༣. ཏ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ
པ་ཋ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༢. ཏཱི་ཧི སུ་དྡྷེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏཱི་ཧཱིཏི ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱ. ནི་སྶ་ཀྐ་པ་ཀྑེ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་དྭཱ་རེ་ཧི སུ་དྡྷེ་ན. ཏ་ཐཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏ་མ་ལེ་ཧི ཝི་ས་མེ་ཧི པ་པ་ཉྩེ་ཧཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་ཏྟི་ཀེ་ཧི བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ཨེ་ཝ སུ་དྡྷེ་ནཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཀ་ར་ཎ་པ་ཀྑེ ཏཱི་ཧཱིཏི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་དྭཱ་རེ་ཧི སུ་དྡྷེ་ན. ཏ་ཐཱ ཏཱི་ཧི སུ་ཙ་རི་ཏེ་ཧི, ཏཱི་ཧི ཝི་མོ་ཀྑེ་ཧི, ཏཱི་ཧི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཧི, ཏཱི་ཧི སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཧི སུ་དྡྷེ་ནཱ་ཏི ས་བྦ་གུ་ཎ་ཏྟི་ཀེ་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏནྟི དེ་ས་ནཱ་ཡ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཾ, ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཝཱ ཀ་ཏཾ ཝི་ཧི་ཏཾ, པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཝཱ ཧོ་ཏི. སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱཏི ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ས་མཱི་པེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ.
ན ཀེ་ཝ་ལཾ རཱ་ཛ་ག་ཧ་མེ་ཝ, ཨི་ད་མྤི ན་ག་རཾ. ས་པ་རི་ཙྪེ་དནྟི ས་པ་རི་ཡ་ནྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་པ་རི་ཀྑེ་པ་ནྟི ཨེ་ཀེ. ‘‘ཧཾ་ས་ཝ་ཊྚ་ཀ་ཙྪ་ད་ནེ་ནཱཏི ཧཾ་ས་པ་རི་ཀྑེ་པ་ས་ཎྛཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ཀཱ་ཡ་ཝི་ཙྪི་ནྡ་ནི་ཡ་ཀ་ཐནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ, པ་ར་སྶ ཝཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ན་ཀ་རཾ ཝི་ཙྪི་ནྡ་ན་ཀ་རཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཨ་སུ་བྷཱ ཙེ་ཝ སུ་བྷཱ་ཀཱ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་སུ་ཙི་ནོ ཙ དོ་ས་ནི་སྶ་ནྡ་ན་པ་བྷ་ཝ་ཏྟཱ. པ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ ཙ ཛི་གུ་ཙྪ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ པི་ཏྟ་སེ་མྷཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ས་ཡ་ཏོ. ཨ་སུ་བྷཱ་ཡ ཝ་ཎྞནྟི ཨ་སུ་བྷཱ་ཀཱ་ར་སྶ, ཨ་སུ་བྷ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཝཱ ཝི་ཏྠཱ་རཾ བྷཱ་ས་ཏི. སཱ་མི་ཨ་ཏྠེ ཧེ་ཏཾ ས་མྤ་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་སུ་བྷནྟི ཨ་སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝཱ་ཡ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་བྷཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནཾ ད་ས་ཧི ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ས་མྤ་ནྣཾ ཀི་ལེ་ས་ཙོ་རེ་ཧི ཨ་ན་བྷི་བྷ་ཝ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟཾ མ་ཉྫཱུ་སཾ ནཱ་མ.
ཏ་ཏྲི་མཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཡཾ པི་ཎྜ་ཏྠོ – ཡ་སྨིཾ ཝཱ་རེ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ས་ཀ་ལ་མྤི ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་རཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་གོ་ཏྲ་བྷུ་ཨ་པྤ་ནཱ་པྤ་བྷེ་དཾ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ‘‘པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ན’’ནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཨ་པྤ་ནཱ་པ་ཊི་པཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཁི་པྤཱ་དི་བྷེ་དཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ་ཡ ཀི་ཙྩ་ནི་པྥ་ཏྟིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་སུ་དྡྷི ཨཱ་དཱིཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཀི་ཙྩ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ནཱ མ་ཛ྄ཛྷེཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. པ་རི་ཡོ་དཱ་པ་ཀ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཀི་ཙྩ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་དི་ཙི་ཏྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎཾ, ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་རེ པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་སུ་དྡྷཱིཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨུ་པྤཱ་ད་ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ་སུ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ནཱ, ཋི་ཏི་བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ་སུ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ཊི་པ་ཏྟི་པ་ཀྑ་ནྡ་ནེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་བྦ་བྷཱ་གོ ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏི, ཏི་ཝི་དྷེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནེ་ན མ་ཛ྄ཛྷཾ ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏི, ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ་ཡ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ་ཡ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ད་ས ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཱི’’ཏི.
པཱ་རི་བ་ནྡྷ་ཀ་ཏོཏི ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏ་པཱ་རི་བ་ནྡྷ་ཀ་ཏོ ཝི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ གོ་ཏྲ་བྷུ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཛ་ཝ་ན་ཙི་ཏྟཾ ‘‘ཙི་ཏྟ་ཝི་སུ་དྡྷཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཝི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷིཾ ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་མཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཎཱ་མེ་ནྟཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ཏ་སྶ ཏ་ཏྠ ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟེ པ་ཀྑ་ནྡ་ནཾ ཏ་བྦྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟ་པ་ཀྑ་ནྡ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཝ ཨཱ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་སུ་དྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ ཝི་སུ་དྡྷ་སྶ ཨ་པྤ་ནཱ་པྤ་ཏྟ་སྶ པུ་ན ཝི་སོ་དྷ་ནེ བྱཱ་པཱ་རཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནཾ ཧོ་ཏི. ས་མ་ཐ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་ཏྟཱ པུ་ན ས་མཱ་དྷཱ་ནེ བྱཱ་པཱ་རཱ་བྷཱ་ཝཱ ཙ ས་མ་ཐ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཀི་ལེ་ས་སཾ་ས་གྒཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ པུ་ན ཨེ་ཀ་ཏྟུ་པ་ཊྛཱ་ནེ བྱཱ་པཱ་རཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཏྟུ་པ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏཱ་ནནྟི ཏ་སྨིཾ ཙི་ཏྟེ ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ནཾ ཡུ་ག་ན་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན ནཱ་ནཱ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཝི་མུ་ཏྟི་ར་སེ་ནེཀ་ར་ས་ཊྛེ་ན ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནེ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ཏེ་སཾ དྭི་ནྣཾ ཨུ་པ་ག་ཏཾ ཏ་ཛྫཾ ཏ་སྶཱ་རུ་པྤཾ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཙི་ཏྟཾ ཡོ་གཱི ཝཱ་ཧེ་ཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཏ་དུ་པ་ག་ཝཱི་རི་ཡ་ཝཱ་ཧ་ན་ཊྛེ་ན ཙ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན ཙ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཏཱི་ཏཾ གོ་ཏྲ་བྷུ་ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཎཱ་མེ་ནྟཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མཱ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ཏ་ཏྠ ཧི པ་རི་ཎཱ་མེ་ནྟཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏཱ་ནི ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཨ་ཏཱི་ཏ་སྶ ན ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཡ་ཉྩ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ལི་ཁི་ཏཾ ‘‘ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་མཱ་ནཾ གོ་ཏྲ་བྷུ་ཙི་ཏྟཾ ཏ་ཏྠ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི ནཱ་མཱ’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ་པི ཏཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི, ‘‘པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘གོ་ཏྲ་བྷུ་ཙི་ཏྟཾ ཏ་ཏྠ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ. ‘‘ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀ་མྤི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ཏི བྷཱ་ཝེ་ཏི བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀ་སྶཱ་པི ཛྷཱ་ན་སྶ ཨེ་ཏཱ་ནི ད་ས ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨེ་ཝཱ’’ཏི་པི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ས་མྤ་ནྣནྟི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ས་ཧ་ག་ཏ’’ནྟི ལི་ཁི་ཏཾ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་ཉྩ ‘‘ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཏེ་སཾ ཏི་ཎྞ་མྤི ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཏི་ཝི་དྷ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་ཏ་ཉྩ. ཨེ་ཝཾ ཏི་ཝི་དྷ་ཙི་ཏྟཾ ཏ་ད་དྷི་ག་མ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ནཾ གུ་ཎཱ་ནཾ, ཨུ་པ་རི་ཛྷཱ་ནཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཝཱ པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ས་མྤ་ནྣཾ ནཱ་མཱ་ཏི.
ཨ་དྡྷ་མཱ་སཾ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ཡི་ཏུནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧུ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝ་དྷ་ད་སྶ་ན་ས་ཝ་ན་ས་མྦྷ་ཝེ ས་ཏྠུ་ནོ ས་ཏི ཏ་སྶ ཨུ་པ་དྡ་ཝ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ ཨུ་པཱ་ཡཱ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ ‘ཨ་ཡཾ ཨ་ས་བྦ་ཉྙཱུ’ཏི ཧེ་ཏུ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀ་མ་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཏྭཱ དྷ་མྨི་སྶ་ར་སྶཱ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཀ་མྨེ་སྭ་ནི་སྶ་རི་ཡཾ ཨ་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཱ ཨ་ས་བྦ་ད་སྶི་ཏ་མ་དྷི་ཙྩ་མོ་ཧཱ བ་ཧུ་ཛ་ནཱ ཨ་ཝཱི་ཙི་པ་རཱ་ཡ་ནཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ, ཏ་སྨཱ སོ བྷ་ག་ཝཱ པ་གེ་ཝ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝ་དྷ་མཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཏ་ད་བྷཱ་ཝོ་པཱ་ཡཱ་བྷཱ་ཝཾ པ་ན སུ་ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ སུ་ག་ཏི་ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུ་མེ་ཝེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་སུ་བྷ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཝཱ རཱུ་པ་ས་དྡ་ད་སྶ་ན་ས་ཝ་ནེ་ཧི ནི་པྤ་ཡོ་ཛ་ནེ་ཧི ཝི་ར་མི་ཏྭཱ པ་གེ་ཝ ཏ་ཏོ ཝི་ར་མ་ཎ་ཏོ, སུ་ག་ཏི་ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ, ཨ་ཝ་སྶཾ པ་ཉྙཱ་པི་ཏ་བྦཱ་ཡ ཏ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་ཏྠཱ་ག་མ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྦ་ད་སྶི་ཏཾ པ་རི་ཀྑ་ཀཱ་ནཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཏ་མ་དྡྷ་མཱ་སཾ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཧི་ཏ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཡཱ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཝ་ཀཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྡྷ་མཱ་སཾ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ཡི་ཏུ’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧཱ’’ཏི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ནཱ་མ བུ་དྡྷ་མི་ཏྟ་ཏྠེ་ར་དྷ་མྨ་སི་རི་ཏྠེ་ར་ཨུ་པ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རཱད་ཡོ ག་ཎ་པཱ་མོ་ཀྑཱ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཙ ས་ནྟི་ཀེ སུ་ཏ་པུ་བྦཱ. ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙེ ཨེ་ཀེ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘ས་ཀེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་ཊྚཱི་ཡ་ནྟི…པེ… བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་དཾ པ་ར་ཏོ ‘‘ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གཱ, ཏེ་སཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཧོ་ཏི ཨེ་ཝ བྷ་ཡཾ, ཧོ་ཏི ལོ་མ་ཧཾ་སོ, ཧོ་ཏི ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཨི་ད་ཉྩ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་སུ་བྷ་ཀ་ཐཱ་ར་མྨ་ཎ་པྤ་ཡོ་ཛ་ནེ་ན ན ས་མེ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ན, ཏ་ད་ཏྠཱ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ. ས་ཀེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་ཊྚཱི་ཡ་ནྟཱ་ན་མྤི ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་སི་ནེ་ཧ་ཏྟཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཝི་ཡ མ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་བྷ་ཡཾ ན ཧོ་ཏི, བྷ་ཡ་ཉྩ པ་ན ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ནྡཱི་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ན་ཊྚཱི་ཡ་ནྟཱ་ནཾ ཝི་ཡ ན མ་ཧ་ནྟཾ ཧུ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཾ མོ་ཧེ་སི. ཨ་པཱ་ཡུ་པ་གེ ཏེ ས་ཏྟེ ནཱ་ཀཱ་སཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨི་དཾ པུ་རི་མ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཡ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཧོ་ཏི ཨེ་ཝ བྷ་ཡཾ, ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཾ, ལོ་མ་ཧཾ་སོ ཙ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨ་སུ་བྷ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ནྟི.
