༥. ནི་སཱི་ད་ན་ས་ནྠ་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༦༥. ནཱ་སྶུ་དྷ ཀོ་ཙཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་སྶུ་དྷ-ཨི་ཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷ་ནྟེ་ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ་པི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ ཨི་དྷ ཏེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཀོ་ཙི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ནཱ་སྶུ་དྷ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨེ་ཀེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཏཾ སུ་གྒཱ་ཧཾ ཨེ་ཀཱ་ཧཾ བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ར་ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༣༧) ཝི་ཡ, ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི…པེ… ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ མཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟཱུཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟུ.
༥༦༦-༧. ‘‘མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨུ་པ་སེ་ན’’ནྟི ཏ་སྶ ག་ཎ་པཱ་མོ་ཀྑ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ཝ་སེ་ན ས་བྦཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ས་ནྠ་ཏེ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི. ཀིཾ ས་བྦེ་པི ཏེ ཙཱི་ཝ་རཾ ན བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི ཙེ? ཡ་ཐཱ ཧོ་ཏུ. ཀ་ཏ་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱ་མཱ་ཏི? ཚ་ནྣཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་གཾ པ་ཙྪི་མ་ནྟི. ཀི་ཉྩ ཝཱ་ཡི་མཾ ཨ་ཝཱ་ཡི་མ་ནྟི? ཝཱ་ཡི་མ་མེ་ཝཱ་ཏི. ཀ་ཏ་ར་སུ་ཏྟེ་ནཱ་ཏི? ཨ་དྡྷཱ སོ སུ་ཏྟ་མེ་ཝ ན པ་སྶ་ཏི, སི་ཝེ་ཡྻ་ཀཾ དུ་སྶ་ཡུ་གཾ, ཨི་དྡྷི་མ་ཡི་ཀ་ཉྩ དེ་ཝ་ད་ཏྟི་ཡ་ཉྩ ཨ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་རོ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝཱ་ཡི་མ་མྤཱི་ཏི ཝ་དཱ་མཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ སི་དྡྷཱ ས་ནྠ་ཏེ ཙཱི་ཝ་ར་ས་ཉྙི་ཏཱ ཀ་མྦ་ལ་སཱི་སེ་ན ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ. ཀིཾ པ་ན ཏེ ས་ནྠ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧིཾ་སཱུ་ཏི? དུ་ཊྛུ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ ཨ་ཙཱི་ཝ་ར་ཏྟཱ, ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པ་ག་ཏྟཱ ཙ ས་ནྠ་ཏ་སྶ. ཨ་ཐ ནཱ་དྷི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ, པུ་བྦེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཨ་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ཉྙི་ནོ ཨེ་ཏེ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་ར་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ཀིཾ པ་ནེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པ་གཾ ན་ཏྠཱི་ཏི? ཏ་ཏྠེ་ཝཱ་ག་ཏཾ, ཨ་པི་ཙེ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་གཾ ཙེ, ཙཱི་ཝ་རཾ ན ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱ་མ ཚ་ནྣཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར’’ནྟི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ སི་དྡྷཾ ‘‘ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་གཾ པ་ཙྪི་མ’’ནྟི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨ་ཐ ན ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་མྤི ཙཱི་ཝ་ར་མེ་ཝ སི་དྡྷཾ, ཨ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པ་གཾ, ཨ་ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ‘‘ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཨཾ་ས་ཀཱ་སཱ་ཝ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་པི་ཙ ས་ནྠ་ཏེ ཙཱི་ཝ་ར་ས་ཉྙི་ཏཱ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ, ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཏི ཨེ་ཝ ‘‘པུ་རཱ་ཎ་ས་ནྠ་ཏཾ ནཱ་མ ས་ཀིཾ ནི་ཝ་ཏྠ་མྤི ས་ཀིཾ པཱ་རུ་ཏ་མྤཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡོ པ་ན་སྶ ཨ་ཙཱི་ཝ་ར་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ་བྷཱ་སི་ཏ་ཏྠ་དཱི་པ་ནེ་ན དཱི་པེ་ཏི. ནི་ཝ་ཏྠ་པཱ་རུ་ཏནྟི ཨེ་ཏེ་སཾ ནི་སི་ནྣ་ཉྩེ་ཝ ནི་པ་ནྣ་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པི་ཙ ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ས་ནྠ་ཏེ ཙཱི་ཝ་ར་ས་ཉྙི་ཏཱ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཏི ཨེ་ཝ. ཁ་ནྡྷ་ཀེ (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༥༨) ཧི ‘‘ནི་སཱི་ད་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’’ནྟི ཙ, པ་རི་ཝཱ་རེ (པ་རི. ༣༢༩) ‘‘ན་ཝ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི ཙ ནི་སཱི་ད་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ‘‘ད་སཱ ཝི་ད་ཏྠཱི’’ཏི ཙ ཨི་དྷ ‘‘ནི་སཱི་ད་ནཾ ནཱ་མ ས་ད་སཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཉྩ་སྶ ‘‘ས་ནྠ་ཏ་ས་དི་སཾ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ནྟེ སུ་ག་ཏ་ཝི་ད་ཏྠི་ཡཱ ཝི་ད་ཏྠི་མ་ཏྟ་པ་དེ་སེ དྭཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ཏི་སྶོ ད་སཱ ཀ་རཱི་ཡ་ནྟི, ཏཱ་ཧི ད་སཱ་ཧི ས་ད་སཾ ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཙ ‘‘ནི་སཱི་ད་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ, ཏ་ཉྩ ཁོ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ, དྭེ ན ཝ་ཊྚ་ནྟཱི’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ནི་སཱི་ད་ནཾ ནཱ་མ ན་ཝ་ནྣཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཉྩ ས་ནྠ་ཏ་ས་དི་སཾ ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་མ་ཡ་ས་ནྠ་ཏ་ཝི་སེ་ས་ནྟི སི་དྡྷཾ, ཏ་ཐཱ ནི་སཱི་ད་ན་མེ་ཝ ནི་སཱི་ད་ན་ས་ནྠ་ཏ་ཉྩ སི་དྡྷཾ. པོ་རཱ་ཎ་ག་ཎྛི་པ་དེ ཙ ‘‘ཨེ་ཀ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨིཾ སི་དྡྷེ སི་དྡྷཱ ས་ནྠ་ཏེ ཙཱི་ཝ་ར་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་སྨཱ? ས་ནྠ་ཏ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ.
ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ཀ་ཐཾ ཨ་ད་ས་མེ་ཝ ས་ནྠ་ཏཾ ཙཱི་ཝ་ར་ས་ངྑྱཾ ན ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ནེ་ཀ་མྤི ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏ་མྤི མ་ཧ་ནྟ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, ཡ་ཏོ ས་ད་ས་མེ་ཝ ས་ནྠ་ཏཾ ཙཱི་ཝ་ར་ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ས་ནྠ་ཏ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཨོ་རེ་ན ཙ ཚ་ནྣཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ ཝི་ནཱ་པི ས་མྨུ་ཏིཾ, ཏ་ཉྩ པོ་རཱ་ཎཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ, ན ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་ཉྩ ཁོ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ, དྭེ ན ཝ་ཊྚ་ནྟཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༦༩) ཝ་ཙ་ན་ཏོ་ཏི. ཨ་ཐཱ་པི སི་ཡཱ ས་ནྠ་ཏཾ ས་ཡ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི, ནི་སཱི་ད་ནཾ ཨ་ས་ནྠ་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི. ཏ་ཉྩ ན ནི་ཡ་མ་ཏོ ‘‘པུ་རཱ་ཎ་ས་ནྠ་ཏཾ ནཱ་མ ས་ཀིཾ ནི་ཝ་ཏྠཾ ས་ཀིཾ པཱ་རུ་ཏ་མྤཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ན ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཾ ཝི་ན་ཡ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་ཉྙ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ.
