༢. ཀོ་སི་ཡ་ཝ་གྒོ
༡. ཀོ་སི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༤༢. ཀོ་སི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོཏི ཨེ་ཏྠ ཀོ་སཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ཀོ་ས་ཀཱ་རཱ’’ཏི ལ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རཱ་ནཾ པཱ་ཎ་ཀཱ་ནཾ ཀོ་ས་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟཾ ཀོ་སི་ཡཾ ནཱ་མ. ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏཾ ཙེ? ནི་སྶ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལེ ‘‘ས་ཡཾ ཀ་ཏཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨུ་བྷོ་ཧི ཙེ ཀ་ཏཾ, ཡ་ཐཱ་པཱ་ཋ་མེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ པ་རེ་ཧི ཙ ཝི་པྤ་ཀ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་པེ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ཙ་ཏུ་ཀྐ་མྤི ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཾ ན ད་སྶི་ཏཾ. ཝི་ན་ཡ་དྷ་མྨ་ཏཱ ཧེ་སཱ, ཡ་དི་དཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཏི་ཀེ ཝཱ ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཝཱ ད་སྶི་ཏེ ཨི་ཏ་རཾ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟ་མྤི ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི.
ཀོ་སི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. སུ་དྡྷ་ཀཱ་ལ༹་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༤༧. སུ་དྡྷ་ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ པ་ཋ་མེ ‘‘ཨེ་ཀེ་ན་པི ཀོ་སི་ཡཾ་སུ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ ཨི་དྷ ‘‘ཨེ་ཀེ་ན་པི ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་མི་སྶེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ཧི མི་སྶ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི་པི ཨ་པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་རཱུ་པ་ཀཾ ‘‘སུ་དྡྷ་ཀཱ་ལ༹་ཀ’’མི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
སུ་དྡྷ་ཀཱ་ལ༹་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. དྭེ་བྷཱ་ག་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༥༢. ‘‘དྷཱ་ར་ཡི་ཏྭཱ དྭེ ཏུ་ལཱ ཨཱ་དཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཡ་ཐཱ ཏུ་ལཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཀཱ་ལ༹་ཀཱ ཨ་དྷི་ཀཱ ན ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་ནཾ དྭེ བྷཱ་ཝཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན. ཀ་ཐཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི? སུ་དྡྷ་ཀཱ་ལ༹་ཀ་པ་ཊི་སེ་དྷ་ན་ནི་དཱ་ནེ་ན. ཏ་ཏི་ཡཾ ཨོ་དཱ་ཏཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ གོ་ཙ་རི་ཡཱ་ནནྟི ཧེ་ཊྛི་མ་པ་རི་ཙྪེ་དོ. མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨེ་ཀ་སྶ་པི ཀཱ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་སྶ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་བྷཱ་ཝེ ནི་སྶ་གྒི་ཡ’’ནྟི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. དྭེ་བྷཱ་ག་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཏུ་ལཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཀི་ཉྩཱ་པི ན ས་མེ་ཏི, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱ པ་ན སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ པུ་བྦེ ཏུ་ལཱ་ཡ དྷཱ་ར་ཡི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་མྤི ལོ་མཾ ཏ་ཏྠ པ་ཏེ་ཡྻ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ་ཏི ནོ ཏ་ཀྐོ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ དྭེ ཏུ་ལཱ ནཱ་དཱ་ཏ་བྦཱ, ཨཱུ་ན་ཀ་ཏ་རཱ ཨཱ་དཱ་ཏ་བྦཱ སི་ཡུཾ. ན ཧི ལོ་མཾ ག་ཎེ་ཏྭཱ ཏུ་ལཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི. ཨ་ཐ ག་ཎེ་ཏྭཱ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཀིཾ ཏུ་ལཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི ཀེ་ཙི. ‘‘གོ་ཙ་རི་ཡ་ཨོ་དཱ་ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ དི་གུ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ཝི་ཙཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦཾ.
དྭེ་བྷཱ་ག་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཚ་བྦ་སྶ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༦༢. ན་ཝཾ ནཱ་མ ཀ་ར་ཎཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི ཨི་དཾ ཨཱ་དི་ཀ་ར་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝ་སྶ་ག་ཎ་ནཾ དཱི་པེ་ཏི. ཀ་རི་ཏྭཱ ཝཱཏི ཝ་ཙ་ནཾ ནི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. དྷཱ་རེ་ཏ་བྦནྟི ཝ་ཙ་ནཾ པ་ན པ་རི་བྷོ་ག་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི, ཡ་སྨཱ ལ་དྡྷ་ས་མྨུ་ཏི་ཀ་སྶ ག་ཏ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཚ་ནྣཾ ཚ་ནྣཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ ཨོ་ར་ཏོ་ཝ ཀ་ཏཱ་ནི བ་ཧཱུ་ནི་པི ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཉྙཾ ན་ཝནྟི ཀིཾ ཀ་ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ དྷཱ་རི་ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ནྟི? ཀི་ཉྩེ་ཏྠ ཡ་དི ཀ་ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ, ཏེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ དུ་ཀྐ་ཏཾ ཝཱ པ་རི་བྷོ་ག་ཛི་ཎྞཾ ཝཱ པུ་ན ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཁོ ཝི་ནཱ་པི པུ་རཱ་ཎ་ས་ནྠ་ཏ་སྶ སུ་ག་ཏ་ཝི་ད་ཏྠིཾ ཨ་པྤ་ཊི་སི་དྡྷ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ. ཀ་ཏ་ཏོ ཧི ཨ་ཉྙཾ པ་ཊི་སི་དྡྷཾ, ཨི་ད་ཉྩ པུ་བྦ་ཀ་ཏ་ནྟི ཏ་ཏོ ཨ་ན་ནྟ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ དྷཱ་རི་ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ནཱ་མ, ས་མྨུ་ཏི ནི་ར་ཏྠི་ཀཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, པ་ཋ་མ་ཀ་ཏཾ ཙེ ཨ་པ་རི་བྷུ་ཏྟཾ, ས་ཏི་ཡཱ་པི ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ ཨ་ཉྙཾ ན་ཝཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ? ཏ་ཏྲི་དཾ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ནི་ད་སྶ་ནཾ – ནི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཚ་ནྣཾ ཚ་ནྣཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ པ་རི་ཙྪེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཙ ས་ཏྟ་མེ ཝ་སྶེ ས་མྤ་ཏྟེ ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏ་ཉྩ ཁོ མཱ་ས་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན, ན ཝ་སྶ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན. ས་ཏྟ་མེ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཉྩ ཨཱུ་ན་ཀ་ཉྩ ཝ་སྶཾ ནཱ་མ, ཏ་སྨཱ ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་སྶེ་ཝ ས་ཙེ ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི པཱུ་རེ་ནྟི, པུ་ན ནི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི ལ་བྷ་ནྟི. ཏ་ཉྩ ཁོ པ་རི་བྷུ་ཏྟཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཨ་པ་རི་བྷུ་ཏྟཾ ཝཱ, དྷཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ ནཱ་མ. ཡ་སྨཱ ‘‘ན་ཝཾ ནཱ་མ ཀ་ར་ཎཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཚ་ནྣཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ པ་ར་ཏོ ཏ་མེ་ཝ པུ་བྦ་ཀ་ཏཾ དུ་ཀྐ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན, པ་རི་བྷོ་ག་ཛི་ཎྞ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཝི་ཛ་ཊེ་ཏྭཱ པུ་ན ཀ་རོ་ཏི, ནི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཚ་བྦ་སྶ་པ་ར་མ་ཏཱ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཝཱ. ཨ་ནྟོ ཙེ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་དེ་ཝ ཨ་ཉྙཾ ན་ཝཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི ཀ་ར་ཎཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཏ་སྨཱ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘ན་ཝཾ ནཱ་མ ཀ་ར་ཎཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ན ཀོ་ཙི ཝི་སེ་སོ ཨ་ཏྠི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཀིཾ ཧོ་ཏི? ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟཱི་ཏི. ‘‘ཡཱ་ཙ་ན་བ་ཧུ་ལཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་བ་ཧུ་ལཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི ཧི ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་སྶ ཀ་ར་ཎཾ དཱི་པེ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཏཾ ནི་བྦི་སེ་ས་མེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན་སྶ ཝི་སེ་སོ, ཡ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཉྙེ་ན ཀ་ཏཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྠོ ཝི་སེ་སོ་ཏི. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ‘‘ན་ཝཾ ནཱ་མ ཀ་ར་ཎཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཝི་ཡ པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི ན་ཝ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཚ་བྦ་སྶ་པ་ར་མ་ཏཱ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཨོ་རེ་ན ཙེ ཚ་ནྣཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ…པེ… ཀཱ་རཱ་པེ་ཡྻ, ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ནྟི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ན་ཝཾ ནཱ་མ ཀ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ན པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ. ཨོ་རེ་ན ཚ་ནྣཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ‘‘ན་ཝ’’ནྟི ས་ངྑྱཾ ག་ཏཾ, ཨ་པྤ་ཊི་ལ་དྡྷཾ ཙེ ཀཱ་རཱ་པེ་ཡྻ, ཡ་ཐཱ ལཱ་བྷོ, ཏ་ཐཱ ཀ་རེ་ཡྻ ཝཱ ཀཱ་རཱ་པེ་ཡྻ ཝཱ་ཏི ཙ ན ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཀ་ཏཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝི་སེ་སོ་ཏི.
