༡༠. པ་ཋ་མ་ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༠༩. ‘‘ཝ་ཛྫཾ ན ཕུ་སེ་ཡྻཱ’’ཏི ཙ པཱ་ཋོ.
༤༡༠. ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པཱ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ ཨ་ས་བྦ་ཉྙཱུ ཨ་སྶ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སེ་ནཱ་ས་ནི་ཀེ་ན ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༠༤) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་མེ་ཝ. ཏི་ཀོ་ཊི་པ་རི་སུ་དྡྷནྟི པ་ར་སྶ པཱ་པ་པ་ས་ངྒ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ཊི་ཙྩ་ཀ་མྨ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཀོ་ཊཱི་ཧཱིཏི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི. པ་རི་སུ་དྡྷནྟི ཝི་མུ་ཏྟཾ. ད་ས་ཧི ལེ་སེ་ཧི ཨུ་དྡི་སྶ ཀ་ཏཾ ས་མ་ཎཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི, ཨ་སྶ་མ་ཎཱ ཨི་མེ་ཏི སཱ་ས་ན་སྶ ག་ར་ཧ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ག་ར་ཧ་པ་ཙྩ་ཡཱ ལོ་ཀོ ཝཱ ཨ་པུ་ཉྙཾ ཨ་རི་ཡཱུ་པ་ཝཱ་དཾ པ་ས་ཝེ་ཡྻ, ཏེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝཱ་གུ་རནྟི མི་ག་ཛཱ་ལཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་རེ་སཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏེ ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏེ ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མ་ཏཱ་ནཾ པེ་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཡཾ ཡཾ ཧཱིཏི་ཨཱ་དི ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. པུ་ན པ་ཉྩ་ནྣཾ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏཾ ན ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཀི་ར དྷ་མྨ་སི་རི་ཏྠེ་རོ. ག་ཎྛི་པ་དེ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ན་མེ་ཝ སུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ཨ་པ་རེ་ཧི པ་ན ‘‘མ་ཏཱ་ནཾ པེ་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཏྠཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟེ་པི ཀ་པྤ་ཏི, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨི་མི་ནཱ ‘བྷི་ཀྑཱུ་ན་མྤི ད་ཏྭཱ མ་ཡཾ བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱ’ཏི ཀ་ཏ་མྤི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་ན ‘པ་ཉྩ་སུ ཨེ་ཀཾ ཨུ་དྡི་སྶ་ཀ་ཏཾ ཨི་ཏ་རེ་སཾ ན ཀ་པྤ་ཏཱི’ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘པ་ཉྩ་སུ ཧི ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་སཱུཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ’ནྟི ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ པ་ན ག་ཎྛི་པ་དེ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀ་ནྟི ཙ རཱ་ཛ་ཡུ་ཏྟཱ་དཱི་ན་ནྟི ཙ ཝུ་ཏྟེ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘ཏུ་མྷཱ་ཀ’ནྟི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘པེ་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཝ་ཊྚ་ཏཱི’ཏི ཙ ད་སྶེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ན་ཉྩ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཋ་པེ་ནྟེ་ན ‘བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ་ཡེ་ཝཱ’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ‘བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་དྡི་ཊྛེ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ན ‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྩཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཀ་སྨཱ? མི་སྶ་ཀ་ཝཱ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ. ལ་ཀྑ་ཎཾ ནཱ་མ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ, ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སཱ་ན་ཉྩ ཧོ་ཏི. ‘ས་ཙེ པེ་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷོ་ཛ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཀ་རོ་ནྟཱི’ཏི ཝ་ད་ནྟི མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ‘ཏ་སྨིཾ ཝཱ་རེ ཙ ན ཏུ་མྷཱ་ཀ་ནྟི ཝུ་ཏྟེ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝ ཨི་དྷཱ་པི ‘པེ་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཏྠཱ་ཡ, མ་ངྒ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’ཏི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ‘ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠེ་ན མི་སྶ་ཀེ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’ཏི ཙེ? ‘ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་ས་སྶ ཧི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཨཱ་པ་ཏྟི ན་ཏྠཱི’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨཱ་པ་ནྣཾ, ‘ཏ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ སི་ཡཱ’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ སུ་ནྡ་རཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི, ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཏྠ ཙཱཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏེ་པི. ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ཝི ཀཱ་ཏུཾ ‘‘ས་ཙེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨི་ཏ་རེ་སཾ ད་ཎྜ་ཀ་མྨ་ཝ་ཏྠཱུ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཀ་པྤཾ ནི་ར་ཡ་མྷཱིཏི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻ་ཀ་པྤཾ. ཝི་ཝ་ཊྚ་ཊྛཱ་ཡི་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཀ་པྤནྟི ཨཱ་ཡུ་ཀ་པྤཾ.