ཨ་ཐ ཝཱ ས་ཀེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་ཊྚཱི་ཡ་ནྟཱ་ན་མྤི ཏེ་སཾ ཧོ་ཏི ཨེ་ཝ བྷ་ཡཾ, མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ ཝཱི་ཏ་རཱ་གཱ་ཏི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏི, ཨ་ཏི་དུ་པྤ་ས་ཧེ་ཡྻ་མི་དཾ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡཾ, ཡ་ཏོ ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷཱ་ན་མྤི ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་ཏྟཱ བྷ་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི་པི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ད་ཉྙེ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ. ཏེ་ནེ་དཾ དཱི་པེ་ཏི ‘‘ཏཾ ཏ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏཾ ཨ་སི་ཧ་ཏྠཾ ཝ་དྷ་ཀཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ཏ་ད་ཉྙེ་ས་མྤི ཧོ་ཏི ཨེ་ཝ བྷ་ཡཾ, པ་གེ་ཝ ཏེ་ས་ནྟི ཀ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཏེ་སཾ ཨ་སུ་བྷ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི, པ་ར་ཏོ ཏེ་སཾ ནཱ་ཧོ་སི. ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སཱ ནེ་སཾ ཨ་སུ་བྷ་ཀ་ཐཱ ཨཱ་སཱི’’ཏི. ཡོ པ་ནེ་ཏྠ པ་ཙྪི་མོ ན་ཡོ, སོ ‘‘ཏེ་སུ ཀི་ར བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཀེ་ན་ཙི་པི ཀཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་རོ ཝཱ ཝ་ཙཱི་ཝི་ཀཱ་རོ ཝཱ ན ཀ་ཏོ, ས་བྦེ ས་ཏཱ ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན པ་སྶེ་ན ནི་པ་ཛྫིཾ་སཱུ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་མེ་ཏི.
ཨ་པ་རེ པ་ནཱ་ཧཱུཏི ཀུ་ལ་དྡྷི་པ་ཊི་སེ་དྷ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་ཡཾ ཀི་ར ལ་དྡྷཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘མཱ་ར་དྷེ་ཡྻཾ་ནཱ་ཏི་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་གྷཱ་ཏེ་ནྟོ མཱ་ར་ཝི་ས་ཡཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་སྶ་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཙ. གྷཱ་ཏེ་ནྟོ པ་ན མཱ་ར་དྷེ་ཡྻཾ ནཱ་ཏི་ཀྐ་མི་སྶ་ཏི བ་ལ་ཝ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་སྶཱ་ཏི ས་ཡཾ མཱ་ར་པ་ཀྑི་ཀ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ པ་ན ‘‘ཡེ ན མ་ཏཱ, ཏེ སཾ་སཱ་ར་ཏོ ན མུ་ཏྟཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ལ་དྡྷི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཏ་ཏྠ ཨུ་བྷ་ཡེ་སཾ མ་གྒེ ནི་ཡོ་ཛེ་ནྟཱི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ, ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘མཱ་ར་པ་ཀྑི་ཀཱ མཱ་རེ་ན ས་མཱ་ན་ལ་དྡྷི་ཀཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘མཱ་ར་སྶཱ ནུ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཡ་སྨཱ མཱ་ར་སྶ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ལ་དྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ’’ཏི ཀེ་ཙི ལི་ཁ་ནྟི. མ་མ ས་ནྟི་ཀེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་དྡེ་སཱ་དིཾ ག་ཎྷཱ་ཏི.
ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༥. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ཨི་མི་ནཱ ཀིཾ ད་སྶེ་ཏི? ཡེ་སཾ ཨེ་ཝ་མ་སྶ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡོ ཨཱ་སཱི’’ཏི, ཏེ་སཾ ཏཾ མི་ཙྪཱ་གཱ་ཧཾ ནི་སེ་དྷེ་ཏི. ཀེ་ཝ་ལཾ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པུ་བྦེ ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡོ ཨཱ་སི, ཨི་དཾ པ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ, ཀེ་ས་ཉྩི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ, ཀེ་ས་ཉྩི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དྷི་ག་མཱ་ཡ, ཀེ་ས་ཉྩི ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཨ་ཏྟ་སི་ནེ་ཧ་པ་ཨ་ཡཱ་དཱ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ, ཀེ་ས་ཉྩི སུ་ག་ཏི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི སཱ་ཏྠི་ཀཱ་ཝ མེ ཨ་སུ་བྷ་ཀ་ཐཱ, ཀི་ནྟུ ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ, ཨ་ཉྙཾ པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏཱུ’’ཏི ཨཱ་ན་ནྡེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙཾ པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑཱ་མི, ཡ་ཐཱ ཝོ པུ་བྦེ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་ཨ་སུ་བྷ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡ་མྤི ཁོ བྷི་ཀྑ་ཝེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཨ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སཱ ཧི ཏཾ ཨ་སྶཱ་སཾ, པ་སྶཱ་སཾ ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ, ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་ན ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་པ་བྷ་ཝ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཙ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ.
ཨ་སུ་བྷེ པ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་སུ་བྷ་ནྟི ཝཱ པ་ཝ་ཏྟཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀ་མྨཾ ཨ་སུ་བྷ་ཀ་མྨཾ, ཏ་དེ་ཝ ཨ་ཉྙ་སྶ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཋཱ་ན་ཏྟཱ ཨ་སུ་བྷ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ ཨ་སུ་བྷ་ཀ་མྨ་སྶ པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན ཋཱ་ན་ནྟི ཨ་སུ་བྷ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨི་དྷ ཨ་སུ་བྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ, ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ཨ་ངྒ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ས་ནྟ་ཀཱ་ལཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་ད་ར་ཐ་པྤ་ཊི་པ་སྶ་དྡྷི་ཝ་སེ་ན ནི་བྦུ་ཏོ. པ་རི་ཀ་མྨཾ ཝཱཏི ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀི་ར ནི་མི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ. ཏ་དཱ ཧི ནི་ར་སྶཱ་ད་ཏྟཱ ཨ་ས་ནྟཾ, ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ཉྩ. ཡ་ཐཱ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་ག་མེ་ན, ཨ་ངྒ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ས་ནྟ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ན ཏ་ཐཱ ཨི་དྷ, ཨི་དཾ པ་ན ‘‘ཨཱ་དི་ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་ར་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. དུ་ཏི་ཡ་ཝི་ཀ་པྤེ ཨ་སེ་ཙ་ན་ཀོཏི ཨ་ཏི་ཏྟི་ཀ་རོ, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨོ་ཛ་ཝ་ནྟོ’’ཏི. ཙེ་ཏ་སི་ཀ་སུ་ཁཾ ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ཎེ་པི ཨ་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ‘‘ཨུ་བྷོ་པི ཛྷཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མ་ཐེ་ན ས་ཀ་ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏེ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཛྷཱ་ནེ་ན ས་ཧུ་པྤ་ཏྟི སི་ཡཱ. ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་ནཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་པཱ་ད་ཀ་ཏྟཱ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡཾ, ཝི་སེ་སེ་ན ཡ་སྶ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝཱ. ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཝུ་ཌྜྷི་པྤ་ཏྟོ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ཏི, སེ་སཱ་ན་མེ་ཏཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ.
ཏ་ཐཱ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་སེ་དྷ་ནོ ཙཱཏི སོ་ལ༹་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་སྶ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ན་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦ་པ་ཋ་མཱ་ནཾ པ་ན ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ལོ་ཀི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མེ་ཝ ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨིཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ན་ཏྠི ཨེ་ཝ. ‘‘ཕ་ལ་མུ་ཏྟ་མནྟི ཕ་ལེ ཨུ་ཏྟ་མ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་ཏུ་ཏྟ་ཡཱ་ནུ་ཀཱུ་ལནྟི གི་མྷེ ཨ་ར་ཉྙེ, ཧེ་མ་ནྟེ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ, ཝ་ས་ནྟ་ཀཱ་ལེ སུ་ཉྙཱ་གཱ་རེ ག་ཏོ. སེ་མྷ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་སྶ ཨ་ར་ཉྙཾ, པི་ཏྟ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་སྶ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ, ཝཱ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་སྶ སུ་ཉྙཱ་གཱ་རཾ ཨ་ནུ་ཀཱུ་ལཾ. མོ་ཧ་ཙ་རི་ཏ་སྶ ཨ་ར་ཉྙཾ ཨ་ནུ་ཀཱུ་ལཾ མ་ཧཱ་ཨ་ར་ཉྙེ ཙི་ཏྟཾ ན ས་ངྐུ་ཊ་ཏི, དོ་ས་ཙ་རི་ཏ་སྶ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ, རཱ་ག་ཙ་རི་ཏ་སྶ སུ་ཉྙཱ་གཱ་རཾ. ཋཱ་ན་ཙ་ངྐ་མཱ་ནི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཀྑི་ཀཱ་ནི, ས་ཡ་ནཾ ལཱི་ན་པ་ཀྑི་ཀཾ, པ་ལླ་ངྐཱ་བྷུ་ཛ་ནེ་ན ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ད་ལ༹ྷ་བྷཱ་ཝཾ, ཨུ་ཛུ་ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ནེ་ན ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ན་སུ་ཁཾ ‘‘པ་རི་མུ་ཁཾ ས་ཏི’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་རི་གྒ་ཧཱུ་པཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀཱ་རཱིཏི ཀ་ར་ཎ་སཱི་ལོ. ཨེ་ཏ་སྶ ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘ཨ་སྶ་ས་ཏི པ་སྶ་ས་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཏོ ཀཱ་རཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་སྶ་ས་ཏི པ་སྶ་ས་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘པ་ཋ་མ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཨེ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏི, ན སེ་སཱ་ནཱི’’ཏི ཙ ‘‘དཱི་གྷཾ་ཨ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨ་ལོ་པ་ས་མཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཨི་ཏི ཙ ‘‘ཨེ་ཀ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ’’ནྟི ཙ ‘‘ཨ་ས་མྦྷོ་ག་ཝ་སེ་ན པ་ཛཱ་ན་ཏོ’’ཏི ཙ ‘‘ཏེ་ན ཉཱ་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཙ ‘‘པ་ཛཱ་ན་ཏོཏི ཝུ་ཏྟ་ཉཱ་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཙ ‘‘ས་ཏོ་ཀཱ་རཱིཏི ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཱ་ཧི་ཀཱ་རཱི’’ཏི ཙ ‘‘པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཨ་སྶཱ་སཱ་ཝ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶི་ཨ་སྶཱ་སཱ’’ཏི ཙ ལི་ཁི་ཏཾ. ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏམྤི ཡུ་ཛྫ་ཏེ་ཝ, ཏེ་ན ཋཱ་ནེ་ན པ་ཊི་སི་དྡྷཾ. ཏཱ་ལུཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ནི་བྦཱ་ཡ་ན་ཏོ ཀི་ར པོ་ཏ་ཀོ ས་མྤ་ཏི་ཛཱ་ཏོ་ཝ ཁི་པི་ཏ་ས་དྡཾ ཀ་རོ་ཏི, ཚ་ནྡ་པཱ་མོ་ཛྫ་ཝ་སེ་ན ཚ པུ་རི་མཱ ཏ་ཡོ་ཏི ན་ཝ. ཨེ་ཀེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཨ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཝཱ པ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏིཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི.
ཀཱ་ཡོཏི ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཏི. དཱི་གྷནྟི སཱི་གྷཾ ག་ཏཾ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཾ. ཨ་དྡྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེཏི ཀཱ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཝི་ཡ ཀཱ་ལ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ཏི ཨ་ཏྠོ, དཱི་གྷ་ཀཱ་ལེ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀོ ཧི ཨ་སྶཱ་ས་མེ་ཝཱུ་པ་ལ་ཀྑེ་ཏི, ཨེ་ཀོ པ་སྶཱ་སཾ, ཨེ་ཀོ ཨུ་བྷ་ཡཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཝི་བྷཱ་གཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཝཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཚ་ནྡོཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་སྶཱ་ས་ཏོ, པ་སྶཱ་ས་ཏོ ཙ ཨ་སྶཱ་དོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཚ་ནྡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏོ པཱ་མོ་ཛྫནྟི. ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ནཾ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཝ་ཏྟ་ཏི, ག་ཎ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ ཕུ་ཊྛ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ མ་ན་སི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝ ས་ཎྛཱ་ཏི. ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་ཎྞཱཏི ‘‘པ་ཏྟ་སྶ ཏ་ཡོ ཝ་ཎྞཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཎྛཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶཱཏི ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏིཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ. སཾ་ཝ་རོཏི ས་ཏི་སཾ་ཝ་རོ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཋ་མེ་ན ཛྷཱ་ནེ་ན ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནཾ, དུ་ཏི་ཡེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ, ཏ་ཏི་ཡེ་ན པཱི་ཏི་ཡཱ, ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ, ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ཡ, པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ་ཡ, ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཝཱ པ་ཧཱ་ནཾ. ‘‘སཱི་ལ་ནྟི ཝེ་ར་མ་ཎི སཱི་ལཾ, ཙེ་ཏ་ནཱ སཱི་ལཾ, སཾ་ཝ་རོ སཱི་ལཾ, ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ སཱི་ལ’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༡.༣༩ ཐོ་ཀཾ ཝི་ས་དི་སཾ) ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷི་ནཱ་པེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ‘‘ཨ་ཏྠ་ཏོ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཎ་ས་མཱ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན སཱི་ལ་ན་ཊྛེ་ན སཱི་ལ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ སི་ཀྑཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཙེ་ཏ་ནཱ་སཱི་ལ་མེ་ཝ, ཀ་ཏྠ་ཙི ཝི་ར་ཏི་སཱི་ལ་མྤཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫེ་སུ་པི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ ཝི་ར་ཏི་པྤ་ས་ངྒོ ཨ་ཧོ་སི, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ་པི ཝི་ར་ཏི་པྤ་ས་ངྒོ. ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེཏི ཨཱ་ནཱ་པཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ. ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱཏི ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ནྣ་ས་ཏི་ཡཱ. ‘‘ཏེ་ན མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ་ནཱ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ཨེ་ཏེ་ན ནཱ་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟི་དཱི་པ་ན་ཏོ ནཱ་ནཱ་ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་རེ་ཧི་པི སི་ཀྑ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཡེ་ན པ་ན མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ཝཱ. ཉཱ་ཎུ་པྤཱ་ད་ནཱ་དཱི་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཡཱ་ཝ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ. ཨེ་ཝནྟི ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦ་ན་ཡེ་ནཱ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ཏ་ཏྲཱཏི ཏེ་སཾ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ནཾ ཝཱ. ཏ་ཉྷི ‘‘པུ་བྦེ ཨ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ སུ་ཊྛུ ས་མེ་ཏི. ‘‘པ་ཋ་མ་ཝཱ་དོ དཱི་གྷ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ་ནཾ. ཏེ ཧི ‘པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ནཱ་ནཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ་ཡཱ་མ་ཏོ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ པ་ཝ་ཏྟ་ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘མ་ཛ྄ཛྷི་མ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷི་སྶ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལེ, ཨེ་ཀཱ་ས་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ ཙ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ས་ནྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཋ་མ་ཏོ དུ་ཏི་ཡ་སྶུ་པ་ཙཱ་རེ སུ་ཁུ་མ་ཏཾ ཝ་ད་ནྟཱི’’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ.
ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡཾ པ་ནཱཏི ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་མུ་ཁེ་ན ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛ་སྶ ཨ་ཡཾ ཀ་མོ, ཨ་ཉྙ་སྶ ཙཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྟ་ཀཾ རཱུ་པཾ, ན ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙ་ནྟི ད་སྶ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ས་ཀ་ལ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧེཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎི་ཀ་བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ན་ཏོ པ་བྷུ་ཏི བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཝི་པ་སྶ་ནཱ. པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི ས་བྦེ་སཾ་ཡེ་ཝ པ་ན མ་ཏེ་ན ཨ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལེ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. སོ་དྷ་ནཱ ནཱ་མ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ. ཨ་སྶཱཏི ‘‘པ་སྶ་མྦྷ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ར’’ནྟི པ་ད་སྶ.
པུ་ར་ཏོ ན་མ་ནཱ ཨཱ་ན་མ་ནཱ. ཏི་རི་ཡཾ ན་མ་ནཱ ཝི་ན་མ་ནཱ. སུ་ཊྛུ ན་མ་ནཱ ས་ནྣ་མ་ནཱ. པ་ཙྪཱ ན་མ་ནཱ པ་ཎ་མ་ནཱ. ཛཱ་ཎུ་ཀེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨི་ཉྫ་ནཱཏི ཨཱ་ན་མ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཏྠ་མུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ཧི ཨཱ་ན་མ་ནཱ་དི ཝཱ ཀ་མྤ་ནཱ་དི ཝཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ པ་སྶ་མྦྷ་ཡ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་ཏི ཀི་རཱཏི ཨི་ཏི ཙེ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེཏི ས་ནྟ་སུ་ཁུ་མ་མྤི ཙེ པ་སྶ་མྦྷ་ཏི. པ་བྷཱ་ཝ་ནཱཏི ཨུ་པྤཱ་ད་ནཾ. ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ཏྟཱ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ ན ཧོ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཏཾ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ན ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ན ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. ཨི་ཏི ཀི་རཱཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཏཱ་ཝ ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཏ་དེ་ཏཾ. ས་དྡོ་ཝ ས་དྡ་ནི་མི་ཏྟཾ, ‘‘ས་ཏོ ཨ་སྶ་ས་ཏི ས་ཏོ པ་སྶ་ས་ཏཱི’’ཏི པ་དཱ་ནི པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ དྭ་ཏྟིཾ་ས་པ་དཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཨ་པྤ་ཊི་པཱི་ལ༹་ནནྟི ཏེ་སཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནཾ ཀི་ཉྩཱ་པི ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎ་ཝ་ཏྟཱ་དཱི་ནི་པི ཨ་ཏྠ་ཏོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལེ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི ‘‘ཡ་སྶ སི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཏ་ཐཱ་པི ‘‘ན ཏཱ་ཝ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི ཨུ་དྡི་ས་ཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ, ཡཱ་ཝ ན ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ ས་ངྒྷེ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ ན ཧོ་ཏི, ཏཾ ཨ་མི་སྶ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ནཱཏི ཡོ་གཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཀ་མྨ་སྶ པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ. ས་ལླ་ཧུ་ཀ་ཝུ་ཏྟི ཨ་ཊྛ་པ་རི་ཀྑཱ་རི་ཀོ. པ་ཉྩ་ས་ནྡྷི་ཀཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཛྷཱ་ན་མྤི ནི་མི་ཏྟ་མྤི ཏ་ད་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་པི པ་རི་ཡ་ཏྟི ཨི་དྷ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ. ག་མ་ནཱ་ག་མ་ན་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ་དི སེ་ནཱ་ས་ནཾ. སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷོ་ཝ་ནཱ་ད་ཡོ ཁུ་དྡ་ཀ་པ་ལི་བོ་དྷཱ. ‘‘ཨ་ནྟ་རཱ པ་ཏི་ཏཾ ནུ ཁོ’’ཏི ཝི་ཀ་མྤ་ཏི.
ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝི་ཀྑེ་པ་ག་ཏེ་ནཱཏི ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ ཝི་ཀྑེ་པ་ག་ཏེ་ན. སཱ་ར་དྡྷཱ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷ་ན་ཐ་མྦྷ་མཱུ་ལཾ ནཱ་མ ནཱ་སི་ཀ་གྒཾ, མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝཱ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ནཱ་སི་ཀ་གྒཱ་དི་ནི་མི་ཏྟེ. ‘‘དོ་ལཱ་ཕ་ལ་ཀ་སྶ ཨེ་ཀ་པ་སྶེ ཨེ་ཝ ཨུ་བྷོ ཀོ་ཊི་ཡོ མ་ཛ྄ཛྷ་ཉྩ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ཨི་དྷ པ་ནཱཏི ཀ་ཀ་ཙཱུ་པ་མེ. དེ་ས་ཏོཏི ཕུ་ས་ན་ཀ་ཊྛཱ་ན་ཏོ. ‘‘ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏ་བྦནྟི ནི་མི་ཏྟེ ས་ཏི པ་ཊྛ་པེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ག་རཱུ་ཧི བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ག་རུ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ནཾ. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨཱ་ཧཱུཏི ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཛྷཱ་ཡི་ནོ ཨཱ་ཧུ.
‘‘ས་ཉྙཱ་ནཱ་ན་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨེ་ཀ་ཙྩེ་ཧི ཝུ་ཏྟ་མྤི པ་མཱ་ཎ་མེ་ཝ, ས་ངྒཱི་ཏི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཏཱ་ར་ཀ་རཱུ་པཾ ནུ ཁོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་པ་རི་ཀ་པྤེ ཨ་ས་ཏི་པི དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ན་ཏྟེ་ན ཨེ་ཏཱ་སཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཝི་ཡ ཀེ་ཝ་ལཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ‘‘ན ནི་མི་ཏྟ’ནྟི ཝ་ཏྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་ད་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནནྟི ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟ་མེ་ཝ.
ནི་མི་ཏྟེ པ་ཊི་བྷཱ་གེ. ནཱ་ནཱ་ཀཱ་རནྟི ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་ཎྞཱ ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་ཏཾ. ཝི་བྷཱ་ཝ་ཡནྟི ཛཱ་ནཾ པ་ཀཱ་ས་ཡཾ. ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སེཏི ཏ་ཏོ ས་མྦྷཱུ་ཏེ ནི་མི་ཏྟེ, ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སེ ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཀཱ་རཾ. ནི་མི་ཏྟེ ཧི ཙི་ཏྟཾ ཋ་པེ་ནྟོ་ཝ ནཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་ཏ་ཉྩ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སེ ཝཱ ས་ཀཾ ཙི་ཏྟཾ ནི་བ་ནྡྷ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཱ་ར་ཀ་རཱུ་པཱ་དིཝ་ཎྞ་ཏོ. ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྟཱ་དིལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ.
ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟནྟི ཨཱ་ས་ནྣ་བྷ་ཝ་ངྒ་ཏྟཱ་ཏི ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ཏྭཱ སཱི་ཧ་ལ༹་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ཚ་ཊྛེ, ས་ཏྟ་མེ ཝཱ ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ ས་ཏི མ་གྒ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཕ་ལ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ. ཨི་དྷ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཙེ? ན, ལོ་ཀི་ཡ་པྤ་ནཱ་པི ཧི ཨ་པྤ་ནཱ་ཝཱི་ཐི་མྷི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རེ་ན ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀཱ་ཝཱ་ཏི པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ནོ་པི བྷི་ཀྑུ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་སཱི་དི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཙ་ཏུ་ཏྠེ, པ་ཉྩ་མེ ཝཱ ཨ་པྤེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ཏི, ན ཚ་ཊྛེ, ས་ཏྟ་མེ ཝཱ. ཏ་ཏྠ ཧི ཨ་པྤ་ནཱ. ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱ་ཝཾ ན ག་ཙྪ་ཏི. ཨཱ་ས་ནྣ་བྷ་ཝ་ངྒ་ཏྟཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ, པ་ཉྩ་མཾ ཝཱ ག་ཙྪ་ཏི ཐ་ལེ ཋི་ཏ་གྷ་ཊོ ཝི་ཡ ཛ་ཝ་ནཱ་ན་མ་ནྟ་རེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཀི་ར ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ.
པུ་ཐུ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཨ་ནཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནེ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝ་སཱི ནཱ་མ. ཏ་ཏོ པ་རཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ, པ་ཉྩ་ནྣཾ ཝཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཾ, ཏཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སཱི ནཱ་མ. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སཱི པ་ན ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝ་སི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཝ་སཱི ནཱ་མ ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཨི་ཙྪ་ཏི ཏ་ཏྟ་ཀཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ, ཏཾ པ་ན ཨི་ཙྪི་ཏ་ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཏི. ‘‘ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སི་ཡཱ ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སི་ནོ ཨ་ཡཾ ནཱ་ན་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཛ་ཝ་ནཾ ཛ་ཝ་ཏི, ཝུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ན ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཾ ཛ་ཝ་ཏཱི’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་པི་ཙ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ཛ་ཝ་ན་ཉྩ ཛ་ཝི་ཏྭཱ པུ་ན ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཉྩ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཀི་ར ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དོ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ན ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ས་མ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཛྷཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་བྦཾ ཨ་ནུ་ག་ཎྛི་པ་དེ ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘ཝ་ཏྠུནྟི ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ. དྭཱ་རནྟི ཙ་ཀྑཱ་དི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎནྟི རཱུ་པཱ་དཱི’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ཡ་ཐཱ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་སྶ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ་པི པ་སྶ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ‘‘ཡ་ཐཱ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་རཱུ་པ་ཝ་ཏྠུ་དྭཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་རཱུ་པེ་སུ ཝ་ཏྠུ་དྭཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཡ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ, ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་རཱུ་པ་ཝ་ཏྠུ་དྭཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཏ་མྤི པ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཀ་སྶ ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་དྡ་སྶ ལོ་པོ ད་ཊྛ་བྦོ་ཏི ཙ མ་མ ཏ་ཀྐོ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
ཏ་ཏོ པ་རཾ ཏཱི་སུ ཙ་ཏུ་ཀྐེ་སུ དྭེ དྭེ པ་དཱ་ནི ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎེ་ཏ་བྦཾ. ས་མ་ཐེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ པཱི་ཏི་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ན་མེ་ཏྠ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘དུ་ཀྑ་མེ་ཏཾ ཉཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ’’ཏི ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དྷ ཏ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཧི ཡེ་ན མོ་ཧེ་ན ཏཾ དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ, ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཏ་སྶ ཝི་ཧ་ཏ་ཏྟཱ ཝཱ ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟེ ཉཱ་ཎེ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏུཾ ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ཀཱ་ལེ ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱ དུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཏཱི་སུ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ ཉཱ་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ. ནི་རོ་དྷེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ པཱི་ཏི་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏི མོ་ཧ་པྤ་ཧཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝཱ, པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པཱ་ལི༹་ཝི་རོ་དྷ་ཏོ ཙ. ཏ་ཏྠ ‘‘དཱི་གྷཾ ཨ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཏེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན སཱ པཱི་ཏི པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ཏི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ པཱི་ཏི་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཛཱ་ན་ཏོ, པ་སྶ་ཏོ, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ ཙ. ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ཏོ, ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏོ, ཏ་ཐཱ ཝཱི་རི་ཡཱ་དིཾ ས་མཱ་ད་ཧ་ཏོ ཁ་ཎི་ཀ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ.
ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻནྟི ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ. པ་རི་ཉྙེ་ཡྻནྟི ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ. ས་བྦ་ཉྷི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ, པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ་ཉྩ. ཏ་ཏྲ ཙཱ་ཡཾ པཱི་ཏཱི་ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻནྟི་ཨཱ་དི མ་གྒ་ཀྑ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མ་གྒེ་ན ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀི་ཙྩ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཏོ མ་གྒོ་པི ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཡ ཝུ་ཏྟོ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱུ་མི་ད་སྶ་ན་ཏྠནྟི ས་མ་ཐེ ཀཱ་ཡི་ཀ་སུ་ཁཱ་བྷཱ་ཝཱ ཝུ་ཏྟཾ. དྭཱི་སུ ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་པ་དེ་སཱུཏི ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི…པེ… སི་ཀྑ་ཏི པ་སྶ་མྦྷ་ཡཾ ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི…པེ… སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏེ་སུ. མོ་ད་ནཱ་དི ས་བྦཾ པཱི་ཏི་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དི ཀི་ལེ་སེ, ཏ་མྨཱུ་ལ་ཀེ ཁ་ནྡྷཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ. ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏོཏི ན ཙ་ཏུ་ཀྐ་པ་ཉྩ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནི་བྦ་ཏྟ་ནེ་ན བྷཱ་ཝི་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ བྷཱ་ཝི་ཏོ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཀཱ་ལེ་སུ་པི པ་ཝ་ཏྟ་ཨ་སྶཱ་ས་མུ་ཁེ་ནེ་ཝ ས་བྦཾ ད་སྶི་ཏཾ ཨུ་པཱ་ཡ་ཀུ་ས་ལེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ.
༡༦༨. ཀ་སྨཱ ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་མྷེ་ཧཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༢. ཨུ་སྶུ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནནྟི པཱ་ཀ་ཊ་ས་དྡ་ས་ཉྙཱ ཀི་ར, ས་མཱ་ན་ཀ་པ་ད་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘སུ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཡ ས་ཉྩི་ཙྩ ཝོ་རོ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ས་ཉྩི་ཙྩ་པ་དཾ ཝོ་རོ་པ་ན་པ་ད་སྶ ཨུ་སྶུ་ཀྐཾ, ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ཙ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པ་ན་ཉྩ ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏི, པ་ཡོ་གོ་པི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཀི་ར ཨུ་པ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ. ‘‘ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ས་ཉྫཱ་ནི་ཏྭཱ ཙེ་ཙྩ ཨ་བྷི་ཝི་ཏ་རི་ཏྭཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘ཛཱ་ན་ནྟོ…པེ… ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ’’ཏི ཝོ་རོ་པ་ན་མྤི ད་སྶི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ བྱ་ཉྫ་ནེ ཨཱ་ད་རཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ. ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཡཱ ཧི པུ་རི་མ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷི་ཀཱ ཧོ་ཏི. ས་བྦ་སུ་ཁུ་མ་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝནྟི རཱུ་པཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨ་རཱུ་པཾ. ཨ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ན་ཉྷི ཨ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷ་ཝི་བྷ་ངྒེ (ཝི་བྷ. ༡ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝི་ཡ ཨི་དྷ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་སུ་ཁུ་མ་ཏཱ ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏཱ. མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་སྨིནྟི ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀ་མ་ནུ་སྶེ་པི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝ, ཨ་རཱུ་པ་ཀཱ་ཡེ ཨུ་པ་ཀྐ་མཱ་བྷཱ་ཝཱ ཏ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་སྨཱ་ཏི ཙེ? ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ཏ་སྶེ་ཝ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ན ས་ཛཱི་ཝ་ཀོ་ཝ མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧོ་པི ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ. ཨེ་ཏྠ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་སྨིནྟི མ་ནུ་སྶ་མཱ་ཏུ་ཡཱ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་མཱ་ཏུ་ཡཱ ཝཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི པ་རི་ཝཱ་རེ (པ་རི. ༤༨༠) –
‘‘ཨི་ཏྠིཾ ཧ་ནེ ཙ མཱ་ཏ་རཾ, པུ་རི་ས་ཉྩ པི་ཏ་རཾ ཧ་ནེ;
མཱ་ཏ་རཾ པི་ཏ་རཾ ཧ་ནྟྭཱ, ན ཏེ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ ཕུ་སེ;
པ་ཉྷཱ མེ་སཱ ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཙི་ནྟི་ཏཱ’’ཏི.
པ་ཋ་མནྟི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨེ་ཀ་བྷ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ཡ ཧི ཙི་ཏྟ་ས་ནྟ་ཏི་ཡཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟཾ པ་ཋ་མ་ཙི་ཏྟཾ ནཱ་མ. ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟཾ པ་ཙྪི་མཾ ནཱ་མ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་ན་མ་ཏ་གྒེ སཾ་སཱ་རེ པ་ཋ་མ་ཙི་ཏྟཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི ཝི་ནཱ ཨ་ན་ནྟ་ར་ས་མ་ན་ནྟ་ར་ན་ཏྠི་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཙི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. བྷཱ་ཝེ ཝཱ ན་ཝ་ས་ཏྟ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་དོ་ས་པྤ་ས་ངྒོ. ཨ་ཡཾ ས་བྦ་པ་ཋ་མོ མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧོཏི ཀི་ཉྩཱ་པི ཨི་མཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཏཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ནྟ་ཏི་ཡཱ ཡཱ་ཝ མ་ར་ཎཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧེ་སུ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎེ་སུ ‘‘ས་བྦ་པ་ཋ་མོ’’ཏི དི་སྶ་ཏི. ཡ་དཱ པ་ན ཡོ མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧོ པུ་བྦཱ་པ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན ས་ནྟ་ཏི་པྤ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ. ས་ནྟ་ཏིཾ ཝི་ཀོ་པེ་ནྟོ ཧི ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏི ནཱ་མ. ཨེ་ཏྠ ཙ ནཱ་ན་ཏྟ་ན་ཡེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏེ ས་ཏི ‘‘ས་བྦ་པ་ཋ་མོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི, ན པ་ན ཨེ་ཀ་ཏྟ་ན་ཡེ ས་ནྟ་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཏྟཱ. ཨེ་ཀ་ཏྟ་ན་ཡོ ཙ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ ‘‘ས་ནྟ་ཏིཾ ཝི་ཀོ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་བྦ་པ་ཋ་མོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ན, ས་ནྟ་ཏི་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་བ་ཧུ་ཏྟཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན ས་ནྟ་ཏི ནཱ་མ ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ པུ་བྦཱ་པ་རི་ཡུ་པྤ་ཏྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ས་བྦ་པ་ཋ་མོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ དྭེ་པི ན་ཡཱ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘ས་ནྟ་ཏིཾ ཝི་ཀོ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཏྠ ‘‘ས་ནྟ་ཏིཾ ཝི་ཀོ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་ནྟ་ཏི་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ན ཨ་དྡྷཱ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི ཡ་སྨཱ ས་ནྟ་ཏི་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཝི་ཀོ་པི་ཏེ ཨ་དྡྷཱ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཝི་ཀོ་པི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་དྡྷཱ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ པ་ན ཝི་ཀོ་པི་ཏེ ས་ནྟ་ཏི་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཝི་ཀོ་པི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ན་ཏྠི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཝོ་རོ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, ཏ་སྨཱ ཏ་དེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘ས་ནྟ་ཏིཾ ཝི་ཀོ་པེ་ཏཱི’ཏི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ‘‘ས་ནྟ་ཏིཾ ཝི་ཀོ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ པ་ཏྭཱ མ་ར་ཎ་ཀ་ས་ཏྟེ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ ས་ཏི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ནྟ་ཏི་ཡཱ ཨ་ཀོ་པི་ཏ་ཏྟཱ. ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙེ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཝ མ་ར་ཎ་ཀ་ས་ཏྟེ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཀ་མྨ་བ་དྡྷོ ཙཱ་ཏི ནོ ཏ་ཀྐོ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ. ‘‘མ་ར་ཎ་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཡྻ, མ་ར་ཎཱ་ཡ ཝཱ ས་མཱ་ད་པེ་ཡྻ, ཨ་ཡ་མྤི པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ཧོ་ཏི ཨ་སཾ་ཝཱ་སོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཀ་ནྟཱ་ཀུ་ས་ལ་ཏྟཱ, དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ན་ཏྟཱ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ཏྟཱ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་ཏྟཱ, ཀི་རི་ཡ་ཏྟཱ ཙཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ས་ཏྟ་ཊྛ་ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་ར་མ་ཏྟནྟི ས་བྷཱ་གཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ས་བྷཱ་ག་ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ས་མ་ན་ནྟ་ར་སྶ པ་ཙྩ་ཡཾ ཧོ་ནྟཾ ཡ་ཐཱ པུ་རེ ཝི་ཡ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ དུ་བྦ་ལ་སྶ. ཏནྟི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་ཀོ་པ་ནཾ.
ཨཱི་ཏིནྟི ས་ཏྟ་ཝི་དྷ་ཝི་ཙྪི་ཀཱ་དཱི་ནི ཡུ་དྡྷེ ཌཾ་སི་ཏྭཱ མཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟི. པ་ཛྫ་ར་ཀནྟི ས་རཱི་ར་ཌཱ་ཧཾ. སཱུ་ཙི་ཀནྟི སཱུ་ལཾ. ཝི་སཱུ་ཙི་ཀནྟི སུ་ཀྑ་མཱ་ཏི་སཱ་རཾ་ཝ་ས་ཡཾ. པ་ཀྑ་ནྡི་ཡནྟི ར་ཏྟཱ་ཏི་སཱ་རཾ. དྭ་ཏྟི་བྱཱ་མ་ས་ཏ་པྤ་མཱ་ཎེ མ་ཧཱ་ཀཱ་ཡེ ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ནཱ་གུ་དྡྷ་ར་ཎཾ, ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀི་ཏེ པ་རེ་སཾ ཀཱ་ཡེ ཝི་ས་མ་ར་ཎཾ ཝཱ ཌཱ་ཧུ་པྤཱ་ད་ནཾ ཝཱ པ་ཡོ་གོ ནཱ་མ.
ཀེ་ཙཱིཏི མ་ཧཱ་ས་ངྒྷི་ཀཱ. ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠཱི. ཀུ་ལུ་མྦ་སྶཱཏི ག་བྦྷ་སྶ. ཀ་ཐཾ སཱ ཨི་ཏ་ར་སྶཱ་ཏི ཙེ? ཏ་སྶ དུ་ཊྛེ་ན མ་ན་སཱ་ནུ་པ་ཀྑི་ཏེ སོ ཙ ག་བྦྷོ སཱ ཙ ཨི་དྡྷཱི་ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ས་ཧེ་ཝ ན་སྶ་ཏི, གྷ་ཊ་གྒཱི་ནཾ བྷེ་ད་ནི་བྦཱ་ཡ་ནཾ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཧོ་ཏི. ‘‘ཏེ་སཾ སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀེ་སུ ཨོ་ཙ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ ན ས་མེ་ཏཱི’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ, ‘‘ཏེ་སཾ མ་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘ཐཱ་ཝ་རཱི་ན་མྤི ཨ་ཡཾ ཡུ་ཛྫ་ཏཱི’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏི་ཀ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་སེ་དྷི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་པ་རེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པ་ཡོ་གེ་སུ ས་ནྣི་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་ཏྟ་མཱ་ཡ ས་ཧུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀེ པ་ན ས་ཏྟ་ཧི་པི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཧི ས་ཧ ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ས་ཏྟ་ས་ཏྟ ས་དྡཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཀྑ་ར་བྷཱ་ཝཾ ག་ནྟྭཱ ཡ་ཏྟ་ཀེ་ཧི ཨ་ཀྑ་རེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ཏ་ད་ཝ་སཱ་ན་ཀྑ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ་ཡ ས་ཏྟ་མ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཐཱ ཝི་ཛྫཱ་མ་ཡ་པ་ཡོ་གེ. ཀཱ་ཡེ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཾ པ་ན སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡོ་ཝ. ཐཱ་ཝ་ར་པ་ཡོ་གེ ཡཱ་ཝ་ཏཱ པ་ར་སྶ མ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཝ་ཏཱ ཀ་མྨ་བ་དྡྷོ, ཨཱ་པ་ཏྟི ཙ. ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨ་ཏི་ས་ཉྩ་ར་ཎེ ཀ་མྨ་བ་དྡྷཱ་ཏི་བ་ཧུ་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ས་ཏི པ་རཾ མ་ར་ཎེ. པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟི པ་ནེ་ཏྠ ཨེ་ཀཱ. ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཡ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ ཙ དུ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ ཙ ལ་བྦྷ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་ཏྠ, ཏ་སྨཱ དྭི་ནྣ་མྤི སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ –
‘‘བྷཱུ་ཏ་དྷ་མྨ་ནི་ཡཱ་མཱ ཡེ, ཏེ དྷ་མྨཱ ནི་ཡ་ཏཱ མ་ཏཱ;
བྷཱ་ཝི་དྷ་མྨ་ནི་ཡཱ་མཱ ཡེ, ཏེ་ཝ ཨ་ནི་ཡ་ཏཱ ཨི་དྷ.
‘‘བྷཱུ་ཏ་དྷ་མྨ་ནི་ཡཱ་མཱ་ནཾ, ཋི་ཏཱ་ཝ སཱ པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛི་ཏི;
བྷཱ་ཝི་དྷ་མྨ་ནི་ཡཱ་མཱ་ནཾ, སཱ་པེ་ཀྑཱ པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛི་ཏི.
