱུ་ལ་པ་ཎྞཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘ཨ་ས་མྤུ་ཎྞ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སོ བཱི་ཛ་གཱ་མེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏོ་ཏི. ཨ་ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནེ་པི བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་མཱུ་ལ་ཀ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མེ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་སྶ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏི.
སེ་ལེ་ཡྻ་ཀཾ ནཱ་མ སི་ལཱ་ཡ ས་མྦྷཱུ་ཏཱ ཨེ་ཀཱ ག་ནྡྷ་ཛཱ་ཏི. པུ་པྥི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱཏི ཝི་ཀ་སི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི. ཚ་ཏྟ་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟོཏི ཝི་ཀ་སི་ཏཾ ག་ཎྷ་ནྟོ. མ་ཀུ་ལ༹ཾ པ་ན རུ་ཀྑ་ཏྟ་ཙཾ ཨ་ཀོ་པེ་ནྟེ་ན་པི ག་ཧེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཕུ་ལླཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཧ་ཏྠ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩེ་ནཱཏི ཧ་ཏྠ་ཙཱ་པ་ལླེ་ན.
‘‘པཱ་ནཱི་ཡཾ ན ཝཱ་སེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་དཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པི་ཝ་ན་པཱ་ནཱི་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙེ་སཾ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནཱ ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ནཱ’’ཏི. ཡེ་སཾ རུ་ཀྑཱ་ནཾ སཱ་ཁཱ རུ་ཧ་ཏཱིཏི མཱུ་ལཾ ཨ་ནོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཎྞ་མ་ཏྟ་ནི་གྒ་མ་ན་མ་ཏྟེ་ན་པི ཝ་ཌྜྷ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀ་པྤི་ཡ་མྤི ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ཚི་ནྣ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་ཝེ་ལུ༹་ད་ཎྜཱ་ད་ཡོ ཀོ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
‘‘ཙ་ངྐ་མི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཙ་ངྐ་མ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝཱ མ་གྒ་ག་མ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཨ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ, ཏི་ཎཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ནི་སཱི་ད་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ནི་སཱི་ད་ནྟ་སྶ ཙ དོ་སོ ན་ཏྠི.
ས་མ་ཎ་ཀ་པྤེ་ཧཱིཏི ས་མ་ཎཱ་ནཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ཧི, ཨ་བཱི་ཛ་ནི་བྦ་ཊྚ་བཱི་ཛཱ་ནི་པི ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ས་མ་ཎ་ཀ་པྤཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཨ་བཱི་ཛཾ ནཱ་མ ཏ་རུ་ཎ་ཨ་མྦ་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི. ནི་བྦ་ཊྚེ་ཏ་བྦཾ ཝི་ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ བཱི་ཛཾ ཡ་སྨིཾ, ཏཾ པ་ན་སཱ་དི ནི་བྦ་ཊྚ་བཱི་ཛཾ ནཱ་མ. ཀ་པྤི་ཡ་ནྟི ཝ་ཏྭཱ་ཝཱཏི པུ་བྦ་ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟེ་པི ཝ་ཙ་ན་ཀྑ་ཎེ་ཝ ཨ་གྒི་ས་ཏྠཱ་དི་ནཱ བཱི་ཛ་གཱ་མེ ཝ་ཎཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ན པུ་བྦེ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་ཉྩ དྭི་དྷཱ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཚེ་ད་ན་བྷེ་ད་ན་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏ་བྦཾ. ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཙ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ‘‘ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི བྷཱ་སཱ་ཡ ཝུ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. བཱི་ཛ་གཱ་མ་པ་རི་མོ་ཙ་ན་ཏྠཾ པུ་ན ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦནྟི ཀཱ་རཱ་པ་ན་སྶ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ‘‘ཀ་ཊཱ་ཧེ་པི ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀ་ཊཱ་ཧ་ཏོ ནཱི་ཧ་ཏཱ་ཡ མི་ཉྫཱ་ཡ ཝཱ བཱི་ཛེ ཝཱ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཝ. བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ, བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཝི་ཀོ་པ་ནཾ ཝཱ ཝི་ཀོ་པཱ་པ་ནཾ ཝཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨ་ཉྙ་ཝཱ་ད་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༤. དུ་ཏི་ཡེ ཨ་ཉྙཾ ཝ་ཙ་ནནྟི ཡཾ དོ་ས་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠཾ པ་རེ་ཧི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ཏཾ ཏ་སྶ ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀེ་ན ཨ་ཉྙེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ཊི་ཙ་ར་ཏི.
༩༨. ཡ་དེ་ཏཾ ཨ་ཉྙེ་ན་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་དེ་ཝ པུ་ཙྪི་ཏ་མ་ཏྠཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཝ་ད་ཏི པ་ཀཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཉྙ་ཝཱ་ད་ཀ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙེ་ན་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཎ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མ’’ནྟི. ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མནྟི ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. ཨ་ཉྙ་ཝཱ་ད་ཀཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏུནྟི ཨ་ཉྙ་ཝཱ་དེ ཨཱ་རོ་པེ་ཏུཾ. ཝི་ཧེ་ས་ཀནྟི ཝི་ཧེ་ས་ཀ་ཏྟཾ.
