༤. བྷོ་ཛ་ན་ཝ་གྒོ
༡. ཨཱ་ཝ་ས་ཐ་པི་ཎྜ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༣-༤. པཱུ་ག་སྶཱཏི པཱུ་གེ་ན. ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ནྟོཏི ནི་སྶ་ར་ཎེ་ནེ་ཏྠ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཏཾ མ་ཡཾ ན ཛཱ་ནཱ་མཱ་ཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་སྶ ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ནྟོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་པཱ་ལི ན་ཡ་གྒཱ་ཧེ་ན ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨཱ་ཝུ་སོ སུ་པི་ན་ནྟེ་ནཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༧༨) ཨཱ་ཧ, ཏ་ཐཱ ཐེ་རོ་པི ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི གི་ལཱ་ན་སྶཱ’’ཏི ཀ་སྨཱ ན པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ཏཱི་ཏི? ཨ་ན་ཏྟཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ཝི་ན་ཡ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ, ‘‘ནཱ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨོ་ཀཱ་སོ’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ, སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞ་ཏྟཱ. པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཧི སོ ཐེ་རོ ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི སུ་པི་ན་ནྟེ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ སུ་པི་ན་ནྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་པ་དཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནཱ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཨོ་དི་སྶ ཨ་ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠེ་ཝ དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ པཱི་ལཱ༹ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ནོ་དི་སྶ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༢༠༨. ‘‘ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས’ནྟི ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཙ ‘‘ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཧཱི་ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧཱ’’ཏི ཙ ‘‘སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཀ་ཏི་ག་མ་ནེ་ཝ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཙ ‘‘ཨ་གི་ལཱ་ན་སྶ གི་ལཱ་ན་ས་ཉྙི་ནོ ཀཱ་ཡེ་ན ས་མུ་ཊྛཱ་ཏཱི’’ཏི ཙ ལི་ཁི་ཏཾ.
ཨཱ་ཝ་ས་ཐ་པི་ཎྜ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༩-༢༡༨. གུ་ལ༹ྷ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོཏི ཨ་པཱ་ཀ་ཊོ་ཝ. ཨེ་ཀོ པུ་ཏྟེ་ནཱཏི ཨེ་ཀ་སྶེ་ཀཾ བྷ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་ཉྙེ་ན ནི་མ་ནྟི་ཏོ’’ཏི ན ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ས་ཙེ ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟི , ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༢༡༧-༢༡༨) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋི་ཏཱ་ནཾ ཙེ དེ་ནྟི, ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཧོ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཀེ, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ. ‘‘ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཏོ པ་ས་ཝ་ནེ ག་ཎ་སྶ ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཧ་ཎེ ཨི་མི་ནཱ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི, ཝི་སུཾ ག་ཧ་ཎེ པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་སཱུ་པོ་ད་ན་ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི་ཧཱི’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ‘‘ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཏོ པ་ས་ཝ་ནཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ. སཱུ་པོ་ད་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ. ཀ་སྨཱ? པ་རི་ཝཱ་རེ (པ་རི. ༡༦༨) ཨེ་ཝ དྭི་ནྣཾ ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ’’ནྟི དུ་ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ་ཡེ་ཝ པཱ་ཀ་ཊ་ནྟི ‘‘པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ན ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟཱིཏི ག་ཧི་ཏ་བྷ་ཏྟཱ་པི ཨ་ཉྙེ ཡཱ་ཝ ག་ཎྷ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ཙེ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟི་ཡེ་ཝ ནཱ་མ. ‘‘ག་ཙྪ་ཏི ཙེ, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ཧེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ ནཱ་མ ཡ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རོ…པེ… བྷུ་ཉྫ་ནྟི, ཨེ་ཏཾ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ ནཱ་མཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༢༡༨) ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ཝུ་ཙྩ་ཏི – ཡ་ཏྠཱཏི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཙ་ཏྟཱ་རོཏི ག་ཎ་སྶ ཧེ་ཊྛི་མ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ནི་ད་སྶ་ནཾ. པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནནྟི ཨཱ་པ་ཏྟི་པྤ་ཧོ་ན་ཀ་བྷོ་ཛ་ན་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན བྷོ་ཛ་ནེ་ན ནི་མ་ནྟི་ཏཱཏི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ནི་མ་ནྟ་ན་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ནི་མ་ནྟ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ན ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ནི་མ་ནྟི་ཏཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷོ་ཛ་ནཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི’’ཏི པ་ན ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ་ཡེ་ཝ པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ. ཡཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ བྷུ་ཉྫ་ནྟཱིཏི པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ནི་ཡ་མ་ཝ་ཙ་ནཾ. ན ཧི ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཾ བྷི་ཀྑཱུ བྷུ་ཉྫ་ནྟི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ‘‘ག་ཎ་སྶ ཡ་ཏོ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཧཱ་ར་བྷོ་ཛ་ན་ཧེ་ཏུ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི. ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་པ་ཊྚཾ མོ་གྷ་སུ་ཏྟེ་ན སི་བྦི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏེ ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀ་ཏ་ལཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཧ་ཏྠེ་ཧི གྷ་ཊྚེ་ཏི. ཝ་ལེ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏི. པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནནྟི སུ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ནྟཱ་ནཾ སུ་ཁ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ སུ་ཏྟ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི, པ་ཊྚཾ སི་བྦ་ནྟཱ་ནཾ སུ་ཁ་སི་བྦ་ན་ཏྠཾ པ་ཊྚ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཉྩ. ན་ཝ་ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ཀོ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ན ཨི་ཏ་རོ་ཏི. ‘‘བི་མྦི་སཱ་རཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ས་མྦྷཱ་རེ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ལཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ, པ་ཙྪཱ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ པ་ཉྙ་ཏྟེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ.
༢༢༠. ‘‘དྭེ ཏ་ཡོ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཏི ཡེ་པི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ནི་མ་ནྟ་ནཾ སཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ནི་མ་ནྟ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཏོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཨ་ནི་མ་ནྟི་ཏོ ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཡ་སྶ ཏ་དེ་ཏཾ ཨ་ནི་མ་ནྟི་ཏ་ཙ་ཏུ་ཏྠཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱཏི ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ. ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ན་ས་མ་ཡ་ལ་དྡྷ་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ས་མ་ཡ་ལ་དྡྷ་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི. ཏཱ་ནི ཙཱཏི ཡེ་ཧི བྷོ་ཛ་ནེ་ཧི ཝི་ས་ངྐེ་ཏོ ན་ཏྠི, ཏཱ་ནི. མ་ཧཱ་ཐེ་རེཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ. ཨ་ཊྛ་ཏྭཱཏི ཋི་ཏེ་ན ནི་མི་ཏྟཾ ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱཏི ར་ཐི་ཀཱ་དཱི་སུ བྷི་ཀྑུ་ས་མཱི་པེ ག་ནྟྭཱ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཀ་ཏྠ་ཙི པོ་ཏྠ་ཀེ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ན་ས་མ་ཡེ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩི་དཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ་ན’’ནྟི པཱ་ཋོ དི་སྶ་ཏི. ཀ་ཏྠ་ཙི ‘‘བྷུ་ཉྫི་ཏུ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི པཱ་ཋོ, ཨ་ཡཾ སོ་བྷ་ནོ.
ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༡. ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཱཏི ནི་ཙྩ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ. བ་ད་ར་ཙུ་ཎྞ་ས་ཀྐ་རཱ་དཱི་ཧི ཡོ་ཛི་ཏཾ བ་ད་ར་སཱ་ལ༹་ཝཾ. ཀི་ར་ཀ་མྨ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཀི་ར་སྶ ཀ་མྨ་ཀཱ་རེ་ན.
༢༢༦. ‘‘ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎ་ཏྠེ་རཱ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱ ཨ་ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ གེ་ཧ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ར་ཐི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ ཝི་ཀ་པྤེ་སི, ཝི་ཀ་པྤེ་ནྟེ་ན པ་ན ‘མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ཏྟ་པ་ཙྩཱ་སཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ད་མྨཱི’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨི་ཏ་རེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ ‘ཏ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཧཱི’’’ཏི. པ་ཉྩ་སུ་ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་སཱུཏི ས་མྨུ་ཁཱ ཋི་ཏ་སྶ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀ་སྶ ཡ་སྶ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཏཾ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཾ ཨ་དི་སྭཱ ག་ཧ་ཊྛ་སྶ ཝཱ ས་ནྟི་ཀེ, ས་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ ‘‘པ་ཉྩ་སུ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་སུ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨེ་ཀེ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཐེ་རོ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཏ་ཐཱ ཝཱ་ཙཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཀྐོ དི་སྶ་ཏི. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཱདཱི་སུ པ་ན པ་ར་མྨུ་ཁཱ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ, སཱ ‘‘ཏེ་ན ཧཱ་ན་ནྡ, ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མེ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ‘‘ཏ་སྨཱ ཡོ བྷི་ཀྑུ པ་ཉྩ་སུ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ‘མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ཏྟ་པ་ཙྩཱ་སཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ད་མྨཱི’ཏི ཝཱ ‘ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’ཏི ཝཱ ཨེ་ཝཾ ས་མྨུ་ཁཱ ཝཱ ‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ད་མྨཱི’ཏི ཝཱ ‘ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’ཏི ཝཱ ཨེ་ཝཾ པ་ར་མྨུ་ཁཱ ཝཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ན ས་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི དི་སྶ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཨ་ཡཾ པ་ཙྪི་མ་ན་ཡོ པོ་རཱ་ཎ་ག་ཎྛི་པ་དེ་ནཔི ས་མེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ‘‘ཏེ མ་ནུ་སྶཱ…པེ… བྷོ་ཛ་ན་མ་དཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ནི་མ་ནྟ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི ཐེ་ར་སྶ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎེ་ན བྷ་ཏྟེ་ན སོ ནི་མ་ནྟི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ པ་ར་ཏོ ‘‘དྭེ ཏ་ཡོ ནི་མ་ནྟ་ནེ ཨེ་ཀ་ཏོ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་རེ་ན ཙ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི.
༢༢༩. ཨེ་ཏྠཱ་ཡཾ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ – ‘‘ཨ་ཉྙོ མ་ནུ་སྶོ པ་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ན དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ནི་མ་ནྟ་ནེ་ན ན་ཏྠི པ་ཡོ་ཛ་ནཾ, པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ནི་མ་ནྟ་ནེ་ན པ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི སྭེ་པི བྷ་ནྟེ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཐཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་ཏ་རཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ནི་མ་ནྟ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཙེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎ་ནྟི. ན, ‘‘པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ལ་དྡྷ་བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘སྭེ་པི བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ནི་མ་ནྟ་ན་ཀྐ་མེ་ན ཨ་ཏྠོ ག་ཧི་ཏོ, ཏ་ཐཱ ‘‘པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨ་ནྟ་རཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ནི་མ་ནྟ་ནེ་ན ལ་དྡྷ་བྷ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. པི་ཎྜཱ་ཡ ཧི ཙ་ར་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྠ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི དི་ནྣ་མྤི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ནི་མ་ནྟ་ནེ་ན ལ་དྡྷཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཝོ་ཧཱ་རེ་ན པ་ན ‘‘པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ལ་དྡྷ་བྷ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཉྩ་ཧི བྷོ་ཛ་ནེ་ཧི ནི་མ་ནྟི་ཏ་སྶ…པེ… པ་ར་སྶ པ་ར་སྶ བྷོ་ཛ་ནེ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་ཝི་རོ་དྷོ. ཨི་ད་ཉྷི ཝ་ཙ་ནཾ ཡེ་ན པ་ཋ་མཾ ནི་མ་ནྟི་ཏོ, ཏ་ཏོ པ་ཋ་མ་ནི་མ་ནྟི་ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཏོ པ་ར་སྶ པ་ར་སྶ ནི་མ་ནྟ་ན་ཀ་དཱ་ཡ་ཀ་སྶ བྷོ་ཛ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠ་པ་རི་དཱི་པ་ན་ཏོ ནི་མ་ནྟ་ན་ཏོ ལ་དྡྷ་བྷ་ཏྟ་སྶ བྷོ་ཛ་ནེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ‘‘དྭེ ཏ་ཡོ ནི་མ་ནྟ་ནེ ཨེ་ཀ་ཏོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན་པི ས་མེ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘ཡེ་ན ནི་མ་ནྟི་ཏོ, ཏ་སྶ བྷོ་ཛ་ན་ཏོ པ་ར་སྶ བྷོ་ཛ་ནེ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝཱ ‘‘ནི་མ་ནྟ་ནེ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ་བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ. དུ་ཏི་ཡ་ནི་མ་ནྟ་ན་སྶ པ་ཋ་མ་བྷོ་ཛ་ནེ ཨཱ་པ་ཏྟི་པྤ་ས་ངྒ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ‘‘ཡེ་ན ཡེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ནི་མ་ནྟ་ན་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི་ཏི པཱ་ལཱི༹་ཏི ཙེ? ན, ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་པཱ་ལི༹་ཝི་རོ་དྷ་ཏོ.
