༣. ཨོ་ཝཱ་ད་ཝ་གྒོ
༡. ཨོ་ཝཱ་ད་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༤. ཀ་ཐཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནཱཏི ཡོ བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝཱ་ད་ཀ་ཏྠི་ཀོ ཀིཾ་སཱི་ལོ ཀིཾ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཀ་ཏ་ར་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ་ཏི་ཨཱ་དི ཀ་ཐཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་གྒ་མ་གྒ་ག་མ་ནེ་པཱིཏི ཨ་པི-ས་དྡེ་ན མོ་ཀྑ་ག་མ་ནེ་པི. ‘‘ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ག་རུ་དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
༡༤༥-༡༤༧. ནི་སྶཱི་མནྟི ཝི་ཧཱ་རེ བ་དྡྷ་སཱི་མ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཨ་བ་དྡྷ་སཱི་མཾ, གཱ་མ་སཱི་མཱ་དི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘སུ་པི་ན་ནྟེ་ན་པཱི’’ཏི ན ས་བྦེ་ས་ནྟི ཨི་དྷ བཱ་ཧུ་ལླ་ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ ཧི ཀེ་ཙི ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶཱ་པི ཨ་ཏྠི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶཱ་པཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨི་མཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་བོ་དྷི་ཀཱ་ལེ པ་ཉྙ་ཏྟ་ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ‘‘སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཏྟཱ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་སཱི་ལ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ག་ཎྛཱ་ནུ་ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ‘‘ས་ཏི་སཾ་ཝ་རཱ་ད་ཡོ ཨི་དྷ ནཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ཏེ་ན ཝི་བྷ་ངྒ་པཱ་ཋཾ ད་སྶེ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྠ་ཏོཏི པཱ་ལི༹་ཨ་ཏྠ་ཏོ. ཀཱ་ར་ཎ་ཏོཏི ཀཱ་ར་ཎཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཏོ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀཱ་ར་ཎ་ཏོཏི དྷ་མྨ་ཏོ, ཏེ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ དྷ་མྨ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ཏྠ་ཏོཏི ཕ་ལ་ཏོ. ‘‘ཀཱ་ར་ཎ་ཏོཏི ཧེ་ཏུ་ཏོ. དྷ་མྨ་པ་ད་མྤི ཛཱ་ཏ་ཀེ་ན ས་ཧཱ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་ཏུནྟི ‘‘པ་ཉྷཾ པུ་ཊྛོ ཀ་ཐེ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པུ་ཊྛེ་ན ‘‘ན ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི ན ས་ཀྐཱ ཀ་ཐེ་ཏུཾ. ‘‘ན ཁོ པ་ན ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟ’’ནྟི པཱ་ཋོ. ‘‘ན ཁོ པ་ནེ་ཏ’’ནྟི ཙ ལི་ཁ་ནྟི, ཏཾ ན སུ་ནྡ་རཾ. ‘‘ཀཱ་སཱ་ཡ་ཝ་ཏྠ་ཝ་ས་ནཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ཡ་པི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. མེ་ཐུ་ནེ་ན ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་དཱུ་ས་ཀོ ཧོ་ཏི.
