༢. དུ་ཏི་ཡ་ཨ་ནི་ཡ་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༥༣. དུ་ཏི་ཡེ ཀེ་སུ་ཙི པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ‘‘ན ཧེ་ཝ ཁོ པ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཨཱ་ས་ནཾ ཧོ་ཏི ཨཱ་ས་ན’’ནྟི ལི་ཁི་ཏཾ. ‘‘ཨཱ་ས་ན་ནྟི ཨ་དྷི་ཀཾ, ཨུ་དྡྷ་རི་ཏཱ་ནུ་རཱུ་པ’’ནྟི ལི་ཁི་ཏཾ. དྭེ་པི ར་ཧཱ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་ར་ཧོ་ནི་ས་ཛྫ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ནཱ་མ ཝི་ཉྙཱུ པ་ཊི་བ་ལཱ’’ཏི ཀི་མ་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཧི མཱ་ཏུ་གཱ་མོ དྭི་ནྣ་མྤི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་སྶ ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏོ ད་སྶི་ཏོ, ན ཨི་ཏ་ར་སྶཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཏ་སྶཱ ཝ་ཏྠུཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ཡ་ཐཱ པ་ཋ་མེ ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏཱ་པི དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཱ, ཨི་དྷཱ་པི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒོ, ཀ་སྨཱ ན ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཙ་ཀྑུ་སྶ ར་ཧོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི? ཨཱ་མ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ, ན ཙ ག་ཧི་ཏོ, ག་ཧི་ཏོ ཨེ་ཝ པ་ན ནི་ས་ཛྫ་ཝ་སེ་ན, ན ཧི ཨ་ངྒ་སྶ ནི་ས་ཛྫཱ ཝི་སེ་སོ་ཏི. ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ ས་ཏི ཀ་ཐཾ ཙ་ཀྑུ་སྶ ར་ཧོ་ཏི ཙེ? དཱུ་ར་ཏྟཱ. པ་ཋ་མེ ཀ་སྨཱ ཨི་ཏྠི་ས་ཏ་མྤི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟིཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཨི་དྷ ཀ་སྨཱ ཨེ་ཀཱ་པི ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ནོ ཝུ་ཙྩ་ཏི སི་དྡྷ་ཏྟཱ. སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏི, ཡ་དི་དཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ མ་ཧཱ་ཝ་ནེ…པེ… དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ནི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི…པེ… ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སཱུ་ཏི (པཱ་རཱ. ༧༧). ཏ་སྨཱ ན མེ་ཐུ་ན་སྶ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ དུ་ཏི་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏྠི་ཡོ ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙི་སྶཱ ཝ་ཛྫཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ནྟི, ཏེ་ནེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཝ་ཛྫ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ནེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་དཱ་ཡཱི ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཝི་ཧཱ་རཾ པེ་ཀྑཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཱ་སཾ ཨི་ཏྠཱི་ནཾ ཝ་ཙྩ་མ་གྒ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༢༨༣) ཨེ་ཏྠ ‘‘ཡཱ པ་ན ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཧི་རི་མ་ནཱ, ཏཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ནྟཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༨༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ དུ་ཊྛུ་ལླ་སྶ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ དུ་ཏི་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཏེ་སཾ པཱ་ཊེ་ཀྐཾ ནི་དཱ་ནེ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནུ་ག་ཎྛི་པ་དེ པ་ན ‘‘ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་ཝ་གྒེ ར་ཧོ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ‘ཝི་ཉྙཱུ པུ་རི་སོ དུ་ཏི་ཡོ ཧོ་ཏཱི’ཏི (པཱ་ཙི. ༢༨༨) ཨི་མ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ ‘ཨི་ཏྠཱི་ནཾ ས་ཏ་མྤི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟིཾ ན ཀ་རོ་ཏཱི’ཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཙ, ‘‘དུ་ཏི་ཡཱ་ནི་ཡ་ཏེ ‘ཨི་ཏྠཱི་པི པུ་རི་སོ་པཱི’ཏི ཨི་དཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཝ་གྒེ ཨོ་སཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ, ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་ཝ་གྒེ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཙ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་རེ ‘ཡོ ཀོ་ཙི ཝི་ཉྙཱུ པུ་རི་སོ དུ་ཏི་ཡོ’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མེ་སཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཙ ཝུ་ཏྟཾ.