ག་ཎྛི་པ་དེ པ་ན ‘‘པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ལ་དྡྷ་བྷ་ཏྟཾ ཀ་སྨཱ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ‘པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ནཾ ནཱ་མ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན བྷོ་ཛ་ནེ་ན ནི་མ་ནྟི་ཏོ, ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨེ་ཏཾ པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ནཾ ནཱ་མཱ’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟཱ་དི་ཀ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟཱ་དི ཨོ་དི་སྶ་ཀ་ནྟི ཙེ? ཏཾ ན, ཏ་ད་ཉྙ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་ནེ་ན ནི་པྥ་ནྣ་སྶ, ས་ངྒྷ་ཏོ ལ་དྡྷ་སྶ ཝཱ པཱ་ཏོ པ་ཙ་ན་ཀ་ཡཱ་གུ ཙེ གྷ་ནཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶཱ་པི, ཨེ་ཀ་ཀུ་ཊི་ཀཾ གཱ་མཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ཏོ བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན ལ་བྷི་ཏ་བྦ་ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟ་སྶ ཙ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ. ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན ལ་དྡྷཾ ན ཀ་པྤ་ཏི ནི་མ་ནྟ་ན་ཀཱ་ནཾ ཨ་པྤ་སཱ་དཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏོ་ཏི ཙེ? ན, ‘‘པ་ཉྩ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཝི་རོ་དྷ་ཏོ. ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་མྤི ཧི པ་ར་སྶ ཁཱ་དི་ཏྭཱ བྷུ་ཏྟ་ཏྟཱ ནི་མ་ནྟ་ན་བྷོ་ཛ་ནཾ ཨ་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཨ་པྤ་སཱ་དཾ ཀ་རོ་ཏི ཨེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཨ་པྤ་སཱ་དཱ་ཝ་ཧཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟཱ་དི ཨོ་དི་སྶ་ཀཾ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ཡཾ ཡཾ ཁ་མ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ས་བྦོ་པི ཀེ་ས་ཉྩི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ པ་ན ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཨ་ནྟེ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ‘‘ཁཱི་རཾ ཝཱ ར་སཾ ཝཱ པི་ཝ་ཏོ ཨ་མི་སྶ་མྤཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ག་ཎྛི་པ་དེ ‘‘ཧེ་ཊྛཱ ཨོ་ད་ནེ་ནཱ་མི་སྶེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ.
མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་ས་ཀོཏི གེ་ཧ་སཱ་མི་ཀོ. མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ‘‘ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་རུ་དྡྷཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི. ‘‘དྭི་ནྣ་མྤི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝི་ཙཱ་རི་ཏོ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ‘‘ཙཱ་རི་ཏྟ་ཏོཏི ‘ས་ནྟཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ’ཏི པ་ར་ཏོ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ཨ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཾ. ཨེ་ཏྠ ‘‘མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་ས་ཀོ བྷི་ཀྑཱུ ནི་མ་ནྟེ་ཏི…པེ… པ་ཙྪཱ ལ་དྡྷཾ བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི. པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ལ་དྡྷ་བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝ་ཙ་ན་ཏོ, ‘‘ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་མྷཱ’’ཏི པཱ་ལི༹་ཏོ, ཁ་ནྡྷ་ཀེ ‘‘ན ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ནི་མ་ནྟ་ནེ ཨ་ཉྙ་སྶ བྷོ་ཛྫ་ཡཱ་གུ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཱ, ཡོ པ་རི་བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ, ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨོ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༨༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཝཱ པ་ཝེ་དེ་ཏུ ཨ་ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཝཱ, པ་ཋ་མ་ག་ཧི་ཏ་ནི་མ་ནྟ་ན་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཋ་མ་ནི་མ་ནྟ་ན་བྷོ་ཛ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི པ་ར་ས་ནྟ་ཀཾ བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ནཱ་པ་ཏྟིཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ, ས་ངྒྷ་ག་ཎ་ཏོ ལ་དྡྷཾ ཝཱ ཨ་ག་ཧ་ཊྛ་ས་ནྟ་ཀཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ནི་མ་ནྟ་ན་ཏོ པ་ཋ་མཾ ནི་བ་དྡྷ་ཏྟཱ པ་ན ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟཱ་དི པ་ར་ས་ནྟ་ཀ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཁ་ནྡྷ་ཀེ ‘‘ན ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨོ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༨༣) ཝ་ཙ་ནཾ པ་ར་ས་ནྟ་ཀ་བྷོ་ཛ་ན་ཝུ་ཏྟ་ནི་ཡ་མ་ནཾ. ཏ་ཏོ ཧ་ཏྠ་ཀོ་ཝ ནོ ཏ་ཀྐོ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ.
པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཀཱ་ཎ་མཱ་ཏཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༡-༣. པ་ཊི་ཡཱ་ལོ་ཀནྟི པ་ཙྪི་མཾ དེ་སཾ. པཱུ་ཝ་ག་ཎ་ནཱ་ཡཱཏི ཨ་ཏི་རི་ཏྟ་པཱུ་ཝ་ག་ཎ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཙེ ‘‘ཨ་པཱ་ཐེ་ཡྻཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ས་ཛྫི་ཏ’’ནྟི ས་ཉྙཱ་ཡ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ. ཨ་ཐ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ན མུ་ཙྩ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་སཾ་ཝི་བྷཱ་གེ པ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏྟཱ. ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཛཱ་ན་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ, ན ཝ་ཏྠུ་ཛཱ་ན་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཀེ. ན, མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘པཱ་ཐེ་ཡྻཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ས་ཛྫི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཛཱ་ན་ན’’ནྟི ཨ་ངྒེ་སུ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. པོ་རཱ་ཎ་ག་ཎྛི་པ་དེ པ་ནེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཀེ་ན ཝཱ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཝཱ དྭ་ཏྟི་པ་ཏྟ་པཱུ་རེ་སུ ག་ཧི་ཏེ་སུ ཏེ་སཾ ཨ་ནཱ་རོ་ཙ་ནེ་ན ཝཱ ས་ཡཾ ཝཱ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཡོ ཨ་ཉྙཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨེ་ཀ་ཏོ ཏཱི་སུ, ཙ་ཏཱུ་སུ ཝཱ པ་ཝི་ཊྛེ་སུ ཨེ་ཀེ་ན ཙེ དྭེ་པ་ཏྟ་པཱུ་རཱ ག་ཧི་ཏཱ, དུ་ཏི་ཡེ དྭེ ག་ཎྷ་ནྟེ པ་ཋ་མོ ཙེ ན ནི་ཝཱ་རེ་ཏི, པ་ཋ་མ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ནི་ཝཱ་རེ་ཏི ཙེ, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, དུ་ཏི་ཡ་སྶེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི. ས་ཙེ ས་ཉྩི་ཙྩ ན ཝ་ད་ཏི, པོ་རཱ་ཎ་ག་ཎྛི་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱཝ་སེ་ན (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ཀཱ་ཎ་མཱ་ཏཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) དུ་ཀྐ་ཊཾ. ‘‘ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ’’ནྟི ཏ་ཏྠ པ་ཉྩ་མཾ ཨ་ངྒཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ན པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ པ་ན དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡཾ ཨི་དཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ, ཨ་ནཱ་རོ་ཙ་ནཾ ཝཱ ཚ་ཊྛ་ངྒཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ. ཨེ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨཱ་ས་ནྣ་ཝི་ཧཱ་ར་བྷི་ཀྑཱུ, ཨཱ་ས་ནྣ་ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ག་ཏཱ ཝཱ ས་ཙེ ཝི་ས་བྷཱ་གེ་ཧི ཨཱ་ནཱི་ཏཾ ན པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟི, ‘ཨཱ་རཱ་མི་ཀཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ དཱ་པེ་ནྟཱི’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཡ་ཏྠ པ་རི་བྷོ་གཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏྠ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘དྭ་ཏྟི་པ་ཏྟ་པཱུ་རཱ’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ཙྪི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་དྷི་ཀ་མྤི ག་ཎྷ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཀེ་ཙི ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་མཱ་ནི་ནོ ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ནི་སཱི་ད་ཏུ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ པ་ན ‘‘པ་ཙྪི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་ཏྟ་སྶ པ་མཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན དྭ་ཏྟི་པ་ཏྟ་པཱུ་རཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ཐཱ ཧེ་སཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ཀཱ་ཎ་མཱ་ཏཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. པ་ཋ་མ་པ་ཝཱ་ར་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༦. ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཝཱ་རི་ཏཱ ཀི་ཉྩཱ་པི ‘‘པ་ཝཱ་རི་ཏཱ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ པ་ཙྪི་མཱ་ཝ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ.