༡༤༨-༩. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ ནཱ་མ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ལི་ངྒཱ, པ་ཉྩ་ས་ཏཱ སཱ་ཀི་ཡཱ་ནི་ཡོ ཝཱ. ‘‘དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་པ་ཏྟི་མོ་ཙ་ན་ཏྠཾ པ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ས་བྦ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ. བྷི་ཀྑུ་ནི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན པ་ན མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཏི་རི་ཡཾ ཏ་ར་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ (པཱ་ཙི. ༡༨༧-༡༩༠) ས་ངྒ་ཧི་ཏོ, ན ཨ་ཉྙ་ཏྠ. ‘‘ཨོ་སཱ་རེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི པཱ་ལི༹་པཱ་ཋོ, པཱ་ལི༹ ཨོ་སཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨོ་སཱ་རེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ལི༹. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཝ་ནྡི་ཏེ དོ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ བ་ཧཱུ་སུ ཨེ་ཀཱ་ཡ ཝ་ནྡི་ཏེ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཙེ? བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦཾ ན་ཏྠི, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ་ཡེ་ཝ ཀ་ཏྟ་བྦཾ, ཏ་སྨཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ནི་སི་ནྣཱ་ཡཱཏི ཨ་ནྟོ་དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠེ ནི་སི་ནྣཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ན ནི་མ་ནྟི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱཏི ནི་མ་ནྟི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨི་དྷ ནཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཏོ པ་ནཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ. ཏ་ཏྠཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཝི་ཧཱ་རེ. ཀི་ཉྩཱ་པི ‘‘ཨོ་ཝཱ་ད་དཱ་ཡ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨོ་ཝཱ་ད་དཱ་ཡ་ཀེ་ཧེ་ཝ ས་བྷི་ཀྑུ་ཀོ ཨཱ་ཝཱ་སོ ཧོ་ཏི, ན ས་བྦེ་ཧཱི་ཏི ཨཱ་པ་ནྣོ, ཏ་ཐཱ་པི ཨ་ས་ཏི བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝཱ་ད་ཀེ ཨོ་ཝཱ་ད་སཾ་ཝཱ་སཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཡཱ་ཙ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཝ་སྶཾ ག་ནྟ་བྦ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙེ་ཧི་པི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་བྷི་ཀྑུ་ཀོ་པི ས་བྷི་ཀྑུ་ཀོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སཱ ར་ཀྑི་ཏ་བྦཱཏི ཝ་སྶ་ཙྪེ་དཱ་པ་ཏྟི ར་ཀྑི་ཏ་བྦཱ. ཀ་སྨཱ? ཨཱ་པ་དཱ་སུ ཧཱིཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཨ་ཡཾ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀོ་ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་མྤི ཏེ་ར་སི་ཡཾ་ཡེ་ཝ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀ་དཱ ཨ་ཡྻ ཨུ་པོ་ས་ཐོ’’ཏི པུ་ཙྪ་ནྟི. ‘‘ཛཱ་ཡཱ་ཡོ ཝཱ ཛཱ་རི་ཡོ ཝཱ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཀི་ར. ‘‘ག་ཙྪེ་ཡྻ ཙེ, ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི པཱ་ཋོ. དྭེ ཏི་སྶོཏི དྭཱི་ཧི ཏཱི་ཧི. ཨེ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ‘‘ཏཱ་ཧཱི’’ཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཨེ་ཀཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཝཱ བ་ཧཱུ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཝཱ བ་ཧཱུ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡེ་ཧི ཨོ་ཝཱ་ད་ཏྠཱ་ཡ པེ་སི་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རོ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ ཙ ཨ་ཡྻ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟོ. ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ ཙ ཨ་ཡྻ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཙཱ’ཏི་ཨཱ་དི ནཱ་ནཱ་ཨུ་པ་སྶ་ཡེ་ཧི པེ་སི་ཏཱ་ཡ ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཙ ‘‘ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞ་ས་ངྒྷ་པུ་གྒ་ལ་ནཱ་ནཱ་ཝཱ་ས་དུ་ཏི་ཡ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཙ ལི་ཁི་ཏཾ. ཡ་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སོ ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་ཏྠཱ་པི ཡཱ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཡེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཏེ་ན ‘‘ན་ཏྠི ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝཱ་ད་ཀོ ས་མྨ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨ་ཏྠི ཙེ ས་མྨ་ཏོ, ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦོ. ‘‘ས་ཡ་མེ་ཝ ཙེ ས་མྨ་ཏོ, ཨ་ཧ’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ ས་མྨ་ཏོ ཝཱ ཨོ་ཝཱ་ད་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀོ ཝཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་ས་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ན ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨེ་ཀེ, ‘‘ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཝ་ད་ནྟི. ཀེ་སུ་ཙི པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ‘‘ཨ་ཡྻཱ་ནཾ པ་ཝཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ‘‘ཨ་ཡྻ་སྶ པ་ཝཱ་རེ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, པོ་ཏྠ་ཀེ ན་ཏྠི.