ཚ་བྦ་སྶ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ནི་སཱི་ད་ན་ས་ནྠ་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༦༥. ནཱ་སྶུ་དྷ ཀོ་ཙཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་སྶུ་དྷ-ཨི་ཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷ་ནྟེ་ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ་པི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ ཨི་དྷ ཏེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཀོ་ཙི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ནཱ་སྶུ་དྷ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨེ་ཀེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཏཾ སུ་གྒཱ་ཧཾ ཨེ་ཀཱ་ཧཾ བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ར་ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༣༧) ཝི་ཡ, ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི…པེ… ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ མཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟཱུཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟུ.
༥༦༦-༧. ‘‘མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨུ་པ་སེ་ན’’ནྟི ཏ་སྶ ག་ཎ་པཱ་མོ་ཀྑ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ཝ་སེ་ན ས་བྦཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ས་ནྠ་ཏེ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི. ཀིཾ ས་བྦེ་པི ཏེ ཙཱི་ཝ་རཾ ན བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི ཙེ? ཡ་ཐཱ ཧོ་ཏུ. ཀ་ཏ་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱ་མཱ་ཏི? ཚ་ནྣཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་གཾ པ་ཙྪི་མ་ནྟི. ཀི་ཉྩ ཝཱ་ཡི་མཾ ཨ་ཝཱ་ཡི་མ་ནྟི? ཝཱ་ཡི་མ་མེ་ཝཱ་ཏི. ཀ་ཏ་ར་སུ་ཏྟེ་ནཱ་ཏི? ཨ་དྡྷཱ སོ སུ་ཏྟ་མེ་ཝ ན པ་སྶ་ཏི, སི་ཝེ་ཡྻ་ཀཾ དུ་སྶ་ཡུ་གཾ, ཨི་དྡྷི་མ་ཡི་ཀ་ཉྩ དེ་ཝ་ད་ཏྟི་ཡ་ཉྩ ཨ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་རོ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝཱ་ཡི་མ་མྤཱི་ཏི ཝ་དཱ་མཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ སི་དྡྷཱ ས་ནྠ་ཏེ ཙཱི་ཝ་ར་ས་ཉྙི་ཏཱ ཀ་མྦ་ལ་སཱི་སེ་ན ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ. ཀིཾ པ་ན ཏེ ས་ནྠ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧིཾ་སཱུ་ཏི? དུ་ཊྛུ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ ཨ་ཙཱི་ཝ་ར་ཏྟཱ, ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པ་ག་ཏྟཱ ཙ ས་ནྠ་ཏ་སྶ. ཨ་ཐ ནཱ་དྷི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ, པུ་བྦེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཨ་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ཉྙི་ནོ ཨེ་ཏེ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་ར་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ཀིཾ པ་ནེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པ་གཾ ན་ཏྠཱི་ཏི? ཏ་ཏྠེ་ཝཱ་ག་ཏཾ, ཨ་པི་ཙེ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་གཾ ཙེ, ཙཱི་ཝ་རཾ ན ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱ་མ ཚ་ནྣཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར’’ནྟི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ སི་དྡྷཾ ‘‘ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་གཾ པ་ཙྪི་མ’’ནྟི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨ་ཐ ན ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་མྤི ཙཱི་ཝ་ར་མེ་ཝ སི་དྡྷཾ, ཨ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པ་གཾ, ཨ་ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ‘‘ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཨཾ་ས་ཀཱ་སཱ་ཝ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་པི་ཙ ས་ནྠ་ཏེ ཙཱི་ཝ་ར་ས་ཉྙི་ཏཱ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ, ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཏི ཨེ་ཝ ‘‘པུ་རཱ་ཎ་ས་ནྠ་ཏཾ ནཱ་མ ས་ཀིཾ ནི་ཝ་ཏྠ་མྤི ས་ཀིཾ པཱ་རུ་ཏ་མྤཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡོ པ་ན་སྶ ཨ་ཙཱི་ཝ་ར་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ་བྷཱ་སི་ཏ་ཏྠ་དཱི་པ་ནེ་ན དཱི་པེ་ཏི. ནི་ཝ་ཏྠ་པཱ་རུ་ཏནྟི ཨེ་ཏེ་སཾ ནི་སི་ནྣ་ཉྩེ་ཝ ནི་པ་ནྣ་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པི་ཙ ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ས་ནྠ་ཏེ ཙཱི་ཝ་ར་ས་ཉྙི་ཏཱ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཏི ཨེ་ཝ. ཁ་ནྡྷ་ཀེ (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༥༨) ཧི ‘‘ནི་སཱི་ད་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’’ནྟི ཙ, པ་རི་ཝཱ་རེ (པ་རི. ༣༢༩) ‘‘ན་ཝ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི ཙ ནི་སཱི་ད་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ‘‘ད་སཱ ཝི་ད་ཏྠཱི’’ཏི ཙ ཨི་དྷ ‘‘ནི་སཱི་ད་ནཾ ནཱ་མ ས་ད་སཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཉྩ་སྶ ‘‘ས་ནྠ་ཏ་ས་དི་སཾ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ནྟེ སུ་ག་ཏ་ཝི་ད་ཏྠི་ཡཱ ཝི་ད་ཏྠི་མ་ཏྟ་པ་དེ་སེ དྭཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ཏི་སྶོ ད་སཱ ཀ་རཱི་ཡ་ནྟི, ཏཱ་ཧི ད་སཱ་ཧི ས་ད་སཾ ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཙ ‘‘ནི་སཱི་ད་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ, ཏ་ཉྩ ཁོ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ, དྭེ ན ཝ་ཊྚ་ནྟཱི’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ནི་སཱི་ད་ནཾ ནཱ་མ ན་ཝ་ནྣཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཉྩ ས་ནྠ་ཏ་ས་དི་སཾ ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་མ་ཡ་ས་ནྠ་ཏ་ཝི་སེ་ས་ནྟི སི་དྡྷཾ, ཏ་ཐཱ ནི་སཱི་ད་ན་མེ་ཝ ནི་སཱི་ད་ན་ས་ནྠ་ཏ་ཉྩ སི་དྡྷཾ. པོ་རཱ་ཎ་ག་ཎྛི་པ་དེ ཙ ‘‘ཨེ་ཀ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨིཾ སི་དྡྷེ སི་དྡྷཱ ས་ནྠ་ཏེ ཙཱི་ཝ་ར་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་སྨཱ? ས་ནྠ་ཏ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ.
ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ཀ་ཐཾ ཨ་ད་ས་མེ་ཝ ས་ནྠ་ཏཾ ཙཱི་ཝ་ར་ས་ངྑྱཾ ན ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ནེ་ཀ་མྤི ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏ་མྤི མ་ཧ་ནྟ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, ཡ་ཏོ ས་ད་ས་མེ་ཝ ས་ནྠ་ཏཾ ཙཱི་ཝ་ར་ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ས་ནྠ་ཏ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཨོ་རེ་ན ཙ ཚ་ནྣཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ ཝི་ནཱ་པི ས་མྨུ་ཏིཾ, ཏ་ཉྩ པོ་རཱ་ཎཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ, ན ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་ཉྩ ཁོ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ, དྭེ ན ཝ་ཊྚ་ནྟཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༦༩) ཝ་ཙ་ན་ཏོ་ཏི. ཨ་ཐཱ་པི སི་ཡཱ ས་ནྠ་ཏཾ ས་ཡ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི, ནི་སཱི་ད་ནཾ ཨ་ས་ནྠ་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི. ཏ་ཉྩ ན ནི་ཡ་མ་ཏོ ‘‘པུ་རཱ་ཎ་ས་ནྠ་ཏཾ ནཱ་མ ས་ཀིཾ ནི་ཝ་ཏྠཾ ས་ཀིཾ པཱ་རུ་ཏ་མྤཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ན ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཾ ཝི་ན་ཡ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་ཉྙ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ.