༢༣༧. ‘‘ཨ་ལ་མེ་ཏཾ ས་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. བྷི་ཀྑུ་སྶ ཨི་ད་མྤི ཏེ ཨ་དྷི་ཀཾ, ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ན ལ་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཀི་ར ཨ་ཏྠོ.
༢༣༨-༩. ‘‘ཨ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ སི་དྡྷ་ཏྟཱ ཝི་སུཾ ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷི ན་ཏྠི. ཡ་དི ཨ་ཏྠི, ཨ་ངྒཱ་ནཾ ཚ་ཀྐ་ཏྟ་ད་སྶ་ན་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏནྟི་ཨཱ་དི པ་ཝཱ་ར་ཎ་ངྒཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ཀ་ཏྟ་ད་སྶ་ནཾ. ཝ་ར་ཀོཏི ཡོ ཀོ་ཙི ཝ་ར་ཀོ. ‘‘པ་ཝཱ་ར་ཎཾ པ་ན ཛ་ནེ་ཏི་ཡེ་ཝཱཏི ཝི་སུཾ སི་ཏྠཾ ཝོ་ད་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟི, པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ན ཛ་ནེ་ཏི. ཡཱ་གུཾ ཝཱ པི་ཝ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ ཨུ་ད་ཀཾ པི་ཝ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ ཧེ་ཊྛཱ་སི་ཏྠཾ པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ན ཛ་ནེ་ཏཱི’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ཨུ་པ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ‘‘ཛ་ནེ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏཾ ན ཨི་ཙྪ་ནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ. བྷ་ཛྫི་ཏ་པི་ཊྛནྟི ཏ་ཎྜུ་ལ་ཙུ་ཎྞ་མེ་ཝ. བྷ་ཛྫི་ཏ་ས་ཏྟུ་ཡོ པི་ཎྜེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་མོ་ད་ཀོ ས་ཏྟུ་མོ་ད་ཀོ.
‘‘ཡཱ་གུ་སི་ཏྠ་མ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ དྭེ…པེ… པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ན པ་ཝཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ར་ཙ་ངྐ་མ་ཙྪཱ་ད་ཡོ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་ཡཱ་གུཾ པི་ཝ་ནྟོ ས་ཙེ ཨ་ཉྙཾ ཏཱ་དི་སཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀི་ར དྷ་མྨ་སི་རི་ཏྠེ་རོ. ས་ཙེ ཨ་ཉྙཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨ་ས་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་སྶཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཙེ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་པཱ་པུ་ཎ་ན་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཨ་བྷི་ཧ་ཊཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཀཱ་མཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, པ་ཏྟེ པ་ན ཨཱ་རཱ་མི་ཀོ ཨཱ་ཀི་ར་ཏི, ཏ་ཏོ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨི་ད་ཉྷི བུ་དྡྷ་པྤ་ཊི་ཀུ་ཊྛ་ཨ་ནེ་ས་ནཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ཡེ་ཝ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི ས་ངྒྷ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ཊ་པི་ཎྜཾ དུ་སྶཱི་ལོ དེ་ཏི, ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ. ‘‘ཝི་ས་བྷཱ་གོ ལ་ཛྫཱི ཙེ དེ་ཏི, ཏཾ ཏེ་ན ས་མྦྷོ་གཾ ཨ་ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, པ་ཝཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨ་པ་རེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་ཝེ་ས་ནཱ་ཡཱཏི བྷ་ཏྟ་གྒེ. ‘‘མཾ་སེ་ན ར་སཾ, མཾ་ས་ཉྩ ར་ས་ཉྩ མཾ་ས་ར་ས་ནྟི ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ ‘མཾ་ས་ར་ས’ནྟི ཝུ་ཏྟེ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ ཧོ་ཏི, མཾ་ས་སྶ ར་སཾ མཾ་ས་ར་ས་ནྟི ཝི་གྒ་ཧོ ནཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མཾ་ས་ཀ་ར་མྦ་ཀོ ནཱ་མ…པེ… ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི སུ་དྡྷ་ཡཱ་གུ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་པྤ་ཝཱ་ར་ཎ་མི་སྶ་ཀ་ཀ་ར་མྦ་ཀོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ པ་ར་ཏོ ‘‘ཨི་ད་ཉྩ ཀ་ར་མྦ་ཀེ་ན ན ས་མཱ་ནེ་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏཾ ཨ་བྷི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཉྫི་ཡཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’ཏི ཝ་ད་ནྟཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཙ ‘‘མི་སྶ་ཀ་ཡཱ་གུཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’ཏི ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘ས་མྨི་སྶི་ཏཾ ཝི་སུཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཏཱི’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཾ, ཡ་སྨཱ ཡཱ་གུ་མི་སྶ་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ད་དྭ་ཡེ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ར་ཧ་སྶ ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎཾ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྲ ཙེ ཡཱ་གུ བ་ཧུ་ཏ་རཱ ཝཱ ཧོ་ཏི ས་མ་ས་མཱ ཝཱ, ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཧཱ་ར་ཀ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཀཱ་ནཾ ཡཱ་གུ་ས་ཉྙ་ཏྟཱ. ཡཱ་གུ ཙེ མ་ནྡཱ, བྷ་ཏྟཾ བ་ཧུ་ཏ་རཾ, པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཏེ་སཾ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཏ་ཏྠ བྷི་ནྣ་ས་ཉྙ་ཏྟཱ་ཏི ཏ་ཀྐོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ. བྷ་ཏྟ་མི་སྶ་ཀེ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ར་ཧ་སྶ ནཱ་མ་སྶ ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ས་བྦ་དཱ པ་ཝཱ་རེ་ཏི ཨེ་ཝ. མི་སྶ་ཀེ པ་ན ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཝི་སུཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ བྷ་ཏྟ་སི་ཊྛཾ ན པ་ཏ་ཏི, ཏ་ཐཱ གཱ་ལ༹ྷཾ ཧ་ཏྠེ་ན པཱི་ལེ༹་ཏྭཱ པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ དེ་ཏི.
ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཀ་པྤི་ཡཾ ཨ་ཀཱ་རཱ་པི་ཏེ་ཧི ཀ་ད་ལི་པྥ་ལཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ་པི ཏཾ ཀ་ད་ལི་པྥ་ལཱ་དིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་མི་སྶ་ཀ་ར་ས་ཏྟཱ པུ་ན ཏཱ་ནི ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ བྷཱ་ཛ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་སྨཱ? པུ་བྦེ ཏེ་སུ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ནཱ་རུ་ལ༹ྷ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘བྷུ་ཏྟཱ་ཝི་ནཱ ཙ པ་ཝཱ་རི་ཏེ་ན ཨཱ་ས་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཀ་ཏ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ བྷུ་ཏྟཱ་ཝི་ནཱ ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏེ་ན ཨཱ་ས་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦ་ནྟི སི་དྡྷཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘པཱ་ཏོ་ཝ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟེ་སུ དྭཱི་སུ ཨེ་ཀོ པ་ཝཱ་རི་ཏོ ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཏ་ཏྠ ནི་སཱི་ད་ཏི, སོ ཨི་ཏ་རེ་ན པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ལ་དྡྷཾ བྷི་ཀྑཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་བྷུ་ཏྭཱ་པི ‘ཨ་ལ་མེ་ཏཾ ས་བྦ’ནྟི ཀཱ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ སུ་ཀྐ་པ་ཀྑེ ‘‘བྷུ་ཏྟཱ་ཝི་ནཱ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ་ཝ སི་དྡྷཾ, ཏ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཏྟ་ངྒཱ་ནི ན པཱུ་རེ་ནྟི, ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑེ པ་ཊི་བྷཱ་གེ་ན ས་ཏྟ ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. བྷུ་ཏྟཱ་ཝི་ནཱ ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏེ་ན ཨཱ་ས་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏེ་ན, ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཝཱ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘པ་ཝཱ་རི་ཏེ་ན ཨཱ་ས་ནཱ ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཏེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མཾ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤཾ དཱི་པེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཏྟ་ངྒཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི་པི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. སོ པུ་ན ཀཱ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི པ་ཋ་མཾ ཀ་ཏ་སྶ པུ་ན ཏེ་ནེ་ཝ ཀ་ཏྟ་བྦ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ. ཡ་ཉྩ ཨ་ཀ་ཏཾ, ཏཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ སོ་ཝ པ་ཋ་མོ པུ་ན ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙ་སྨིཾ བྷཱ་ཛ་ནེ པུ་བྦེ ཨ་ཀ་ཏཾ ཀཱ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི. དུ་ཏི་ཡོ པ་ཋ་མ་བྷཱ་ཛ་ནེ་པི ཀཱ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི. ‘‘ཡེ་ན ཨ་ཀ་ཏཾ, ཏེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཡེ་ན ཡཾ པ་ཋ་མཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་ཏཾ, ཏ་མེ་ཝ སོ པུ་ན ཀཱ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ལི་ཁི་ཏཾ. ཏ་ཏྠ ཏནྟི ཏཾ པ་ཋ་མཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པེ་སེ་ཏྭཱ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཙེ ག་ཏོ, ཏ་ཏྲ་ཊྛེ་ན ཨེ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་གྒཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་པ་རེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀོ་ཝ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཀཱ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི. ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི གི་ལཱ་ནཾ ཨུ་དྡི་སྶཱ’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝི་ཧཱ་རཱ་དཱི་སུ གི་ལཱ་ན་སྶ པཱ་པུ་ཎ་ན་ཀོ་ཊྛཱ་ས་མྤི གི་ལཱ་ནཱ་ཏི་རི་ཏྟཾ ནཱ་མ, ཏ་སྨཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཝི་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཀེ.
༢༤༡. ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ཏོ. ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཐ བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨ་ཀཱ་རཱ་པ་ནེ་ནཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
པ་ཋ་མ་པ་ཝཱ་ར་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. དུ་ཏི་ཡ་པ་ཝཱ་ར་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༣. སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་མེ་ཝཱཏི ས་བྦ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཀཾ ཨི་ཙྪ་སཱི’’ཏི ཨི་དཾ.
དུ་ཏི་ཡ་པ་ཝཱ་ར་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༧-༩. ན་ཊཱ་ནཾ ནཱ་ཊ་ཀཱ་ནི ན་ཊ་ནཱ་ཊ་ཀཱ་ནི, སཱི་ཏཱ་ཧ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི. མཱུ་ལ་ཉྩ ཏཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཉྩཱ་ཏི མཱུ་ལ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. པི་ཊྛནྟི ཙུ་ཎྞཾ. ཁཱ་ར་ཀ་མཱུ་ལནྟི ཡཱུ་པ་ས་མཱུ་ལཾ. ཙ་ཙྩུ་མཱུ་ལཾ ནེ་ལི༹་ཡ་མཱུ་ལཾ. ཏ་མྦ་ཀཾ ཝ་ཙཾ. ཏ་ཎྜུ་ལེ་ཡྻ་ཀཾ ཙཱུ་ལ༹་ཀུ་ཧུ. ཝ་ཏྠུ་ལེ་ཡྻ་ཀཾ མ་ཧཱ་ཀུ་ཧུ. ཝ་ཛ་ཀ་ལི ནི་ཀོ་ཊྛཾ. ཛ་ཛ྄ཛྷ་རཱི ཧི་ར་ཏོ.
ཀོ་ཊྛཾ ཛ་ར་ཊྛཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ག་ཎྛི མུ་ཧུ་ཀུ་ལ་མུ་དུ ཝི་ཙ་ཡ་ཏྠ ཝ་ཛ་མུ་ཛུ ཝ་དུ་ལ༹་ཝི.