‘‘ཏེ་ན་ཉྙཱ ཧེ་ཏུ་ཡཱ ཨ་ཏྠི, སཱ་པི དྷ་མྨ་ནི་ཡཱ་མ་ཏཱ;
ཏ་སྶཱ ཕ་ལཾ ཨ་ནི་ཡ་ཏཾ, ཕ་ལཱ་པེ་ཀྑཱ ནི་ཡཱ་མ་ཏཱ.
‘‘ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ, ཋི་ཏཱ དྷ་མྨ་ནི་ཡཱ་མ་ཏཱ;
ལ་དྡྷ་དྷ་མྨ་ནི་ཡཱ་མཱ ཡཱ, སཱ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ.
‘‘ཙེ་ཏ་ནཱ་སི་དྡྷི་ཏོ པུ་བྦེ, པ་ཙྪཱ ཏ་སྶཱ་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཏོ;
ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ས་བྦཱ་པི, ཚ་བྦི་དྷཱ ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷི་ཀཱ.
‘‘ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཾ ཡ་ཏོ ས་ཀྐཱ, ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ;
ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཾ་ཡེ་ཝ, ཝུ་ཏྟཱ སཱ ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷི་ཀཱ.
‘‘མི་ཙྪ་ཏྟེ ཝཱ་པི ས་མྨ་ཏྟེ, ནི་ཡ་ཏཱ་ནི་ཡ་ཏཱ མ་ཏཱ;
ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ན ས་བྦ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ སཱ ནི་ཡ་ཏཱ སི་ཡཱ.
‘‘ཡཱ ཐེ་ཡྻ་ཙེ་ཏ་ནཱ ས་བྦཱ, ས་ཧ་ཏྠཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཱ་པི ཝཱ;
ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ན་ཡེ་ནཱ་ཡཾ, ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་ཡ་ཏཱ སི་ཡཱ.
‘‘པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ, ས་ཧ་ཏྠཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཱ་དི་ཀཱ;
ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ནེ་སཱ, པ་ཙྩེ་ཀཾ ཏཾ དུ་ཀཾ བྷ་ཛེ.
‘‘ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡུ་པ་ཙྪེ་དོ, ཙེ་ཏ་ནཱ ཙེ་ཏི ཏཾ དྭ་ཡཾ;
ན སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀ་ཀ་མྨེ་ན, པ་གེ་ཝཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཱ་ས་མཾ.
‘‘ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡུ་པ་ཙྪེ་དོ, ཙེ་ཏ་ནཱ ཙེ་ཏི ཏཾ དྭ་ཡཾ;
ན སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀ་ཀ་མྨེ་ན, པ་གེ་ཝཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཱ་ས་མཾ.
‘‘ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡུ་པ་ཙྪེ་ད་ཀྑ་ཎེ ཝ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ;
ཙི་རཱ་ཋི་ཏཱ་ཏི ཀོ དྷ་མྨོ, ནི་ཡཱ་མེ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀཾ.
‘‘ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡུ་པ་ཙྪེ་ད་ཀྑ་ཎེ ཙེ ཝ་དྷ་ཀོ སི་ཡཱ;
མ་ཏོ སུ་ཏྟོ པ་བུ་དྡྷོ ཝཱ, ཀུ་ས་ལོ ཝ་དྷ་ཀོ སི་ཡཱ.
‘‘ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀ་བྷེ་དོ ཙ, ཝེ་ད་ནཱ་ཏྟི་ཀ་བྷེ་དོ་པི;
སི་ཡཱ ཏ་ཐཱ ག་ཏོ སི་དྡྷོ, ས་ཧ་ཏྠཱ ཝ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ’’ཏི.
ཡཱ་ནི པ་ན བཱི་ཛ་ཨུ་ཏུ་ཀ་མྨ་དྷ་མྨ་ཙི་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མཱ་ནི པ་ཉྩ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ནི་ད་སྶི་ཏཱ་ནི, ཏེ་སུ ཨ་ཡ་མ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཡོ་གཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི མ་ཉྙེ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ནི་ཡ་མོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཙེ་ཏ་ནཱ་ནཾ མི་ཙྪ་ཏྟ་ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏཱ་ན་མྤི ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ. བྷ་ཛཱ་པི་ཡ་མཱ་ནཱ ཡེ་ན, ཏེ་ན ས་བྦེ་པི ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཀ་མྨ་ཙི་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མེ བྷ་ཛ་ནྟི ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཛཱི་ཝི་ཏེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ མ་ར་ཎ་ཝ་ཎྞ་ད་སྶ་ནེ ན ཝི་བྷ་ཏྟོ་ཝ, ཨི་དྷ པ་ན ས་ངྐ་པྤ་པ་དེ ཨ་ཏྠ་ཏོ ‘‘མ་ར་ཎ་ས་ཉྙཱི མ་ར་ཎ་ཙེ་ཏ་ནོ མ་ར་ཎཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཝི་བྷ་ཏྟོ, ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ, ཨ་ནོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་ཝི་བྷཱ་གཱ ཀཱ་རི་ཏཱ ཝཱ. ན་ཡི་དཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ནཱ་མནྟི ན ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶེ་ཝ ནཱ་མཾ, ཀི་ནྟུ ས་ཉྙཱ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ན་མྤི ནཱ་མ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎི་ཡམྤི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ.
༡༧༤. ཀཱ་ཡ་ཏོཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ས་ཏྟི་ཉ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཝ་ཙ་ན་སི་ལི་ཊྛ་ཏྠཾ ‘‘ཨུ་སུ་ས་ཏྟི་ཨཱ་དི་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་དྡེ་སི་ཀེ ཀ་མྨ་སྶཱ་ར་མྨ་ཎཾ སོ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙོ ཝཱ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ཧཱིཏི ཀི་ཉྩཱ་པི པ་ཋ་མ་པྤ་ཧཱ་རོ ན ས་ཡ་མེ་ཝ ས་ཀྐོ་ཏི, དུ་ཏི་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་ན ས་ཀྐོ་ནྟོ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝི་ནཱ་ས་ན་ཧེ་ཏུ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་ད་ཏྠ་མེ་ཝ ཧི ཝ་དྷ་ཀེ་ན སོ དི་ནྣོ, དུ་ཏི་ཡོ པ་ན ཨ་ཉྙེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན དི་ནྣོ, ཏེ་ན སུ་ཊྛུ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཋ་མ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི, ‘‘ཙེ་ཏ་ནཱ ནཱ་མ དཱ་རུ་ཎཱ་ཏི ག་རུཾ ཝ་ཏྠུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟ་པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཙེ་ཏ་ནཱ པ་ཀ་ཏི་ས་བྷཱ་ཝ་ཝ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ, ནོ དཱ་རུ་ཎཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ལི་ཁི་ཏཾ. ‘‘པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཙེ་ཏ་ནཱ པ་རི་ཝཱ་རཱ, ཝ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ དཱ་རུ་ཎཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤཱ་ཡནྟི ཨུ་བྷོ་པི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀོ་པི ས་ངྐེ་ཏ་ཏྟཱ ན མུ་ཙྩ་ཏི ཀི་ར.
ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་སོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཨ་ནཱ་ག་ཏོ. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ, ཨེ་ཝཾ པ་ཧ་ར, ཨེ་ཝཾ གྷཱ་ཧེ་ཧཱི’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་མེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ག་ཧི་ཏོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. པུ་ར་ཏོ པ་ཧ་རི་ཏྭཱཏི་ཨཱ་དི ཝ་ཏྠུ་ཝི་ས་ངྐེ་ཏ་མེ་ཝ ཀི་ར. ཨེ་ཏཾ གཱ་མེ ཋི་ཏནྟི པུ་གྒ་ལོ་ཝ ནི་ཡ་མི་ཏོ. ཡོ པ་ན ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན ‘‘དཱི་གྷཾ…པེ… མཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏི ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ. ཡ་དི ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏི, ‘‘ཨེ་ཏཾ དཱི་གྷ’’ནྟི ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་པ་རེ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ པ་ན ‘‘དཱི་གྷ་ནྟི ཝུ་ཏྟེ ནི་ཡ་མི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏི, ན པ་ན ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀོ དཱི་གྷཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ མཱ་རེ་ཧཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི ཀི་ར. ‘‘ཨ་ཏྠོ པ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཨེ་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ་པི ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ‘‘ཨི་ཏ་རོ ཨ་ཉྙཾ ཏཱ་དི་སཾ མཱ་རེ་ཏི, ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀོ མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ན ག་ཏ་ཏྟཱ. ‘‘ཨེ་ཝཾ དཱི་གྷཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ནི་ཡ་མི་ཏ་སྶེ་ཝཱ་ཏི ཡུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ག་ཎྛི་པ་དེ ལི་ཁི་ཏཾ, སུ་ཊྛུ ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ས་བྦཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཨོ་ཀཱ་ས་སྶ ནི་ཡ་མི་ཏ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨོ་ཀཱ་ས་ནི་ཡ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་དྡི་ས་ནྟོ ཏ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ ནི་སི་ནྣཾ མཱ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མོ་ཝ ཧོ་ཏི, ས་ཡཾ པ་ན ཏ་དཱ ཏ་ཏྠ ན་ཏྠི. ཏ་སྨཱ ཨོ་ཀཱ་སེ་ན ས་ཧ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ན ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ མཱ་རཱ་པི་ཏོ པ་རོ ཨེ་ཝ མཱ་རཱ་པི་ཏོ. ཀ་ཐཾ? ས་ཡཾ ར་སྶོ ཙ ཏ་ནུ་ཀོ ཙ ཧུ་ཏྭཱ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ‘‘དཱི་གྷཾ ར་སྶཾ ཐཱུ་ལཾ བ་ལ་ཝ་ནྟཾ མཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནི ཏ་སྶཱ་ཀཱ་ར་སྶ ན་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་སྶ ཏཱ་དི་ས་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏེ་ན མཱུ་ལ་ཊྛ་སྶ ཀ་མྨ་བ་དྡྷོ. ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་ད་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
དཱུ་ཏ་པ་ར་མྤ་རཱ་ནི་དྡེ་སེ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨི་ཏ་ར་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙ་ནེ, པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནེ དུ་ཀྐ་ཊཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཝ་དྷ་ཀོ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏི. ཏཾ པ་ན ཨོ་ཀཱ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན ཝུ་ཏྟཾ. མཱུ་ལ་ཊྛེ་ན ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཧི ཏ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སོ ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣོ, ཏེ་ན་སྶ ཏ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་དྷ་ཀོ ཙེ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, མཱུ་ལ་ཊྛོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ པུ་བྦེ ཨཱ་པ་ནྣ་དུ་ཀྐ་ཊེ་ན ས་ཧ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་མྤི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཀ་སྨཱ? མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཧི ཏེ་ན པཱ་པེ ནི་ཡོ་ཛི་ཏོ་ཏི. ཨི་དཾ པ་ན དུ་ཀྐ་ཊ་ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ཝ་དྷ་ཀོ ཙེ ཏ་མ་ཏྠཾ ན སཱ་ཝེ་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡ་དི སཱ་ཝེ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝཱ. ཨ་ནུ་ག་ཎྛི་པ་དེ པ་ན ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ཏི, ཏཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཧོ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ པཱ་ཋེ ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙེ? ཝ་དྷ་ཀོ པ་ན ‘སཱ་དྷུ ཀ་རོ་མཱི’ཏི པ་ཊི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཏཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ནི་ཡ་མེ ‘མཱུ་ལ་ཊྛ་སྶ ཀིཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཀི་མ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟཱི’ཏི ས་ཉྫཱ་ཏ་ཀ་ངྑཱ་ནཾ ཏ་ད་ཏྠ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ‘མཱུ་ལ་ཊྛ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶཱ’’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཝ་དྷ་ཀོ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ, མཱུ་ལ་ཊྛ་སྶ ཙ ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ན སི་ལི་སྶ་ཏི, མཱུ་ལ་ཊྛེ་ན ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ནཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ཝ་དྷ་ཀོ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཝི་ས་ཀྐི་ཡ་དཱུ་ཏ་པ་ད་ནི་དྡེ་སེ ‘‘ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཙ ཀི་ཙྪེ་ནེ་ཏྠ ཝ་ཏྭཱ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན་ཏྠཱི་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ན ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཡཾ པ་ན ‘‘མཱུ་ལ་ཊྛ་སྶེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ – ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཨཱ་ཎ་ཏྟེ་ན བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏེ་ན ཏ་ད་ཏྠེ ས་ངྒྷ་ར་ཀྑི་ཏ་སྶེ་ཝ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེ ཀི་ཉྩཱ་པི ཡོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶེ་ཝེ་ཏཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝི་ས་ངྐེ་ཏ་ཏྟཱ, ན བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏ་སྶ, ཀ་སྨཱ? ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀ་སྶ ཙ ཝ་དྷ་ཀ་སྶ ཙ ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶཱ’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པ་ན མཱུ་ལ་ཊྛེ་ན ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་དུ་ཀྐ་ཊཾ ‘‘མཱུ་ལ་ཊྛ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣོ་ཀཱ་ས་ཏྟཱ ན ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ཝི་ས་ངྐེ་ཏེ ‘‘མཱུ་ལ་ཊྛ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་ས་ངྐེ་ཏེ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ་ཏི སི་དྡྷ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཝ་དྷ་ཀོ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝ་དྷ་ཀ་སྶེ་ཝ. སོ ཧི པ་ཋ་མཾ ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟིཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཀི་ཉྩཱ་པི པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘སོ ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏི, ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀ་སྶ ཙ ཝ་དྷ་ཀ་སྶ ཙ ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶཱ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ་པི ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ, ‘‘ཡ་ཏོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ པ་ཉྙ་ཏྟ’’ནྟི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ ཙ ཏཾ ན ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘སོ ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ས་བྦེ་སཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶཱ’’ཏི ཧི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ པུ་བྦེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་དུ་ཀྐ་ཊ་ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཱ་པ་ཏྟི་ཡོ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཨ་ནཱ་པ་ནྣཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ་པི ཝ་དྷ་ཀ་སྶ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཏེ་སཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་བྷཱ་ཝོ པཱ་ཀ་ཊོ ཛཱ་ཏོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟི ས་བྦེ་སཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཀ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཏ་ཐཱ ‘‘ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀ་སྶ, ཝ་དྷ་ཀ་སྶ ཙ ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ. ཀ་སྨཱ? ཝ་དྷ་ཀ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ. སོ ཧི པ་ཋ་མཾ དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡ་དི པ་ན ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ག་རུ་ཀ་ཏཱ་ཡ སཱ་ས་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟི ས་ཡཾ ཨ་མ་ར་ཎཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ ས་མཱ་ནཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་སཱ་ས་ན་ཧ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི ཨེ་ཝ, ཨི་མ་སྶ་ཏྠ་སྶ སཱ་དྷ་ན་ཏྠཾ དྷ་མྨ་པ་ད་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི མི་ག་ལུ་དྡ་ཀ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ཡ དྷ་ནུ་ཨུ་སུ་སཱུ་ལཱ་དི་དཱ་ནཾ ནི་ད་སྶ་ནཾ ཝ་ད་ནྟི ཨེ་ཀེ. ཏཾ ཏི་ཏྟི་ར་ཛཱ་ཏ་ཀེ་ན (ཛཱ. ༡.༤.༧༣ ཨཱ་ད་ཡོ) ས་མེ་ཏི, ཏ་སྨཱ སུ་ཏྟ་ཉྩ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐ་ཉྩ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏཱི་ཏི ནོ ཏ་ཀྐོ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ. ཨི་དྷ པ་ན དཱུ་ཏ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ཙ ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ པཱ་ཝ་ད, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ པཱ་ཝ་ད་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུ, ཧ་ཏྠ་མུ་དྡཱ་ཡ ཝཱ, པ་ཎྞེ་ན ཝཱ, དཱུ་ཏེ་ན ཝཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུ, ཝི་ས་ངྐེ་ཏོ ན་ཏྠི. ས་ཙེ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ མཱུ་ལ་ཊྛོ, ཨ་ནྟ་རཱ་དཱུ་ཏོ ཝཱ ཝ་ད་ཏི, ཏ་ད་ཏི་ཀྐ་མེ ཝི་ས་ངྐེ་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨི་དཱ་ནི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་དྭ་ཡེ ཨ་ནུ་ག་ཎྛི་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡོ ཝུ་ཙྩ་ཏི – ‘‘ཝ་དྷ་ཀོ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི ཝ་དྷ་ཀ་སྶེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི, ན ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀ་སྶ བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏ་སྶ. ཡ་དི པ་ན སོ ཝ་ཛ྄ཛྷ་མ་ར་ཎཱ་མ་ར་ཎེ་སུ ཨ་ཝ་སྶ་མ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཀ་རོ་ཏི, བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏ་སྶཱ་ཎ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་དུ་ཀྐ་ཊེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ སི་ཡཱ. ‘‘ཨི་ཏི ཙི་ཏྟ་མ་ནོ’’ཏི ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏོ ‘‘ཙི་ཏྟ་ས་ངྐ་པྤོ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཝི་ཡ ‘‘ཝ་དྷ་ཀོ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, མཱུ་ལ་ཊྛ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶཱ’’ཏི ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏོ ‘‘མཱུ་ལ་ཊྛ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ ས་རཱུ་པེ་ན ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙེ? ཏ་ཏོ ཙུ་ཏྟ་རི ན་ཡ་དཱ་ན་ཏྠཾ. ‘‘མཱུ་ལ་ཊྛ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟེ མཱུ་ལ་ཊྛ་སྶེ་ཝ ཝ་སེ་ན ནི་ཡ་མི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ན ཉཱ་ཡ་ཏི. ‘‘ཝ་དྷ་ཀོ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི ཧི ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟེ ས་ཀྐཱ ཨུ་བྷ་ཡེ་སཾ ཝ་སེ་ན དུ་ཀྐ་ཊེ ཡོ་ཛེ་ཏུཾ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཨ་དྷི་ཀཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ངྒྷ་ར་ཀྑི་ཏེ་ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏེ མཱུ་ལ་ཊྛ་སྶེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶ ནེ་ཝ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ན པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཀེ་ཝ་ལ་ནྟུ བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏ་སྶ ཨ་ནི་ཡ་མི་ཏ་ཏྟཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཏ་སྶ པ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་དུ་ཀྐ་ཊེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ དཱི་པི་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཏ་མྤི སུ་ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ ཨུ་བྷ་ཡེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶེ་ཝེ་ཏཾ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ མཱུ་ལ་ཊྛོ ནེ་ཝ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ ‘‘མཱུ་ལ་ཊྛ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ན ཙ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝ་དྷ་ཀ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ན་ཡཾ དཱ་ཏུཾ ‘‘མཱུ་ལ་ཊྛ་སྶཱ’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཏཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶེ་ཝེ་ཏཾ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་མྤི སུ་ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲ ཧི བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏ་སྶ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ན ཏ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨ་ནི་ཡ་ཏཱ་ཏི. ཀ་སྨཱ པ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝ་དྷ་ཀ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ མཱུ་ལ་ཊྛ་སྶེ་ཝ ཝ་སེ་ན དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙེ? ཨ་ནི་ཊྛ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ. ‘‘ས་ངྒྷ་ར་ཀྑི་ཏེ་ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏེ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི ཧི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ན་ནྟ་ར་ན་ཡེ་ན ས་རཱུ་པེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་དྷཱ་པི མཱུ་ལ་ཊྛ་སྶ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨི་ཏི ཏཾ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་པ་ནྣཾ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ནྟི ཏཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ན་ཏྟཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ནྟི ཨི་མཾ ཨ་ནི་ཊྛ་གྒ་ཧ་ཎཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏུཾ ‘‘མཱུ་ལ་ཊྛ་སྶེ་ཝེ་ཏཾ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཧི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་མྤི ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ཀ་སྨཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙེ? པ་ཊི་པ་ཏྟི་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ. ‘‘པི་ཊ་ཀ་ཏྟ་ཡཱ་དཱི་སུ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་བུ་དྡྷི་ཡོ་པི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ས་རཱུ་པེ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ ནཱ་མ ཋཱ་ནེ་སུ ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟི, ཀི་མ་ངྒཾ པ་ན མཱ་དི་སོ་ཏི སུ་ཧ་ད་ཡཱ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ས་ངྐ་ར་དོ་སཾ ཝི་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝེ་ལ་ཉྩ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མྨ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཙ ཨ་པ་རེ་ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ ནཱ་མ པཱ་ཋོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན པ་ཙྪཱ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ ཀེ་སུ་ཙི པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ན དི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ས་བྦཾ ལི་ཁི་སྶཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ན སི་ཡཱ, ས་ཉྩ་རི་ཏྟ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མ་ར་ཎཱ་བྷི་ན་ནྡ་ནེ་སུ་པི ཙ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི, མཱ་ར་ཎ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཀ་ཐཾ ན སི་ཡཱ, ཏ་སྨཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶེ་ཝེ་ཏཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཏེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ‘‘མཱུ་ལ་ཊྛ་སྶཱ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ. པུ་རི་མ་ན་ཡེ་པི ཙེ་ཏཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ, ཨོ་ཀཱ་སཱ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ན ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཡོ ཡོ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནེ་པཱི་ཏི.
༡༧༥. ཨ་ར་ཧོ ར་ཧོ་ས་ཉྙཱི་ནི་དྡེ་སཱདཱི་སུ ཀི་ཉྩཱ་པི པཱ་ལི༹་ཡཾ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཉྩ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ་པི ཏ་ཏྠ པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ སུ་ཏྭཱ མ་ར་ཏཱུ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨུ་ལླ་པ་ནྟ་སྶ ཨུ་དྡེ་སེ ས་ཏི ཨུ་དྡི་ཊྛ་སྶ མ་ར་ཎེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ, ཨ་ས་ཏི ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི མ་ར་ཎེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ. ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ སུ་ཏྭཱ མེ ཝ་ཛ྄ཛྷ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏཱུ’’ཏི ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨུ་ལླ་པ་ནྟ་སྶ ཝི་ས་ངྐེ་ཏ་ཏཱ དཱུ་ཏ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ ‘‘ཡོ ཀོ་ཙི སུ་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏཱུ’’ཏི ཨུ་ལླ་པ་ཏི, ཝ་ཛ྄ཛྷོ ས་ཡ་མེ་ཝ སུ་ཏྭཱ མ་ར་ཏི, ཝི་ས་ངྐེ་ཏ་ཏྟཱ ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཡོ ཀོ་ཙི སུ་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏི, སོ ཙེ མ་ར་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ‘‘ཡོ ཀོ་ཙི མ་མ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཏཾ མཱ་རེ་ཏཱུ’’ཏི ཨུ་ལླ་པ་ཏི, ཡོ ཀོ་ཙི སུ་ཏྭཱ མཱ་རེ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ, ས་ཡ་མེ་ཝ སུ་ཏྭཱ མཱ་རེ་ཏི, ཝི་ས་ངྐེ་ཏ་ཏྟཱ ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༡༧༦. མཱུ་ལཾ ད་ཏྭཱ མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ, བྷ་ཉྫི་ཏྭཱ, ཙ་ཝི་ཏྭཱ, ཙུ་ཎྞེ་ཏྭཱ, ཨ་གྒི་མྷི པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝཱ པ་གེ་ཝ མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡེ་སཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ མཱུ་ལཾ ག་ཧི་ཏནྟི ཡེ་སཾ ཉཱ་ཏ་ཀ་པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཱ་ནཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ མཱུ་ལཾ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ག་ཧི་ཏཾ, པོ་ཏྠ་ཀ་སཱ་མི་ཀ་ཧ་ཏྠ་ཏོ པུ་བྦེ དི་ནྣ་མཱུ་ལཾ པུ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་ས་ཉྙེ་ཝ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ད་ཏྭཱ མུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པོ་ཏྠ་ཀ་སཱ་མི་ཀ་སྶེ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ ཛཱ་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ནུ་ག་ཎྛི་པ་དེ པ་ན ‘‘ས་ཙེ་པི སོ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི ཧུ་ཏྭཱ སཱི་གྷཾ ཏེ་སཾ མཱུ་ལཾ ད་ཏྭཱ མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཡེ་ན དྷ་ནེ་ན པོ་ཏྠ་ཀོ ཀཱི་ཏོ, ཏ་ཉྩ དྷ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་སྨཱ? པོ་ཏྠ་ཀ་སཱ་མི་ཀ་ཧ་ཏྠ་ཏོ དྷ་ནེ ག་ཧི་ཏེ པོ་ཏྠ་ཀེ ཨ་དི་ནྣེ་པི མུ་ཙྩ་ན་ཏོ. ས་ཙེ ཨ་ཉྙཾ དྷ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཡུ་ཏྟཾ པོ་ཏྠ་ཀ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་མོ་ཙི་ཏ་ཏྟཱ. ས་ཙེ པོ་ཏྠ་ཀཾ སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ མཱུ་ལཾ ན ག་ཎྷཱ་ཏི, ན མུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་མོ་ཙི་ཏ་ཏྟཱ. ས་ཙེ པོ་ཏྠ་ཀཾ མཱུ་ལ་ཊྛེ་ན དི་ཡྻ་མཱ་ནཾ ‘‘ཏ་ཝེ་ཝ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་པྤེ་ཏི, མུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མོ་ཙི་ཏ་ཏྟཱ. ཨེ་ཏྠཱ་ཡཾ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ – ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝཱ པ་ཊི་མཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ སེ་ཏུཾ ཝཱ ཀི་ཎི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་མྤི ཀཱ་ར་ཀ་སྶེ་ཝེ་ཏཾ པུ་ཉྙཾ, ན ཀི་ཎི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་སྶ, ཏ་ཐཱ པཱ་པ་མྤི ཡེ་ན པོ་ཏྠ་ཀོ ལི་ཁི་ཏོ, ཏ་སྶེ་ཝ ཡུ་ཛྫ་ཏི, ན ཨི་ཏ་ར་སྶཱ་ཏི ཙེ? ན, ‘‘ས་ཏྠ་ཧཱ་ར་ཀཾ ཝཱ་སྶ པ་རི་ཡེ་སེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ. པ་རེ་ན ཧི ཀ་ཏ་ས་ཏྠཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་པ་ནྟ་སྶ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ནྟི སི་དྡྷཾ. ཨེ་ཝཾ པ་རེ་ན ལི་ཁི་ཏ་མྤི པོ་ཏྠ་ཀཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ཝ་ཛ྄ཛྷོ ཏཾ པ་སྶི་ཏྭཱ མ་ར་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་པེ་ཡྻ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ནྟི སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཙེ་ཏི་ཡཱ་དཱིཏི ཨེ་ཏ་མ་ནི་ད་སྶ་ནཾ ཀ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཧི ཏཾ ཀ་མྨཾ ཨི་དཾ་མ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝི་ཙཱ་རི་ཏཾ. མ་མ པ་ན ཙེ་ཏི་ཡཱ་དི་ནི་ད་སྶ་ནེ་ནེ་ཝ སོ་པི ཨ་ཏྠོ སཱ་དྷེ་ཏ་བྦོ ཝི་ཡ པ་ཊི་བྷཱ་ཏི.