ཨོ་ཝཱ་ད་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༣. མུ་ནཱ་ཏཱིཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི་པཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་དུ་ཏྟ་མཾ ཙེ ཨ་ཏྠི, ཏཾ པ་སྶཱ་མི, ཡཾ ཝི་ཙི་ཏྟཾ ཝཱ, ཏ་ད་ཏྠ་ཉྩ. ཏ་གྒྷ ཀཱ་ར་ཎཾ. ས་ཧ ཨུ་པྤཱ་ད་མ་ན་ནྟ་རཱ ཀི་རི་ཡཱ. ཡ་མཱ ཙ ཏེ མ་ན་སཱ ཀ་ཏ་ཏྲ ནེ་ཏྭཱ་ཏི. ཡ་ཐཱ པཱ་ཏོ སི་ཡཱ པཱ་ཏོ བྷ་ཝཾ པཱ་ཏོ་ཝ ཨུ་ད་ཀ་ཏོ ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ ཋི་ཏཾ, ཏ་ཐཱ ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ནཾ ཨ་ངྒཱི་ར་སཾ བུ་དྡྷཾ པ་སྶ, ན ཀེ་ཝ་ལཾ པ་དུ་མཾ ཝི་ཡ, ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ནཾ ཏ་པ་ནྟ་མཱ་དི་ཙྩ་མི་ཝ་ནྟ་ལི་ཀྑེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ངྒཱི་ར་སཾ བུ་དྡྷཾ པ་དུ་མཾ་ཝ ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ནཾ སཱུ་རི་ཡཾ་ཝ ཏ་པ་ནྟཾ པ་སྶ བུ་དྡྷཾ. ཡ་ཐཱ པཱ་ཏོ སི་ཡཱ ཕུ་ལླ་མ་ཝཱི་ཏ་ག་ནྡྷཾ ཀོ་ཀ་ནུ་ད་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་དུ་མཾ པ་སྶ་སི, ཏ་ཐཱ ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ནཾ ཨ་ངྒཱི་ར་སཾ བུ་དྡྷཾ པ་སྶ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ནེ་ཝ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀ་ནྟི དཱི་པི་ཏཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ དཱི་པི་ཏ་གུ་ཎ་སུ་བྷཾ བུ་དྡྷཾ ས་ཀྐ་ཏྭཱ ཏཾ ཀ་ནྟིཾ པཱུ་ཛེ་ཡྻ. པཱུ་ཛ་ནེ་ཡྻ་ཏོ་པི ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཡྻ ཨི་ཏི ལ་ཀྑ་ཡེ. ‘‘ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡཱ’’ཏི པཱ་ལི༹.
༡༥༦. ‘‘ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ན’’ནྟི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ཋོ. ‘‘ཨ་བྷ་བྦོ ཏྭ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཝ་སེ་ན ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་དིཾ ས་ངྒྷི་ཀཱ ཝི་ཧཱ་རཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི. ཨ་བྷ་བྦོ ཧི ཐེ་རོ ས་ཉྩི་ཙྩ ཏཾ ཀཱ་ཏུཾ, ག་ཝེ་སི་ཏ་བྦཱ་ཝ ཨེ་ཏྠ ཡུ་ཏྟཱི་ཏི ཀེ་ཙི. ཐེ་རེ་ན སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཏོ པུ་བྦེ ཀ་ཏ་ནྟི མ་མ ཏ་ཀྐོ.
ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༢. ‘‘ཨེ་ཀ་ར་ཏྟ་མྤི ཝ་ས་ནྟཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༡༦༡) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཡ་ཏྠ ར་ཏྟི་ཡཾ ན ཝ་ས་ནྟི, ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཨོ་ཝ་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀེ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ས་ངྐེ་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཨོ་ཝ་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ. ‘‘ཏ་ཏོ ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ནེ་ཡེ་ཝ ས་བྷི་ཀྑུ་ཀོ ཨཱ་ཝཱ་སོ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝཱ་ད་ཀོ ཙེ ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཨོ་ཝ་དི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ ཙ ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ནཾ ག་ནྟྭཱ སོ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ‘‘ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཏ་ཉྩ ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཧེ་ཊྛི་མ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན པ་ན ‘‘ཨེ་ཀ་ར་ཏྟ་མྤཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པ་སྶ་ཡཾ ཧོ་ཏི, ན ཨུ་པ་སྶ་ཡ་ས་ངྑེ་པེ་ན ཀ་ཏ་མ་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཏྠ ཝཱ་སཱུ་པ་ག་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ, སོ ཨུ་པ་སྶ་ཡ་ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏྠ ན ག་ནྟྭཱ ཨོ་ཝཱ་དོ དཱ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཀཱ་ཝཱ་སེ དི་ཝཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀེ, ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཨཱ་མི་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༤. ‘‘ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ ས་ངྒྷེ་ན ཨ་ས་མྨ་ཏ’’ནྟི པཱ་ལི༹་ཝ་ཙ་ན་ཏོ, ‘‘ས་མྨ་ཏེ་ན ཝཱ ས་ངྒྷེ་ན ཝཱ བྷཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏོ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ ཨ་ཊྛ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་མྨ་ཏེ་ན ཝཱ ཝི་པྤ་ཝ་སི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ‘‘ཡཱ་ཝཱ་ཧཾ ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མི, ཏཱ་ཝ ཏེ བྷཱ་རོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏོ, ཏ་སྶཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ངྒྷེ་ན ཝཱ ཏ་ཐེ་ཝ བྷཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏོ ཨ་ཊྛ་ཧི ག་རུ་དྷ་མྨེ་ཧི ཨོ་ཝ་དི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི, པ་གེ་ཝ ཨ་ཉྙེ་ན དྷ་མྨེ་ནཱ་ཏི