༨. རཱུ་པི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༨༣-༤. ས་བྦ་མྤཱིཏི ཏི་ཝི་དྷ་མྤི. ‘‘མུ་ཏྟཱ མ་ཎི ཝེ་ལུ༹་རི་ཡོ ས་ངྑོ’ཏི་ཨཱ་དི པ་ན ཀི་ཉྩཱ་པི རཱ་ཛ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ‘ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’ཏི པ་ས་ངྒ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ, ས་རཱུ་པ་ཏོ པ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཀ་ཊྛཱ་ནེ་པི ཝ་ཏྟུ་མཱ་ར་དྡྷ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་ཐ་མེ་ཏཾ? མུ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ས་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ཛཱ་ཏཾ, ན ཧི ཏཱ་ནི ཨི་དྷ པཱ་ལི༹་ཡཾ དི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི, རཱ་ཛ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ་པི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞ་མེ་ཝ, ཨ་ཉྙ་མྤི ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠཱ་དི་ཀཾ ‘‘ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦ’’ནྟི སཱ་མ་ཉྙེ་ན, ན ས་རཱུ་པ་ཏོ. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ས་རཱུ་པ་ཏོ ‘‘ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣཾ ནཱ་མ ཧི་ར་ཉྙཾ ཝཱ སུ་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ མུ་ཏྟཱ ཝཱ མ་ཎི ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ རཱ་ཛ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་མེ་ཝ་སྶ ས་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ. མུ་ཏྟཱ་མ་ཎི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙེ་ཏྠ ཏ་ཛྫཱ་ཏི་ཡ་གྒ་ཧ་ཎཾ སི་དྡྷ་མེ་ཝཱ་ཏི ནཱ་ག་ཏོ ཨི་མ་སྶ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཨི་དྷ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཀ་ཏ་རཾ ནེ་སཾ ས་ཀ་ཊྛཱ་ན་ནྟི? ཨི་ད་མེ་ཝ ཨ་ཏྠ་ཏོ, ནོ ས་རཱུ་པ་ཏོ.
ཀ་ཐཾ? ཨེ་ཏཱ་ནི ཧི ར་ཏ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི, དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཙ ཨེ་ཀ་ཏོ ‘‘ར་ཏ་ན’’ནྟི ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི, ‘‘ར་ཏ་ན་ས་མྨ་ཏ’’ནྟི ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུ ཨཱ་ག་ཏཾ. ཏེ་སུ ཙ ད་ས་སུ ར་ཏ་ནེ་སུ ར་ཛ་ཏ་ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་དྭ་ཡཾ ཨི་དྷ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུ, ཨ་ཝ་སེ་སཾ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠཱུ་ཏི སི་དྡྷཾ. ཨི་དྷ ཙ སི་དྡྷ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ར་ཏ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་རེ ‘‘ར་ཏ་ན་ས་མྨ་ཏཾ ཝི་སྶཱ་སཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ས་ཉྙི་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན ར་ཏ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཏྟ་ཝི་དྷ་དྷ་ཉྙ་དཱ་སི་དཱ་ས་ཁེ་ཏྟཱ་དི པ་ན བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལཱ་དི་སུ་ཏྟཝ་སེ་ན (དཱི. ནི. ༡.༡ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ནྟི སི་དྡྷཾ, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠཱུ་ཏི སི་དྡྷཾ, ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་ཏྟེ ‘‘དྷ་མྨཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, དྷ་མྨཱ་ནུ་ལོ་མཾ, ཝི་ན་ཡཾ, ཝི་ན་ཡཱ་ནུ་ལོ་མཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི (པ་རི. ༤༤༢) ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཨཱ་མ་ཀ་མཾ་ས་མྤི དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ན, ཨི་དྷ ཝི་ན་ཡེ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་མ་ནུ་སྶི་ཀཱ་བཱ་དྷེ ཨཱ་མ་ཀ་མཾ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༦༤), ཏ་སྨཱ ན ཨཱ་མ་ཀ་མཾ་སཾ སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏ་མྤི དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝཱ་ཏི ནོ ཏ་ཀྐོ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ. ‘‘ཨི་དྷ ནི་ཀྑི་པཱ་ཧཱི’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་སཱ་དི་ཡ་ན་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ ཨེ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ཀ་པྤི་ཡ་ཉྩ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཉྩ ནི་སྶཱ་ཡ ཋི་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཏཾ ས་ཡཾ ཨ་པ་རི་བྷོ་གཱ་ར་ཧཾ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ད་གྒྷ་ན་ཀཾ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ པ་རི་བྷོ་གཱ་ར་ཧཾ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ, ‘‘པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཋི་ཏ་ཏྟཱ, གུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཱ་ཙི་ཀྑ་ན་སྶ ཀ་པྤི་ཡ་ཏྟཱ ཙ ཀ་པྤི་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཋི་ཏཾ. ‘ཨི་དཾ ག་ཎྷཱ’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ད་ནྟ་སྶ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏྟཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཋི་ཏ’’ནྟི ཙ. ཨེ་ཝ་མྤི ཀ་པྤི་ཡ་ཉྩ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཉྩཱཏི ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ ཋ་པི་ཏཾ, ཀིཾ ན པ་སྶ་སཱི་ཏི ཚེ་ཀ་ཏ་རེ ཨི་མེ་ཝ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཀ་པྤི་ཡ་ཏྟཱ ཀ་པྤི་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཋི་ཏཾ. ‘‘ཨི་དཾ ག་ཎྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ དུ་བྦི་ཙཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཋི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨི་དཾ ག་ཎྷཱ’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏེ་ན ག་ཧི་ཏེ ‘ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ཡྻ ཝཱ’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷིཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལཾ དུ་བྦི་ཙཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་སྶེ་ཝ ཏཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཧོ་ཏི, མཱུ་ལ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ སུ་དྡྷ་ཏྟཱ པ་ར་ཏོ པ་ཏྟ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཏ་ཏི་ཡ་པ་ཏྟོ ཝི་ཡཱ་ཏི ཙ ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི ཨ་ནུ་ག་ཎྛི་པ་དེ ཝུ་ཏྟཾ. ཀིཾ བ་ཧུ་ནཱ, ཝི་སུ་དྡྷཱ་ག་མ་ཏྟཱ ཀ་པྤི་ཡཾ. དུ་བྦི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཡ ས་ཏི ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཋི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ནོ ཏ་ཀྐོ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ. ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ངྒྷ་ག་ཎཱ་དཱི་ན་མྤི ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ཙྩ་ཏྟེ་པི ཏེ་ན ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝི་སེ་ས’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ན ཀི་ཉྩི ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ཙེ་ཏཱ་པི་ཏནྟི ཙེ་ཏཱ་པི་ཏ་ཉྩེ, ཨུ་པཱ་ཡཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨུ་པ་ནི་ཀྑེ་པཾ ཋ་པེ་ཏྭཱཏི ས་ཙེ སོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ‘ཨ་ཏི་བ་ཧུཾ ཨེ་ཏཾ ཧི་ར་ཉྙཾ, ཨི་དཾ བྷ་ནྟེ ཨ་ཛྫེ་ཝ ན ཝི་ནཱ་སེ་ཏ་བྦ’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཨུ་པ་ནི་ཀྑེ་པ་དེ་སེ ཋ་པེ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཋ་པཱ་པེ་ཏི, ཨེ་ཏཾ ཨུ་པ་ནི་ཀྑེ་པཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ལ་དྡྷཾ ཨུ་ད་ཡཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ས་ངྒྷོ པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༥༨༥. ཨ་ཡཾ ཀི་ར ཨི་ཏྠཾ་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ངྒ་ས་མྤ་ནྣོ་པི ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ལོ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ས་ཙེ ནི་མི་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་ཏེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. སེ་ནཱ་ས་ན་མྤི པ་རི་བྷོ་གེ པ་རི་བྷོ་གེཏི པ་ཝེ་སེ པ་ཝེ་སེ. སོ ཧི ཀཱ་ར་ཎ་ནྟ་རེ་ན རུ་ཀྑ་མཱུ་ལི་ཀ་སྶ, ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སི་ཀ་སྶ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཝ, ཋཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་དི་ཝ་སེ་ན ནི་ཝཱ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ ས་ཏི པ་རི་བྷོ་གེ པ་རི་བྷོ་གེ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. བྷེ་ས་ཛྫ་སྶ ས་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ས་བྦ་ཀཱ་ལ་མྤཱི་ཏི ཨེ་ཀེ. ཨ་ས་ནྣི་ཧི་ཏ་སྶ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ, ས་ནྣི་ཧི་ཏ་སྶ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མྤཱི་ཏི ནོ ཏ་ཀྐོ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ. ‘‘ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ…པེ… པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༢༤༤) ཧི ཝུ་ཏྟཾ. དུ་ཀྐ་ཊ་ཉྷི ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨཱ་ག་ཏཾ ཝི་ཀཱ་ལེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ནོ ཀཱ་ལེ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཀཱ་ལ་ཏྟཱ, ས་ནྣི་དྷི་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨཱ་ག་ཏཾ པ་ན ཀཱ་ལེ་པི ས་ནྣི་དྷི་ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ, ཏེ་ནེ་ཝ ཏ་ཏྠ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་དྭ་ཡ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ‘‘ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡེ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ནཱ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ན, ཨ་ནི་ཊྛ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ, ཝ་ཙ་ནཱ་ནི་ཡ་མ་ཏོ ཙ. ས་ནྣི་དྷི་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཧི ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལཾ ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏི. ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཡཱ་མེ ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༢༥༦) ཨེ་ཏྠ ཝ་ཙ་ན་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ན པུ་རེ་བྷ་ཏྟེ, ན པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟེ, ན དི་ཝ་སེ, ན ར་ཏྟི་ཡཾ ཡཱ་མ་མེ་ཝ ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ནི་ཊྛ་པྤ་ས་ངྒོ. ཏ་ཐཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ‘‘ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཡཱ་མཾ ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡེ’’ཏི, ཏ་སྨཱ ས་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ-ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏྠ་ཙི ཧོ་ཏི, ཀ་ཏྠ་ཙི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཙ་ནཱ་ནི་ཡ་མ་ཏོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ་པི ཨ་ནི་ཡ་མོ སི་ཡཱ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཝ. ན ཨ་ནཱ་ཧཱ་ར་པྤ་ཡོ་ཛ་ན་ཏྟཱ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་དཱི་ན་ནྟི ཙེ? ན, ས་པྤི་ཨཱ་དི་མི་སྶ་བྷོ་ཛ་ན་སྶ པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཏོ. ཨ་པི་ཙ ས་བྦ་ཀཱ་ལི་ཀེ་སུ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ, ཏཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ལེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, པ་གེ་ཝ ཨ་ནོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་དིཾ, ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ. ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀེ ཨེ་ཝ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཙེ? ན, ཨ་ནཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨི་ཏ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཝི་ཡ, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏྠ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ པཱ་ལི༹ཾ, ཡུ་ཏྟི་ཉྩ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏཱི་ཏི.
དེ་ས་ནཱ་སུ་དྡྷཱིཏི ཨེ་ཏྠ དེ་ས་ནཱ ནཱ་མ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཏེ་ན ཝུ་ཊྛཱ་ན་མྤི དེ་ས་ནཱ ཨེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ པ་ན ས་ཏིཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པ་རི་བྷོ་གེ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཏྟཱ ཝི་བྷ་ཏྟ་དཱ་ཡཱ་དཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟི, ཏེ་ན ཏེ་སཾ སཱ་མི་པ་རི་བྷོ་གཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཏྟཱ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨི་ཎ་པ་རི་བྷོ་གོ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, བྷེ་ས་ཛྫེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཏོ, ཨི་ཏ་ར་སྨིཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་པ་རི་བྷོ་ག་ཏོ, ཨི་ཎཾ ཝི་ཡ ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་བྷུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ. ‘‘ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧི ཨ་ལ་ཛྫཱི ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ན ཀོ་ཙི ས་ངྐི་ཏ་བྦོ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. བྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་ད་ཡོ. ཡ་ཐཱ་དཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠེ་ན ཙེ དེ་ཏི, ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ཨ་ཏི་རེ་ཀ་བྷཱ་གཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་དྡྷ་ཊ་བྷཱ་གཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ དཱ་པེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙ. པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀཾ དེ་ཏི, དྷ་མྨི་ཡ་ཉྩེ, ཝ་ཊྚ་ཏི. ནོ ཨ་དྷ་མྨི་ཡཾ. ‘‘ཏཾ དྷ་མྨཱ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀེ་ན ལེ་སེ་ནཱ་ཏི ཙེ? ‘‘ཨ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ་ཡ སཱ་མ་གྒི་ཡཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ས་མྦྷོ་གེ སཾ་ཝཱ་སེ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣༠) ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ལེ་སེ་ན.