ས་ནྠ་ཏ་སྶ པ་ན ཨ་ཙཱི་ཝ་ར་བྷཱ་ཝེ ཨ་ཡཾ ཡུ་ཏྟི – ཨཱ་དི་ཏོ ‘‘ཏཱི་ཎི ས་ནྠ་ཏཱ་ནི པ་ན ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏཱ་ནི ཨ་ཀ་པྤི་ཡཱ་ནཱི་ཏི སི་དྡྷཾ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཙ ཁོ་མཱ་དཱི་ནི ཚ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཀོ་སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤི་ཡ་ནྟི སི་དྡྷཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ སུ་དྡྷ་ཀོ་སེ་ཡྻ་མྤི ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཛཱ་ཏཾ, པ་གེ་ཝ ཀོ་སི་ཡ་མི་སྶ་ཀ་ས་ནྠ་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་ནྟི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཀ་མྦ་ལ་ཉྩ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏ་ཉྩ སུ་དྡྷི་ཀ་མྤི ཧོ་ཏི ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ལ༹་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན, པ་གེ་ཝ ཨོ་དཱ་ཏ་གོ་ཙ་རི་ཡ་མི་སྶ་ཀ་ས་ནྠ་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་ནྟི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏོ ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་རོ་དྷོ, ཏ་སྨཱ ན ས་ནྠ་ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ནི་སཱི་ད་ནཾ པ་ན ཧོ་ཏི ཏ་སྶ པ་མཱ་ཎ་ས་ཎྛཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་ད་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཏྠཱ་ཧུ ཀེ་ཙི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ‘‘དུ་ཝི་དྷཾ ནི་སཱི་ད་ནཾ ས་ནྠ་ཏཾ, ཨ་ས་ནྠ་ཏ་ཉྩ. ཏ་ཏྠ ས་ནྠ་ཏཾ ས་ནྠ་ཏ་མེ་ཝ. ཨ་ས་ནྠ་ཏཾ ཁོ་མཱ་དི་ཚ་བྦི་དྷཾ, ཏ་ད་ནུ་ལོ་མཾ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ’’ཏི.
ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ‘‘ས་ནྠ་ཏཾ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ’’ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨ་པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ནི་སཱི་ད་ན་ས་ནྠ་ཏ’’ནྟི པ་ཉྙ་ཏྟ་ནྟི? ཙཱི་ཝ་ར་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ ས་ནྠ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ ཨ་ཙཱི་ཝ་ར་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཏ་ཐཱ པ་ཉྙ་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ དྷུ་ཏ་ངྒ་བྷེ་ད་བྷ་ཡཱ ཏཱ་ནི ཨུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཏེ་ར་སཱ་པི དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི ས་མཱ་དི་ཡིཾ་སུ, སཱི་ས་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཏཱི་ཎེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ནི, བྷ་ག་ཝཱ ཙ ཏེ་སཾ ས་ནྠ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི, ཏ་ཏོ ནེ་སཾ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི ‘‘ནི་སཱི་ད་ན་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ཎྛཱ་ན་མྤེ་ཏཾ ནི་སཱི་ད་ན་ས་ནྠ་ཏཾ ནོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཙཱི་ཝ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན པ་གེ་ཝ ཀ་ཏ་ས་ནྠ་ཏཾ ཝཱ’’ཏི. ཏ་ཏོ ས་ནྠ་ཏེ ནེ་སཾ ཙཱི་ཝ་ར་ས་ཉྙི་ཏཱ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཏ་ད་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ནི་སཱི་ད་ན་ས་ནྠ་ཏ་ནྟི པ་ཉྙ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘པ་ཙྪི་མཱ་ནི དྭེ ཝ་ཊྚ་ནྟཱི’’ཏི ཀ་ཐཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨ་ཉྙེ་ན ཀ་ཏཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ་ཏི.
ནི་སཱི་ད་ན་ས་ནྠ་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༧༢-༣. ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་སྶཱཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ དཱི་གྷ་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནི་པི ཏི་ཡོ་ཛ་ན་པ་ར་མ་མེ་ཝ ཧ་རི་ཏ་བྦཱ་ནི, པ་གེ་ཝ ཨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་སྶཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ནྟི ཝཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝཱ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ག་མ་ནུ་སྶཱ་ཧ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ’’ཏི ས་ངྑྱཾ ག་ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི སི་དྡྷཱ. ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ ཧི བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ནེ་ཝ ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ…པེ… ཨ་ས་ནྟེ་པི ཧཱ་ར་ཀེ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཏི་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ན ཨ་ནཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནེ་ན པ་ར་ས་ནྟ་ཀཱ་ནི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི སི་དྡྷཱ. ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ, ‘‘ཨ་ཙྪི་ནྣཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙ དཱི་པི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི. པོ་རཱ་ཎ་ག་ཎྛི་པ་དེ ཙ ‘‘ཨ་ཉྙཾ བྷི་ཀྑུཾ ཧ་རཱ་པེ་ནྟོ ག་ཙྪ་ཏི ཙེ, དྭི་ནྣཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ དྭེ བྷི་ཀྑཱུ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་པ་ར་མཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ བྷ་ཎྜཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཙེ ཧ་ར་ནྟི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི སི་དྡྷཾ, ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་རེ ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཧ་རཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀིཾ ཧ་རཱ་པེ་ཏི? ཛཱ་ན་ནྟཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཾ. ཀི་ཉྩེ་ཏྠ ཡ་དི ཛཱ་ན་ནྟཾ, ‘‘ཨ་ཉྙོ ཧ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཋ་པེ་ཏི, ཏེ་ན ཧ་རི་ཏེ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཀཾ་ས་ཏོ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཛཱ་ན་ནྟོ་པི ཧི ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧ་ར་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཏོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨ་ཐ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཾ, ‘‘ཨ་ཉྙ་སྶ ཡཱ་ནེ ཝཱ བྷ་ཎྜེ ཝཱ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏི, ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ་ནཱི’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨ་ཐ ཨུ་བྷོ་པི ཨེ་ཀ་ཏོ ཨེ་ཀཾ བྷ་ཎྜཾ ཧ་རཱ་པེ་ནྟི, ཏ་མྤི ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ སི་ཡཱ. ཨ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ནྟི ཡུ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ‘‘ཏི་ཡོ་ཛ་ན་པ་ར་མཾ ས་ཧ་ཏྠཱ ཧ་རི་ཏ་བྦཱ་ནི ཨ་ས་ནྟེ ཧཱ་ར་ཀེ’’ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཙ པཱ་ལི༹ ཝུ་ཏྟཱ. ཧཱ་ར་ཀོ་པི ས་ཙེ་ཏ་ནོ ཨ་ཙེ་ཏ་ནོ་ཏི དུ་ཝི་དྷོ. ས་ཙེ་ཏ་ནོ་པི ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ‘‘ཨ་ཧ་མི་དཾ ཧ་རཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘མཾ ཨེ་ས ཨི་དཾ ཧ་རཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ ཛཱ་ན་ནཱ་ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཙེ་ཏ་ནོ ནཱ་མ ཧཱ་ར་ཀོ ན་དཱི་སོ་ཏོ ཝཱ ནཱ་ཝཱ ཝཱ ཨ་སྶཱ་མི་ཀ་ཡཱ་ནཾ ཝཱ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ་ཏ་ནོ པཱ་ཀ་ཊོ་ཝ. ཏ་ཏྠ ‘‘མཾ ཨེ་ས ཨི་དཾ ཧ་རཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཛཱ་ན་ནྟཾ མ་ནུ་སྶཾ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཾ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཧ་རཱ་པེ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ནུ་ག་ཎྛི་པ་དན་ཡོ. ཨ་ཡཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙ ཨེ་ཀ་ར་སོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ, ‘‘ཨ་ས་ནྟེ ཧཱ་ར་ཀེ’’ཏི ཀི་ཉྩཱ་པི ཨི་དཾ ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ཨ་ཉྙ་སྶ ཡཱ་ནེ ཝཱ བྷ་ཎྜེ ཝཱ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ན ས་ཙེ་ཏ་ནོ་ཝ ཧཱ་ར་ཀོ ཏ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, སོ ཙ ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ‘‘ཨི་དཾ ཧ་རཱ་མཱི’’ཏི ཙ ཛཱ་ན་ནྟོ ནཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཉྙོ ཧ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཋ་པེ་ཏི, ཏེ་ན ཧ་རི་ཏེ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟུ་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཝ. པཱ་ལི༹་ཡཉྷི ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཧ་རཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟུ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ཨི་ཏ་རེ དྭེ ཛཱ་ན་ནྟཱ ཨི་དྷ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི. ‘‘ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨེ་ས ཧ་རཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨི་དཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཡཱ་ནེ ཝཱ བྷ་ཎྜེ ཝཱ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མཱ་པེ་ཏི, ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི.