སི་དྡྷཾ. ‘‘ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑུ ཨ་ས་མྨ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨོ་ཝ་དེ་ཡྻ, པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི པ་གེ་ཝ བྷཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་པི་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་བྷ་ཡ་གི་རི་ཝཱ་སཱི་ན་མྤི ཨི་ད་མེ་ཝ མ་ཏཾ, ཨ་ནུ་ག་ཎྛི་པ་དེ པ་ན ཨི་མཾ ན་ཡཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘ན་ཏྠི ཀོ་ཙཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨོ་ཝཱ་ད་ཀོ ཨ་ས་མྨ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝཱ་ད་ཀོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཡཾ པ་ན ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ ས་ངྒྷེ་ན ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་ས་མྨ་ཏཾ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ཐ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨོ་ཝ་ད་ཐ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ཀ་རོ་ཐ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་ར་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ཏ་ཏོ སོ ཐེ་རོ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨོ་ཝ་ད་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ཨ་ས་མྨ་ཏ་ནྟི, ཏ་ཏྲ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པོ་རཱ་ཎ་ག་ཎྛི་པ་དེ པ་ན ‘‘ཨ་ས་མྨ་ཏོ གཱ་མཾ ཨོ་ཝཱ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ དེ་ནྟོ ས་ངྒྷཱ་ནུ་མ་ཏི་ཡཱ, ན ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨ་ནུ་ག་ཎྛི་པ་ད་མ་ཏེ་ན ས་མེ་ཏི, ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ཏེ་ན ས་མེ་ཏི, ཏ་ཉྩ པཱ་ལི༹་ཝ་ཙ་ནཾ, ན ཧི ཨོ་ཝཱ་ད་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀོ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀོ ཝཱ ‘‘པཱ་སཱ་དི་ཀེ་ན ས་མྤཱ་དེ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝཱ་ད་ཀོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཧོ་ཏཱི་ཏི ཙེ, ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ་པི ཏ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝཱ་ད་ཀོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཧོ་ཏཱི་ཏི ཙེ, ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ག་ཎྛཱ་ནུ་ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ‘‘ཨ་ས་མྨ་ཏོ ནཱ་མ ཨ་ས་མྨ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ‘བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཏྭཾ ཨོ་ཝ་དཱ་ཧཱི’ཏི ས་ངྒྷེ་ན བྷཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏོ’’ཏི. ཨེ་ཏྠ བཱ་ཧུ་ས་ཙྩེ་ན ཀིཾ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ. ཨ་ནུ་ག་ཎྛི་པ་དེ་ཡེ་ཝ ‘‘ཨ་བྷ་ཡ་གི་རི་ཝཱ་སཱི ཝ་ད་ཏཱི་ཏི སུ་ཏྭཱ ས་མྨ་ཏེ་ན ཝཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟོ ཨོ་ཝ་དི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨ་སི་རི་ཏྠེ་རོ པ་ཙྪཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀིཾ བ་ཧུ་ཀཱ་ཡ. ‘‘པཱ་སཱ་དི་ཀེ་ན ས་མྤཱ་དེ་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝཱ་ད་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘བྷཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀིཾ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཏ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ཉྙོ ན ལ་བྷ་ཏི, ཏེ་ན ཙ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཋ་པེ་ཏྭཱ བཱ་ལཾ གི་ལཱ་ནཾ ག་མི་ཀཾ ཨ་ཝ་སེ་སེ་ཧི ཨོ་ཝཱ་དཾ ག་ཧེ་ཏུ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༡༤) ཨ་ཡཾ པཱ་ལི༹ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ. ཀ་ཐཾ? ཏ་སྶ ཧི ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨོ་ཝཱ་དོ ན པ་ཙྩཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦོ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༡༥) ཙ་ན་ཏོ ས་མྨ་ཏཱ་ས་མྨ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ན་ཏྠི ཀོ་ཙཱི་ཏི ‘‘པཱ་སཱ་དི་ཀེ་ན ས་མྤཱ་དེ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཝ་ད་ནྟོ ཙ ཨི་དྷ པ་ཋ་མེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཧོ་ཏུ ཨ་ས་མྨ་ཏ་ཏྟཱ, ཨ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ར་ཏྟཱ ཙ. ཨི་མ་སྶ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝཱ་ད་ཀ་ཏྟེ ཨི་མ་སྶ ཁཱི་ཡ་ནེ་ན དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ, ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཨ་ནི་ཊྛཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝཱ་ད་ཀོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ བྷཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏོ ཨོ་ཝ་དི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི་ཡེ་ཝ, ནཱ་ཉྙོ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ.