ཝ་ཛྫ་ཡེ་ཏི་མེ ཀིཾ་སུ་ཀཾ, ཧ་ལི་དྡི. ཀ་སེ་རུ་ཀོ, ཀ་ཊི་བ་ལ་ཝ་ནྟི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ. ཨ་མྦཱ་ཊ་ཀཾ ཨ་མཱུ་ལ་ཀཾ པི་ཌྷ་ལ ཀ་ཀྐུ་ལ. མ་སཱ་ལུ ཀི་ན་ལ༹. ཨཱ་ལུ་ཝ ཀ་ལི༹ ཏ་ཌྜྷི་ཨ་ལི༹ ཨ་ལ་ས ཀ་ཊི་སྶ་ལ ན་མེ་ད་ཏི མེ་ར. སི་གྒུ སཱི་རི ཀོ་ལ༹ ཀཱ་ལ་ཀཾ ནེ་ཀ་ལ༹་ཝི. ཁཱི་ར་ཝ་ལླི་ཀ་ནྡོ ཏུ་མཱུ་རོ་རི་ཡོ ཧོ་ཏི. ས་ངྑ་ཏོ དྷོ་ཝ་ན་མེ་ཝ. ཨ་ཡཾ ‘‘པ་རི་ས་ངྑཱ་རོ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ཁཱི་ར་ཀཱ་ཀོ་ལཱི ཀི་རི་ཀ་ཝེ་ལི༹. ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཛཱི་ཝི་ཧི. ཨུ་ས་བྷ་ཀ ཨུ་མྨ་སུ་ཝི་ཡི.
ཧི་ནྟཱ་ལཾ ཀི་ཏི་ལི. ཀུ་ནྟཱ་ལ ཏོ་ཧོ ཏི་ལི་ས་ཏཱ པ་དི་ཀ་ལི༹་རོ པ་ཊ་སེ་ཝ་ལ་ཀ་ལི༹. ཀ་ར་མ་ནྡ་ཀཾ ཀ་ར་མྦ ད་ཎྜོ་ཀི་ར ཨུ་ད་ཀ་ཛོ་ཏི ཀ་ཎྜ་ཀོ. ‘‘སི་ངྒྷ་ཏ་ཀོ་ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ཕ་གྒ་ཝ ཧ་ཀི་ལི༹. ན་ཏྟ་མཱ་ལནྟི ཀ་ར་ཉྫི.
སེ་ལླུ ལོ་ཧོ་ལི་ཡཾ. ཀཱ་ས་མ་དྡ་ཀ ཀུ་དུ་ཝ་ཝ་ལི ཨ་ན་སི་ཀི་ན. ཨུ་མྨཱདི་ཡ མེ་ལེ་ལི་དི་ཡ. ཙཱི་ན་མུ་གྒོ ཝེ་ན་མུ་ཏྟི ཧུ་ར་མུ་གྒ. རཱ་ཛ་མཱ་སོ མཱ་ཧ་ཝི་ལི་ཏི. ཨ་གྒི་མ་ནྟོ མུ་ཉྩི. སུ་ནི་པ་ཎྞ་ཀོ ཏི་པི་ལ་ཝ་ནི་ནཱ་ལི༹་ཀཱ ཏི་ལ་ཀ. བྷཱུ་མི་ཡཾ ཛཱ་ཏ་ལོ་ཎཱིཏི ཨེ་ཏྠ ལོ་ཎཱི་ནཱ་མ་སྶ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ‘‘བྷཱུ་མི་ཡ’’ནྟི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. བྲ་ཧྨཱི་པ་ཏྟཾ དེ་མེ་ཏེ་ཡེ པ་ཎ་སཱ. ‘‘དཱི་པ་ཝཱ་སི་ནོ ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི སི་ཐི་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙེ? ‘‘ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ ཕ་ར་ཏཱི་ཏི ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨ་ས་མཱ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་དེ་ལི་ཝི་ནི་ཏེ་ཀི. སུ་ལ་སི་པ་ཎྞནྟི ཏ་སཱ་པ་ལི་ཀཾ.
ཨ་ག་ནྡྷི་ཀ་པུ་པྥཾ ཀ་རི་སྶ་ཡེ་ཏི ཙེ་ཀ་ཝཱ་དི་ད་པུ་པྥཾ ཙེ་ལེ་པ་ཏི་མ་ལཾ. ཛཱི་ཝ་ནྟཱི་པུ་པྥཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྡི་ག་མ་ལ. བ་ཀུ་ལ མུ་ཐུ་ཝ་ལ. ཀུ་ཡྻ་ཀ པུ་ན་པུ་ནྣཱ་མ་པུ་ནྣ་རཱ, ཛཱ་ཏི་སུ་མ་ན. ན་ཝ་མཱ་ལི་ཀཱ ཙེ་ཧེ་མ་ལ.
ཏི་ནྟི་ཎི་ཀ ཀ་ཙི་ནཱི ཝི་ལེ་ཡི. མཱ་ཏུ་ལུ་ངྒ ལ་ཝ་ནོ. པུ་སྶ་ཕ་ལ སུ་པུ་ལི. ཏི་མྦ་རཱུ་ས་ཀ ཏི་གི་བྦེ་རེ་ཧི་ཏི སུ་ས་ཏུ་དྷུ་ཏ. ཏི་པུ་ས་ཝཱ་ཏི་ངྒ་ཎ དྷུ་ཏ་ཏི་ཀེ་ཎ པ་ཊི་ཡི. ཙོ་ཙ ཝ་རི་ཡི་ཡེ་ལི. མོ་ཙ ཨ་ཏི་རེ་ལི. གོ་ཊྛ་ཕ་ལཾ པཱུ་ཝ་ཕ་ལ་ནྟི ཨེ་ཀེ. ཀོ་ཊྛ་སེ ཀི་ར ཨ་ཙྪི་ཝ.
ཨ་ས་མུ་སྶི བི་མྦ ཨི་ཏི ཀེ་ཙི. ཀཱ་སྨ་རཱིཏི སེ་པ་ཎྞི. ཨ་ཏི་ཏེ་མེ་ཏི ཀ་རི་ཡ་མེ་ཏི་སྶ. ཛཱ་ཏི་ཕ་ལཾ ཀ་ཏཾ་མེ་ཏི. ཀ་ཊུ་ཀ་ཕ་ལཾ ཏི་རི་ར་ཀ.
ཏ་རུ་ཎ་ཕ་ལཾ ཀི་རི་ཨུ་པུ་ལུ. པོ་ཀྑ་ར་ཊྛི ཀི་ཉྩ་ཀྑ་ཊྛི. སི་དྡྷ་ཏྠ་ཀཾ སཱ་ས་པཾ སེ་ཏ་ཝ་ཎྞཾ. རཱ་ཛི་ཀཾ ར་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཧི་ངྒུཾ ཧི་ངྒུ་ཛ་ཏུནྟི ས་བྦཱ་པི ཧི་ངྒུ་ཝི་ཀ་ཏི་ཡོ. ཨེ་ཏྠ ཧི་ངྒུ་ཛ་ཏུ ནཱ་མ པ་ཏྟ་སཱ་ཁཱ པ་ཙི་ཏྭཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. སཱ་ཁཱ པ་ཙི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ སི་པཱ་ཊི་ཀཱ. ཨ་ཉྙེ་ཧི མི་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ་ཏི ཀེ་ཙི. ཏ་ཀཾ ཀ་ཊྛ་ཛ་ནྟི ཨ་གྒི་ཀེ་ལི༹་ནི. ནི་ཀི་ཏི་སྶཱ་ཀཱ་ལེ་ས་ཡོ. ཏི་མེ་ར, ཏ་ཀ་པ་ཏྟི པ་སཱ་ཁཱ་པ་ཏྟེ པ་ཙི་ཏྭཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཏ་ཀ་པ་ཎྞི སཱ་ཝ་ཏི ཨེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ.
ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༣. ཨ་པ་ར་ཛྫུ ས་ནྣི་དྷི ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཛྫ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏནྟི ན ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀ་མྤི, ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ནྣི་དྷི་ཀ་ཏཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཝཱ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཏཱ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་དི ཏཾ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཏཱ་ཝཱ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏ་སྨཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ལེ ག་ཧི་ཏཾ ཨ་ཛྫ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ’ནྟི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི.
ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ཡ་ཐཱ པ་ཉྩ བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ནི ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནི. ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ ཨི་དྷཱ་པི ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཾ ནཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི? ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཙྩ་ཏི – བྷེ་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ (པཱ་རཱ. ༦༡༨ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཾ ནཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཡུ་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཏ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཏྟི་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ. ཨེ་ཏྠ ན ཡུ་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་པྤ་ས་ངྒཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎེ་ནེ་ཝ ཧི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ནུ་ག་ཎྛི་པ་ད་མ་ཏེ་ན ཨ་ཛྫ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ བྷུ་ཉྫ་ནྟོ དྭེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ – ཨ་ཏྟ་ནཱ བྷུ་ཉྫི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཛྫ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ བྷུ་ཉྫ་ཏི, དྭེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སཱ་མ་ཎེ་རཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཾ པུ་ན་དི་ཝ་སེ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ་ཏི. པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ས་ཙེ བེ་ལ་ཊྛ་སཱི་སོ ཝི་ཡ དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡཱ་དི་དི་ཝ་ས་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཛྫ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་དཱི་ནཾ གོ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ དེ་ཏི, ཏ་སྶ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ་ཏི ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ས་ཡ་མེ་ཝ ས་ཙེ ཏཾ གོ་པེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏི, པུ་ན་དི་ཝ་སེ པ་ཏི་ཏཾ ཀ་ཙ་ཝ་རཾ དི་སྭཱ ཝི་མ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཝཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ཏོ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ་ཏི ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ནོ ཙེ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཏཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ ན་ཏྠི. ‘‘ཨི་ད་ཉྷི ‘ཨེ་ཀཾ པཱ་དཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶཱ’ཏི་ཨཱ་དི ཝི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡོ པ་ན ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ དྭེ་པི པཱ་དེ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏི, ཏ་སྶ ཏཾ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ན་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་ད་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ནྟ་མེ་ཝ ས་ནྣི་དྷིཾ ཛ་ནེ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨ་སི་རི་ཏྠེ་རོ, ཏཾ ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཀ་པཱ་ལེ་ན པཱི་ཏོ པ་ན སྣེ་ཧོ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀོ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཨུ་ཎྷེ ཨོ་ཏཱ་པེ་ནྟ་སྶ པ་གྒྷ་ར་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི ‘‘བྷེ་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཀ་པཱ་ལེ་ན པཱི་ཏཱ ས་པྤི་ཨཱ་ད་ཡོ་པི ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཛ་ནེ་ཡྻུ་ནྟི. ས་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨི་དྷཱ་པི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷི་ཡེ་ཝ. དུ་དྡྷོ་ཏ་པ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་པི ཨེ་ཏེ་ན ས་མེ་ཏི ཝི་ཡ. ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཀཱ་ལེ་པི ལ་བྦྷ་ཏི. པ་ཀ་ཏི་ཨཱ་མི་སེཏི ཀ་པྤི་ཡཱ་མི་སེ. སཱ་མི་སེ་ན མུ་ཁེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཏོ དྭེཏི ‘‘ཧི་ཡྻོ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཨ་ཛྫ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ སཱ་མི་སེ་ན མུ་ཁེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཏོ དྭེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནཱི’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ཨ་ཛྫ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་མྤི ཧི ཡཱ་མཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་པཱ་ན་ཀེ་ན སཾ་ས་ཊྛཾ ས་ནྣི་དྷིཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སེ་སུ མ་ནུ་སྶ་མཾ་སེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, སེ་ས་མཾ་སེ དུ་ཀྐ་ཊ་ཉྩ ཝ་ཌྜྷ་ཏི.
༢༥༥. ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཀཱ་ལེ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ ས་ནྣི་དྷིཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ་ཏི ཀེ་ཙི. ཏ་ད་ཧུ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཏ་ད་ཧུ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ན, པཱ་ལི༹་ཡ་མྤི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི ཝི་སེ་ས་སྶ ན་ཏྠི་ཏཱ་ཡ. བྷེ་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙེ? ཨཱ་ཧཱ་རེ ས་པྤི་ཨཱ་དི ས་ངྒ་ཧཾ ཡཱ་ཏི, ཏེ་ན ཏ་གྒ་ཏི་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ན བྷེ་ས་ཛྫ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨུ་པ་ཏི་སྶོ.
ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༩. ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ས་པྤི་ནཱཏི ཡེ་སཾ མཾ་སཾ ན ཀ་པྤ་ཏི, ཏེ་སཾ ས་པྤི་ནཱ. ‘‘ཝ་སཱ་ཏེ་ལ་ཉྷི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ས་པྤི ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ཝི་ས་ངྐེ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘སཱུ་པོ་ད་ན་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་པི ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་ཡི་ཀཱ་ནཱིཏི ཀཱ་ཡེ་ན ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ་ནི.
༢༦༡. མ་ཧཱ་ནཱ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོཏི ས་ངྒྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཝཱ་རི་ཏེ བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ ས་པྤི་ཨཱ་དི་པ་ཉྩ་ཀཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི ཙེ, ཏ་ཏྠ ‘‘ན བྷེ་ས་ཛྫེ་ན ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན བྷེ་ས་ཛྫ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏེ་ན པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀེ་སུ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་མྤི དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི ལི་ཁི་ཏཾ.
པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ད་ནྟ་པོ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༤-༥. མུ་ཁ་དྭཱ་རནྟི ཀ་ཎྛ་ནཱ་ལི༹. ཨུ་ཙྩཱ་ར་ཎ་མ་ཏྟནྟི ཨུ་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་མ་ཏྟ་ཀཾ. ཀ་ས་ཊཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱཏི ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན, ཨ་ཚ་ཌྜི་ཏེ་པི ‘‘ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ་ཏི་ཀྐ་མནྟི དཱ་ཡ་ཀ་སྶ. བྷི་ཀྑུ་སྶ དེ་ཏཱིཏི ཨ་ཉྙ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ. ཀ་ཉྫི་ཀནྟི ཡཾ ཀི་ཉྩི དྲ་ཝཾ. པ་ཏྟོ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦོཏི བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋ་པི་ཏེ ཨ་བྷི་ཧཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘ཡ་ཐཱ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ པ་ཏི་ཏ་ཐེ་ཝེ དོ་སོ ན་ཏྠི, ཏ་ཐཱ ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ ཨ་པ་ནེ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཏི་ཏ་ཐེ་ཝེ་པི ཨ་བྷི་ཧ་ཊ་ཏྟཱ ནེ་ཝ་ཏྠི དོ་སོ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ཙ་རུ་ཀེ་ནཱཏི ཁུ་དྡ་ཀ་པི་ཎྜེ་ན. ཛཱ་ག་ར་ནྟ་སྶ་པཱིཏི ‘‘ཨ་པི-ས་དྡེ་ན སུ་ཏྟ་སྶ་པཱི’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ཀེ་ཙཱིཏི ཨ་བྷ་ཡ་གི་རི་ཝཱ་སི་ནོ. ཏེ་ཧི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒེ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ་ནཱ་པི ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷེ་ནཱ་པི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཱ་པ་ཏྟི ད་སྶི་ཏཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ་ནཱཏི ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏཾ. ‘‘ས་ཏྠ་ཀེ་ནཱཏི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀེ་ནཱ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ, ཏཾ དུ་ལླི་ཁི་ཏཾ ས་ཏི་པི མ་ལེ པུ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཀེ་ས་ཉྩི ཨ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ. ‘‘སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཧ་ཏྠཾ ཕུ་ཊྛ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཏཾ པ་རི་ཙྩ་ཏྟ’’ནྟི ལི་ཁི་ཏཾ.
པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎུ་པ་ག་བྷཱ་རཾ ནཱ་མ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པུ་རི་སེ་ན ཨུ་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་ཀཾ. མཱུ་ལ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘མ་ཙྪི་ཀ་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠ་ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘ཨ་བྷུ་ཉྫ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ་པི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏེ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’’ཏི ཡེ ཝ་ད་ནྟི, ཏེ ཝ་ཏྟ་བྦཱ ‘‘སཱི་ས་མ་ཀྑ་ན་ཏེ་ལཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘ཨི་དཾ སཱི་ས་མ་ཀྑ་ན’ནྟི ཨ་ནཱ་བྷོ་གེ་ནེ་ཝ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ནྟ་སྶ ཀིཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དི, སུ་ཏྟཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ པ་ན ཨེ་ཝཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ ‘‘མ་ཙྪི་ཀ་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ བཱི་ཛ་ནྟ་སྶ ཏ་སྨིཾ ལ་གྒ་ར་ཛཱ་དི་མྷི པ་ཏྟེ པ་ཏི་ཏེ སུ་ཁཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ པུ་བྦེ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཏ་ཎྜུ་ལེ་སུ ཁཱི་ཎེ་སུ ཨེ་ཏེ་ཧི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཧ་ཏྠ་ག་ཏེ་ཧི སཱ་མ་ཎེ་ར་ས་ནྟ་ཀེ་ཧི་པི ས་ཀྐཱ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཏུ’ནྟི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ཙེ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ‘པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ སཱ་ཏྠ་ཀ’ནྟི ཨུ་པ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ནྟི ཨཱ་པ་ནྣ་མེ་ཝ, ཏ་ཐཱ ‘‘པ་ཎྜི་ཏོ ཨེ་ས སཱ་མ་ཎེ་རོ པ་ཏྟ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶ་ཏི, མ་ཡ་མེ་ཝ ཙ ཨི་མ་སྶ ཝི་སྶཱ་སེ་ན ཝཱ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ཝཱ བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཙི་ཏྟེ ས་ཏི བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི ཀ་ཏེ་པི པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ་ཏི ཙ ཨཱ་པ་ནྣཾ, ཀིཾ བ་ཧུ་ནཱ. ནི་ར་པེ་ཀྑེ་ཧེ་ཝ ག་ཎྷི་ཏ་བྦཾ, ན སཱ་པེ་ཀྑེ་ཧཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ ‘‘ས་ཙེ པ་ན ས་ཀྐོ་ཏི ཝི་ཏ་ཀྐཾ སོ་དྷེ་ཏུཾ, ཏ་ཏོ ལ་དྡྷཾ ཁཱ་དི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན སི་དྡྷོ་ཝ. ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀེ པ་ཏྟོ ཋ་པི་ཏོ ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝེ ནི་རཱ་ལ་ཡོ. ས་མུ་དྡོ་ད་ཀེ་ན ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀེ་ན. མེ་ཎྜ་ཀ་སྶ ཁཱི་རཾ ཁཱི་ར་ཏྟཱ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ན ཁཱི་རཾ མུ་ཁེ་ནེ་ཝ པི་ཝ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ས་རཱི་ར་ནི་སྶི་ཏ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཧི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་ས་ཁཱི་རཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི.
ཨ་པི་ཙ ‘‘ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཛ་ནེ ཨ་ཉྙ་བྷི་ཀྑུ་ས་ནྟ་ཀེ ཨ་ཏྟ་ནོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་ཀྑི་པ་ཏི, ‘ཏཾ ཐོ་ཀ’ནྟི ཝཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝ་ད་ཏི, ཏཾ ས་བྦེ་སཾ ན ཀ་པྤ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཝི་ན་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊ་ཏྟཱ. ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ ཝི་ན་ཡ་ཝི་དྷིཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་དི་སཾ ཀི་མ་ཏྠཾ ན བྷུ་ཉྫ་ཏཱི་ཏི? ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀོ ཧོ་ཏཱི’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝཱ བྷཱ་ཛ་ནེ ཝཱ ཕ་ལཾ ཝཱ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨཱ་མི་སཾ ཝཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་མྤི ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨཱ་མ་ས་ཏི, ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ནུ་ག་ཎྛི་པ་དེ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨི་མ་སྶ མ་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑུ་སྶ ས་ཙེ པ་ཏྟེ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ པི་ཎྜཾ ཋ་པེ་ཏི, ཏཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀ་ནྟི སི་དྡྷཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ ‘‘ས་ཙེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝཱ ཡཱ་གུ་པ་ཙ་ན་ཀ་བྷཱ་ཛ་ནེ…པེ… ནི་རཱ་མི་སཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦོ. ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་ས་ཁཱི་རཾ ཝཱ’’ཏི པ་ས་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ད་དྷི ཙེ པ་ཊི་ལ་དྡྷཾ, ཏ་ཉྩ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཀེ་ཙི.
ད་ནྟ་པོ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་མ་ཏྟོ ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཀྐ་མེ་ན བྷོ་ཛ་ན་ཝ་གྒོ ཙ་ཏུ་ཏྠོ.