‘‘ཧ་རཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟུ་ཝ་ཙ་ན་ཏཾ སཱ་དྷེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘སཱ་མི་ཀ་སྶ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་དཾ ‘‘མཾ ཨེ་ས ཧ་རཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘སཱ་རེ་ཏི ཙོ་དེ་ཏི ཨ་ནུ་བ་ནྡྷཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ‘‘མཾ ཨེ་ས ཨི་དཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ་པི སཱ་ར་ཎཱ་དཱི་ཧི ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི, ན ཝཱ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཏི. ཨ་ཐ སཱ་ར་ཎཱ་དཱི་ཧི ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟུ་བྷཱ་ཝཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ.
ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝ་ཀྑཱ་མ, ‘‘ཨ་ས་ནྟེ་པི ཧཱ་ར་ཀེ’’ཏི ཧཱ་ར་ཀཱ་ལཱ་བྷ་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ས་ཡཾ ཧ་ར་ཎ་ཏོ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་མེ་ཝ, པ་གེ་ཝ ས་ཏི ཧཱ་ར་ཀེ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཀོ ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཨ་པི-ས་དྡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ས་ནྟེ ཨེ་ཝ ཧཱ་ར་ཀེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ, ས་ཏི པ་ན ཧཱ་ར་ཀེ ན ཏེ་ན ཧ་རཱ་པེ་ནྟ་སྶ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ནྟི ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ཏྠོ. ‘‘ས་ངྒྷ་ཏོ ཝཱ…པེ… ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ དྷ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་མི་དཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ, ས་ངྒྷཱ་དི་ཏོ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་སྶེ་ཝ ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་སྶ ཏི་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཨཱ་པ་ཏྟི, ན ཨ་ཛཱ་ན་ཏོ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་སྶ ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་སུ ཀུ་ཏོ་ཙི ལ་གྒ་སྶ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནེ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཨ་ནུ་ག་ཎྛི་པ་དེ པ་ན ‘‘ཀ་མྦ་ལ་སྶ ཨུ་པ་རི ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ས་ཙེ ཨེ་ཀ་མྤི ལོ་མཾ ཙཱི་ཝ་རེ ལ་གྒཾ ཧོ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ ཀ་མྦ་ལ་ཏོ ཝི་ཛ་ཊི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཀ་མྦ་ལ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་ཙྪཱ་ཡ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཀ་ཏ་བྷ་ཎྜེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨ་ནེ་ཀ་མྤི ཀ་ཏ་བྷ་ཎྜ་ཊྛཱ་ནི་ཡ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་ཉྷི ཨ་ནེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ན ལོ་མཾ. ཨ་ཐ ལོ་མ་མྤི ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཀ་ཏ་བྷ་ཎྜཾ དུ་པྤ་རི་ཧཱ་རི་ཡ་ལོ་མ་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་ཀ་ཏ་བྷ་ཎྜོ ནི་ཡ་མོ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨ་ཀ་ཏ་བྷ་ཎྜེ ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཀ་ཏ་བྷ་ཎྜེ ཏི་ཀ་དུ་ཀྐ་ཊ་ཉྩ ན་ཡ་ཏོ ད་སྶེ་ཏ་བྦཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཏི་ཀ་སྶ ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ. ས་ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཏྟཱཏི ཨ་པྤ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ག་མ་ན་ཏྟཱ. ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱ ཙཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་སྶཱ་ཧཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ལོ་མཱ་ནཾ ཏི་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏོ ཝི་ནཱ་པི པ་ཡོ་ག་ཙི་ཏྟེ་ན ཧ་ར་ཎ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི པཱ་ལི༹་ཡཱ ན ས་མེ་ཏཱིཏི ཨ་ནྟོ པ་ན པ་ཡོ་གེ་ན ཏི་ཡོ་ཛ་ན་པ་ར་མཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ‘‘ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ པ་ད་སཱ ནེ་ཏུ་ཀཱ་མོ་པི ཨ་ནྟོ་ཏི་ཡོ་ཛ་ནེ པ་དེ པ་དེ དུ་ཀྐ་ཊཾ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི, ཏཾ ཡུ་ཏྟཾ ‘‘ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝཱ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཧ་ར་ཏཱི’ཏི ཝ་ཙ་ན་སྶ་ཏྠི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་ན་པི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཧ་རཱ་པེ་ཏཱིཏི ‘ཨི་དཾ ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི ས་ཨུ་སྶཱ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཉྙཾ ཧ་རཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ སཱི་སེ ཋ་པེ་སི, ཏ་སྨིཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི སི་ཡཱ’’ཏི. ས་ཙེ པ་ན ‘‘ཨ་ག་ཙྪ་ནྟེ ཡཱ་ནེ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཧ་ར་ཎཱ་དཱི་ཧི ཛ་ནི་ཏ་ཨུ་སྶཱ་ཧཱ་ནཾ ཧ་ཏྠི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ‘ཨི་དཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’ཏི ཝཱ ‘ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’ཏི ཝཱ ཨཱ་བྷོ་གེ ཛ་ནི་ཏེ ཨེ་ཝ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ན ཨ་ཛ་ནི་ཏེ་ཏི ཨུ་པ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏེཏི དྭི་ནྣ་མྤི བ་ཧི ནི་ཀྑི་པི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨུ་པ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ. བ་ཧི་སཱི་མཱ་ཡ ཋ་པི་ཏཾ བྷ་ཎྜི་ཀཾ ཨ་ནྟོ ཨ་ནྟོ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཋ་པི་ཏཾ བ་ཧི ཀ་རོ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཀེ་ཙི, ན སུ་ནྡ་རཾ ཝི་ཡ.
༥༧༥. པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཧ་ར་ཏཱིཏི པ་ཋ་མ་ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ཏོ པ་རཾ ཧ་ར་ཏི, ན དུ་ཏི་ཡཱ་དི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཏ་བྷ་ཎྜེ ཨུ་པྤ་ནྣོ་ཀཱ་སཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་དྷོ་ཝཱ་པ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༨༡. ཀི་ཉྩཱ་པི པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷོ་ཝ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཙཱི་ཝ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཉྙཾ པ་རི་ཀྑཱ་རཾ དྷོ་ཝཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༥༠༧) ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་རེ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མ་སྶ པ་ན སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་དྷོ་ཝཱ་པ་ནཱ་དི་ནཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨེ་ཀེ. སཱ ཝཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི མཱུ་ལཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཨེ་ཝ, ན ཨི་མ་མྷཱ་ཏི ཨེ་ཀེ. ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཏྟཱ བྷ་ཊྛཾ ཨ་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཀེ. ཨི་མ་སྶ ཨ་ནྟི་མ་ན་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ ཨི་དཾ པ་ཉྷཱ་ཀ་མྨཾ – ‘‘དྷོ་ཝཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ར་ཛཱ་པ་ན་ཝི་ཛ་ཊཱ་པ་ན་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ནི་པྤ་དེ་ས་ཝཱ་ཙི་པ་དཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ས་པྤ་དེ་ས་ཝཱ་ཙི་པ་དཾ. ཀི་ཉྩེ་ཏྠ ཡ་དི ནི་པྤ་དེ་ས་ཝཱ་ཙི་པ་དཾ, ས་བྦ་ཏྠ ཨི་ད་མེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ན ཨི་ཏ་རཱ་ནི. ཨ་ཐ ས་པྤ་དེ་ས་ཝཱ་ཙི་པ་དཾ, ‘‘ཨ་ཝུ་ཏྟཱ དྷོ་ཝ་ཏི, ཨ་པ་རི་བྷུ་ཏྟཾ དྷོ་ཝཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་རོ་དྷོ. ‘‘ཨ་ཝུ་ཏྟཱ ར་ཛ་ཏི ཝི་ཛ་ཊེ་ཏི, ནི་སྶ་གྒི་ཡ’’ནྟི ཨ་ནི་ཊྛ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ་ཏི? དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་ས་མ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནཾ, ཀ་ཏྠ་ཙི ཏི་ཀ་པ་ད་ཝ་ཙ་ནཾ, ཀ་ཏྠ་ཙི ཨེ་ཀ་པ་ད་ཝ་ཙ་ནཾ, ནི་པྤ་དེ་ས་པ་ད་མེ་ཝ ཏེ ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི. ས་ཙེ ‘‘ཀ་ཏ་བྷ་ཎྜཾ དྷོ་ཝཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་ཝི་རོ་དྷོ, ‘‘ཀ་ཏ་བྷ་ཎྜཾ ཝི་ཛ་ཊཱ་པེ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཨ་ནི་ཊྛ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཙེ? ན, ཨ་ཀ་ཏ་བྷ་ཎྜ་སྶ སུ་དྡྷ་ལོ་མ་སྶ ཝི་ཛ་ཊཱ་པ་ནཾ ཨི་ཏོ ཝཱ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨུ་ད་ཀཱ་དི་དྷོ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན པི་ཎྜེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཊཱ་པ་ནཾ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཙེ? པུ་རཱ་ཎ་ས་ནྠ་ཏ་སྶ ཝི་ཛ་ཊཱ་པ་ནེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ན ཙ ཏཾ ཡུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་པ་རི་བྷུ་ཏྟཾ དྷོ་ཝཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཏེ་ན པ་རི་བྷུ་ཏྟཾ དྷོ་ཝཱ་པེ་ཏི ར་ཛཱ་པེ་ཏི ཝི་ཛ་ཊཱ་པེ་ཏི, ནི་སྶ་གྒི་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཉྩ པ་རི་བྷུ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཀ་ཏ་བྷ་ཎྜ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ན ཧི ས་ཀྐཱ ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མཱ་ནི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘པ་རི་བྷུ་ཏྟཾ དྷོ་ཝཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ ཧོ་ཏི. ན ཧི ཨེ་ཏྠ ‘‘པུ་རཱ་ཎཱ་ནི ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མཱ་ནི དྷོ་ཝཱ་པེ་ཡྻ ཝཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཏྠི པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝི་ཡ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་དི་ནྣ་ཀ་པྤ་ཝ་སེ་ན, ཨི་དྷ ཏཾ ལི་ཁི་ཏཾ. ལེ་ཁ་དོ་སོ་ཏི ཙེ? ན, ཝི་སེ་ས་ཧེ་ཏུ་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝཱ, པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨ་པ་རི་བྷུ་ཏྟཾ ཀ་ཏ་བྷ་ཎྜཾ ནཱ་མ, ‘‘ཀ་མྦ་ལ་ཀོ་ཛ་ཝ་ས་ནྠ་ཏཱ་དི’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཨི་མི་ནཱ ས་དྡེ་ན ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ སི་དྡྷོ, ‘‘དྷོ་ཝཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན སི་ཡཱ ནི་པྤ་དེ་སཾ. སི་ཡཱ ས་པྤ་དེ་སཾ. ཏ་ཉྷི ‘‘ཨ་ཝུ་ཏྟཱ དྷོ་ཝ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ནི་པྤ་དེ་སཾ. ‘‘ཀ་ཏ་བྷ་ཎྜཾ དྷོ་ཝཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ས་པྤ་དེ་སཾ. ‘‘ཨ་ཀ་ཏ་བྷ་ཎྜཾ དྷོ་ཝཱ་པེ་ཏི ར་ཛཱ་པེ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ‘‘ཝི་ཛ་ཊཱ་པེ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཙེ? ན, ཝ་ཙ་ན་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ. ‘‘ཨ་པ་རི་བྷུ་ཏྟཾ དྷོ་ཝཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ཧི ཏཾ ཨ་པ་རི་བྷུ་ཏྟཾ ས་ནྠ་ཏཾ ཝི་ཛ་ཊཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི ཙེ? སི་དྡྷཾ པ་རི་བྷུ་ཏྟཾ ཝི་ཛ་ཊཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝཱ་ཏི.
ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་དྷོ་ཝཱ་པ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. རཱུ་པི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༨༣-༤. ས་བྦ་མྤཱིཏི ཏི་ཝི་དྷ་མྤི. ‘‘མུ་ཏྟཱ མ་ཎི ཝེ་ལུ༹་རི་ཡོ ས་ངྑོ’ཏི་ཨཱ་དི པ་ན ཀི་ཉྩཱ་པི རཱ་ཛ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ‘ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’ཏི པ་ས་ངྒ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ, ས་རཱུ་པ་ཏོ པ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཀ་ཊྛཱ་ནེ་པི ཝ་ཏྟུ་མཱ་ར་དྡྷ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་ཐ་མེ་ཏཾ? མུ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ས་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ཛཱ་ཏཾ, ན ཧི ཏཱ་ནི ཨི་དྷ པཱ་ལི༹་ཡཾ དི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི, རཱ་ཛ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ་པི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞ་མེ་ཝ, ཨ་ཉྙ་མྤི ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠཱ་དི་ཀཾ ‘‘ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦ’’ནྟི སཱ་མ་ཉྙེ་ན, ན ས་རཱུ་པ་ཏོ. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ས་རཱུ་པ་ཏོ ‘‘ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣཾ ནཱ་མ ཧི་ར་ཉྙཾ ཝཱ སུ་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ མུ་ཏྟཱ ཝཱ མ་ཎི ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ རཱ་ཛ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་མེ་ཝ་སྶ ས་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ. མུ་ཏྟཱ་མ་ཎི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙེ་ཏྠ ཏ་ཛྫཱ་ཏི་ཡ་གྒ་ཧ་ཎཾ སི་དྡྷ་མེ་ཝཱ་ཏི ནཱ་ག་ཏོ ཨི་མ་སྶ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཨི་དྷ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཀ་ཏ་རཾ ནེ་སཾ ས་ཀ་ཊྛཱ་ན་ནྟི? ཨི་ད་མེ་ཝ ཨ་ཏྠ་ཏོ, ནོ ས་རཱུ་པ་ཏོ.
ཀ་ཐཾ? ཨེ་ཏཱ་ནི ཧི ར་ཏ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི, དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཙ ཨེ་ཀ་ཏོ ‘‘ར་ཏ་ན’’ནྟི ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི, ‘‘ར་ཏ་ན་ས་མྨ་ཏ’’ནྟི ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུ ཨཱ་ག་ཏཾ. ཏེ་སུ ཙ ད་ས་སུ ར་ཏ་ནེ་སུ ར་ཛ་ཏ་ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་དྭ་ཡཾ ཨི་དྷ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུ, ཨ་ཝ་སེ་སཾ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠཱུ་ཏི སི་དྡྷཾ. ཨི་དྷ ཙ སི་དྡྷ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ར་ཏ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་རེ ‘‘ར་ཏ་ན་ས་མྨ་ཏཾ ཝི་སྶཱ་སཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ས་ཉྙི་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན ར་ཏ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཏྟ་ཝི་དྷ་དྷ་ཉྙ་དཱ་སི་དཱ་ས་ཁེ་ཏྟཱ་དི པ་ན བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལཱ་དི་སུ་ཏྟཝ་སེ་ན (དཱི. ནི. ༡.༡ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ནྟི སི་དྡྷཾ, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠཱུ་ཏི སི་དྡྷཾ, ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་ཏྟེ ‘‘དྷ་མྨཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, དྷ་མྨཱ་ནུ་ལོ་མཾ, ཝི་ན་ཡཾ, ཝི་ན་ཡཱ་ནུ་ལོ་མཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི (པ་རི. ༤༤༢) ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཨཱ་མ་ཀ་མཾ་ས་མྤི དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ན, ཨི་དྷ ཝི་ན་ཡེ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་མ་ནུ་སྶི་ཀཱ་བཱ་དྷེ ཨཱ་མ་ཀ་མཾ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༦༤), ཏ་སྨཱ ན ཨཱ་མ་ཀ་མཾ་སཾ སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏ་མྤི དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝཱ་ཏི ནོ ཏ་ཀྐོ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ. ‘‘ཨི་དྷ ནི་ཀྑི་པཱ་ཧཱི’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་སཱ་དི་ཡ་ན་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ ཨེ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ཀ་པྤི་ཡ་ཉྩ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཉྩ ནི་སྶཱ་ཡ ཋི་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཏཾ ས་ཡཾ ཨ་པ་རི་བྷོ་གཱ་ར་ཧཾ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ད་གྒྷ་ན་ཀཾ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ པ་རི་བྷོ་གཱ་ར་ཧཾ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ, ‘‘པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཋི་ཏ་ཏྟཱ, གུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཱ་ཙི་ཀྑ་ན་སྶ ཀ་པྤི་ཡ་ཏྟཱ ཙ ཀ་པྤི་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཋི་ཏཾ. ‘ཨི་དཾ ག་ཎྷཱ’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ད་ནྟ་སྶ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏྟཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཋི་ཏ’’ནྟི ཙ. ཨེ་ཝ་མྤི ཀ་པྤི་ཡ་ཉྩ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཉྩཱཏི ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ ཋ་པི་ཏཾ, ཀིཾ ན པ་སྶ་སཱི་ཏི ཚེ་ཀ་ཏ་རེ ཨི་མེ་ཝ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཀ་པྤི་ཡ་ཏྟཱ ཀ་པྤི་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཋི་ཏཾ. ‘‘ཨི་དཾ ག་ཎྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ དུ་བྦི་ཙཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཋི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨི་དཾ ག་ཎྷཱ’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏེ་ན ག་ཧི་ཏེ ‘ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ཡྻ ཝཱ’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷིཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལཾ དུ་བྦི་ཙཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་སྶེ་ཝ ཏཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཧོ་ཏི, མཱུ་ལ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ སུ་དྡྷ་ཏྟཱ པ་ར་ཏོ པ་ཏྟ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཏ་ཏི་ཡ་པ་ཏྟོ ཝི་ཡཱ་ཏི ཙ ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི ཨ་ནུ་ག་ཎྛི་པ་དེ ཝུ་ཏྟཾ. ཀིཾ བ་ཧུ་ནཱ, ཝི་སུ་དྡྷཱ་ག་མ་ཏྟཱ ཀ་པྤི་ཡཾ. དུ་བྦི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཡ ས་ཏི ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཋི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ནོ ཏ་ཀྐོ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ. ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ངྒྷ་ག་ཎཱ་དཱི་ན་མྤི ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ཙྩ་ཏྟེ་པི ཏེ་ན ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝི་སེ་ས’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ན ཀི་ཉྩི ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ཙེ་ཏཱ་པི་ཏནྟི ཙེ་ཏཱ་པི་ཏ་ཉྩེ, ཨུ་པཱ་ཡཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨུ་པ་ནི་ཀྑེ་པཾ ཋ་པེ་ཏྭཱཏི ས་ཙེ སོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ‘ཨ་ཏི་བ་ཧུཾ ཨེ་ཏཾ ཧི་ར་ཉྙཾ, ཨི་དཾ བྷ་ནྟེ ཨ་ཛྫེ་ཝ ན ཝི་ནཱ་སེ་ཏ་བྦ’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཨུ་པ་ནི་ཀྑེ་པ་དེ་སེ ཋ་པེ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཋ་པཱ་པེ་ཏི, ཨེ་ཏཾ ཨུ་པ་ནི་ཀྑེ་པཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ལ་དྡྷཾ ཨུ་ད་ཡཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ས་ངྒྷོ པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༥༨༥. ཨ་ཡཾ ཀི་ར ཨི་ཏྠཾ་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ངྒ་ས་མྤ་ནྣོ་པི ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ལོ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ས་ཙེ ནི་མི་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་ཏེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. སེ་ནཱ་ས་ན་མྤི པ་རི་བྷོ་གེ པ་རི་བྷོ་གེཏི པ་ཝེ་སེ པ་ཝེ་སེ. སོ ཧི ཀཱ་ར་ཎ་ནྟ་རེ་ན རུ་ཀྑ་མཱུ་ལི་ཀ་སྶ, ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སི་ཀ་སྶ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཝ, ཋཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་དི་ཝ་སེ་ན ནི་ཝཱ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ ས་ཏི པ་རི་བྷོ་གེ པ་རི་བྷོ་གེ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. བྷེ་ས་ཛྫ་སྶ ས་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ས་བྦ་ཀཱ་ལ་མྤཱི་ཏི ཨེ་ཀེ. ཨ་ས་ནྣི་ཧི་ཏ་སྶ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ, ས་ནྣི་ཧི་ཏ་སྶ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མྤཱི་ཏི ནོ ཏ་ཀྐོ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ. ‘‘ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ…པེ… པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༢༤༤) ཧི ཝུ་ཏྟཾ. དུ་ཀྐ་ཊ་ཉྷི ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨཱ་ག་ཏཾ ཝི་ཀཱ་ལེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ནོ ཀཱ་ལེ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཀཱ་ལ་ཏྟཱ, ས་ནྣི་དྷི་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨཱ་ག་ཏཾ པ་ན ཀཱ་ལེ་པི ས་ནྣི་དྷི་ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ, ཏེ་ནེ་ཝ ཏ་ཏྠ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་དྭ་ཡ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ‘‘ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡེ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ནཱ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ན, ཨ་ནི་ཊྛ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ, ཝ་ཙ་ནཱ་ནི་ཡ་མ་ཏོ ཙ. ས་ནྣི་དྷི་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཧི ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལཾ ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏི. ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཡཱ་མེ ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༢༥༦) ཨེ་ཏྠ ཝ་ཙ་ན་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ན པུ་རེ་བྷ་ཏྟེ, ན པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟེ, ན དི་ཝ་སེ, ན ར་ཏྟི་ཡཾ ཡཱ་མ་མེ་ཝ ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ནི་ཊྛ་པྤ་ས་ངྒོ. ཏ་ཐཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ‘‘ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཡཱ་མཾ ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡེ’’ཏི, ཏ་སྨཱ ས་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ-ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏྠ་ཙི ཧོ་ཏི, ཀ་ཏྠ་ཙི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཙ་ནཱ་ནི་ཡ་མ་ཏོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ་པི ཨ་ནི་ཡ་མོ སི་ཡཱ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཝ. ན ཨ་ནཱ་ཧཱ་ར་པྤ་ཡོ་ཛ་ན་ཏྟཱ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་དཱི་ན་ནྟི ཙེ? ན, ས་པྤི་ཨཱ་དི་མི་སྶ་བྷོ་ཛ་ན་སྶ པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཏོ. ཨ་པི་ཙ ས་བྦ་ཀཱ་ལི་ཀེ་སུ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ, ཏཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ལེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, པ་གེ་ཝ ཨ་ནོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་དིཾ, ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ. ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀེ ཨེ་ཝ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཙེ? ན, ཨ་ནཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨི་ཏ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཝི་ཡ, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏྠ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ པཱ་ལི༹ཾ, ཡུ་ཏྟི་ཉྩ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏཱི་ཏི.
དེ་ས་ནཱ་སུ་དྡྷཱིཏི ཨེ་ཏྠ དེ་ས་ནཱ ནཱ་མ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཏེ་ན ཝུ་ཊྛཱ་ན་མྤི དེ་ས་ནཱ ཨེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ པ་ན ས་ཏིཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པ་རི་བྷོ་གེ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཏྟཱ ཝི་བྷ་ཏྟ་དཱ་ཡཱ་དཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟི, ཏེ་ན ཏེ་སཾ སཱ་མི་པ་རི་བྷོ་གཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཏྟཱ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨི་ཎ་པ་རི་བྷོ་གོ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, བྷེ་ས་ཛྫེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཏོ, ཨི་ཏ་ར་སྨིཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་པ་རི་བྷོ་ག་ཏོ, ཨི་ཎཾ ཝི་ཡ ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་བྷུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ. ‘‘ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧི ཨ་ལ་ཛྫཱི ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ན ཀོ་ཙི ས་ངྐི་ཏ་བྦོ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. བྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་ད་ཡོ. ཡ་ཐཱ་དཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠེ་ན ཙེ དེ་ཏི, ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ཨ་ཏི་རེ་ཀ་བྷཱ་གཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་དྡྷ་ཊ་བྷཱ་གཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ དཱ་པེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙ. པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀཾ དེ་ཏི, དྷ་མྨི་ཡ་ཉྩེ, ཝ་ཊྚ་ཏི. ནོ ཨ་དྷ་མྨི་ཡཾ. ‘‘ཏཾ དྷ་མྨཱ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀེ་ན ལེ་སེ་ནཱ་ཏི ཙེ? ‘‘ཨ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ་ཡ སཱ་མ་གྒི་ཡཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ས་མྦྷོ་གེ སཾ་ཝཱ་སེ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣༠) ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ལེ་སེ་ན.