ས་ནྠ་ཏ་སྶ པ་ན ཨ་ཙཱི་ཝ་ར་བྷཱ་ཝེ ཨ་ཡཾ ཡུ་ཏྟི – ཨཱ་དི་ཏོ ‘‘ཏཱི་ཎི ས་ནྠ་ཏཱ་ནི པ་ན ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏཱ་ནི ཨ་ཀ་པྤི་ཡཱ་ནཱི་ཏི སི་དྡྷཾ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཙ ཁོ་མཱ་དཱི་ནི ཚ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཀོ་སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤི་ཡ་ནྟི སི་དྡྷཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ སུ་དྡྷ་ཀོ་སེ་ཡྻ་མྤི ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཛཱ་ཏཾ, པ་གེ་ཝ ཀོ་སི་ཡ་མི་སྶ་ཀ་ས་ནྠ་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་ནྟི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཀ་མྦ་ལ་ཉྩ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏ་ཉྩ སུ་དྡྷི་ཀ་མྤི ཧོ་ཏི ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ལ༹་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན, པ་གེ་ཝ ཨོ་དཱ་ཏ་གོ་ཙ་རི་ཡ་མི་སྶ་ཀ་ས་ནྠ་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་ནྟི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏོ ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་རོ་དྷོ, ཏ་སྨཱ ན ས་ནྠ་ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ནི་སཱི་ད་ནཾ པ་ན ཧོ་ཏི ཏ་སྶ པ་མཱ་ཎ་ས་ཎྛཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་ད་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཏྠཱ་ཧུ ཀེ་ཙི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ‘‘དུ་ཝི་དྷཾ ནི་སཱི་ད་ནཾ ས་ནྠ་ཏཾ, ཨ་ས་ནྠ་ཏ་ཉྩ. ཏ་ཏྠ ས་ནྠ་ཏཾ ས་ནྠ་ཏ་མེ་ཝ. ཨ་ས་ནྠ་ཏཾ ཁོ་མཱ་དི་ཚ་བྦི་དྷཾ, ཏ་ད་ནུ་ལོ་མཾ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ’’ཏི.
ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ‘‘ས་ནྠ་ཏཾ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ’’ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨ་པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ནི་སཱི་ད་ན་ས་ནྠ་ཏ’’ནྟི པ་ཉྙ་ཏྟ་ནྟི? ཙཱི་ཝ་ར་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ ས་ནྠ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ ཨ་ཙཱི་ཝ་ར་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཏ་ཐཱ པ་ཉྙ་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ དྷུ་ཏ་ངྒ་བྷེ་ད་བྷ་ཡཱ ཏཱ་ནི ཨུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཏེ་ར་སཱ་པི དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི ས་མཱ་དི་ཡིཾ་སུ, སཱི་ས་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཏཱི་ཎེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ནི, བྷ་ག་ཝཱ ཙ ཏེ་སཾ ས་ནྠ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི, ཏ་ཏོ ནེ་སཾ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི ‘‘ནི་སཱི་ད་ན་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ཎྛཱ་ན་མྤེ་ཏཾ ནི་སཱི་ད་ན་ས་ནྠ་ཏཾ ནོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཙཱི་ཝ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན པ་གེ་ཝ ཀ་ཏ་ས་ནྠ་ཏཾ ཝཱ’’ཏི. ཏ་ཏོ ས་ནྠ་ཏེ ནེ་སཾ ཙཱི་ཝ་ར་ས་ཉྙི་ཏཱ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཏ་ད་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ནི་སཱི་ད་ན་ས་ནྠ་ཏ་ནྟི པ་ཉྙ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘པ་ཙྪི་མཱ་ནི དྭེ ཝ་ཊྚ་ནྟཱི’’ཏི ཀ་ཐཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨ་ཉྙེ་ན ཀ་ཏཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ་ཏི.
ནི་སཱི་ད་ན་ས་ནྠ་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.