༩༩. པཱ་ལི༹་ཡཾ ན ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཏུ་ཀཱ་མོཏི པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོ.
༡༠༠. ཨ་ནཱ་རོ་པི་ཏེ ཨ་ཉྙ་ཝཱ་ད་ཀེཏི ཝུ་ཏྟ་དུ་ཀྐ་ཊཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཨ་ཉྙེ་ན་ཉྙ་པ་ཊི་ཙ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན པ་ན མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ན ཨ་ཉྙེ་ན་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨཱ་རོ་པི་ཏེ ཨི་མི་ནཱ་ཝ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘མུ་སཱ་ཝཱ་ད་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་དྭ་ཡ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶ་པི མུ་སཱ་ཝཱ་དེ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. དྷ་མྨ་ཀ་མྨེ་ན ཨཱ་རོ་པི་ཏ་ཏཱ, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཝཱ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཡ་མཱ་ན་ཏཱ, ཚཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཉྙེ་ན་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཎཾ, ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝོ ཙཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཨ་ཉྙ་ཝཱ་ད་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ན་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༣. ཏ་ཏི་ཡེ ཙི་ནྟཱ་ཡ་ན་ཏྠ་སྶ ཛྷེ-དྷཱ་ཏུ་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཨོ་ལོ་ཀ་ན་ཏྠ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨོ་ལོ་ཀཱ་པེ་ནྟཱི’’ཏི. ཚ་ནྡཱ་ཡཱཏི ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཚ་ནྡེ་ནཱ’’ཏི.
༡༠༥. བྷི་ཀྑུཾ ལཱ་མ་ཀ་ཏོ ཙི་ནྟཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཏཾ ཨ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཐ་ནཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནཾ ནཱ་མ. ཨ་ཉྙེ་སཾ པ་ན ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མུ་ལླ་པ་ན་ཝ་སེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནོ དོ་ས་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ ཁི་ཡྻ་ནཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ བྷེ་དོ.
༡༠༦. ཨ་ཉྙཾ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ཏཱིཏི ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ཏི. ཏ་སྶ ཝཱ ཏཾ ས་ནྟི་ཀེཏི ཏ་སྶ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཏཾ ས་ངྒྷེ་ན ས་མྨ་ཏཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ ཁི་ཡྻ་ཏི. ཨི་དྷཱ་པི མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ན ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནཱ་དཱི་ནཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཙ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཙ ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཝ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ས་བྦ་ཏྠ མུ་སཱ་ཝཱ་ད་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སྶ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏོ. དྷ་མྨ་ཀ་མྨེ་ན ས་མྨ་ཏ་ཏཱ, ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ, ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་མ་ཏཱ, ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ད་ཏི. ཏ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ, ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནཾ ཝཱ ཁི་ཡྻ་ནཾ ཝཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཚ ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ན་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. པ་ཋ་མ་སེ་ནཱ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༠. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨ་པ་ཉྙཱ་ཏེཏི ཨ་པྤ་སི་དྡྷེ. ཨི་མཾ པ་ན ཨ་ཊྛ མཱ་སེ མ་ཎྜ་པཱ་དཱི་སུ ཋ་པ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཊྛ་མཱ་སེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ས་དི་སེ་ན པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཝི་སུཾ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི ན ཝུ་ཏྟཱ. པ་རི་ཝཱ་རེ པ་ནེ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ནྟི ‘‘ཨེ་ཀཱ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི (པ་རི. ༦༥-༦༧) ཝུ་ཏྟཾ.
ན་ཝ་ཝཱ་ཡི་མོཏི ཨ་དྷུ་ནཱ སུ་ཏྟེ་ན ཝཱི་ཏ་ཀ་ཙྪེ་ན པ་ལི་ཝེ་ཋི་ཏ་མ་ཉྩོ. ཨོ་ན་དྡྷོཏི ཀ་པྤི་ཡ་ཙ་མྨེ་ན ཨོ་ན་དྡྷོ. ཏེ ཧི ཝ་སྶེ་ན སཱི་གྷཾ ན ན་སྶ་ནྟི. ‘‘ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སི་ཀོ’’ཏི ཨི་དཾ ཏ་སྶ སུ་ཁ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ, ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་སྶཱ་པི པ་ན ཙཱི་ཝ་ར་ཀུ་ཊི ཝ་ཊྚ་ཏེ་ཝ. ཀཱ་ཡཱ་ནུ་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་སཱི་ད་ན་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི, ཏེ་ན ཙ ཝ་སྶ་བྷ་ཡེ་ན ས་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཏེ་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ དཱ་ཡ་ཀེ་ཧི དི་ནྣ་མྤི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ར་ཀྑ་ནྟེ་ན ར་ཀྑི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ.