༥༨༦. ཨ་སྶ་ཏི་ཡཱ དི་ནྣནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་སྶ་ཏི་ཡཱ དི་ནྣཾ ནཱ་མ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ དུ་སྶ་ནྟེ བ་དྡྷ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་དཱི་ནི ས་ཏིཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ དཱ་ཡ་ཀཱ ཙེ པུ་ན ག་ཎྷ་ནྟི, ནི་སྶ་གྒི་ཡ་མེ་ཝ དེ་སེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ན ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜེ་ན ཏེ ཙེ དཱ་ཡ་ཀཱ ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནི ཀི་ཎི་ཏྭཱ ས་ངྒྷ་སྶ དེ་ནྟི, ཏ་སྶ་པི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀ་པྤ་ཏི དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྟ་ཀ་ཏྟཱ. བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཧི ‘ཝ་ཏྠཾ ག་ཎྷཱ་མཱི’ཏི ཝ་ཏྠ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝ ག་ཧི་ཏཾ, ན རཱུ་པི་ཡ་ས་ཉྙཱ་ཡ. ཨི་ད་ཉྩ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་གྒ་ཧ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཙ ཏེ་ན ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་རེ་སཾ ཝཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཧི་ཏཾ. ཨ་ཐ ཏེ དཱ་ཡ་ཀཱ ནོ ཙེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ག་ཎྷ་ནྟི, དཱ་ཡ་ཀེ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཙེ པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ, ས་ངྒྷེ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཏྟི དེ་སེ་ཏ་བྦཱ. ནོ ཙེ, ཨཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ དེ་སེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པུ་བྦཱ་པ་ར་ཝི་རུ་དྡྷཾ. ཨཱ་པ་ཏྟི་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཧི ས་ཏི རཱུ་པི་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ནྟི སི་དྡྷཾ, ཏ་སྨིཾ སི་དྡྷེ ‘‘ཏ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཏ་སྶ་པི ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ཀ་པྤ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཙེ? ན, ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཏྟི དེ་སེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ན, ས་བྦ་ཏྠ ‘‘རཱུ་པི་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ‘‘རཱུ་པི་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ས་བྦ་ཏྠ ‘‘རཱུ་པི་ཡ’’ནྟི པ་དཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ ཧོ་ཏི ཝི་ནཱ་པི ཏེ་ན ཏ་ད་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཏོ. ཨ་ནེ་ན ཙ ཝ་ཏྠཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ, དཱ་ཡ་ཀེ་ན ཙ ཝ་ཏྠ་མེ་ཝ དི་ནྣཾ, ཝ་ཏྠ་ག་ཏ་མྤི རཱུ་པི་ཡཾ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ག་ཎྷ་ནྟོ པ་ད་ཝཱ་རེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཉྩ ‘‘རཱུ་པི་ཡེ ཨ་རཱུ་པི་ཡ་ས་ཉྙཱི་ཏི སུ་ཝ་ཎྞཱ་དཱི་སུ ཁ་ར་པ་ཏྟཱ་དི་ས་ཉྙཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘རཱུ་པི་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན.
‘‘ཨ་པི་ཙ པུ་ཉྙ་ཀཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི པ་ན ཝི་དྷཱ་ན་ནྟ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ གེ་ཧེ ཨི་དཾ ལ་དྡྷ་ནྟི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ས་ལླ་ཀྑ་ཎེ ཝི་མ་ཏི་ཝ་སེ་ན, ཝི་མ་ཏི་ཡཱ ཙ ས་ཏི ནི་སྶ་གྒི་ཡ་མེ་ཝ ‘‘རཱུ་པི་ཡེ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝ་ཙ་ན་ཏོ་ཏི. ཨི་དཾ ཝི་དྷཱ་ནཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་མེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཙ ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ. ཀ་སྨཱ? དུ་སྶ་ནྟེ བ་དྡྷ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་དི ཨ་སྶ་ཏི་ཡཱ དི་ནྣཾ ཝ་ཏྠ་ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཉྩ, ཏ་ཏོ ན རཱུ་པི་ཡཾ དི་ནྣ་ཉྩ ཧོ་ཏི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཉྩཱ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཏྟི་དེ་ས་ནཱ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ཏཾ པ་ན དཱ་ཡ་ཀཱ་ན་མེ་ཝ པ་ཊི་དཱ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜ་ཉྩ ས་བྦེ་སཾ ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་སྶ ཝི་དྷཱ་ན་ནྟ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་པི་ཙ པུ་ཉྙ་ཀཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཏི ནོ ཏ་ཀྐོ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ.
རཱུ་པི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. རཱུ་པི་ཡ་སཾ་ཝོ་ཧཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༨༧. ‘‘ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན’’ནྟི ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ ‘‘རཱུ་པི་ཡཾ ནཱ་མ ས་ཏྠུ་ཝ་ཎྞོ ཀ་ཧཱ་པ་ཎོ’’ཏི་ཨཱ་དི པཱ་ལི༹་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ. ‘‘ཨ་རཱུ་པི་ཡེ རཱུ་པི་ཡ་ས་ཉྙཱི རཱུ་པི་ཡཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཏི་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ, ‘‘དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ པ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ནྟ་སྶ…པེ… ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ག་རུ་ཀ་སྶ ཙེ་ཏཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ པ་ན ཨ་ནུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དོ་པེ་ཏྠ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ. ས་ཏྠུ་ཝ་ཎྞོ ཙ ཀ་ཧཱ་པ་ཎོ ཙ ཏ་ཏོ ཡེ ཙ་ཉྙེ ཝོ་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ས་མུ་ཙྩ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན སི་ཀྑཱ་པ་དེ ‘‘ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀཾ ནཱ་མ ཀ་ཏ་མྤི ཨ་ཀ་ཏ་མྤི ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏ་མྤཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ རཱུ་པི་ཡཱ་རཱུ་པི་ཡཱ་ན་ཉྩ དྭི་ནྣཾ ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ ཏི་ཀཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཏ་ད་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ཨེ་ཀོ ཏི་ཀོ ད་སྶི་ཏོ་ཏི ས་བྦེ ཚ ཧོ་ནྟི.
ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ཨ་ཉྙ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཏི་ཀ་ཙྪེ་དེ ད་སྶི་ཏེ ས་ཏི་པི ས་མྦྷ་ཝེ ཨི་ཏ་རེ ན ད་སྶཱི་ཡ་ནྟི, ཨི་དྷེ་ཝ ཀ་སྨཱ ད་སྶི་ཏོ་ཏི? ‘‘ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀ’’ནྟི མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་དྷེ་ཝ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ནྟི. ན ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་པི ཝ་ཏྟ་བྦ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ་ཏི ཙེ? ན, ཨི་དྷ ད་སྶི་ཏ་ན་ཡ་ཏྟཱ. ཨ་ཐ ཙ རཱུ་པི་ཡ་སྶ ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘ཡེ ཝོ་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ནྟེ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་ཏྠུ་ཝ་ཎྞཱ་ད་ཡོ ཝ་ལ༹་ཉྫ་ནུ་པ་གཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི སི་དྡྷཾ. ཏ་ཏོ ཨ་ཝ་ལ༹་ཉྫ་ནུ་པ་གེ་ཧི ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏེ་ཧི ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ན ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ནྟི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏྠ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟེ་ན ‘‘ཀ་ཏེ་ན ཀ་ཏཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཏི་ཀཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ རཱུ་པི་ཡ་ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘ཡེ ཙ ཝོ་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏ་སྨིཾ པ་དེ ཨ་ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཝ་ལ༹་ཉྫ་ནུ་པ་གཱ་པི ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཀ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཏི་ཀ་ཏྟ་ཡ་སྶ ཝ་ཏྟ་བྦ་པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ན, ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜེ་ན ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜ་པ་ཨ་ཝ་ཏྟ་ན་སྶཱ་པི རཱུ་པི་ཡ་སཾ་ཝོ་ཧཱ་ར་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ. ‘‘ཡེ ཝོ་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན་པི ཀ་མུ་ཀ ཀ་ཐ་ལ ཀཾ་ས་བྷཱ་ཛ་ན སཱ་ཊ་ཀཱ་དི་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་སྶ་པི རཱུ་པི་ཡ་སཾ་ཝོ་ཧཱ་ར་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཙེ? ན, ཀ་ཏཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཱ་དི་ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ན་ཉྙེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཨུ་བྷ་ཡེ་ན་པི ཡ་དེ་ཏཾ ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏཱ་དི་བྷེ་དཾ པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་རཱུ་པི་ཡཾ ཡ་ཉྩ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་མཱ་ས་ཀ་ས་ངྑེ་པཾ, ཡ་ཉྩ ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་དི་ཝོ་ཧཱ་རཱུ་པ་གཾ, ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ ཨི་དྷ ཙ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཏཱི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཙ རཱུ་པི་ཡཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠ་སི་དྡྷི ཧོ་ཏི, ན ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་ནི, ཏ་ཏྠ ཀ་ཏཱ་དི་ཝོ་ཧཱ་རཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཀ་ཏཱ་དི་ཏི་ཀ་ཏྟ་ཡ་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨི་དཱ་ནི སེ་ས་ཏྟི་ཀཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་ཏི – ཨེ་ཏྠ ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་བྷེ་དཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུ རཱུ་པི་ཡཾ ནཱ་མ, སེ་སཾ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་པི ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་པི ན རཱུ་པི་ཡ་ནྟི ཨ་རཱུ་པི་ཡཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་རཱུ་པི་ཡེ ཨ་རཱུ་པི་ཡ་ས་ཉྙཱི པ་ཉྩ་ནྣཾ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཨི་དཾ ན ཨེ་ཀཾ་སི་ཀཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་མྷི དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ. ཨི་དྷ ཝ་ཙ་ན་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ མུ་ཏྟཱ་དི་པི ཨ་རཱུ་པི་ཡ་མེ་ཝ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ པ་ཉྩ་ནྣཾ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཙེ? ན, རཱ་ཛ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝི་རོ་དྷ་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཧི ‘‘མུ་ཏྟཱ ཝཱ མ་ཎི ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ མུ་ཏྟཱ་དི ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠཱུ་ཏི ཙ སི་དྡྷཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཨ་བྷཱ་ཝཱ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ‘‘ཨ་རཱུ་པི་ཡེ ཨ་རཱུ་པི་ཡ་ས་ཉྙཱི པ་ཉྩ་ནྣཾ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི སུ་དྡྷ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན ས་བྦཾ ཨ་རཱུ་པི་ཡཾ. ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ པ་ན ‘‘ཨ་རཱུ་པི་ཡེ རཱུ་པི་ཡ་ས་ཉྙཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཏི་ཀ་དུ་ཀྐ་ཊེ ཙ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ད་སྶི་ཏ་ཏི་ཀེ ཙ ས་བྦཾ ཨ་རཱུ་པི་ཡཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་རཱུ་པི་ཡ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ དུ་ཏི་ཡོ ཏི་ཀོ ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ད་ཏྠ་མེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ད་སྶི་ཏོ ཨེ་ཀོ ཏི་ཀོ. ཀ་སྨཱ ན པཱ་ལི༹་ཡཾ སོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཙེ? ཏ་ཏྠ ཙེ་ཏཱ་པི་ཏ་ཨ་རཱུ་པི་ཡེ རཱུ་པི་ཡ་ཚ་ཌྜ་ན་ཀ་ས་མྨུ་ཏི་ཀི་ཙྩཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་སྨི་ཉྷི ཏི་ཀེ ཝུ་ཏྟེ ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནོ་པི ཨ་རཱུ་པི་ཡ་ཚ་ཌྜ་ན་ཀ་ས་མྨུ་ཏི དཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན རཱུ་པི་ཡ་ཚ་ཌྜ་ན་ཀ་ས་མྨུ་ཏི ཨེ་ཝ ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི? ན, རཱུ་པི་ཡ་སྶ་པི ས་མྨུ་ཏི་ཀི་ཙྩཱ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ, ཏ་སྨཱ རཱུ་པི་ཡེ རཱུ་པི་ཡ་ས་ཉྙཱི ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏི པ་ཏྟ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཏ་ཏི་ཡ་པ་ཏྟཾ ཝི་ཡ, ཏཾ ས་ངྒྷཱ་དཱི་ནཾ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ནི་སྶ་ཊྛཾ པ་ན ཨ་ཉྙེ་སཾ ཀ་པྤ་ཏི ཏ་ཏི་ཡ་པ་ཏྟོ ཝི་ཡ. ཨ་ཐ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་རཱུ་པི་ཡེ་ན ཙེ་ཏཱ་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི དུ་ཏི་ཡ་པ་ཏྟོ ཝི་ཡ, ཏཾ ཝི་ནཱ་པི ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ ཡོ ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ ཚ་ཌྜེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་རཾ ‘‘ས་ཙེ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི ཨཱ་རཱ་མི་ཀོ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘རཱུ་པི་ཡེ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨ་རཱུ་པི་ཡེ’’ཏི ཝཱ ས་བྦ་ཏྠ བྷུ་མྨ་པྤ་ཏྟེ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ, ཨུ་པ་ཡོ་ག་པྤ་ཏྟེ པ་ར་ས་ནྟ་ཀ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ཨུ་པ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ པུ་རི་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན རཱུ་པི་ཡ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝཱ་རི་ཏཾ, ཨི་མི་ནཱ སུ་དྡྷཱ་ག་མེ་ན ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཀ་པྤི་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཋི་ཏེ་ན སཾ་ཝོ་ཧཱ་རོ ཝཱ་རི་ཏོ་ཏི.
༥༨༩. ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ…པེ… ཨ་པ་རཱ་པ་ར་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ ཨི་མི་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨེ་ཝ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ དྭི་ནྣཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ ཨཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ, ཏཾ པ་ན པ་ཙྪི་མ་སྶ ཝ་སེ་ན ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཨཱ་པ་ནྣ་མྤི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀེ. པ་ར་སྶ རཱུ་པི་ཡ་གྒ་ཧ་ཎཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ནྟི རཱུ་པི་ཡེ ཨ་གྒ་ཧི་ཏེ ཏ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི, ན པུ་རི་མེ་ན ཨོ་མ་ས་ཝཱ་དོ ཝི་ཡ. མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ན མུ་སཱ ཝ་ད་ནྟ་སྶཱ་པི ཧི ཨོ་མ་ས་ཝཱ་དེ་ནེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི. ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ དུ་ཀྐ་ཊ…པེ… ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཡུ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡོ ཧི ཨ་ཡ’’ནྟི ཨཱ་ཧ.
ཝ་ཌྜྷིཾ པ་ཡོ་ཛེ་ནྟ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏི མཱ་སེ, ས་ཏི སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཙེ ཝ་ད་ཏི. རཱུ་པི་ཡ་སཾ་ཝོ་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི. ཝི་ནཱ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀེ་ན ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཝུ་ཌྜྷི ཧོ་ཏུ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ག་ཎྷཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘མཱུ་ལེ མཱུ་ལ་སཱ་མི་ཀཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི ཀ་པྤི་ཡ་ཀ་ར་ཎཱུ་པཱ་ཡ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཀེ་ཝ་ལཾ ནི་སྶ་ཊྛཾ ཨ་པ་རི་བྷོ་གཾ ཧོ་ཏི, པུ་ན ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏེ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་སྶ་པི པ་རི་བྷོ་གེ མཱུ་ལ་སྶ ཀ་པྤི་ཡ་ཀ་ར་ཎཱུ་པཱ་ཡོ ཙེ ན ཧོ་ཏི, ཀ་པྤི་ཡཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦ་ནྟི ཡ་ཐཱ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཙེ་ཏྠ ཀ་པྤི་ཡ་ཀ་ར་ཎཱུ་པཱ་ཡོ, སོ ཙ ཏ་ཏི་ཡ་པ་ཏྟེ་པི, ‘‘ཡ་ཐཱ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཧི་ཏེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པུ་པཱ་ཡོ, ཏ་ཐཱ ས་ངྒྷཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཧི་ཏེ་པི ཨེ་སོ ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མེ ཀི་ར པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡ་པ་ཏྟེ ཡཱ་ཝ ག་ཧ་ཊྛེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏི, ཏཱ་ཝ ན ཀ་པྤི་ཡ་ཀ་ར་ཎཱུ་པཱ་ཡོ, ཨ་ནེ་ཀ་པུ་རི་ས་ཡུ་ག་མྤི ‘‘ཨ་ཀ་པྤི་ཡཱ ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་ག་ཎྛི་པ་དེ པ་ན ‘‘ས་ངྒྷ་ས་ནྟ་ཀཾ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ཝི་ཀྐི་ཎི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་ནི་པི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ མོ་ཙེ་ཏྭཱ་ཝ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་ནི, ཏ་སྨཱ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ ཙེ ཨི་མཱ་ནི ཏཱ་ནི ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི, ན ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ, པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ, ན ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦཾ, ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི ཙེ? ས་བྦེ་སཾ ན ཀ་པྤ་ཏི. པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏཱ་ནི ཙེ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ.
རཱུ་པི་ཡ་སཾ་ཝོ་ཧཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༩༣. པ་ཊ་པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་ནནྟི པ་ཊ་པི་ལོ་ཏི་ཀེ་ཧི. ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙ་ར་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི ཨི་དཾ པུ་རི་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཀ་ཡི་ཏ་ཉྩ ཧོ་ཏི ཝི་ཀྐ་ཡི་ཏ་ཉྩཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་སཾ པ་དཱ་ནཾ ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏོ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཎྜ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་སྨཱ? ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨི་མ’’ནྟི ཝ་ཙ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ. ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་ནཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཊྛཱ་ན་པ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་ཊྛི་ཏོ ཀོ་སི་ཡ་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.