ཨཱ་མི་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༩. སཱ་དི་ཡི་སྶ་སཱིཏི པུ་ཙྪཱ.
ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཙཱི་ཝ་ར་སི་བྦ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༦. ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱཏི ‘‘ཏ་ཝ ཉཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀི་སྶཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཏྭཱ, ཏེ ཧི ‘‘ཨེ་ཀི་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ས་ནྟ་ཀ་ས་ཉྙི་ནོ སི་བྦེ་སུཾ. ཨི་མ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ ‘‘ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱ་མ ཚ་ནྣཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ པཱ་ལི༹, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙཱི་ཝ་ར་ནྟི ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཝཱ པཱ་རུ་པི་ཏུཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་གཾ པ་ཙྪི་མ’’ནྟི ཙ ལི་ཁི་ཏཾ, སོ པ་མཱ་ད་ལེ་ཁོ.
ཙཱི་ཝ་ར་སི་བྦ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. སཾ་ཝི་དྷཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༡. ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ དཱུ་ས་ཡིཾ་སཱུ་ཏི ཝི་པ་རི་ཎཱ་མོ ཀཱ་ཏ་བྦོ.
༡༨༢-༤. ས་མྤ་ད་ནྟཱིཏི པ་ད་སཱ ག་ཙྪ་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ‘‘ས་མྤ་ཏ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ས་མྤཱ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. པ་ད་ག་ཏེ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ ན ལ་བྦྷ་ཏི, ཨ་ཙྩཱ་ས་ནྣ་ཏྟཱ མི་སྶཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཀུ་ཀྐུ་ཊ་ཝ་སྶི་ཏ་པ་རི་ཙྪི་ནྣོ མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ. ‘‘ཏ་མྤི ཝོ་ཧཱ་རེ་ནཱ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ‘‘ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཏ་ཐཱ ས་ནྣི་ཝེ་སོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ན པ་མཱ་ད་ལེ་ཁོ’’ཏི ཙ, ‘‘ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ, ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཙ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱུ་མི ཀི་རཱ་ཡཾ…པེ… ན ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. དུ་དྡ་ས་ཉྷེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཀ་ཏ་རཾ པ་ན ཏ་ནྟི? ‘‘ག་ཙྪཱ་མཱ་ཏི སཾ་ཝི་ད་ཧ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཝ་ཙ་ན་ནྟ་ཉྩ, ཨ་མ་གྒེ བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡཱ་དི་མྷི ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏི་ཡེ་ཝ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རཱ་དི་མྷི མ་གྒ་ས་ངྑེ་པ་ག་མ་ན་ཏོ, ཨུ་ཙྩཱ་ས་ཡ་ནཱ་དི་ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ ཙ. ན ཏི་ཏྠི་ཡ་སེ་ཡྻཱ་ཡ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ཝཱ་ས་ཏྟཱ. དྭཱ་རེཏི ས་མཱི་པ་ཏྠེ བྷུ་མྨཾ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ པུ་ན ‘‘ར་ཐི་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སེ་ས་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏེ་པི བྷི་ཀྑུ་ནོ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ན ས་མེ་ཏི. ‘‘གཱ་མ་ནྟ་རེ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙ་གཱ་མ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ་ཀྐ་མ་ནེ ཨེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི. ‘‘ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ནེ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནེ་ཡེ་ཝ ཡུ་ཏྟཾ.