‘‘ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ གི་མྷཱ་ནེ་པི མེ་གྷེ ཨུ་ཊྛི་ཏེ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲཱཏི ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཱ་དི་ཀེ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ. མ་ཛ྄ཛྷ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཱཏི ཡ་ཏྠ ས་མ་ནྟ་ཏོ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་ངྒ་ཎ་མ་ཛ྄ཛྷེ ས་བྦ་དཱ ཀ་ཙ་ཝ་ར་སྶ ས་ངྐ་ཌྜྷ་ནེ་ན མ་ཛ྄ཛྷེ ཝཱ་ལི་ཀཱ ས་ཉྩི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཝི་དྷི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་ཙྩ་ཝ་ཏྠུ་པཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཝཱ ཝཱ་ལི་ཀཱ ཧ་རི་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཏྠ ཝཱ པ་ན ཀོ་ཎེ་སུ ཝཱ་ལི་ཀཱ ས་ཉྩི་ཏཱ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་པ་ར་དི་སཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ཧ་རི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཀེ་ཙི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ས་མྨ་ཊྛ་ཊྛཱ་ན་སྶ པ་ད་ཝ་ལ༹་ཉྫེ་ན ཨ་ཝི་ཀོ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་ཡཾ ཨ་ས་མྨ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་དཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཝཱ་ལི་ཀཱ ཧ་རི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏ་ཏྠ ‘‘མ་ཛ྄ཛྷ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་སྶ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན དི་སྶ་ཏི.
༡༡༡. ཝ་ངྐ་པཱ་ད་ཏཱ་མ་ཏྟེ་ན ཀུ་ལཱི༹་ར་པཱ་ད་ཀ་སྶ སེ་སེ་ཧི ཝི་སེ་སོ, ན ཨ་ཊ་ནཱི་སུ པཱ་ད་པྤ་ཝེ་ས་ན་ཝི་སེ་སེ་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡོ ཝཱ པ་ན ཀོ་ཙཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶཱཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶེ་ཝ.
ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ…པེ… པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ མེ་གྷུ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨུ་དྡྷ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་བྷོ་གེ་ན ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཏེ་ན པུ་ནཱ་ག་ནྟ་བྦ་མེ་ཝ. ཀ་པྤཾ ལ་བྷི་ཏྭཱཏི ‘‘ག་ཙྪ, མཱ ཨི་དྷ ཏི་ཊྛཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ.
ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་ལི་བོ་དྷོཏི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་སུ ཀི་ཉྩི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ ཨེ་ཝ ཨུ་དྡྷ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ག་ཏེ་སུ་པི ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ན་མེ་ཝ པ་ལི་བོ་དྷོ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཝཱ་དེ པ་ན ‘‘ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀ’’ནྟི ཨ་ཝ་ཏྭཱ་པི ནི་སི་ནྣཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཝཱ ས་ནྠ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ་པི དུ་ཀྐ་ཊེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་སྶཱ་ར་ཀོཏི ས་ར་བྷཱ་ཎ་ཀོ. སོ ཧི ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་དྡྷཾ པཱ་ལི༹་པཱ་ཋཾ སཱ་རེ་ཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨུ་སྶཱ་ར་ཀོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༡༡༢. ཝ་ཎྞཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ ཀ་ཏཱཏི པ་ཊ་ཁ་ཎྜཱ་དཱི་ཧི སི་བྦི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ. བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦཱཏི ཙི་མི་ལི་ཀཱ་ཡ ས་ཏི ཏ་སྶཱ ཨུ་པ་རི, ཨ་ས་ཏི སུ་དྡྷ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦཱ. ‘‘སཱི་ཧ་ཙ་མྨཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཎེ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ པུ་ན སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཋ་པ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ཧ་ར་ཎ་མེ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་རི་བྷོ་གོ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཧ་ར་ཎཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཁ་ནྡྷ་ཀེ ཧི ‘‘ཨ་ནྟོ་པི མ་ཉྩེ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི, བ་ཧི་པི མ་ཉྩེ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ མ་ཉྩཱ་དཱི་སུ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ –
‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ཙ་མྨཱ་ནི དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནི སཱི་ཧ་ཙ་མྨཾ བྱ་གྒྷ་ཙ་མྨཾ དཱི་པི་ཙ་མྨཾ. ཡོ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༥༥) –
པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཀ་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ད་ཊྛ་བྦོ. དཱ་རུ་མ་ཡ་པཱི་ཋནྟི ཕ་ལ་ཀ་མ་ཡ་པཱི་ཋ་མེ་ཝ. པཱ་ད་ཀ་ཐ་ལི་ཀནྟི ཨ་དྷོ་ཏ་པཱ་དཾ ཡ་སྨིཾ གྷཾ་ས་ནྟཱ དྷོ་ཝ་ནྟི, ཏཾ དཱ་རུ་ཕ་ལ་ཀཱ་དི.
༡༡༣. ‘‘ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨུ་དྡྷ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙེ་ན་པི ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ནོ་ཏཱ་པེ་ནྟ་སྶ་པི ཨཱ་ག་མ་ནེ སཱ་པེ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཏེ་ནེ་ཝ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘མ་ཉྩཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒྷི་ཀ་ཏཱ, ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎེ དེ་སེ ས་ནྠ་ར་ཎཾ ཝཱ ས་ནྠ་རཱ་པ་ནཾ ཝཱ, ཨ་པ་ལི་བུ་དྡྷ་ཏཱ, ཨཱ་པ་དཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝོ, ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཏཱ, ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ་ཏི་ཀྐ་མོ’’ཏི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. པ་ཋ་མ་སེ་ནཱ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཚ ཨ་ངྒཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི.