༤༡༡. ཀུ་ས་ལནྟི ཁེ་མཾ. ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷ་ཡཱ ཀ་ཏཱ ལ་ཛྫཱི་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷ་ཡེ་ན ཨ་ཝ་སྶཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ལ་ཛྫཱི ར་ཀྑི་སྶ་ཏཱི’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༤༢; པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༤༥) པོ་རཱ་ཎ་ཝ་ཙ་ན་སྶཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ ‘‘ཨ་ཉྙེ་ཧི ལ་ཛྫཱི་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ལ་ཛྫི་སྶ་པི ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ‘‘ཡེ པ་སྶ་ནྟི ཡེ སུ་ཎ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ.
༤༡༦. ཨ་ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ནྟ་སྶཱཏི ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཀེ ཀ་ཏྟུ་ནི་དྡེ་སོ, ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ན་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་རི་ཡ་མཱ་ན་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨོ་དི་སྶ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ ནཱ་མ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་ཁི་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཝེ་ད་ན་ཊྚཱ་དི་ཀོ ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶཱ’’ཏི ཨ་རི་ཊྛ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཙེ? ཡ་མྤཱིཏི་ཨཱ་དི. སཱ པ་ནེ་སཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. སོ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ཏོ་པི ས་ཀ་མྨ་བྱཱ་ཝ་ཊོ་པི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ནཱཏི ཨ་ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ནྟ་སྶ ཙ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶ ཙ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན. ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་རི་ཊྛ་སི་ཀྑཱ་པ་དནྟི ཏ་ཏྠ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་པ་དཱ་བྷཱ་ཝཱ.
ཏི་ཝ་ངྒི་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨེ་ཝ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཨོ་ཊྛ་ཙ་ལ་ནཱ་དི་ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ དུ་ཝི་དྷ་མྤི ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ ཧོ་ཏི. ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ? ཏི་ཝ་ངྒེ་སུ ཨེ་ཀ་སྶ པ་རི་ཧཱི་ན་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཏི་ཝ་ངྒ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ, ཨ་ངྒ་ཧཱ་ནི་བྷཱ་ཝོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ སི་ཡཱ – ཡ་དི ཨ་ངྒ་ཧཱ་ནི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཝི་ཀཱ་རཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི? ཏཾ ན, ཀ་སྨཱ? ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཀཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་རཾ ཝཱ ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཝཱ ཨ་ཀ་རོ་ནྟ་སྶེ་ཝ པ་ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨ་ཀི་རི་ཡ’’ནྟི ཧི ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ཙི་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ནྟ་སྶ ཝཱ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཙི་ཏྟ་ཉྩ ནཱ་མ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝི་སུཾ ཨ་ངྒ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ནྟི ཙེ? ཏཾ ན, དྭི་ནྣཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཀི་རི་ཡཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི, ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙེ? ‘‘ཙི་ཏྟ་བཱ་ཧུ་ལླ་ཏོ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཏེ་པི ཀི་ར བཱ་ཧུ་ལླ་ཏོ ཝ་ད་ནྟི.
པ་ཋ་མ་ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.