༥. པ་ཋ་མ་པ་ཝཱ་ར་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༦. ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཝཱ་རི་ཏཱ ཀི་ཉྩཱ་པི ‘‘པ་ཝཱ་རི་ཏཱ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ པ་ཙྪི་མཱ་ཝ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ.
༢༣༧. ‘‘ཨ་ལ་མེ་ཏཾ ས་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. བྷི་ཀྑུ་སྶ ཨི་ད་མྤི ཏེ ཨ་དྷི་ཀཾ, ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ན ལ་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཀི་ར ཨ་ཏྠོ.
༢༣༨-༩. ‘‘ཨ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ སི་དྡྷ་ཏྟཱ ཝི་སུཾ ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷི ན་ཏྠི. ཡ་དི ཨ་ཏྠི, ཨ་ངྒཱ་ནཾ ཚ་ཀྐ་ཏྟ་ད་སྶ་ན་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏནྟི་ཨཱ་དི པ་ཝཱ་ར་ཎ་ངྒཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ཀ་ཏྟ་ད་སྶ་ནཾ. ཝ་ར་ཀོཏི ཡོ ཀོ་ཙི ཝ་ར་ཀོ. ‘‘པ་ཝཱ་ར་ཎཾ པ་ན ཛ་ནེ་ཏི་ཡེ་ཝཱཏི ཝི་སུཾ སི་ཏྠཾ ཝོ་ད་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟི, པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ན ཛ་ནེ་ཏི. ཡཱ་གུཾ ཝཱ པི་ཝ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ ཨུ་ད་ཀཾ པི་ཝ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ ཧེ་ཊྛཱ་སི་ཏྠཾ པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ན ཛ་ནེ་ཏཱི’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ཨུ་པ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ‘‘ཛ་ནེ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏཾ ན ཨི་ཙྪ་ནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ. བྷ་ཛྫི་ཏ་པི་ཊྛནྟི ཏ་ཎྜུ་ལ་ཙུ་ཎྞ་མེ་ཝ. བྷ་ཛྫི་ཏ་ས་ཏྟུ་ཡོ པི་ཎྜེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་མོ་ད་ཀོ ས་ཏྟུ་མོ་ད་ཀོ.
‘‘ཡཱ་གུ་སི་ཏྠ་མ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ དྭེ…པེ… པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ན པ་ཝཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ར་ཙ་ངྐ་མ་ཙྪཱ་ད་ཡོ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་ཡཱ་གུཾ པི་ཝ་ནྟོ ས་ཙེ ཨ་ཉྙཾ ཏཱ་དི་སཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀི་ར དྷ་མྨ་སི་རི་ཏྠེ་རོ. ས་ཙེ ཨ་ཉྙཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨ་ས་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་སྶཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཙེ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་པཱ་པུ་ཎ་ན་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཨ་བྷི་ཧ་ཊཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཀཱ་མཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, པ་ཏྟེ པ་ན ཨཱ་རཱ་མི་ཀོ ཨཱ་ཀི་ར་ཏི, ཏ་ཏོ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨི་ད་ཉྷི བུ་དྡྷ་པྤ་ཊི་ཀུ་ཊྛ་ཨ་ནེ་ས་ནཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ཡེ་ཝ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི ས་ངྒྷ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ཊ་པི་ཎྜཾ དུ་སྶཱི་ལོ དེ་ཏི, ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ. ‘‘ཝི་ས་བྷཱ་གོ ལ་ཛྫཱི ཙེ དེ་ཏི, ཏཾ ཏེ་ན ས་མྦྷོ་གཾ ཨ་ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, པ་ཝཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨ་པ་རེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་ཝེ་ས་ནཱ་ཡཱཏི བྷ་ཏྟ་གྒེ. ‘‘མཾ་སེ་ན ར་སཾ, མཾ་ས་ཉྩ ར་ས་ཉྩ མཾ་ས་ར་ས་ནྟི ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ ‘མཾ་ས་ར་ས’ནྟི ཝུ་ཏྟེ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ ཧོ་ཏི, མཾ་ས་སྶ ར་སཾ མཾ་ས་ར་ས་ནྟི ཝི་གྒ་ཧོ ནཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མཾ་ས་ཀ་ར་མྦ་ཀོ ནཱ་མ…པེ… ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི སུ་དྡྷ་ཡཱ་གུ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་པྤ་ཝཱ་ར་ཎ་མི་སྶ་ཀ་ཀ་ར་མྦ་ཀོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ པ་ར་ཏོ ‘‘ཨི་ད་ཉྩ ཀ་ར་མྦ་ཀེ་ན ན ས་མཱ་ནེ་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏཾ ཨ་བྷི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཉྫི་ཡཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’ཏི ཝ་ད་ནྟཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཙ ‘‘མི་སྶ་ཀ་ཡཱ་གུཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’ཏི ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘ས་མྨི་སྶི་ཏཾ ཝི་སུཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཏཱི’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཾ, ཡ་སྨཱ ཡཱ་གུ་མི་སྶ་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ད་དྭ་ཡེ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ར་ཧ་སྶ ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎཾ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྲ ཙེ ཡཱ་གུ བ་ཧུ་ཏ་རཱ ཝཱ ཧོ་ཏི ས་མ་ས་མཱ ཝཱ, ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཧཱ་ར་ཀ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཀཱ་ནཾ ཡཱ་གུ་ས་ཉྙ་ཏྟཱ. ཡཱ་གུ ཙེ མ་ནྡཱ, བྷ་ཏྟཾ བ་ཧུ་ཏ་རཾ, པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཏེ་སཾ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཏ་ཏྠ བྷི་ནྣ་ས་ཉྙ་ཏྟཱ་ཏི ཏ་ཀྐོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ. བྷ་ཏྟ་མི་སྶ་ཀེ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ར་ཧ་སྶ ནཱ་མ་སྶ ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ས་བྦ་དཱ པ་ཝཱ་རེ་ཏི ཨེ་ཝ. མི་སྶ་ཀེ པ་ན ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཝི་སུཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ བྷ་ཏྟ་སི་ཊྛཾ ན པ་ཏ་ཏི, ཏ་ཐཱ གཱ་ལ༹ྷཾ ཧ་ཏྠེ་ན པཱི་ལེ༹་ཏྭཱ པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ དེ་ཏི.
ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཀ་པྤི་ཡཾ ཨ་ཀཱ་རཱ་པི་ཏེ་ཧི ཀ་ད་ལི་པྥ་ལཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ་པི ཏཾ ཀ་ད་ལི་པྥ་ལཱ་དིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་མི་སྶ་ཀ་ར་ས་ཏྟཱ པུ་ན ཏཱ་ནི ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ བྷཱ་ཛ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་སྨཱ? པུ་བྦེ ཏེ་སུ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ནཱ་རུ་ལ༹ྷ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘བྷུ་ཏྟཱ་ཝི་ནཱ ཙ པ་ཝཱ་རི་ཏེ་ན ཨཱ་ས་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཀ་ཏ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ བྷུ་ཏྟཱ་ཝི་ནཱ ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏེ་ན ཨཱ་ས་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦ་ནྟི སི་དྡྷཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘པཱ་ཏོ་ཝ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟེ་སུ དྭཱི་སུ ཨེ་ཀོ པ་ཝཱ་རི་ཏོ ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཏ་ཏྠ ནི་སཱི་ད་ཏི, སོ ཨི་ཏ་རེ་ན པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ལ་དྡྷཾ བྷི་ཀྑཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་བྷུ་ཏྭཱ་པི ‘ཨ་ལ་མེ་ཏཾ ས་བྦ’ནྟི ཀཱ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ སུ་ཀྐ་པ་ཀྑེ ‘‘བྷུ་ཏྟཱ་ཝི་ནཱ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ་ཝ སི་དྡྷཾ, ཏ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཏྟ་ངྒཱ་ནི ན པཱུ་རེ་ནྟི, ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑེ པ་ཊི་བྷཱ་གེ་ན ས་ཏྟ ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. བྷུ་ཏྟཱ་ཝི་ནཱ ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏེ་ན ཨཱ་ས་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏེ་ན, ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཝཱ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘པ་ཝཱ་རི་ཏེ་ན ཨཱ་ས་ནཱ ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཏེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མཾ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤཾ དཱི་པེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཏྟ་ངྒཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི་པི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. སོ པུ་ན ཀཱ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི པ་ཋ་མཾ ཀ་ཏ་སྶ པུ་ན ཏེ་ནེ་ཝ ཀ་ཏྟ་བྦ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ. ཡ་ཉྩ ཨ་ཀ་ཏཾ, ཏཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ སོ་ཝ པ་ཋ་མོ པུ་ན ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙ་སྨིཾ བྷཱ་ཛ་ནེ པུ་བྦེ ཨ་ཀ་ཏཾ ཀཱ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི. དུ་ཏི་ཡོ པ་ཋ་མ་བྷཱ་ཛ་ནེ་པི ཀཱ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི. ‘‘ཡེ་ན ཨ་ཀ་ཏཾ, ཏེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཡེ་ན ཡཾ པ་ཋ་མཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་ཏཾ, ཏ་མེ་ཝ སོ པུ་ན ཀཱ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ལི་ཁི་ཏཾ. ཏ་ཏྠ ཏནྟི ཏཾ པ་ཋ་མཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པེ་སེ་ཏྭཱ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཙེ ག་ཏོ, ཏ་ཏྲ་ཊྛེ་ན ཨེ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་གྒཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་པ་རེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀོ་ཝ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཀཱ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི. ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི གི་ལཱ་ནཾ ཨུ་དྡི་སྶཱ’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝི་ཧཱ་རཱ་དཱི་སུ གི་ལཱ་ན་སྶ པཱ་པུ་ཎ་ན་ཀོ་ཊྛཱ་ས་མྤི གི་ལཱ་ནཱ་ཏི་རི་ཏྟཾ ནཱ་མ, ཏ་སྨཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཝི་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཀེ.
༢༤༡. ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ཏོ. ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཐ བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨ་ཀཱ་རཱ་པ་ནེ་ནཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
པ་ཋ་མ་པ་ཝཱ་ར་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.