པ་ཋ་མ་སེ་ནཱ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. དུ་ཏི་ཡ་སེ་ནཱ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༦. པ་ཉྩ་མེ པཱ་ཝཱ་རོ ཀོ་ཛ་ཝོཏི པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡེ་ཝ ཋ་པི་ཏཱ ཨུ་གྒ་ཏ་ལོ་མཱ ཨ་ཏྠ་ར་ཎ་ཝི་སེ་སཱ. ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟནྟི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. སེ་ནཱ་ས་ན་ཏོཏི ས་བྦ་པ་ཙྪི་མ་སེ་ནཱ་ས་ན་ཏོ.
༡༡༧. ཀུ་རུ་ནྡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ས་ཝི་སེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི ཝུ་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཝ་ཏྟ་བྦཾ ན་ཏྠཱིཏི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་སྶ པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ལུ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཝི་ན་སྶ་ཏི.
༡༡༨. ཡེ་ན མ་ཉྩཾ ཝཱ པཱི་ཋཾ ཝཱ ཝཱི་ན་ནྟི, ཏཾ མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་ཀ་ཝཱ་ནཾ. སི་ལུ་ཙྩ་ཡ་ལེ་ཎནྟི པ་བྦ་ཏ་གུ་ཧཱ. ‘‘ཨཱ་པུ་ཙྪ་ནཾ པ་ན ཝ་ཏྟ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་སེ་ཡྻཱ, ཏ་སྶཱ ས་ངྒྷི་ཀ་ཏཱ, ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཝི་ཧཱ་རེ ས་ནྠ་ར་ཎཾ ཝཱ ས་ནྠ་རཱ་པ་ནཾ ཝཱ, ཨ་པ་ལི་བུ་དྡྷ་ཏཱ, ཨཱ་པ་དཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ན་པེ་ཀྑ་སྶ དི་སཱ་པ་ཀྐ་མ་ནཾ, ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཏི་ཀྐ་མོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ས་ཏྟ ཨ་ངྒཱ་ནི.
དུ་ཏི་ཡ་སེ་ནཱ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཨ་ནུ་པ་ཁ་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༩. ཚ་ཊྛེ ཨ་ནུ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱཏི ས་མཱི་པཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ.
༡༢༢. ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱཏི དི་ཡ་ཌྜྷ་ཧ་ཏྠཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ. ས་ངྒྷི་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏཱ, ཨ་ནུ་ཊྛཱ་པ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཛཱ་ན་ནཾ, ས་མྦཱ་དྷེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ, ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ནི་སཱི་ད་ནཾ ཝཱ ནི་པ་ཛྫ་ནཾ ཝཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཨ་ནུ་པ་ཁ་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༦. ས་ཏྟ་མེ ཀོ་ཊྛ་ཀཱ་ནཱིཏི དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀཱ་ནི.
༡༢༨. ‘‘ས་ཀ་ལ་ས་ངྒྷཱ་རཱ་མ་ཏོ ནི་ཀྐ་ཌྜྷི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཨ་ན་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. པཱ་པ་ག་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ ཧི ཨ་ཀུ་པི་ཏ་ཙི་ཏྟེ་ན ནི་ཀྐ་ཌྜྷཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཨི་མི་ནཱ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི ན་ཏྠི ‘‘ཀུ་པི་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨ་ཉྙཱ་པེ་ཀྑཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ན དི་སྶ་ཏི. པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨ་ལ་ཛྫིཾ ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙི་ཏྟ་སྶ ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཀོ་པེ ཨུ་པྤ་ནྣེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨ་ལ་ཛྫི་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡེ་ནེ་ཝ ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ན་སྶ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཏྟཱ. ས་ངྒྷི་ཀ་ཝི་ཧཱ་རོ, ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ བྷ་ཎྜ་ན་ཀཱ་ར་ཀ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་ཏཱ, ཀོ་པེ་ན ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ནཾ ཝཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷཱ་པ་ནཾ ཝཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཝེ་ཧཱ་ས་ཀུ་ཊི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༩. ཨ་ཊྛ་མཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ས་ངྒྷི་ཀོ ཝི་ཧཱ་རོ, ཨ་སཱི་ས་གྷ་ཊྚ་ཝེ་ཧཱ་ས་ཀུ་ཊི, ཧེ་ཊྛཱ་པ་རི་བྷོ་ག་ཏཱ, ཨ་པ་ཊཱ་ཎི་དི་ནྣེ ཨཱ་ཧ་ཙྩ་པཱ་ད་ཀེ ནི་སཱི་ད་ནཾ ཝཱ ནི་པ་ཛྫ་ནཾ ཝཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཝེ་ཧཱ་ས་ཀུ་ཊི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༥. ན་ཝ་མེ ‘‘མ་ཧ་ལླ་ཀོ ནཱ་མ ཝི་ཧཱ་རོ ས་སྶཱ་མི་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་ཉྙཱ་ཙི་ཀཱ་ཡ ཀུ་ཊི་ཡཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཡ་སྶཱཏི ཝི་ཧཱ་ར་སྶ. སཱ ཨ་པ་རི་པཱུ་རཱུ་པ་ཙཱ་རཱ་པི ཧོ་ཏཱིཏི ཝི་ཝ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ ཀ་ཝཱ་ཊཾ ཡཾ བྷི་ཏྟིཾ ཨཱ་ཧ་ན་ཏི, སཱ སཱ་མ་ནྟཱ ཀ་ཝཱ་ཊ་ཝི་ཏྠཱ་ར་པྤ་མཱ་ཎཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ར་ཧི་ཏཱ་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ ས་ནྡྷེ་ཏི གྷ་ཊ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ནྡྷཱིཏི ཀ་ཝཱ་ཊཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. དྭཱ་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ལི་མྤ་ནཱ་དིཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ པི་ཎྜ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ.
ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘པཱ་ལི༹་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སྶ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦནྟི སཾ་ཝི་དྷཱ་ཏ་བྦཾ. ཧ་རི་ཏེ ཋི་ཏོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི. ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱཏི ཧ་རི་ཏ་ཡུ་ཏྟེ ཁེ་ཏྟེ ཋ་ཏྭཱ ཚཱ་དེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཏཱ་དི་སེ ཁེ་ཏྟེ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ ན ས་མེ་ཏི.
༡༣༦. ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ཚཱ་ད་ནནྟི ཚཱ་ད་ན་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ པི་ཊྛི་ཝཾ་ས་ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ཀ་ཎྞི་ཀཱ་དི, ཏཱ་ཝ ཨི་ཊྛ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཚཱ་ད་ནཾ. ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཡེ་ན ས་བྦ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཚཱ་དི་ཏེ ཏཾ ཚཱ་ད་ནཾ ཨེ་ཀ་མ་གྒ་ནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘དྭེ མ་གྒེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཚཱ་ད་ན་མྤི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ‘‘པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཚཱ་དཱ་པེ་སཱི’’ཏི ཨི་མཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཙ ‘‘ས་བྦ་མྤི ཙེ་ཏཾ ཚ་ད་ནཾ ཚ་ད་ནཱུ་པ་རི ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཙ ས་མེ་ཏི.
པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘མ་གྒེ་ན ཚཱ་དེ་ནྟ་སྶ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཚཱ་དེ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ཨི་ད་ཉྩ ཨི་ཊྛ་ཀཱ་དཱི་ཧི, ཏི་ཎ་པ་ཎྞེ་ཧི ཙ ཚཱ་ད་ན་པྤ་ཀཱ་ར་བྷེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘པ་ནྟི་ཡཱ ཚཱ་དི་ཏ་སྶ ཚ་ད་ན་སྶ ཨུ་པ་རི ཚ་ད་ན་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཚཱ་ད་ནཾ ཨེ་ཀ་མ་གྒ་ནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘དྭེ མ་གྒེ’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ས་ཀ་ལ་ཝི་ཧཱ་ར་ཚཱ་ད་ནཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཚཱ་ད་ནེ་པཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ པཱ་ལི༹་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཧི ན ས་མེ་ཏི.
ཏ་ཏི་ཡཱ་ཡ མ་གྒནྟི ཨེ་ཏྠ ཏ་ཏི་ཡཱ་ཡཱཏི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ ས་མྤ་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་ཏི་ཡཾ མ་གྒ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. ཏི་ཎ་པ་ཎྞེ་ཧི ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི ཏི་ཎ་པ་ཎྞེ་ཧི ཚཱ་དེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་ཝ་ལི་ཏྟ་ཀ་ར་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཀེ་ཝ་ལཾ ཏི་ཎ་ཀུ་ཊི་ཡཱ ཧི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཏི་ཎྞཾ མ་གྒཱ་ནནྟི མ་གྒ་ཝ་སེ་ན ཚཱ་དི་ཏཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ཚ་ད་ནཱ་ནཾ. ཏི་ཎྞཾ པ་རི་ཡཱ་ཡཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་སཱ་གཱ་ར་ཏཱ, ཨུ་ཏྟ་རི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ས་པྤཱ་ཎ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༠. ད་ས་མེ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ ས་པྤཱ་ཎ་ཀ་ཨུ་ད་ཀཾ ཏི་ཎེ་ན ཝཱ མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ཝཱ སི་ཉྩེ་ཡྻ, ཚ་ཌྜེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨུ་ད་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བ་ཧི སི་ཉྩེ་ཡྻ, ཏ་སྨི་ཉྩ ཨུ་ད་ཀེ ཏི་ཎཾ ཝཱ མ་ཏྟི་ཀཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཀྑི་པེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཀ་ཊ་བྷཱ་ར་མ་ཏྟ་ཉྩེ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་དནྟི ཏི་ཎ་མ་ཏྟི་ཀ་པ་ཀྑི་པ་ན་ཝི་དྷཱ་ནཾ. ཝུ་ཏྟནྟི མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ ‘‘ཏི་ཎཾ ཝཱ མ་ཏྟི་ཀཾ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཝཱ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨི་ད་ཉྩ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ བཱ་ཧི་ར་པ་རི་བྷོ་གཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་པ་རི་བྷོ་ག་སྶ ཝི་སུཾ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ‘‘ས་པྤཱ་ཎ་ཀ’’ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟཾ ཝི་ནཱ་ཝ སི་ཉྩ་ནེ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟེ པ་ན ས་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་ད་ནྟ་རེ་ནེ་ཝ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ན ཨི་མི་ནཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨུ་ད་ཀ་སྶ ས་པྤཱ་ཎ་ཀ་ཏཱ, ‘‘སི་ཉྩ་ནེ་ན པཱ་ཎ་ཀཱ མ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཛཱ་ན་ནཾ, ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝ ཙ ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ནཱ ཝ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཏི་ཎཱ་དཱི་ནཾ སི་ཉྩ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི.