༡༨༥. ར་ཊྛ་བྷེ་དེཏི ཝི་ལོ་པེ. པོ་རཱ་ཎ་ག་ཎྛི་པ་དེ ‘‘ཏ་ཡོ་པི ས་ངྐེ་ཏཱ ཀཱ་ལ་དི་ཝ་ས་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན, ཏ་ཏྠ པ་ཙྪི་མེ་ནེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨི་མི་ནཱ མ་གྒེ་ནཱ’’ཏི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་ན ག་ཙྪ་ནྟི ཙེ, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
སཾ་ཝི་དྷཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ནཱ་ཝཱ་བྷི་རུ་ཧ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༩. ན་དི་ཡཱ ཀུ་ཏོ གཱ་མ་ནྟ་ར་ནྟི ཙེ? ‘‘ཡ་སྶཱ ན་དི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. གཱ་མ་ནྟ་ར་ག་ཎ་ནཱ་ཡཱཏི ཡ་སྨིཾ གཱ་མ་ཏི་ཏྠེ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷོ, ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་གཱ་མ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ. ‘‘མཱ་ཏུ་གཱ་མོ་པི ཨི་དྷ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཏ་ཀྐོ, ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡ དུ་ཀྐ་ཊཾ, སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ཡ སཱ་མ་ཎེ་རི་ཡཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཙ ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ཨ་ཉྙེ་སུ་པི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ.
༡༩༡. ‘‘ལོ་ཀ་སྶཱ་ད་མི་ཏྟ་ས་ནྠ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཀེ་ལི༹་པུ་རེ་ཀྑཱ་རཱ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི? ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ‘‘ཀེ་ལི༹་པུ་རེ་ཀྑཱ་རཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. པོ་རཱ་ཎ་ག་ཎྛི་པ་དེ ཙ ‘‘ཏཱི་ཎི ཙི་ཏྟཱ་ནི ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, སཾ་ཝི་ད་ཧ་ན་ཀཱ་ལེ ཝཱ ཀེ་ལི༹་པུ་རེ་ཀྑཱ་རོ བྷི་ཀྑུ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི བྷི་ཀྑུ་ནོ གཱ་མ་ནྟ་རོ་ཀྐ་མ་ནེ, ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཝཱ. ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟོ ཝཱ ཧོ་ཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟོ, ཙེ་ཏི་ཡཱ་དཱི་ནི ཝཱ པ་སྶ་ནྟོ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཝཱ ཧོ་ཏི ཀི་ལ་མ་ཐ་ཝ་སེ་ན ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟོ་ཏི ཏི་ཙི་ཏྟཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ནཱ་ཝཱ་བྷི་རུ་ཧ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. པ་རི་པཱ་ཙི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༢. ཙེ་ཊ་ཀེཏི དཱ་ར་ཀེ. ཏ་རུ་ཎ་པོ་ཏ་ཀེ་ཏི པོ་རཱ་ཎཱ. ‘‘པཱ་པ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཀྑུ་པ་ཙྪེ་དཱ་ཡ ཨི་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ པ་ཉྩ བྷོ་ཛ་ནེ་ཡེ་ཝཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ.
༡༩༤-༧. ནི་པྥཱ་དི་ཏནྟི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ན ཧོ་ཏི, ཀི་ནྟུ པ་རི་ཀ་ཐཱ་དཱི་ཧི, ཏ་སྨཱ ཨི་མི་ནཱ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཀ་ཐཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཏ་ཏྠ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ དེ་ནྟི, ཨི་དཾ པ་རི་པཱ་ཙི་ཏཾ ན ཧོ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ནྟཱི’’ཏི པ་ཋ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི དྷ་མྨ་སི་རི་ཏྠེ་རོ, ཨུ་པ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ པ་ན ‘‘ཨི་ཏ་ར་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. པོ་རཱ་ཎ་ག་ཎྛི་པ་དེ པ་ན ‘‘ཡ་སྨཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནི་པ་རི་པཱ་ཙི་ཏཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨི་མཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ནི་དཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་དཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
པ་རི་པཱ་ཙི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ར་ཧོ་ནི་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༨. ‘‘ཨུ་པ་ན་ནྡ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཙཱ’’ཏི པཱ་ཋོ.
ར་ཧོ་ནི་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་མ་ཏྟོ ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཀྐ་མེ་ན ཨོ་ཝཱ་ད་ཝ་གྒོ ཏ་ཏི་ཡོ.