དུ་ཏི་ཡ་ཨ་ནི་ཡ་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ཨི་དཾ པ་ཀི་ཎྞ་ཀཾ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨི་དཾ ཨ་ནི་ཡ་ཏ་ཀ་ཎྜཾ ནི་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་པུ་བྦཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཙེ? ན, ག་རུ་ཀ་ལ་ཧུ་ཀ་བྷེ་ད་བྷི་ནྣཱ་པ་ཏྟི་རོ་པ་ནཱ་རོ་པ་ན་ཀྐ་མ་ལ་ཀྑ་ཎ་དཱི་པ་ན་པྤ་ཡོ་ཛ་ན་ཏོ. ཨེ་ཏྠ ཧི ‘‘སཱ ཙེ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ ‘ཨ་ཡྻོ མ་ཡཱ དི་ཊྛོ ནི་སི་ནྣོ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ནྟོ’ཏི, སོ ཙ ཏཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ…པེ… ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༤༤༦) ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ག་རུ་ཀཱ་ཡ ལ་ཧུ་ཀཱ་ཡ ཙ རོ་པ་ན་ཀྐ་མ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནཱ་རོ་པ་ན་ཀྐ་མ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྩ ད་སྶི་ཏཾ. ལ་ཀྑ་ཎ་དཱི་པ་ན་ཏོ ཨཱ་དི་མྷི, ཨ་ནྟེ ཝཱ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦ་ནྟི ཙེ? ན, ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཀ་ཐཾ? ན ཏཱ་ཝ ཨཱ་དི་མྷི ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཡེ་ས་མི་དཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཏེ་སཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ. ན ཨ་ནྟེ, ག་རུ་ཀ་མི་སྶ་ཀ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ག་རུ་ཀ་ལ་ཧུ་ཀཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ཨེ་ཝ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡཱ་མི་སྶ་ཀ་ཏྟཱ. ཡཱ ཏ་ཏྠ ལ་ཧུ་ཀཱ་པ་ཏྟི ད་སྶི་ཏཱ, སཱ་པི ག་རུ་ཀཱ་དི་ཀཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཀི་ལེ་ས་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ར་ཧ་སྶཱ་དེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི, ཏ་སྨཱ ག་རུ་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཝ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཨུ་དྡི་ཊྛཱ་ཏི་པི ཨེ་ཀེ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ པ་ཋ་མ་མེ་ཝཱ་ལཾ ཏཱ་ཝ་ཏཱ ལ་ཀྑ་ཎ་དཱི་པ་ན་སི་དྡྷི་ཏོ, ཀིཾ དུ་ཏི་ཡེ་ནཱ་ཏི ཙེ? ན, ཨོ་ཀཱ་ས་ནི་ཡ་མ་པ་ཙྩ་ཡ་མི་ཙྪཱ་གཱ་ཧ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་པྤ་ཡོ་ཛ་ན་ཏོ. ‘‘པ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ ཨཱ་ས་ནེ ཨ་ལཾ་ཀ་མྨ་ནི་ཡེ’’ཏི ཨོ་ཀཱ་ས་ནི་ཡ་མ་ཏོ ཧི ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏེ ཨོ་ཀཱ་སེ ཨི་དཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ ན ཝི་ཀ་པྤི་ཏ་ནྟི མི་ཙྪཱ་གཱ་ཧོ ཧོ་ཏི, ཏ་ནྣི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏོ དུ་ཏི་ཡ་མྤི སཱ་ཏྠ་ཀ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀ་སྨཱ? ཨོ་ཀཱ་ས་བྷེ་ད་ཏོ, ར་ཧོ་བྷེ་ད་དཱི་པ་ན་ཏོ, ར་ཧོ་ནི་ས་ཛྫ་སྶཱ་ད་བྷེ་ད་དཱི་པ་ན་ཏོ. ཨོ་ཀཱ་ས་ནི་ཡ་མ་བྷཱ་ཝེ ཙ ར་ཧོ་ནི་ས་ཛྫ་སྶཱ་ད་བྷེ་དོ ཛཱ་ཏོ. དྭི་ནྣཾ ར་ཧོ་ནི་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ ནཱ་ན་ཏཱ་ཛཱ་ན་ན་ཉྩ སི་ཡཱ, ཏ་ཐཱ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་བྷེ་ད་དཱི་པ་ན་ཏོ. ནཱ་ལཾ་ཀ་མྨ་ནི་ཡེ་པི ཧི ཨོ་ཀཱ་སེ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ་པི ཝཱ ནི་སི་ནྣཱ་ཡ ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ཀ་ཝཱ་ཊ་ཚི་དྡཱ་དཱི་ཧི ནི་ཀྑ་ནྟ་ཀེ་སཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ་པི ན་ཡཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘བྷི་ཀྑུ་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ ཨི་དཾ ཀ་ཎྜཾ པ་རི་ཧཱི་ན་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཏྠུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ནྣ་ཏྟཱ་ཏི ཨེ་ཀེ. ཏཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏོ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ. ས་བྦ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ, བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ ཨུ་དྡེ་སཱ ས་ནྟི. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ནི་དྡི་ཊྛ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ན་ནྟི ཨེ་ཀེ. ཏཱ་སཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨུ་བྦྷ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལི་ཀ་ཨ་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་ཝི་སེ་སོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཏྠུ, ‘‘ཧ་ཏྠ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝཱ སཱ་དི་ཡེ་ཡྻ, ཀཱ་ཡཾ ཝཱ ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༦༧༤-༦༧༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ སཱ་དི་ཡ་ན་མྤི, ‘‘ས་ནྟི་ཊྛེ་ཡྻ ཝཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༦༧༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཋཱ་ན་མྤི, ‘‘ས་ངྐེ་ཏཾ ཝཱ ག་ཙྪེ་ཡྻཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༦༧༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ག་མ་ན་མྤི, ‘‘ཚ་ནྣཾ ཝཱ ཨ་ནུ་པ་ཝི་སེ་ཡྻཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༦༧༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ན་པ་ཝེ་སོ་པི, ཏ་ཐཱ ‘‘ར་ཏྟ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཨ་པྤ་དཱི་པེ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ ཨོ་ཀཱ་སེ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཀཱ ས་ནྟི་ཊྛེ་ཡྻ ཝཱ ས་ལླ་པེ་ཡྻ ཝཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༨༣༨) ཝ་ཙ་ན་ཏོ དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་པི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཏཱ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་ནི་ཡ་ཏ་ཀ་ཎྜ་སྶ ཨ་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཏོ་པི ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཏེ་སཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་ནི་ཡ་ཏ་ཀ་ཎྜཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.