ས་པྤཱ་ཎ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་ཊྛི་ཏོ སེ་ནཱ་ས་ན་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.
‘‘བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ཝ་གྒོ’’ཏི་པི ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ ནཱ་མཾ.
༣. ཨོ་ཝཱ་ད་ཝ་གྒོ
༡. ཨོ་ཝཱ་ད་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༤. ཏ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་བྷཱུ་ཏནྟི ཏི་རོ་ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ, བཱ་ཧི་ར་བྷཱུ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་མི་དྡྷོཏི པ་རི་པུ་ཎྞོ. ས་ཧི་ཏ་ཏྠོ ཨ་ཏྠ་ཡུ་ཏྟོ. ཨ་ཏྠ་ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ་དི་ནཱ ག་མྦྷཱི་རོ.
༡༤༥-༡༤༧. པ་ར་ཏོཏི ཨུ་ཏྟ་རི. ཀ་རོ་ནྟོ་ཝཱཏི པ་རི་བཱ་ཧི་རེ ཀ་རོ་ནྟོ. ཝི་བྷ་ངྒེཏི ཛྷཱ་ན་ཝི་བྷ་ངྒེ. ཙ་ར་ཎནྟི ནི་བྦཱ་ན་ག་མ་ནཱ་ཡ པཱ་དཾ.
ཡ་ད་སྶཱཏི ཡཾ ཨ་སྶ. དྷཱ་རེ་ཏཱིཏི ཨ་ཝི་ན་སྶ་མཱ་ནཾ དྷཱ་རེ་ཏི. པ་རི་ཀ་ཐ་ན་ཏྠནྟི པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣ་དྷ་མྨ་ཀ་ཐ་ན་ཏྠཾ. ཏི་སྶོ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱཏི ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་སུ དཱ་ནཱ་ནི་སཾ་ས་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ ནི་དྷི་ཀུ་ཎྜ་སུ་ཏྟཱདི (ཁུ. པཱ. ༨.༡ ཨཱ་ད་ཡོ) -ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ, གེ་ཧ་པྤ་ཝེ་ས་མ་ངྒ་ལཱ་དཱི་སུ མ་ངྒ་ལ་སུ་ཏྟཱདི (ཁུ. པཱ. ༥.༡ ཨཱ་ད་ཡོ; སུ. ནི. མ་ངྒ་ལ་སུ་ཏྟ) -ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ, མ་ཏ་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་དི་ཨ་མ་ངྒ་ལེ་སུ ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཱདི (ཁུ. པཱ. ༧.༡ ཨཱ་ད་ཡོ; པེ. ཝ. ༡༤ ཨཱ་ད་ཡོ) -ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ་ཏི ཨི་མཱ ཏི་སྶོ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ. ཀ་མྨཱ་ཀ་མྨ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོཏི པ་རི་ཝཱ་རཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཀ་མྨ་ཝ་གྒེ (པ་རི. ༤༨༢ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. ས་མཱ་དྷི་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་མ་ཐ་པུ་བྦ་ཀ་ཝ་སེ་ན. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝཱཏི དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི་ཨཱ་དི་ཀཱ་ཡ སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝ་སེ་ན. ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ ཨ་པ་རཱ་ན་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཡེ་ན ཀཱ་མཾ ག་ནྟུཾ ཙ་ཏ་སྶོ དི་སཱ ཨ་ར་ཧ་ཏི, ཨ་སྶ ཝཱ ས་ནྟི, ཏཱ་སུ ཝཱ སཱ་དྷཱུ་ཏི ཙཱ་ཏུ་དྡི་སོ.