ཏ་ཏྟ་ཀཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱཏི ‘‘ཨེ་ཀཱ་པི ཙེ་ཏ་ནཱ ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ‘ཏ་ཏྟ་ཀཱ’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཏཱ ཝི་ཡཱ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. པ་མཱ་ཎེ ཋ་པེ་ཏྭཱཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎེ. ‘‘ཀ་ཏཾ མ་ཡཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཨཱ་ཝཱ་ཊེ ཁ་ཎི་ཏེ ཏ་སྨིཾ པ་ཏི་ཏྭཱ མ་ར་ཏཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝ་དྷ་ཀོ ཨཱ་ཝཱ་ཊ་པྤ་མཱ་ཎཾ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ས་ཙེ ཁ་ཎི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་ཊེ’’ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཁ་ཎི་ཏ་བྦཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཏྟ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནི་ཡ་མི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨེ་ཀ་སྨི་མྤི ཀུ་དཱ་ལ་པྤ་ཧཱ་རེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀ་ཏྠེ་རེ་ཧི ཀི་ཉྩཱ་པི ཨུ་པ་ཋ་ཏཾ, ཏ་ཐཱ་པི ས་ནྣི་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཨ་ཏྠེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ. བ་ཧཱུ་ནཾ མ་ར་ཎེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནི་ཡ་མེ ཀ་ཐ་ནྟི ཙེ? ཝ་ཛ྄ཛྷེ་སུ ཨེ་ཀ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡེ ཨཱ་ལ་མྦི་ཏེ ས་བྦེ་ས་མཱ་ལ་མྦི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀ་སྶ མ་ར་ཎེ་པི ན ཏ་སྶ ས་ཀ་ལཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ས་ཀྐཱ ཨཱ་ལ་མྦི་ཏུཾ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ, ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཾ, ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ་པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎཱ, པུ་རེ་ཛཱ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཙ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་མྤི ཡུ་ཛྫ་ཏི. པ་ཙྪི་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ པུ་རེ་ཛཱ་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་མཱ་ལ་མྦ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་མ་ཛ་ཝ་ན་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨོ་པ་ཀྐ་མེ ཀ་ཏེ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཏ་སྶ ས་ཏྟ་སྶ ས་བྦཾ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་མཱ་ལ་མྦི་ཏཾ, ཝོ་རོ་པི་ཏ་ཉྩ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏོ པ་ན་ཉྙ་ཐཱ ན ས་ཀྐཱ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ‘‘བ་ཧཱུ་པི་ས་ཏྟེ མཱ་རེ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཝི་ས་པ་ཀྑི་པ་ནཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀཾ པ་ཡོ་གཾ སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་ཙེ་ཏ་ནཱ ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་སྶ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཨཱ་ལ་མྦ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ པ་ནེ་ཀཱ་ཡ ས་བྦེ་པི ཏེ མཱ་རི་ཏཱ ཧོ་ནྟི ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ས་བྦེ་སཾ མ་ར་ཎ་སི་དྡྷི་ཏོ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ན ས་ཀྐཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏུཾ, ཨཱ་ལ་མྦི་ཏུཾ ཝཱ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ བ་ཧཱུ་ནཾ མ་ར་ཎེ ཨ་ཀུ་ས་ལ་རཱ་སི ཀ་ཐ་ནྟི ཙེ? ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ མ་ར་ཎེ པ་ཝ་ཏྟ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ. ཀ་ཐཾ? ཏཱ པ་ན ས་བྦཱ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏཱ་སུ ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི དི་ནྣཱ་ཡ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཨི་ཏ་རཱ ས་བྦཱ་པི ‘‘ཏ་ཏོ བ་ལ་ཝ་ཏ་ར་ཀུ་ས་ལ་པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི་ཀ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ བྷ་ཛ་ནྟི, པུ་ན་པི ཝི་པཱ་ཀཾ ཛ་ནི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཨ་པ་རཱ་པ་རི་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ་པི ཝི་ཡ ཏཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ དེ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨ་ཡ་མྤི ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་ན་ནྟ་ར་བྷ་ཝེ ཨེ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏཱ་སཾ ཀི་ཙྩ་ལེ་ས་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཨེ་ཀཱ་པི ས་མཱ་ནཱ ‘‘རཱ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཏཱ་ཡ པ་ན དི་ནྣཱ་ཡ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཨ་ཏི་ཏི་ཀྑོ ཝི་པཱ་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཝི་སེ་སོ་ཏི་ཨཱ་དི ཨ་ནུ་ག་ཎྛི་པ་དེ པ་པ་ཉྩི་ཏཾ.
ཨ་མ་རི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཝཱཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀ་མ་ར་ཎེ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི. ‘‘‘ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཏ་ནཾ ན དི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀ་ཏྟཾ, པ་ཏ་ན་ཉྩ ཨེ་ཀ་མེ་ཝཱ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ས་བྦ་ཐཱ་པི ཨ་ནུ་དྡི་སྶེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨེ་ཏྠ མ་ར་ཏཱུ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨུ་ཏྟ་རི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ མ་ར་ཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝཱ’’ཏི སུ་ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ ‘‘པ་ཏི་ཏྭཱ མ་ར་ཏཱུ’’ཏི ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཁ་ཎི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀ་མ་ནུ་སྶོ ཙ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ནི་ཡ་མེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨུ་ཏྟ་རི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ མ་ར་ཏཱི་ཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཙྪཱ་ཡཱ ན དི་སྶ་ཏི, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་ཏྟ་རི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ’’ཏི. སོ ཧི ཨུ་ཏྟ་རི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་ཏི་ཏྭཱ མ་ར་ཏི, ཏེ་ན པཱ་ཏོ་པི ཏ་སྶ སི་དྡྷོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་ཏྠ སི་ཡཱ – ཡོ པ་ན ‘‘ཨུ་ཏྟ་རི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ མ་ར་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, སོ ཨོ་པཱ་ཏ་ཁ་ཎ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨ་རཱུ་པ་ལོ་ཀེ ཛཱི་ཝ་ཏི. ཝ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཙ ‘‘ཨ་ནི་ཡ་ཏོ དྷ་མྨོ མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ, རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏི་ཀ་མྨ་སྶ པི་ཏུ་གྷཱ་ཏི་ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ནྟ་གྷཱ་ཏི་ཀ་མྨ་སྶ རུ་ཧི་རུ་པྤཱ་ད་ཀ་མྨ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༡༥.༣༨ མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏ་ཏྟི་ཀ) ཝ་ཙ་ན་ཏོ རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ན ཙ ཏཾ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་ཏྟ་སྶ་ཏྠི, ན ཙ སཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ‘‘ཨ་ནི་ཡ་ཏོ དྷ་མྨོ མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏཾ ཝ་ཏྠུ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏཾ. རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏི་ཀ་མྨ་སྶ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༡༥.༤༨ མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏ་ཏྟི་ཀ) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙོ ཨི་དྷ པ་ཏི་ཏྭཱ མ་ར་ཎ་ཀ་ས་ཏྟོ ན་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཝ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཀིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ཙེ? ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨི་དྷ ཛཱི་ཝ་ན་ཀ་ས་ཏྟ་སྶ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི སོ ན མ་ར་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ ཧོ་ཏི ཨེ་ཝ. ཡ་ཐཱ ཀིཾ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མེ་ན ཋི་ཏེ ས་ཏྟ ཛ་ནེ ཨེ་ཀེ་ན ཀ་ཎྜེ་ན ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ མཱ་རེ་མཱི’’ཏི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏ་མཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཎྜཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི, ཀ་ཎྜོ ཏཾ ཝི་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རེ ཚ ཛ་ནེ མཱ་རེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཨ་ཡཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱི ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ‘‘ཡོ ཀོ་ཙཱི’’ཏི ཝི་ཀ་པྤེ་ནྟ་སྶ ཝ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཛཱི་ཝི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཨ་མ་ཏེ་པི ཨི་ཏ་ར་སྶ ཝ་སེ་ན པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱི. ས་ཙེ ཨ་ར་ཧཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ར་ཧ་ནྟ་གྷཱ་ཏ་ཀོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཧེ་ཏྠ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པ་ར་མྤ་རཱ་ག་ཏཱ ཡུ་ཏྟི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
པ་ཏ་ན་རཱུ་པཾ པ་མཱ་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ མཱ་ཏུ་ཡཱ པ་ཏི་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ལི་ངྒཱ་ཡ མ་ཏཱ་ཡ སོ མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀོ ཧོ་ཏི, ན ཀེ་ཝ་ལཾ པུ་རི་ས་གྷཱ་ཏ་ཀོ, ཏ་སྨཱ པ་ཏ་ན་སྶེ་ཝ ཝ་སེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི. ཀ་སྨཱ? པ་ཏ་ན་རཱུ་པ་མ་ར་ཎ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ས་ནྟཱ་ན་ཏྟཱ, ཏ་དེ་ཝ ཧི་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ, ཏ་སྶ ཧི པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ན་ཏྠི, ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡཱ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ནི, ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སོ་ཏི ཙ ཏ་ཏྠ ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཏ་སྨཱ མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀོ་ཝ, ན པུ་རི་ས་གྷཱ་ཏ་ཀོ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཏ་སྶ པ་ཏ་ན་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཏ་ཐཱ ཨི་དྷཱ་པི པ་ཏ་ན་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ཨེ་ཀ་ས་ནྟཱ་ན་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མ་ཐེ་ར་ཝཱ་དེ ཡུ་ཏྟི. དུ་ཏི་ཡེ ཀི་ཉྩཱ་པི པེ་ཏོ པ་ཏི་ཏོ, ཡ་ཀྑོ ཙ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ‘‘ཝཱ་མེ་ན སཱུ་ཀ་རོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༩༦; མ་ཧཱ་ནི. ཨ་ཊྛ. ༡༦༦) ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ཡ་ཀྑཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཝི་ཡ ས་བྦ་རཱུ་པཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ, ཨ་མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ཙ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་རཱུ་པེ་ན མ་ཏེ མ་ར་ཎ་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ལ་ཧུ་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཱ ཧོ་ཏི ཨེ་ཝ ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀ་རུ་ཀྑཱ་དི་ཚེ་ད་ན་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཝི་ཡ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རོ, ཏ་སྨཱ པ་ཙྪཱ ཝུ་ཏྟོ. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ པ་ན མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝཱ པ་ཏི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝཱ མ་ར་ཏུ, པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝ ག་རུ་ཀ་ཏྟཱ. ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཧི ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ནེ, མ་ཏེ བྷེ་ད་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ;
ས་རཱུ་པ་མ་ར་ཎཾ ཏི་སྶོ, ཕུ་སྶོ མ་ཉྙེ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཐཱ.
ག་ཎྛི་པ་དེ པ་ན ‘‘དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་དེ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ པ་ཏི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ མ་ར་ནྟ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ‘‘ཏི་ར་ཙྪཱ་ནེ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི ‘‘དེ་ཝཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ས་ཀ་ས་ཀ་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ མ་ར་ཎཾ བྷ་ཝ་ཏི ནཱ་ཉྙ་ཐཱ’’ཏི ཙ ཝ་ད་ནྟི. ཡ་ཀྑ་པེ་ཏ་རཱུ་པེ་ན མ་ཏེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧ་མ་ར་ཎེ ཝི་ཡཱ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. པ་ཧཱ་རཾ ལ་དྡྷཱཏི ས་ཏྟཱ་ནཾ མཱ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ.
༡༧༧. སཱ་དྷུ སུ་ཊྛུ མ་ར་ཏཱུཏི ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཀ་རོ་ཏི. ཝི་ས་བྷཱ་ག་རོ་གོཏི ས་རཱི་ར་ཊྛོ ག་ཎྜ་པཱི་ལ༹་ཀཱ་དི.
༡༧༨. ཀཱ་ལཱ༹་ནུ་སཱ་རཱིཏི ཨེ་ཀི་སྶཱ ལ་ཏཱ་ཡ མཱུ་ལཾ ཀི་ར. མ་ཧཱ་ཀ་ཙྪ་པེ་ན ཀ་ཏ་པུ་པྥཾ ཝཱ. ཧཾ་ས་པུ་པྥནྟི ཧཾ་སཱ་ནཾ པ་ཀྑ་པ་ཏྟཾ. ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀཱ་ཎ་ཏྟི་ཀ་ན་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝི་དྷི ད་སྶེ་ཏ་བྦོ.
པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༠. མ་ར་ཎ་ཏྠི་ཀཱ་ཝ ཧུ་ཏྭཱཏི ཨི་མ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དེ་ན ས་གྒ་པཱ་པ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ མ་ར་ཎ་ཏྠི་ཀཱ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ་ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡི་ནོ མ་ར་ཎ་ཏྠི་ཀཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ར་ཎ་ཏྠི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ཨཱ་པ་ནྣཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ན ཧི ཏེ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ན ཛཱ་ན་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱཏི པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན. ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནེ པ་ནེ་ཏཾ ན་ཏྠི. པཱ་སེ བ་དྡྷ་སཱུ་ཀ་ར་མོ་ཙ་ནེ ཝི་ཡ ན ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ནཱཏི ཨ་ནྟ་རཱ ཨ་མ་རི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པྤ་ཊི་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱཏི ཨ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ. ཧེ་ཊྛི་མ་བྷཱ་གེ ཧི ཀི་སྨི་ཉྩི ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ ཝ་ལི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ད་སྶི་ཏེཏི ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏེ. པ་ཊི་བ་ནྡྷནྟི ཏ་ཡཱ པ་ཊི་བ་ནྡྷཾ, པ་རི་བྷོ་ག་ནྟ་རཱ་ཡཾ ས་ངྒྷ་སྶ མཱ ཨ་ཀཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༨༡-༢. ཡ་སྨཱ ཀི་རི་ཡཾ དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘པ་ཋ་མཾ ལ་དྡྷ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་བྦེ་པི ཨ་ཏྟ་ནཱ ལ་དྡྷ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཏོ པ་ཎཱི་ཏ་པ་ཎཱི་ཏཾ དེ་ནྟོ ཏ་ཏྠ་པི ཨ་ཏྟ་ཀཱ་རི་ཡཾ ཨ་དཱ་སི. ཨ་ས་ཉྩི་ཙྩཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟ་སྶ ཨ་ཉྙ་སྶ པ་ཏ་ནེ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཨ་བྷི་ས་ནྡྷི ན་ཏྠི. ན མ་ར་ཎཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶཱཏི པ་ཊི་གྷོ ཙ པ་ཡོ་གོ ཙ ཨ་ཏྠི, ཝ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ ན་ཏྠི. ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཝ་ཏྠུ་ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ དོ་སོ ན་ཏྠི, ཨི་དཾ ཀི་ར ཏེ་སཾ ནཱ་ན་ཏྟཾ. ‘ཨ་ས་ཉྩི་ཙྩོ ཨ་ཧ’ནྟི པཱ་ལི༹་ཡཾ ན དི་སྶ་ཏི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ནོ ཙེ, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ ཙེ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦཾ. ‘‘མུ་གྒ་རཱ ནཱ་མ ཁཱ་ད་ན་ད་ཎྜ་ཀཱ. ཝེ་མཱ ནཱ་མ ཏེ་སཾ ཁཱ་ད་ན་ད་ཎྜ་ཀཱ་ནཾ ཧེ་ཊྛཱ ཙ ཨུ་པ་རི ཙ ཏི་རི་ཡཾ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦ་ད་ཎྜཱ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ཧེ་ཊྛཱ་ཝ དུ་ཝི་དྷཱ་པི པ་ཋ་ནྟི. ཧ་ཏྠ་པྤ་ཏྟོ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི ‘‘ཏ་སྶ ཝི་ཀྑེ་པོ མཱ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡ་ཏི. ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མཾ བྱཱ་ཀ་རི་ཏྭཱ ཏ་པྤ་བྷ་ཝཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ལ་ཛྫཱི་ཡ་ནྟོ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡ་ཏི ས་བྷཱ་གཱ་ནཾ བྱཱ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ ཧི ཀ་པྤི་ཡ་ཁེ་ཏྟཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟི.
༡༨༦. ཨ་ཀ་ཏ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱཏི ན ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ. སཱ ཧི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ཀ་ཏཱ་པི ཨ་ཀ་ཏཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཀ་ཏ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི. ‘‘‘ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཐ, བྷ་ནྟེ ཡེ་ན་ཏྠོ’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཨ་ཀ་ཏ་ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ཏི་ཏྠི་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ས་ཧ་ཏྠཱ དཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི. པི་ཏུ་ཙྪཱ ནཱ་མ པི་ཏུ་བྷ་གི་ནཱི. ས་ཙེ་པི ན ཡཱ་ཙ་ནྟི ‘‘ཡཱ་ཙི་ཏུཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི, ས་ཡཾ ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟུ་མ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ. ‘‘ཡ་དཱ ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ. ‘‘‘ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཾ ཝཱ ན ཧོ་ཏཱི’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མོ ཀུ་ལ་པ་རི་ཝ་ཊྚོ, ཏཱ་ཝ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ས་བྦ་པ་དེ་སཱུཏི མ་ཧཱ་མཱ་ཏུ་ཡཱ་ཙཱུ་ལ༹་མཱ་ཏུ་ཡཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ.
ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱཏི ‘‘སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ‘‘ན ཨ་ཀ་ཏ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ཏི ས་ཙེ, དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་སེ་ནཱཏི པུ་པྥཾ ཨཱ་ནེ་ཐཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ‘‘པཱུ་ཛཾ ཨ་ཀཱ་སཱི’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་ཡཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
‘‘བྷ་ཎ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ. དྷ་མྨ་ཉྷི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ནོ ཙེ ཛཱ་ན་ནྟི, ན པཱ་དཱ ཨ་པ་ནེ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཝ་མ་ངྒ་ལ་ནྟི ཧི ག་ཎྷ་ནྟི.
ཙོ་ར་ནཱ་ག་སྶ ཧི ཨཱ་མ་ཊྛཾ དི་ནྣེ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི, ཨ་ནཱ་མ་ཊྛཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ངྒུ་ལ་ནྟ་རེ ཐོ་ཀཾ བྷ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཏྟེ བྷ་ཏྟཾ ས་བྦཾ ཨ་དཱ་སི, སོ ཏེ་ན ཏུ་སྶི. ཝ་ར་པོ་ཏྠ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཏྠ་ར་ཎནྟི སི་བྦི་ཏྭཱ ཀཱ་ཏ་བྦ་ཏྠ་ར་ཎ་ཝི་ཀ་ཏི. པི་ཏུ་རཱ་ཛཱ ད་མི་ལ༹་སྶ པ་རཱ་ཛི་ཏོ རོ་ཧ་ཎེ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶཱ་ནི ཝ་སི་ཏྭཱ མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ‘‘ར་ཛྫཾ ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ ཨེ་ཀཾ ཨ་མ་ཙྩཾ གྷཱ་ཏཱ་པེ་སི. སེ་སཱ བྷ་ཡེ་ན པ་ལཱ་ཡ་ནྟཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཙོ་རེ་ཧི ཝི་ལུ་ཏྟཱ ཧ་མྦུ་ག་ལླ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ ཙཱ་ཏུ་ནི་ཀཱ་ཡི་ཀ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཏེ་སཾ ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ད་སྶེ་སི, ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ར་ཛྫཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ཧ་མྦུ་ག་ལླ་ཀ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨ་བྷ་ཡ་གི་རི་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ཀཱ་སི. སེ་སཱ་པི ཨེ་ཀེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རཱ་པེ་སུཾ ཀི་ར.
༡༨༧. ཙོ་ར་ས་མཱི་པཾ པེ་སེ་ནྟོ ‘‘ཝཱ་ལ༹་ཡ་ཀྑ་ཝི་ཧཱ་རཾ པེ་སེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་དི་སོ. ཀ་སྨཱ? མ་ར་ཎཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏྟཱ. ཏ་ལཱ༹་ཀཱ་དཱི་སུ མ་ཙྪཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ཀེ་ཝ་ཊྚཾ ཨ་ཉྙཱ་པ་དེ་སེ་ན ‘‘ཏ་ལཱ༹་ཀ་ཏཱི་རཾ ག་ཙྪཱ’’ཏི པ་ཧི་ཎ་ནྟ་སྶ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ‘‘ཝཱ་ལ༹་ཡ་ཀྑ་ཝི་ཧཱ་རཾ པཱ་ཧེ་སཱི’’ཏི ཨི་མ་སྶ ས་དི་སོ. ཀ་སྨཱ? ‘‘མ་ར་ཎཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་སྶཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡམྤི ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝཱ་ལ༹་ཡ་ཀྑ་མྤཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ.
༡༨༩. ཏཾ ཏ་ཏྲ་ཊྛི་ཏཾ ཚི་ནྡ་ནྟནྟི ཏཾ-ས་དྡོ ཨེ་ཀ་ཙྩེ་སུ ན་ཏྠི. ཨི་ཏ་རེ་སུ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨི་མཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ སཱི་གྷཾ ག་ནྟྭཱ ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་ན་པི ཚི་ནྡི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་ཉྙ་སྶ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ.
༡༩༠. ཀ་ཐཾ? ཀུ་ཊི་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠ་ཉྷི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཊ་གྒི་དཱ་ནཱ་དི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཀུ་ཊི ནཱ་མེ་སཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ. ཏ་སྨཱ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ ཨ་ཉྙ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཏྠ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ན་གྒ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏྠཾ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་པཱ་ཏ་བྱ་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ, ཛཱི་ཝི་ཏ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠ་ཉྩ ས་པྤ་ད་ཊྛ་ཀཱ་ལེ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་པི ཛཱི་ཝི་ཏཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏ་བྦཾ, ན ཙ རུ་ཀྑོ ཝཱ ཚི་ནྡི་ཏ་བྦོ’’ཏི་ཨཱ་དི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ནི་ད་སྶ་ནཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨེ་ཝེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎཾ. ཨེ་ཏྠ པ་ནཱ་ཡཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཏ་ཀྐོ – ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལེ་སུ་པི ས་ཏྟཱ ན་གྒི་ཡཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་སཱ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ར་ཡཱུ་པ་གཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ས་པྤཱ ཙ ཌཾ་སི་ཏྭཱ, ཏེ་སཾ པཱ་པ་ཝི་མོ་ཙ་ན་ཏྠཾ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་པཱ་ཏ་བྱ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ. དཱ་ན་པ་ཏཱི་ནཾ ཙི་ཏྟ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ པ་ཊ་གྒི་དཱ་ནཱ་དི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ལོ་ཀ་སྶ པུ་ཉྙ་ནྟ་རཱ་ཡོ, ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ལཱ་བྷ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཝ་དྷ་ཀ་སྶ པ་ན ཙི་ཏྟ་ཧི་ཏ་ཀ་ར་ཎཾ ན་ཏྠི, ཏཾ པ་ན ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ, ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ཝཱ ‘‘ཨ་ཧོ དུ་ཀྐ་རཾ ཀ་ཏ’’ནྟི པ་སཱ་ད་མེ་ཝ ལ་བྷེ་ཡྻུ་ནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཉྙ་སྶ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ས་དྡྷ་མྨ་སི་དྡྷི་ཡཱ་ཏི. ག་ཎྛི་པ་དེ པ་ན ‘‘ཛཱི་ཝི་ཏ་ཏྠཱ་ཡ རུ་ཀྑཾ ཚི་ནྡ་ནྟ་སྶ ཨ་ཏྟ་སི་ནེ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཚི་ནྡ་ན་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཏྟཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཉྙ་སྶ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ཨ་ནེ་ཀེ་སུ རུ་ཀྑེ་ན ཨོ་ཏྠ་ཏེ་སུ, ཨོ་པཱ་ཏེ ཝཱ པ་ཏི་ཏེ་སུ ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ རུ་ཀྑ་ཚེ་ད་ནཱ་དི ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀ་སྨཱ? པ་ར་པ་རི་ཏྟཱ་ཎཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏོ་ཏི. པ་རི་ཏྟནྟི ར་ཀྑ་ཎཾ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་མ་ནྟཱ བྷཱུ་མི་ཏ་ཙྪ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
༡༩༡. ཏཱི་ཧི མཱ་རི་ཏེ པ་ན ཝི་ས་ངྐེ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཏཱི་སུ ཨེ་ཀེ་ན མཱ་རི་ཏེ་པི ‘‘ཁེ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨོ་ཏི་ཎྞ་ཏྟཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་ཡོ་པི ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ མཱ་རེ་ནྟི ཙེ, ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་རི་ཙྪེ་ད་བྦྷ་ནྟ་རེ ཝཱ ཨ་ཝི་ས་ངྐེ་ཏ’’ནྟི. ‘‘པ་རི་ཙྪེ་དཱ་ཏི་ཀྐ་མེ པ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཝི་ས་ངྐེ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ དྭི་ནྣཾ བ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡོ ཙེ མཱ་རེ་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི, ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦཾ. ‘‘དྭེ མཱ་རེ་ནྟཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨེ་ཀེ་ན ཝཱ དྭཱི་ཧི ཝཱ མཱ་རི་ཏེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀནྟི ‘‘དྭི་ནྣཾ པ་ཧཱ་རཱ་ནཾ མ་ར་ཎེ ས་ཏི དྭེ མཱ་རི་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཨ་ས་ཏི ཨེ་ཀོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝི་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི.
ཏ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.