༥༨༦. ཨ་སྶ་ཏི་ཡཱ དི་ནྣནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་སྶ་ཏི་ཡཱ དི་ནྣཾ ནཱ་མ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ དུ་སྶ་ནྟེ བ་དྡྷ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་དཱི་ནི ས་ཏིཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ དཱ་ཡ་ཀཱ ཙེ པུ་ན ག་ཎྷ་ནྟི, ནི་སྶ་གྒི་ཡ་མེ་ཝ དེ་སེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ན ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜེ་ན ཏེ ཙེ དཱ་ཡ་ཀཱ ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནི ཀི་ཎི་ཏྭཱ ས་ངྒྷ་སྶ དེ་ནྟི, ཏ་སྶ་པི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀ་པྤ་ཏི དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྟ་ཀ་ཏྟཱ. བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཧི ‘ཝ་ཏྠཾ ག་ཎྷཱ་མཱི’ཏི ཝ་ཏྠ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝ ག་ཧི་ཏཾ, ན རཱུ་པི་ཡ་ས་ཉྙཱ་ཡ. ཨི་ད་ཉྩ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་གྒ་ཧ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཙ ཏེ་ན ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་རེ་སཾ ཝཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཧི་ཏཾ. ཨ་ཐ ཏེ དཱ་ཡ་ཀཱ ནོ ཙེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ག་ཎྷ་ནྟི, དཱ་ཡ་ཀེ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཙེ པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ, ས་ངྒྷེ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཏྟི དེ་སེ་ཏ་བྦཱ. ནོ ཙེ, ཨཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ དེ་སེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པུ་བྦཱ་པ་ར་ཝི་རུ་དྡྷཾ. ཨཱ་པ་ཏྟི་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཧི ས་ཏི རཱུ་པི་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ནྟི སི་དྡྷཾ, ཏ་སྨིཾ སི་དྡྷེ ‘‘ཏ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཏ་སྶ་པི ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ཀ་པྤ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཙེ? ན, ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཏྟི དེ་སེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ན, ས་བྦ་ཏྠ ‘‘རཱུ་པི་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ‘‘རཱུ་པི་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ས་བྦ་ཏྠ ‘‘རཱུ་པི་ཡ’’ནྟི པ་དཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ ཧོ་ཏི ཝི་ནཱ་པི ཏེ་ན ཏ་ད་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཏོ. ཨ་ནེ་ན ཙ ཝ་ཏྠཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ, དཱ་ཡ་ཀེ་ན ཙ ཝ་ཏྠ་མེ་ཝ དི་ནྣཾ, ཝ་ཏྠ་ག་ཏ་མྤི རཱུ་པི་ཡཾ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ག་ཎྷ་ནྟོ པ་ད་ཝཱ་རེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཉྩ ‘‘རཱུ་པི་ཡེ ཨ་རཱུ་པི་ཡ་ས་ཉྙཱི་ཏི སུ་ཝ་ཎྞཱ་དཱི་སུ ཁ་ར་པ་ཏྟཱ་དི་ས་ཉྙཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘རཱུ་པི་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན.
‘‘ཨ་པི་ཙ པུ་ཉྙ་ཀཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི པ་ན ཝི་དྷཱ་ན་ནྟ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ གེ་ཧེ ཨི་དཾ ལ་དྡྷ་ནྟི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ས་ལླ་ཀྑ་ཎེ ཝི་མ་ཏི་ཝ་སེ་ན, ཝི་མ་ཏི་ཡཱ ཙ ས་ཏི ནི་སྶ་གྒི་ཡ་མེ་ཝ ‘‘རཱུ་པི་ཡེ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝ་ཙ་ན་ཏོ་ཏི. ཨི་དཾ ཝི་དྷཱ་ནཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་མེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཙ ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ. ཀ་སྨཱ? དུ་སྶ་ནྟེ བ་དྡྷ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་དི ཨ་སྶ་ཏི་ཡཱ དི་ནྣཾ ཝ་ཏྠ་ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཉྩ, ཏ་ཏོ ན རཱུ་པི་ཡཾ དི་ནྣ་ཉྩ ཧོ་ཏི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཉྩཱ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཏྟི་དེ་ས་ནཱ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ཏཾ པ་ན དཱ་ཡ་ཀཱ་ན་མེ་ཝ པ་ཊི་དཱ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜ་ཉྩ ས་བྦེ་སཾ ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་སྶ ཝི་དྷཱ་ན་ནྟ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་པི་ཙ པུ་ཉྙ་ཀཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཏི ནོ ཏ་ཀྐོ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ.
རཱུ་པི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.