ཨ་བྷི་ཝི་ན་ཡེཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་ས་ངྑཱ་ཏེ སཾ་ཝ་ར་ཝི་ན་ཡེ, ཏ་པྤ་ཀཱ་ས་ཀེ ཝཱ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀེ. ཝི་ནེ་ཏུནྟི སི་ཀྑཱ་པེ་ཏུཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ. པ་གུ་ཎཱ ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏཱཏི པཱ་ཋ་ཏོ ཙ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙ པ་གུ་ཎཱ མུ་ཁེ ས་ནྣི་དྷཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཏྠ་མ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན་པེ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཨ་བྷི་དྷ་མྨེཏི ལ་ཀྑ་ཎ་ར་སཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣེ ནཱ་མ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ. པུ་བྦེ ཀི་ར མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཨ་ན་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ག་ཎ་སྶ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡཱ་དི་ཨེ་ཀེ་ཀ་དྷ་མྨ་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ནྟཱ ‘‘ཏུ་མྷེ ཨེ་ཏཾ པཱ་ལི༹་ཏོ ཙ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཏོ ཙ པ་རི་ཧ་ར་ཐ, ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཨུ་ཏྟ་རི་པི ཨུ་གྒ་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཀ་ལ་དྷ་མྨཾ ག་ནྠ་ཝ་སེ་ན ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཏེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ག་ནྠ་ནཱ་མེ་ན དཱི་གྷ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ་ཏི ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ནྟི, ཏེ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ནྟི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་བྷཱ་ཎ་ཀོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ཧེ་ཊྛི་མཱ ཝཱ ཏ་ཡོ ཝ་གྒཱཏི མ་ཧཱ་ཝ་གྒ་ཏོ ཧེ་ཊྛི་མཱ ས་གཱ་ཐ་ཀ་ཝ་གྒོ (སཾ. ནི. ༡.༡ ཨཱ་ད་ཡོ), ནི་དཱ་ན་ཝ་གྒོ (སཾ. ནི. ༢.༡ ཨཱ་ད་ཡོ), ཁ་ནྡྷ་ཝ་གྒོ་ཏི (སཾ. ནི. ༣.༡ ཨཱ་དི་ཡོ) ཨི་མེ ཏ་ཡོ ཝ་གྒཱ. ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧེ་ཊྛཱཏི ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. དྷ་མྨ་པ་ད་མྤི ས་ཧ ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཛཱ་ཏ་ཀ་བྷཱ་ཎ་ཀེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱ་ཏ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏོ ཨོ་རཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཝཱ་ད་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་ཏོ ཏ་ཏོཏི དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡཱ་དི་ཏོ. ཨུ་ཙྩི་ནི་ཏྭཱ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱ, བྷི་ཀྑུ་ནོ་པི པུ་བྦཱ་པ་རཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཨཱ་དི་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡ ཙ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཏཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཀི་ཉྩི ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ན ཝུ་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཝི་ན་ཡེ ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གོ, སུ་ཏྟ་ནྟེ་སུ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒོ ཙ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པཱ་ཋཾ ཝི་ནཱ ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ པ་ཝི་ཊྛ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ སུ་ཏྟ་ཝི་ན་ཡཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝི་སུཾ ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ‘‘བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘བྱ་ཉྫ་ནཾ ཁཱ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨ་ཝུ་ཏྟ་མྤི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ཏ་ད་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.
པ་རི་མ་ཎྜ་ལ་པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ཡཱཏི པ་རི་མ་ཎྜ་ལཱ་ནི པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ནི པ་དེ་སུ སི་ཐི་ལ་དྷ་ནི་ཏཱ་དི་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནི ཡ་སྶཾ, ཏཱ་ཡ. པུ་ར་སྶ ཨེ་སཱ་ཏི པོ་རཱི, ན་ག་ར་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཀ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནེ་ལ་ག་ལཱ༹་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ལཱཏི ཁེ་ལ༹ཾ ཏ་གྒ་ལ༹་ན་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ. ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝཱ་ཀྐ་ར་ཎོཏི ཨེ་ཏྠ ཝཱ་ཙཱ ཨེ་ཝ ཝཱ་ཀྐ་ར་ཎཾ, ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་གྷོ་སོ. ཀ་ལྱཱ་ཎཾ མ་དྷུ་རཾ ཝཱ་ཀྐ་ར་ཎ་མ་སྶཱ་ཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝཱ་ཀྐ་ར་ཎོ. ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡ མེ་ཐུ་ནེ་ནེ་ཝ ཨ་བྷ་བྦོ ཧོ་ཏི, ན སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་སཱ་མ་ཎེ་རཱི་སཱུ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༡༤༨. ག་རུ་ཀེ་ཧཱིཏི ག་རུ་ཀ་བྷ་ཎྜེ་ཧི. ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡཱཏི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ ནཱ་མ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ལི་ངྒཱ ཝཱ པ་ཉྩ་ས་ཏ་སཱ་ཀི་ཡཱ་ནི་ཡོ ཝཱ. ཨེ་ཏཱ པ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ ཨོ་ཝ་ད་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ.
༡༤༩. ན ནི་མ་ནྟི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱཏི ནི་མ་ནྟི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ བྷོ་ཛ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ ན ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་སི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཏོཏི བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡ་ཏོ. ཡཱ་ཙི་ཏྭཱཏི ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧི ཨཱ་ནཱི་ཏ་ཨོ་ཝཱ་དེ་ནེ་ཝ མ་ཡ་མྤི ཝ་སི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡེ. ཨ་བྷི་ཀྑུ་ཀཱ་ཝཱ་སེ ཝ་སྶཾ ཝ་ས་ནྟི་ཡཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ.
ཨི་མཱ་སུ ཀ་ཏ་རཱ་པ་ཏྟི པ་རི་ཧ་རི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ ར་ཀྑི་ཏ་བྦཱ’’ཏི. སཱ ཝ་སྶཱ་ནུ་ག་མ་ན་མཱུ་ལི་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ར་ཀྑི་ཏ་བྦཱ, ཨི་ཏ་རཱ་ཡ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་པ་དཱ་སུ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨོ་ཝཱ་ད་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨོ་ཝཱ་དེ ཡཱ་ཙ་ན་ཏྠཱ་ཡ. དྭེ ཏི་སྶོཏི དྭཱི་ཧི ཏཱི་ཧི, ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ. པཱ་སཱ་དི་ཀེ་ནཱཏི པ་སཱ་ད་ཛ་ན་ཀེ་ན ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་ནཱ. ས་མྤཱ་དེ་ཏཱུཏི ཏི་ཝི་དྷཾ སི་ཀྑཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏུ. ཨ་ས་མྨ་ཏ་ཏཱ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་རི་པུ་ཎྞཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ, ཨོ་ཝཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ་ག་རུ་དྷ་མྨ་དཱ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཨོ་ཝཱ་ད་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༣. དུ་ཏི་ཡེ ཀོ་ཀ་ན་དནྟི པ་དུ་མ་ཝི་སེ་སཾ, ཏཾ ཀི་ར བ་ཧུ་པ་ཏྟཾ ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་ནྣཾ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ཡ་ཐཱ ཀོ་ཀ་ན་ད་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་དུ་མཾ, ཨེ་ཝཾ ཕུ་ལླ་མུ་ཁ་པ་དུ་མཾ ཨ་ཝཱི་ཏ་གུ་ཎ་ག་ནྡྷཾ ནི་མྨ་ལེ ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ ཨཱ་དི་ཙྩཾ ཝི་ཡ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཏེ་ཛ་སཱ ཏ་པ་ནྟཾ ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ནཾ ཨ་ངྒེ་ཧི ནི་ཙྪ་ར་ཎ་ཀ་ཛུ་ཏི་ཡཱ ཨ་ངྒཱི་ར་སཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ པ་སྶཱ་ཏི. ར་ཛོ་ཧ་ར་ཎནྟི ས་རཱི་རེ ར་ཛཾ པུ་ཉྪ་ཏཱི་ཏི ར་ཛོ་ཧ་ར་ཎ་ནྟི པུ་ཉྪ་ན་ཙོ་ལ༹་སྶ ནཱ་མཾ. ཨོ་བྷཱ་ས་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་པུ་བྦ་ཀཱ བྷཱ་སི་ཏ་གཱ་ཐཱ ཨོ་བྷཱ་ས་གཱ་ཐཱ ནཱ་མ. ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒཱདཱི་སུ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༣༨༦) པ་ན ‘‘རཱ་གོ ར་ཛོ ན ཙ པ་ན རེ་ཎུ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཨོ་བྷཱ་ས་གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ, ན པ་ནེ་སཱ ‘‘ཨ་དྷི་ཙེ་ཏ་སོ’’ཏི གཱ་ཐཱ. ཨ་ཡ་ཉྩ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨུ་དཱ་ན་གཱ་ཐཱ་ཏི ཨུ་དཱ་ན་པཱ་ལི༹་ཡཾ ན་ཏྠི, ཨེ་ཀུ་དཱ་ནི་ཡ་ཏྠེ་ར་སྶ (ཐེ་ར་གཱ. ༡.༦༧ ཨེ་ཀུ་དཱ་ནི་ཡ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ནཱ་ཡཾ ཨུ་དཱ་ན་གཱ་ཐཱ་ཏི ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷ པ་ན པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཐེ་ར་སྶཱ་པི ཨུ་དཱ་ན་གཱ་ཐཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་དྷ ཙ ཨ་ག་རུ་དྷ་མྨེ་ནཱ་པི ཨོ་ཝ་ད་ཏོ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ. ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏ་སཱུ་རི་ཡ་ཏཱ, པ་རི་པུ་ཎྞཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ, ཨོ་ཝ་ད་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༢. ཏ་ཏི་ཡཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ཨུ་པ་སྶ་ཡཱུ་པ་ག་མ་ནཾ, པ་རི་པུ་ཎྞཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ, ས་མ་ཡཱ་བྷཱ་ཝོ, ག་རུ་དྷ་མྨེ་ཧི ཨོ་ཝ་ད་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི.
བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཨཱ་མི་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨཱ་མི་ས་ནི་ར་པེ་ཀྑ་མྤི ཨཱ་མི་ས་ཧེ་ཏུ ཨོ་ཝ་ད་ཏཱི་ཏི་ས་ཉྙཱ་ཡ བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ, དྷ་མྨེ་ན ལ་དྡྷ་ས་མྨུ་ཏི་ཏཱ, ཨ་ནཱ་མི་ས་ནྟ་ར་ཏཱ, ཨ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ བྷ་ཎ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཨཱ་མི་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༦༩. པ་ཉྩ་མཾ ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
༦. ཙཱི་ཝ་ར་སི་བྦ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༦. ཚ་ཊྛེ ཀ་ཐི་ན་ཝ་ཏྟནྟི ཀ་ཐི་ན་མཱ་སེ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ས་ཧཱ་ཡ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱཏི ‘‘ཏ་ཝ ཉཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀི་སྶཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀི་སྶཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཏེ ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀ་ས་ཉྙི་ནོ ཨ་ཧེ་སུ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཀ་པྤི་ཡེ ནི་ཡོ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི. ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ས་ནྟ་ཀ་ཏཱ, ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནཱུ་པ་ག་ཏཱ, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན སི་བྦ་ནཾ ཝཱ སི་བྦཱ་པ་ནཾ ཝཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཙཱི་ཝ་ར་སི་བྦ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.